Sự thật trớ trêu: Siêu cường số 1 thế giới nhưng Mỹ không đáp ứng đủ ốc vít cho Apple

Kẹt giữa cuộc chiến của hai siêu cường, Apple đang phải chịu nhiều sức ép. Còn tổng thống Trump thì cứ liên tục hối thúc hãng mang dây chuyền lắp ráp phần cứng về Mỹ. Song, giấc mơ iPhone "Made in USA" ấy xa vời như cái ngày siêu cường số 1 thế giới bắt kịp được Trung Quốc về khả năng cung ứng. Thực tế, ngay cả lắp ráp máy Mac ở đây cũng đang gặp khó khăn, chỉ vì thiếu… ốc vít!

Năm 2012, CEO Apple xuất hiện trên sóng truyền hình trong khung giờ vàng và đưa ra một thông báo quan trọng: họ sẽ lắp ráp máy tính Mac ở Mỹ. Đây là sản phẩm đầu tiên sau nhiều năm được hoàn thiện bởi bàn tay các công nhân Mỹ. Và nó mang trên mình một dòng chữ ít thấy: "Assembled in USA".

Tuy nhiên, nói thì dễ hơn làm và đúng là đến khi bắt tay vào sản xuất chiếc máy tính có giá tới 3.000 USD đầu tiên ở bang Texas, rắc rối mới nảy sinh ngoài dự tính. Theo ba nhân viên đề nghị giấu tên, họ thậm chí còn không kiếm đủ số lượng ốc vít cần thiết. Điều oái ăm này xảy ra vì Apple vốn sản xuất ở Trung Quốc, nơi mà các nhà máy có thể đưa ra đúng loại ốc vít hàng thửa (tiêu chuẩn khác với loại thông thường) mà hãng cần chỉ trong thời gian ngắn. Còn ở Texas, phần lớn đều hoành tráng hơn chỉ trừ vai trò cung cấp ốc vít thì thua xa.

CEO Tim Cook là người đã xây dựng cho Apple chuỗi cung ứng đủ lớn như ngày hôm nay

Apple trông cậy vào một nhà thầu phụ có cơ sở gồm 20 nhân công, và việc thử nghiệm máy Mac mới bị trễ nải bởi họ chỉ sản xuất được 1.000 con ốc mỗi ngày. Kéo theo việc bán hàng cũng bị chậm vài tháng vì nguồn cung ốc vít thiếu hụt. Cuối cùng, đến khi cần mở rộng quy mô, Apple vẫn phải tìm đến Trung Quốc để đặt hàng con ốc theo yêu cầu. Đây là một bài học giúp Apple nhận ra rằng danh xưng "công xưởng của thế giới" không hề là nói quá. Chẳng quốc gia nào kể cả siêu cường số 1 có thể bì kịp Trung Quốc về khả năng dung hòa giữa quy mô, trình độ, cơ sở hạ tầng và chi phí, đạt đến mức cao nhất.

Và sự phụ thuộc Trung Quốc, thị trường tiêu thụ iPhone quan trọng nhất, đã khiến công ty phải trả giá. Tổng thống Trump đang gây chiến tranh kinh tế với Bắc Kinh, thậm chí từng dọa sẽ đưa cả mặt hàng di động vào danh sách đánh thuế. Nếu những chiếc điện thoại được làm ở Trung Quốc bị áp thuế thực sự thì đó sẽ là đại họa với Apple. Tim Cook tức tốc phải tìm địa điểm thay thế và mở rộng sản xuất ra cả các nước lân cận, mà Ấn Độ và Việt Nam đang được để mắt đến. Càng giảm phụ thuộc vào Trung Quốc đi được bao nhiêu, họ càng giảm thiểu thiệt hại có thể xảy ra nếu căng thẳng thương mại leo thang bấy nhiêu.

Điều ấy thật không đơn giản! Tim Cook từng thừa nhận trong một hội nghị ở Trung Quốc cuối 2017: "Người Trung Quốc có kĩ năng thật phi thường!". Sản xuất phần cứng Apple yêu cầu phải có những máy móc tân tiến và nhiều người nắm rõ cách vận hành chúng. "Ở Mỹ, nếu tổ chức một cuộc họp cho các kỹ sư thiết kế cơ khí (tooling engineer), không chắc ngồi kín nổi một phòng. Nhưng ở Trung Quốc, lấp đầy vài sân bóng đá cũng được", ông bổ sung.

Trung Quốc là cứ điểm sản xuất rất khó thay thế của Apple

Tim Cook chính là người đã giúp hình thành chuỗi cung ứng ngày nay cho Apple. Việc chuyển các công đoạn sản xuất ra nước ngoài giúp họ tiết kiệm đáng kể chi phí, và hơn hết, tạo ra quy mô sản xuất hàng loạt đủ sức làm ra những sản phẩm bán chạy nhất thế giới. Apple ký hợp đồng với nhiều nhà thầu Trung Quốc, một số cơ sở trải dài đến vài dặm, huy động hàng trăm ngàn người cho các công đoạn láp rắp, thử nghiệm, đóng gói thiết bị Apple. Các linh kiện điện tử được vận chuyển từ khắp nơi tập kết ở đây, phục vụ khách hàng có nhu cầu lớn nhất ngành công nghệ.

Công đoạn lắp ráp hoàn thiện là tốn nhiều công sức lao động nhất, để tạo nên một chiếc iPhone hoạt động được. Quốc gia đảm nhận vai trò lắp ráp sẽ được xem là nơi xuất xứ của sản phẩm và xác định mức thuế quan. Tim Cook vẫn thường phản đối quan niệm iPhone được làm ra bởi Trung Quốc. Ông nêu ra những ví dụ về kính màn hình iPhone được Corning làm ra ở một nhà máy Kentucky, công nghệ laser dùng cho hệ thống nhận diện khuôn mặt 3D do một nhà máy ở Allen, bang Texas sản xuất.

Ông giãi bày rằng chi phí nhân công thấp là lý do chính khiến Apple gắn bó với Trung Quốc đến vậy. Mức lương tối thiểu cho công nhân ở Trịnh Châu là 2,1 USD một giờ đã bao gồm phúc lợi, đây là nơi họ đặt nhà máy lắp ráp iPhone lớn nhất. Tuy nhiên, những người lao động cho công ty thì nhận được 3,15 USD trong cùng khoảng thời gian. Nếu việc sản xuất diễn ra ở Mỹ, lương sẽ tăng hơn đáng kể. Hãy nhìn vào Mac Pro, sản phẩm được làm ra ở Mỹ nhưng đồng thời cũng là thiết bị đắt đỏ nhất của Apple.

Những con ốc là ví dụ cho thấy nước Mỹ không thể bắt kịp Trung Quốc về khả năng sản xuất quy mô lớn

Flextronics, đơn vị được Apple thuê để sản xuất máy tính đã tìm đến Caldwell Manufacturing để yêu cầu đáp ứng 28.000 con ốc - mặc dù họ đã muốn nhiều hơn. Và theo chủ sở hữu của công ty này, "không cần tốn tiền đầu tư để mở rộng sản xuất ốc vít ở Mỹ, mua ở nước ngoài có giá rẻ hơn nhiều". Thật khôi hài làm sao khi một Apple nổi tiếng chuyên sản xuất bên ngoài nước Mỹ nay lại gọi điện đặt đơn hàng lớn như vậy. Thực tế khi ông mua lại cơ sở này, có đủ máy móc để đáp ứng nhu cầu của Apple. Nhưng về sau, Stephen Melo đã thay thế bớt máy ép khuôn kim loại bằng những máy móc mới cho các công việc đặc thù hơn.

Một cựu quản lý từng chia sẻ rằng, quy mô dự án của Flextronics nhỏ hơn nhiều so với loại tương tự ông đã thấy ở Trung Quốc. Không biết nguyên nhân vì sao nhưng suy đoán là do chi phí đắt hơn khiến dự án thiếu hụt nhân lực như vậy. Nếu mà ở Trung Quốc, căn phòng sẽ đầy ắp người để đảm bảo mọi thành phần đều sẵn sàng cho việc sản xuất. Nhưng ở Texas thì luôn làm việc trong tình trạng quá tải, những thứ cần thiết thường bị sai vị trí hoặc chậm trễ, dẫn đến hiệu suất kém hơn. Và còn nguyên nhân khác nữa, nhân công ở Mỹ không có tinh thần "chiến đấu" cao như ở Trung Quốc. Các nhà máy ở đây có ca làm việc xuyên đêm nếu nhu cầu lên cao. Thậm chí còn cắt bớt giờ ngủ để chạy đơn hàng cho kịp chỉ tiêu sản xuất. Chuyện này không xảy ra với người lao động Mỹ.

Tinh thần làm việc của người lao động Trung Quốc cũng hơn xa người Mỹ

Susan Helper, một giáo sư kinh tế tại Đại học Case Western Reserve ở Cleveland cho hay: "Trung Quốc không chỉ hấp dẫn bởi chi phí rẻ. Đó là nơi rất chuyên chế, bạn có thể huy động 100.000 người lao động cả đêm cho mình". Đây được xem là phần tất yếu của chiến lược ra mắt sản phẩm mới, khi bạn cần tích lũy hàng tồn kho trước khi phát hành ra thị trường. Theo bà, nếu Apple muốn cải thiện tình hình, thay vì ném tiền không hiệu quả vào việc thuê nhân công giá rẻ số lượng lớn, công ty cần tích cực đầu tư thời gian và tiên bạc vào tự động hóa bằng robot, các kỹ sư trình độ chuyên môn cao. Cùng với đó, chính quyền sở tại cũng phải nỗ lực thúc đẩy hoạt động đào tạo nghiệp vụ và xây dựng nền tảng chuỗi cung ứng đủ tốt. Tuy nhiên, bà cũng bổ sung, cơ hội cho viễn cảnh tươi đẹp đó xảy ra là không cao.

Phát ngôn viên Kristin Huguet của Apple cho hay họ là một động lực phát triển kinh tế Mỹ khi đã giúp trả khoản tiền 60 tỷ USD cho 9.000 nhà cung ứng ở đây năm ngoái, giúp tạo ra 450.000 việc làm. Apple vẫn tiếp tục sản xuất Mac Pro tại nhà máy ngoại ô Austin, bang Texas. Một phần bởi họ đã trót đầu tư nhiều máy móc phức tạp và tinh chỉnh riêng, một phần bởi sản phẩm này có doanh số thấp, không cần mở rộng quy mô. Công ty đã không cập nhật lớn cho nó kể từ khi giới thiệu năm 2013. Tháng Mười Hai vừa rồi, Apple thông báo tuyển dụng bổ sung 15.000 nhân viên mới tại văn phòng cách cơ sở lắp ráp Mac Pro 1,6 cây số. Tuy nhiên, không ai được thuê để tham gia sản xuất cả.

Ambitious Man

Theo New York Times


Đánh giá gần đây
Đọc nhiều nhất Phản hồi nhiều nhất

1 100 năm trước, Einstein định nghĩa lỗ đen chính xác không thể tin nổi

2 Tại sao không dội bom nước cứu Nhà thờ Đức bà Paris?

3 Công nghệ 'thần kỳ' của Nhật hứa hẹn làm sạch sông Tô Lịch trong 2 tháng

4 15 mẫu khí tài quân sự cực độc đến từ "cha đẻ" của AK-47, từ đẹp mắt, kỳ dị, đến không thể tin được

5 Hiện tượng “bào tiền thưởng” của lái xe BeBike, GrabBike: Sự gian lận, nỗi hổ thẹn…

Tin Liên quan
Các tin khác
a
Xem thêm
Góc nhìn VNREVIEW