Các nhà khoa học biết được độ tuổi của các loài động vật bằng cách nào?

Nói ngắn gọn, họ sẽ phải thực hiện những kỹ thuật như phân tích răng, phân tích lông, kiểm tra da, và đánh giá các dấu hiệu thấy được để ước tính độ tuổi của các loài động vật.

Bạn đã bao giờ tự hỏi chú mèo Ba Tư đang ngồi trên ghế bành nhà bạn như một thành viên hoàng tộc kia đã bao nhiêu tuổi hay không? Hay bạn có biết chính xác khi nào chú chó Bruno thân thương được sinh ra? Dám cá là bạn hẳn đang tự nghĩ chuyện đó thì có gì quan trọng chứ? Bởi đối với bạn, Bruno vẫn là một chú chó vui vẻ mặc cho nó chẳng biết khi nào mình sẽ được chúc mừng sinh nhật.

Tuy nhiên, đối với các nhà khoa học, độ tuổi của một con vật là điều quan trọng. Đặc biệt đối với các nhà khoa học nghiên cứu bất kỳ khía cạnh nào của hệ sinh thái và tương tác của nó, biết được độ tuổi của các loài động vật trong quá trình nghiên cứu sẽ rất cần thiết. 

Nói lúc nào cũng dễ hơn làm! Ai cũng nghĩ để biết được độ tuổi của một con vật có vẻ là một ý tưởng đơn giản, thực tế không hề như vậy. Độ tuổi của các con vật không chỉ là một con số, bởi các loài động vật khác nhau sẽ trưởng thành theo cách khác nhau. Đây là một trong những rào cản lớn chắn đường các nhà khoa học, và cũng chính vì vậy mà không có một phương thức tính tuổi đồng bộ nào có thể áp dụng cho mọi loài động vật cả. Tuy nhiên, có một số manh mối chung có thể giúp ước tính được độ tuổi của một con vật ở một chừng mực nhất định.

Tại sao các nhà khoa học cần phải biết độ tuổi của các loài động vật

Trước khi đi sâu vào việc "xác định độ tuổi", chúng ta hãy giải quyết một câu hỏi quan trọng: tại sao các nhà khoa học cần phải biết độ tuổi của một con vật? Biết được độ tuổi của một con vật có tầm quan trọng đặc biệt khi nghiên cứu về đa dạng sinh học, hoặc rộng hơn là về hệ sinh thái. Hiện tượng ấm lên toàn cầu, sự gia tăng hoạt động của con người, tình trạng ô nhiễm ngày một nghiêm trọng hơn – tất cả dẫn đến môi trường sống của các loài động vật bị phá huỷ, làm gia tăng số lượng các loài có nguy cơ tuyệt chủng. Do đó, các nhà khoa học muốn nghiên cứu kỹ càng về dân số của các loài động vật nhằm đưa ra những giải pháp hạn chế nguy cơ tuyệt chủng của chúng. Điều này có thể được thực hiện thông qua duy trì một lượng dân số khoẻ mạnh đáng kể của các loài động vật đó.

Cũng vì lý do tương tự, các nhà khoa học cần phải biết số lượng các cá thể trưởng thành có khả năng sinh sản trong dân số động vật cụ thể đó. Không chỉ vậy, các nhà khoa học còn theo sát số lượng các cá thể trẻ sẽ đạt đến tuổi trưởng thành một ngày nào đó. Những con vật này sau đó sẽ có thể sinh sản trong tương lai gần, đảm bảo cho một cộng đồng dân số thịnh vượng của một loài cụ thể. Trong những trường hợp đó, biết được độ tuổi của con vật trở nên rất quan trọng.

Làm sao các nhà khoa học đánh giá được độ tuổi của một con vật?

Bạn đã biết tại sao phải tiến hành xác định độ tuổi của các loài động vật. Hãy tìm hiểu tiếp cách để làm điều đó.

Các nhà động vật học thỉnh thoảng sẽ dùng tia X để đánh giá cấu trúc xương của động vật. Xương có nhiều dấu hiệu cho thấy từng giai đoạn phát triển của nó, và điều kiện của xương có thể cho biết xấp xỉ độ tuổi của con vật. Răng cũng rất hữu dụng trong việc xác định độ tuổi của con vật. Trên một số loài, răng trưởng thành sẽ xuất hiện ở một độ tuổi nhất định. Do đó sự hiện diện của răng trưởng thành có thể chỉ ra độ tuổi của con vật. Giống như xương, điều kiện của răng có thể giúp xác định độ tuổi. Răng sâu và bị mòn cho thấy một con vật đã bước qua giai đoạn trưởng thành.

Các nhà khoa học còn tìm kiếm các đặc tính về tính cách. Ví dụ, ở loài đười ươi, các nhà khoa học sẽ tập trung vào một đặc điểm gọi là "vạt má". Vạt má xuất hiện trên các con đực thống trị trong đàn. Đười ươi càng lớn tuổi, vạt má càng chảy xuống. Tuy nhiên, phương thức xác định tuổi đười ươi này không phải lúc nào cũng chính xác bởi có những con đười ươi đực không hề có vạt má.

Một con đười ươi đực với vạt má

Da cũng là một manh mối lớn. Giống như chúng ta, một số loài vật cũng xuất hiện nếp nhăn khi về già. Bởi những con đười ươi cái không có vạt má, nên nếp nhăn trên da chúng có thể tiết lộ độ tuổi của chúng. Thật may cho chúng ta khi trong thế giới động vật không tồn tại loại kem chống lão hoá nào!

Đối với các động vật có lông, bộ lông của chúng có thể giúp xác định độ tuổi. Ở chó, lông ở mõm càng về già càng xám đi. Ở mèo, bộ lông sẽ càng tối màu và dễ rụng theo thời gian. Đặc điểm này xuất hiện trên mọi loại mèo, từ những con mèo nhà cho đến những con mèo lớn trong thiên nhiên hoang dã. Khi mèo càng lớn tuổi, độ sáng của bộ lông càng giảm đi. Nhưng các nhà khoa học không thể chỉ dựa vào bộ lông để đưa ra phán đoán được.

Sự khác biệt giữa một chú chó Labrador trẻ và già

Chính vì vậy, họ sẽ cần đánh giá biểu hiện bên ngoài của cơ thể con vật. Cơ bắp sẽ trở nên ngày càng kém rắn chắc khi độ tuổi con vật càng tăng lên. Xương sườn của những con vật lớn tuổi sẽ hiện ra rõ ràng hơn. Những con vật lớn tuổi cũng sẽ có dáng đi rất dễ nhận thấy vì thính giác và thị giác giảm sút.

Thị lực và thính lực giảm sút cũng là biểu hiện của sự lão hoá. Những manh mối đáng kể nhất có thể quan sát được là ở trên loài chó, khi mà mắt chúng càng già sẽ càng đục đi. Tuy nhiên, những vòng trắng ở quanh mắt một con đười ươi trẻ tuổi lại biến mất sau khi cai sữa. Đó là lý do chúng ta nói rằng không có một tiêu chuẩn chung nào để xác định độ tuổi của mọi sinh vật. Mỗi sinh vật khác nhau lại có những dấu hiệu khác nhau có thể tiết lộ độ tuổi của chúng.

Những chú cá đã chết có thể cho chúng ta biết độ tuổi của chúng khá dễ dàng vì những mẩu xương tai nhỏ xíu gọi là sỏi thính giác. Sỏi thính giác có những vòng tròn xuất hiện đều đặn qua từng năm giống như vân gỗ vậy, và chúng ta có thể đếm số vòng tròn để biết độ tuổi cá. Độ tuổi của con trai cũng có thể được xác định bằng cách đếm các vòng như trên. Nhưng không có phương thức khả thi nào có thể giúp tìm ra độ tuổi của một chú cá còn sống cả.

Sỏi thính giác của một chú cá đã chết

Còn bạch tuộc thì sao? Làm sao để xác định độ tuổi của nó? Tuổi của những sinh vật biển cỡ lớn rất khó để xác định, bởi chúng không có xương. Ban đầu, các nhà khoa học nghĩ có thể đưa ra nhận định dựa trên kích cỡ của bạch tuộc. Nhưng kích cỡ là yếu tố có thể thay đổi, và do đó phương thức đánh giá này không đáng tin cậy. Dù độ tuổi của nhiều loài mực ống và mực nang, những họ hàng gần của bạch tuộc, được xác định bằng cách đánh giá sự tăng trưởng theo từng ngày bên trong sỏi thăng bằng của chúng (tương tự như sỏi thính giác của cá), bạn không thể làm vậy với bạch tuộc. Đó là bởi sỏi thăng bằng của bạch tuộc là những cấu trúc rất mỏng manh, không thể hiện dấu hiệu tăng trưởng.

Vòi bạch tuộc cũng từng được cân nhắc như một yếu tố để tính toán độ tuổi của chúng. Tuy nhiên, vòi khi được dùng để kiếm ăn sẽ có khả năng bị mòn đi, dẫn đến tính toán sai độ tuổi. Phương thức phù hợp nhất đối với bạch tuộc là phân tích mức tăng Stylet (SIA), trong đó, "stylet" (phần cứng của võ não) của bạch tuộc là yếu tố giúp xác định độ tuổi của nó.

Những góc nhìn mới trong xác định độ tuổi động vật

Trong thời đại ngày nay, khi các nhà khoa học liên tục phân tích tính đa dạng sinh học của hành tinh, đánh dấu các loài đứng trước nguy hiểm, và nghiên cứu tình hình tăng dân số của động vật, biết được chính xác độ tuổi của các loài động vật là điều hết sức quan trọng. Các nhà khoa học đã đưa ra một thứ gọi là "thử nghiệm da". Nó sẽ phát hiện pentosidine (một hoá chất trong cơ thể), vốn là một chất báo hiệu sinh học của các sản phẩm gọi là "advanced glycation end" (AGE).

Chúng là những chất hình thành bên trong cơ thể trong quá trình lão hoá, và hàm lượng của chúng có thể tiết lộ độ tuổi của một con vật. Các bài thử nghiệm AGE hiện đang được thực hiện trên nhiều loài động vật. Bài thử nghiệm bao gồm lấy một mẫu nhỏ trên da của con vật. Các nhà khoa học có thể bắt con vật, lấy một mẫu nhỏ trên da chúng, và thả chúng đi. Phương thức này không gây hại cho các loài động vật.

Với sự tiến bộ của khoa học, thêm nhiều phương thức tương tự sẽ sớm được phát hiện trong tương lai gần. Cho đến lúc đó, nếu muốn biết độ tuổi của chú chó Bruno nhà bạn, bạn có thể dùng tay chà lên bộ lông của nó, hoặc nhìn vào mắt nó thử xem!

Minh.T.T (theo ScienceABC)

 

Đánh giá gần đây
Đọc nhiều nhất Phản hồi nhiều nhất

1 Bẻ cong nòng súng có thể làm chuyển hướng viên đạn, thật hay đùa?

2 Năm 2020 rồi, tại sao điện thoại cục gạch vẫn bán chạy?

3 Kẻ đứng sau vụ hack chấn động Twitter mới chỉ học xong cấp 3

4 Windows 10 tròn 5 tuổi: hệ điều hành của Microsoft đã chệch bánh từ đâu?

5 "Kim tự tháp" nhận thức Bloom là gì? Vì sao công cụ này sẽ giúp bạn học nhanh hơn? (Kỳ 1)?

Tin Liên quan
Các tin khác
a
Xem thêm
Góc nhìn VNREVIEW