Đừng để các bài báo về chủng đột biến “mới” của virus corona đánh lừa

Làn sóng dư luận một lần nữa nổi lên khi một số nghiên cứu công bố loại virus corona gây ra dịch Covid-19 đã xuất hiện đột biến có thể tạo ra dạng mới với khả năng lây lan cao hơn. Tuy xét về mặt khoa học thì nghiên cứu có thể đúng, nhưng nó lại không quá nghiêm trọng như những gì trong tựa đề các báo đăng tải.

Virus vẫn sẽ không thể đi xuyên khẩu trang hay sống sót sau khi rửa tay với xà phòng. Và chủng đột biến "mới" ở đây chính là chủng virus mà nước Mỹ đã phải đối mặt trong nhiều tháng qua.

Ngày 22/9 vừa qua, một nhóm các nhà khoa học đăng tải một bài viết trên trang medRxiv, nơi đăng tải các công trình nghiên cứu sơ bộ chưa được đánh giá bởi hội đồng chuyên gia theo quy định. Trong bài viết, các nhà khoa học đã diễn giải quá trình phân tích trình tự gen trên 5.000 mẫu virus SARS-CoV-2 được lấy từ các bệnh nhân tại khu vực Houston và Texas trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 7/2020. Trong suốt thời gian nghiên cứu, các nhà khoa học đã ghi lại sự thay đổi trong gen của virus và đánh dấu hai mốc rõ ràng ứng với hai đợt bùng phát Covid-19 khác nhau trong khu vực.

Các mẩu tin về chủng đột biến "mới" được đăng tải trên báo điện tử

Sự thay đổi quan trọng nhất liên quan đến khả năng lây nhiễm là đột biến trong protein có tên D614G của virus, đây là chìa khóa để virus xâm nhập vào tế bào của chúng ta. Trong làn sóng dịch thứ hai xảy ra vào cuối tháng 5, hơn 99% mẫu virus thu được có đột biến D614G. Hơn nữa, khi so sánh với đợt lây nhiễm đầu tiên, bệnh nhân ở đợt thứ hai có lượng virus trong cơ thể lớn hơn. Tác giả bài nghiên cứu nhận định điều này cho thấy chủng đột biến D614G có khả năng lây lan và tái tạo trong tế bào của chúng ta cao hơn, do đó có thể dẫn đến khả năng lây nhiễm giữa người với người cao hơn.

Vào tháng 5, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos tại New Mexico là những người đầu tiên mô tả sự xuất hiện của chủng D614G khi so sánh với những ca nhiễm đầu tiên tại Vũ Hán. Các nhà khoa học đã cung cấp bằng chứng cho thấy chủng đột biến này ngày càng phổ và đặt ra giả thuyết cho rằng đột biến D614G giúp virus tăng khả năng lây nhiễm từ người sang người.

Kể từ đó, nhiều nghiên cứu đã được tiến hành để khẳng định giả thuyết này và gần đây nhất là nghiên cứu tại Houston nói trên. Tuy nhiên, chúng ta vẫn chưa có bất cứ bằng chứng trực tiếp nào cho thấy chủng đột biến D614G có khả năng lây nhiễm cao hơn chủng xuất hiện lần đầu tại Trung Quốc, và cả nghiên cứu lần này cũng không thể cung cấp bất cứ bằng chứng nào. Như đã biết, SARS-CoV-2 đã lây lan rộng ở châu Âu rồi xuất hiện ở hầu hết mọi khu vực trên thế giới, trong đó bao gồm cả Mỹ. Nhưng nguyên nhân dẫn đến sự phổ biến của chủng D614G là do nó dễ lây lan hơn hay chỉ là sự ngẫu nhiên thì vẫn chưa được làm rõ.

"Cần phải tiến hành nghiên cứu để làm rõ, nhưng hiện tại thì như tôi đã nói: Việc nó phổ biến hơn không cho chúng ta biết nhiều về khả năng thật sự của nó", Angela Rasmussen, một nhà virus học từ Đại học Columbia, cho biết - cô không liên quan đến nghiên cứu tại Houston.

Có lẽ điều quan trọng hơn là không ai, kể cả các nhà nghiên cứu về D614G, nghĩ rằng chủng đột biến này thật sự làm tăng độ chết chóc của virus hay gây bệnh nặng hơn. Dường như các tiêu đề bài viết thảo luận về nghiên cứu này đã truyền đạt thiếu sót một vài thông tin.

"Chúng tôi tìm thấy rất ít bằng chứng khẳng định mối liên hệ giữa kiểu gen và độc lực của virus", tác giả của nghiên cứu viết.

Thậm chí nếu chủng D614G thật sự có khả năng lây nhiễm cao hơn trước thì nó cũng không làm thay đổi quá nhiều tình hình dịch bệnh hiện tại. Cả thế giới và cả Mỹ đã chiến đấu với chủng D614G trong suốt thời gian qua, vì vậy, các nghiên cứu mới không tìm ra chủng đột biến "mới" nào có nguy cơ làm virus trở nên nguy hiểm hơn so với hiện tại. Mặc dù bài viết của các nhà khoa học nhấn mạnh rằng chủng D614G chiếm đến 99% số ca nhiễm trong làn sóng thứ hai tại Houston, nhưng ở làn sóng đầu tiên tại khu vực này, chủng D614G cũng đã chiếm đến 82%.

"Điều này cũng hợp lý vì nó là biến thể được quan sát nhiều nhất ở thời điểm hiện tại, cũng như là biến thể chủ đạo trong đợt dịch hồi tháng 5", Rasmussen nhấn mạnh.

Việc ghi lại quá trình biến đổi gen của virus (và bất cứ loại vi sinh vật có nguy cơ tiềm ẩn nào) rất quan trọng trong việc xác định các đột biến có nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng tác động lên con người. Tuy nhiên, cả các nhà khoa học lẫn phóng viên nên cẩn thận khi lạm dụng ý nghĩa của nghiên cứu này trong khi nó cần phải được nghiên cứu mở rộng thông qua các thử nghiệm để có thể trực tiếp chỉ ra tác động của đột biến lên virus.

Hầu hết virus và vi khuẩn đều đột biến liên tục và đa số những đột biến đó không làm thay đổi quá nhiều. Thậm chí một đột biến dù có lợi cho vi sinh vật thì nó vẫn cần phải được truyền lại rộng rãi và điều này không chắc chắn sẽ xảy ra. Ví dụ, một đột biến giúp vi sinh vật nhân bản tốt hơn có thể không thật sự giúp nó lây nhiễm dễ hơn, vì nó cũng có thể khiến chủ thể bệnh nặng đến mức tử vong trước khi kịp truyền bệnh cho người khác.

Nhà dịch tễ học và cố vấn khoa học của Viện Quốc gia về Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm, David Morens nhận định về nghiên cứu tại Houston trên tờ Washington Post cho rằng "Mang khẩu trang, rửa tay, tất cả những biện pháp đó là rào chắn trước sự lây nhiễm hoặc lây lan, nhưng khi virus có khả năng lây nhiễm cao hơn thì về mặt thống kê, nó có thể vượt qua những lớp bảo vệ đó". Đáng tiếc là một số kênh truyền thông đã lấy nhận định này để giật tít. Fox News có bài "Virus corona xuất hiện đột biến có thể vượt qua lớp bảo vệ bằng khẩu trang và rửa tay". Hoàn toàn sai.

Nhận định sai về loại đột biến virus corona có thể ảnh hưởng đến khả năng điều trị và phát triển vắc-xin chống lại chúng. Nhưng đến nay, chúng ta chưa có bất cứ bằng chứng nào chứng minh khả năng đó. Và có thể khẳng định rằng virus không thể đột biến ra bàn tay tí hon có thể xé bỏ những lớp bảo vệ vật lý như khẩu trang. Tương tự, bạn không cần phải lo ngại virus SARS-CoV-2 có thể sống sót sau khi rửa tay với xà phòng và nước.

Dù chúng ta luôn phải chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất. Nhưng hiện tại, virus SARS-CoV-2 mà chúng ta đang phải đối mặt dường như không thể nguy hiểm hơn (hay kém nguy hơn) trong tương lai gần, ít nhất là dựa trên thông tin thu được về chủng D614G cho đến nay.

Minh Bảo (Tham khảo Gizmodo)

 

Đánh giá gần đây
Đọc nhiều nhất Phản hồi nhiều nhất

1 Mổ ấm siêu tốc 80.000 đồng và 500.000 đồng để xem khác nhau thế nào

2 Từ việc cắt bỏ củ sạc nhanh lộ ra “bộ mặt thật” của Apple

3 5 đế chế hùng mạnh nhất trong lịch sử nhân loại

4 5 điểm mới trên iPhone 12 mà điện thoại Android nên "vay mượn"

5 "Mổ" trạm BTS 5G của Huawei cho thấy đại gia công nghệ Trung Quốc phụ thuộc vào Mỹ như thế nào

Tin Liên quan
Các tin khác
a
Xem thêm
Góc nhìn VNREVIEW