thumbnail - Phỗng đất – món đồ chơi Trung thu dân gian bị lãng quên
Ngoc Anh
Hà Nội

Phỗng đất – món đồ chơi Trung thu dân gian bị lãng quên

 Bộ phỗng đất với gam màu rực rỡ, không chỉ là đồ chơi của con trẻ mà còn thể hiện hồn cốt, tinh thần dân gian và giá trị văn hóa, ngoài ra nó còn được các đền, chùa sử dụng trong cúng bái mà còn lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống, thể hiện hồn cốt của làng quê Việt Nam. Đặc biệt, phỗng đất chỉ được bày bán vào dịp rằm Trung Thu hoặc Tết Nguyên đán hàng năm.

Phỗng đất – món đồ chơi Trung thu dân gian bị lãng quên 

Phỗng đất bình dị và mộc mạc, từng thế hệ trẻ em thời bao cấp yêu thích. Nay, món đồ này vô tình bị lãng quên, vì những đồ chơi sặc sỡ, hiện đại hơn.

Để làm một bộ phỗng đất cũng khá kỳ công. Nguyên liệu làm phỗng đất là đất sét và giấy bản. Đất sét được đào ở độ sâu từ 2-2,5m, đem phơi khô, đập, giã thành bột mịn rồi sàng, đến khi sờ vào có độ mịn mát tay là được. Giấy bản ngâm trong nước 7 ngày, sau khi đã mủn hoàn toàn thì trộn đất và giấy với nhau, vừa trộn tay, vừa dùng chày đập cho đến khi hỗn hợp này quyện lại rồi mang ra nặn, nặn xong phơi ra ngoài ánh nắng mặt trời cho khô.

Phỗng đất – món đồ chơi Trung thu dân gian bị lãng quên 
Ông Phùng Đình Giáp (Song Hồ, Bắc Ninh) là nghệ nhân cuối cùng còn làm phỗng đất tại Việt Nam kể lại: “Tôi không nhớ rõ mình bắt đầu làm phỗng đất từ bao giờ, vì từ đời ông tôi, bố tôi ai cũng làm phỗng cả. Tôi nhớ có lần học cấp một, cô giáo giao bài tập thủ công là cắt xé giấy thành các con vật, nhưng tôi lại nộp cho cô một con phỗng đất tôi tự tay làm. Lúc ấy tôi cũng run lắm, vì làm không giống yêu cầu của cô. Song, sau khi nộp bài, tôi nhận được điểm 10 mĩ thuật. Cô còn tặng thêm một điểm 10 nữa vì sự sáng tạo và xin tôi luôn con phỗng đất. Đó là lần đầu tiên tôi biết mình làm phỗng cũng đẹp".

Theo truyền thống, một bộ phỗng đất Trung Thu gồm 5 nhân vật với 5 ý nghĩa biểu tượng khác nhau. Con chim thể hiện cho khát vọng hòa bình; con rùa gắn với biển cả bao la và sự tích thần Kim Quy - biểu tượng thiêng liêng được thần thánh hóa trong tâm trí người Việt; tượng phỗng người già và em bé thể hiện sự nối tiếp truyền thống. Đặt ở vị trí trung tâm trong bộ 5 tượng phỗng là nhân vật phỗng hình Phật mang ý nghĩa tâm linh, giáo dục con cháu sống đức độ, hiền lành, đúng mực. Có thể thấy rằng, từ xa xưa ông cha ta đã lồng ghép ý nghĩa giáo dục vào những món đồ chơi đơn giản.

Phỗng đất – món đồ chơi Trung thu dân gian bị lãng quên 

Những bức tượng phỗng đất xinh đẹp, không chỉ là đồ decor độc đáo, có 1-0-2, những bức tượng này mang cái hồn cốt dân gian Việt Nam đúng điệu, điều mà chỉ một người làm nông hồn hậu, một nghệ nhân chất phác mới có thể truyền tải được.

>> Tết Trung thu bắt nguồn từ đâu và có ý nghĩa như thế nào?

Chủ đề liên quan

Chủ đề khác