Kính Hubble phát hiện thiên hà 'cổ' nhất vũ trụ

Nằm cách Trái Đất 13,4 tỷ năm ánh sáng, GN-z11 là một trong những thiên hà xa nhất mà nhân loại từng phát hiện.

Theo NASA, các nhà thiên văn sau khi hướng ống kính Hubble về phía chòm sao Gấu Lớn (Ursa Major) đã phát hiện ra GN-z11. Theo các tính toán ban đầu, GN-z11 được hình thành chỉ 400 triệu năm sau vụ nổ Big Bang, trở thành một trong những thiên hà đầu tiên của vũ trụ. Nghe có vẻ lớn, nhưng con số này chỉ là một phần rất nhỏ so với số tuổi gần 14 tỷ năm của vũ trụ.

Pascal Oesch, nhà thiên văn thuộc ĐH Yale (Mỹ), trưởng nhóm đã phát hiện ra GN-z11, cho biết: "Con người vừa tiến được một bước lớn trong việc trở về quá khứ, vượt xa cả mức từng mong đợi sẽ đạt được với kính Hubble. Chúng tôi phát hiện ra GN-z11 tại thời điểm mà vũ trụ mới chỉ được 3% số tuổi so với hiện tại".

Một điều quan trọng hơn là phát hiện này cho thấy khả năng "nhìn về quá khứ" của kính Hubble. Trước đây các nhà khoa học cho rằng Hubble không thể nhìn xa được đến thế. Kính thiên văn James Webb, dự kiến được phóng lên vào 2018, sẽ thay thế Hubble trong việc quan sát vũ trụ cũng như có khả năng "nhìn sâu" hơn vào quá khứ để tìm kiếm những lời giải đáp cho các thắc mắc về thuở ban đầu của vũ trụ. Kỷ lục quan sát trước đây của kính Hubble là một thiên hà được hình thành vào 13,2 tỷ năm trước. Với GN-z11, Hubble đã "nhìn sâu" thêm 200 triệu năm nữa.

Lúc trước, nhóm thiên văn tính toán khoảng cách với GN-z11 bằng cách phân tích màu sắc của nó thông qua kính Hubble lẫn kính Spitzer. Nhưng lần này, nhóm đã dùng camera Trường Rộng (Wide Field) số 3 để tính toán chính xác cự ly tới GN-z11 bằng cách chia ánh sáng từ thiên hà đó ra những màu sắc khác nhau.

Clip mô tả quá trình phát hiện ra GN-z11

Phương pháp chính được các nhà thiên văn dùng để tính khoảng cách tới các thiên thể xa xôi trong vũ trụ là đo mức "dịch về phía đỏ" (redshift) của chúng. Hiện tượng này tương tự như khi chúng ta nghe tiếng còi cứu hoả trong thành phố: khi chiếc xe càng chạy tới gần thì các sóng âm càng dồn dập hơn và độ dài các bước sóng trở nên ngắn hơn, còn khi chiếc xe chạy ra xa thì các sóng âm này giãn cách ra và độ dài các bước sóng trở nên dài hơn. Với sóng ánh sáng, bước sóng càng ngắn thì màu sắc có xu hướng chuyển về màu xanh hoặc tím, còn bước sóng càng dài thì màu sắc chuyển về phía đỏ. Do đó nếu một thiên thể càng di chuyển ra xa thì độ dịch về phía đỏ của nó càng lớn. Độ dịch chuyển của GN-z11 là 11,1, nhiều hơn mức 8,68 của kỷ lục thiên hà "cổ nhất" được phát hiện trước đó.

Nói về GN-z11, đây là một thiên hà nhỏ. Nó có kích thước chỉ bằng 1/25 của Dải Ngân Hà (Milky Way) và có khối lượng chỉ bằng 1%. Tuy nhỏ bé như vậy nhưng cần lưu ý rằng GN-z11 được hình thành từ những ngày đầu của vũ trụ. Và nó có tốc độ tăng trưởng rất mạnh, tạo ra được những ngôi sao với tốc độ gấp 20 lần Dải Ngân Hà của chúng ta.

Hình mô tả khả năng "nhìn về quá khứ" của kính Hubble

Với việc phát hiện ra GN-z11, các nhà khoa học kỳ vọng rằng khi kính James Webb được phóng lên, chúng ta sẽ có thể quan sát chi tiết hơn sự ra đời của những thiên hà như vậy và có thể giải thích tốt hơn phần nào về những đầu tiên của vũ trụ.

Huyền Thế

 

Đánh giá gần đây
Đọc nhiều nhất Phản hồi nhiều nhất

1 Mổ ấm siêu tốc 80.000 đồng và 500.000 đồng để xem khác nhau thế nào

2 iPhone 12 Pro và iPhone 12 Pro Max trình làng: Đã có 5G, thêm cảm biến LiDAR, màn hình phủ gốm, giá từ 23 triệu đồng

3 Từ việc cắt bỏ củ sạc nhanh lộ ra “bộ mặt thật” của Apple

4 "Mổ" trạm BTS 5G của Huawei cho thấy đại gia công nghệ Trung Quốc phụ thuộc vào Mỹ như thế nào

5 Chiến đấu cơ Trung Quốc "nhái" được ngoại hình F-35, nhưng còn lâu mới sánh ngang hàng Mỹ

Tin Liên quan
Các tin khác
a
Xem thêm
Góc nhìn VNREVIEW