Chính xác thì B.1.1.7 là "dòng", "biến chủng" hay "biến thể" của virus SARS-CoV-2?

Chính xác thì B.1.1.7 là "dòng", "biến chủng" hay "biến thể" của virus SARS-CoV-2?

Bạn chỉ cần nhớ đừng gọi nhầm COVID-19 là một loại virus. Tương tự, cũng không có "chủng COVID-19" hay "biến chủng COVID-19" nào cả. Gọi "biến thể COVID-19" thì đúng, tương tự với "biến thể virus SARS-CoV-2".Chúng ta biết rằng đại dịch COVID-19 có nguồn gốc từ một thủ phạm duy nhất: Virus SARS-CoV-2. COVID-19 (viết tắt từ corona (CO), virus (VI), disease (D) và 2019) thì là tên của căn bệnh mà nó gây ra có nghĩa là "Bệnh do virus corona mới lần đầu tiên được phát hiện năm 2019".Mọi người cũng có thể đặt tên COVID-19 cho đại dịch, nhưng không thể gọi virus SARS-CoV-2 là "virus COVID" hay "virus COVID-19". Đó đã từng là một nhầm lẫn phổ biến về mặt thuật ngữ trong những ngày đầu của đại dịch. Bây giờ, khi virus SARS-CoV-2 tiến hóa, đã có những thuật ngữ mới được đặt ra để gọi tên chúng: "biến thể", "biến chủng" và "chủng". Chẳng hạn bạn có thể nói "biến thể virus SARS-CoV-2 ở Anh", "biến chủng Nam Phi" hay "chủng B.1.1.7" của virus SARS-CoV-2. Vậy các thuật ngữ này có nghĩa là gì? Và gọi như thế nào thì đúng? Chủng (Strain)Đây là từ mà các nhà sinh vật học sử dụng để gọi một nhóm sinh vật đến từ cùng một loài, nhưng có các đặc điểm chung phân biệt với một nhóm khác (chủng khác) cũng thuộc loài đó. Vì ý nghĩa này, "chủng" cũng đồng nghĩa với "phân loài" (subspecies). Một chủng thông thường được phân loại ra theo các đặc điểm di truyền quan trọng của sinh vật. Nhưng chính xác thì các đặc điểm nào sẽ được coi là quan trọng để tạo ra sự phân biệt giữa các chủng, khiến chủng này không phải là chủng khác dù chúng thuộc cùng một loài? Ranh giới này rất khó nói. Nhưng hãy lấy một ví dụ thế này. Khi một vi khuẩn gây bệnh sinh ra được gen kháng kháng sinh, gen này chắc chắn được gọi là quan trọng bởi nó đem lại lợi thế cho vi khuẩn. Chủng virus mới này sẽ tồn tại được trong môi trường kháng sinh, trong khi chủng cũ sẽ bị tiêu diệt. Điều này giống với virus SARS-CoV-2 ban đầu được gọi là một "chủng mới" trong họ virus corona. Bởi nó là một nhóm virus đủ khác biệt so với các chủng virus corona cũ, gây bệnh cảm lạnh, SARS hoặc MERS mà con người từng gặp. SARS-CoV-2 thường chỉ gây ra các triệu chứng nhẹ như cảm lạnh, nhưng ở một số ít bệnh nhân, nó cũng gây ra các triệu chứng suy hô hấp nặng dẫn đến tử vong như SARS. Đó là một đặc điểm quan trọng cho thấy SARS-CoV-2 là một chủng virus riêng, khác biệt. Biến chủng (Mutant)Theo định nghĩa khoa học, biến chủng là một kết quả xảy ra sau một đột biến - hay sự thay đổi vật chất di truyền (DNA hoặc RNA). Đột biến đó có thể chưa từng xuất hiện trước đây hoặc đã xuất hiện trở lại trong vốn gen của một quần thể. Một biến chủng có nghĩa là chủng virus ban đầu đã đột biến để trở nên khác biệt, bất thường hoặc không còn là chủng virus đại diện cho virus đó nữa. Điều đó có nghĩa là sự kiện biến chủng phải hiếm khi xảy ra và nếu xảy ra thì phải mới xảy ra trong thời gian ngắn. Biến chủng theo đó chỉ dùng để chỉ các virus đột biến mới xuất hiện. Ngay sau khi một virus được gọi là biến chủng, đồng hồ sẽ tích tắc đếm ngược về một ngày mà biến chủng trở thành chủng thông thường, trở lại đại diện cho virus và không còn là biến chủng nữa. Chẳng hạn, nếu virus SARS-CoV-2 ban đầu biến thành B.1.1.7 ở Anh, nó sẽ được gọi là biến chủng B.1.1.7. Nhưng nếu sau đó một khoảng thời gian, B.1.1.7 chiếm ưu thế so với virus SARS-CoV-2 ban đầu, số lượng người nhiễm B.1.1.7 nhiều hơn SARS-CoV-2 gốc thì B.1.1.7 sẽ không thể được gọi là "biến chủng" nữa. Khi đó, nó sẽ lại được gọi là một "chủng" hoặc đúng hơn là một "dòng" của virus SARS-CoV-2. Dòng (Lineage) và biến thể (Variant)Thật vậy, trong khi xây dựng cây phả hệ cho virus SARS-CoV-2, các nhà sinh học đã gọi B.1.1.7 là một "dòng". Và đó cũng là thuật ngữ khoa học chính xác nhất cho B.1.1.7 và các dòng virus SARS-CoV-2 đột biến khác. Nhưng tại sao chúng ta ít nghe thấy cách gọi này trên báo chí? Thay vào đó, từ "biến thể" đã trở thành một thuật ngữ được sử dụng rộng rãi để mô tả virus SARS-CoV-2 khi nó tích lũy được hơn 30 đột biến để trở thành B.1.1.7 với khả năng lây nhiễm nhanh hơn so với chủng ban đầu? Hóa ra, các chuyên gia trong các lĩnh vực khác nhau lại có thuật ngữ khác nhau để chỉ một virus mới đột biến. Trong nhóm các bác sĩ y tế cộng đồng, khi một virus có được đột biến để trở thành một "dòng" mới nguy hiểm hơn, họ gọi đó là các "biến thể đáng quan tâm" (VOC hay Variant Of Connern). Bởi vì đại dịch COVID-19 toàn cầu chủ yếu là một vấn đề sức khỏe cộng đồng, điều đó có thể giải thích tại sao "biến thể" trở thành một thuật ngữ phổ biến nhất để mô tả các "dòng" SARS-CoV-2 đột biến - như trong cụm từ "biến thể ở Anh" về mặt kỹ thuật phải được gọi là "dòng B.1.1.7".Chúng ta có cần sửa lại cách gọi cho chuẩn? Mặc dù các nhà sinh học có thể muốn báo chí và công chúng sử dụng đúng thuật ngữ ban đầu của họ. Tuy nhiên, một số nhà ngôn ngữ học cho rằng ngôn ngữ của các nhà sinh học không nhất thiết phải là ngôn ngữ toàn dân. Không giống với việc gọi "virus COVID-19" sẽ biến bạn trở thành một kẻ ngớ ngẩn, từ "biến thể" vừa có thể được dùng để gọi virus SARS-CoV-2 lẫn căn bệnh COVID-19 mà nó gây ra. Đó cũng là điểm đặc biệt của cụm từ này khiến nó được sử dụng rộng rãi. Vì vậy, chúng ra không nhất thiết phải thay đổi cách gọi biến thể B.1.1.7 là "dòng". Bạn chỉ cần nhớ đừng gọi nhầm COVID-19 là một loại virus. Tương tự, cũng không có "chủng COVID-19" hay "biến chủng COVID-19" nào cả. Gọi "biến thể COVID-19" thì đúng, tương tự với "biến thể virus SARS-CoV-2". Tham khảo Forbes

Bệnh nhân nguy kịch ở Hải Dương có kết quả âm tính lần 2 với COVID-19

Bệnh nhân nguy kịch ở Hải Dương có kết quả âm tính lần 2 với COVID-19

TTO - Bệnh nhân N.V.H từng rơi vào tình trạng nguy kịch, tiên lượng xấu, nay đã cho kết quả âm tính lần 2 với virus SARS-CoV-2. Bốn ca bệnh nặng khác cũng đã có tiến triển tốt.

tuoitre.vn
Khuyến khích các tổ chức cá nhân tự nguyện tiêm vắcxin phòng COVID-19

Khuyến khích các tổ chức cá nhân tự nguyện tiêm vắcxin phòng COVID-19

GD&TĐ - Nghị quyết về mua và sử dụng vắcxin phòng COVID-19, Chính phủ khuyến khích các đơn vị đủ điều kiện tổ chức tiêm chủng tự nguyện cho tập thể, cá nhân có yêu cầu và tự trả chi phí tiêm chủng.

giaoducthoidai.vn
Sáng 2/3, thêm 11 ca mắc COVID-19 ở Hải Dương, riêng ổ dịch Kim Thành 10 ca

Sáng 2/3, thêm 11 ca mắc COVID-19 ở Hải Dương, riêng ổ dịch Kim Thành 10 ca

GD&TĐ - Bản tin 6h ngày 2/3 của Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch COVID-19 cho biết có 11 ca mắc COVID-19 đều ghi nhận tại Hải Dương, riêng ổ dịch Kim Thành có 10 ca.

giaoducthoidai.vn
Sáng 2-3 thêm 11 ca mắc COVID-19 mới, nguy cơ tiếp tục lây chéo trong khu cách ly Hải Dương

Sáng 2-3 thêm 11 ca mắc COVID-19 mới, nguy cơ tiếp tục lây chéo trong khu cách ly Hải Dương

TTO - Sáng nay 2-3, Bộ Y tế thông báo tiếp tục ghi nhận 11 ca mắc COVID-19 mới, cả 11 người đều ở Hải Dương, Bên cạnh đó, nguy cơ vẫn còn ca bệnh lây chéo trong khu cách ly.

tuoitre.vn
Sóc Trăng: 2 trường hợp nghi mắc COVID-19 đã có kết quả âm tính với SARS-CoV-2

Sóc Trăng: 2 trường hợp nghi mắc COVID-19 đã có kết quả âm tính với SARS-CoV-2

GD&TĐ - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Sóc Trăng cho biết, theo các kết quả xét nghiệm từ Viện Pasteur thành phố Hồ Chí Minh, hai trường hợp nghi mắc COVID-19 đã có kết quả âm tính với SARS-CoV-2.

giaoducthoidai.vn
Người từ Hà Nội đến thành phố Hồ Chí Minh không còn bị cách ly tại nhà

Người từ Hà Nội đến thành phố Hồ Chí Minh không còn bị cách ly tại nhà

GD&TĐ - Trung tâm kiểm soát bệnh tật thành phố Hồ Chí Minh vừa thông tin hướng dẫn giám sát người từ vùng dịch COVID-19 đến thành phố Hồ Chí Minh cập nhật lúc 14 giờ, ngày 01/3/2021.

giaoducthoidai.vn
Thí nghiệm với hai người mất xúc giác chứng minh thế giới chúng ta đang sống không phải là thực tại ảo

Thí nghiệm với hai người mất xúc giác chứng minh thế giới chúng ta đang sống không phải là thực tại ảo

Theo bằng chứng được trình bày trong nghiên cứu nói trên, bộ não con người có thể tự nó vẽ ra một thế giới quan nội tại bao gồm toàn bộ cơ thể, không chỉ từ góc nhìn hay tín hiệu được thu nhặt từ giác quan.

genk.vn
Các biện pháp phòng bệnh COVID-19 khi học sinh đi học trở lại

Các biện pháp phòng bệnh COVID-19 khi học sinh đi học trở lại

GD&TĐ - Những việc học sinh cần làm tại trường hàng ngày để phòng tránh lây nhiễm COVID-19 gồm có rửa tay với nước sạch và xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn nhanh thường xuyên (trước khi vào lớp, trước, sau khi ăn,...

giaoducthoidai.vn
NÓNG: Hải Dương phong tỏa 1 xã ở Kim Thành sau khi phát hiện 7 ca COVID-19

NÓNG: Hải Dương phong tỏa 1 xã ở Kim Thành sau khi phát hiện 7 ca COVID-19

TTO - Ban Chỉ đạo phòng chống dịch COVID-19 tỉnh Hải Dương vừa ra quyết định thiết lập vùng cách ly y tế toàn bộ xã Kim Đính (huyện Kim Thành) để ngăn chặn sự lây lan của dịch COVID-19.

tuoitre.vn
Chiều nay 1-3, thêm 13 ca mắc COVID-19 mới, 6 ca đã được cách ly từ 1 tháng trước

Chiều nay 1-3, thêm 13 ca mắc COVID-19 mới, 6 ca đã được cách ly từ 1 tháng trước

TTO - Ngày 1-3, Bộ Y tế cho biết đã ghi nhận thêm 13 ca mắc COVID-19 mới, trong đó có 8 ở Hải Dương, 5 người mới từ Campuchia về Kiên Giang qua cửa khẩu đường bộ. Đáng chú ý, 6 ca ở Hải Dương đã được cách ly cách đây 1 tháng.

tuoitre.vn
Các tin khác
a
Xem thêm
Góc nhìn VNREVIEW
Tin mới nhất
Đọc nhiều nhất Phản hồi nhiều nhất

1 Nguyên nhân Vsmart dừng cuộc chơi dù doanh số tăng

2 Q. Phó TGĐ Kinh doanh VinFast: xe không có bất kỳ lỗi nghiêm trọng nào ảnh hưởng tới xe và sự an toàn của người ngồi trên xe

3 Elon Musk 'thổi bay' 22 tỷ USD thị trường Dogecoin

4 Thật tuyệt vời khi flagship Samsung chuộng màn hình phẳng trở lại

5 Không ra Note mới, Samsung sẽ hạ giá Galaxy Note 20 nhằm kích cầu

Điểm tin tuần