Tại sao Microsoft lại đầu tư cho một công ty Israel để giám sát người Palestine tại Bờ Tây?

Microsoft một mặt cam kết bảo vệ quyền tự do, dân chủ của con người, nhưng mặt khác lại đầu tư cho một công ty Israel để bí mật giám sát hoạt động của người Palestine tại Bờ Tây. Nếu Microsoft muốn bảo vệ "tự do dân chủ" thì tại sao lại tài trợ cho công ty phát triển công nghệ nhận diện khuôn mặt có liên quan đến các hoạt động quân sự bí mật này?

Microsoft đã đầu tư cho một startup sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt để giám sát hoạt động của người Palestine tại khu vực Bờ Tây, dù gã khổng lồ công nghệ này tuyên bố không sử dụng công nghệ để xâm phạm quyền tự do dân chủ của con người.

AnyVision, có trụ sở tại Israel và văn phòng tại Mỹ, Anh và Singapore, bán hệ thống phần mềm "giám sát chiến lược" có tên Better Tomorrow. Hệ thống này có thể nhận diện các cá nhân và vật thể trên các camera trực tuyến, như smartphone hay camera an ninh chẳng hạn, và có thể theo dõi đối tượng chuyển tiếp qua các nguồn dữ liệu khác nhau.

Theo thông tin từ các nguồn có liên quan, công nghệ của AnyVision phục vụ cho một dự án giám sát bí mật của quân đội tại Bờ Tây. Một nguồn tin cho biết dự án này có bí danh là "Google Ayosh", "Ayosh" dùng để chỉ một nhóm khủng bố người Palestine và "Google" ám chỉ công nghệ này có khả năng tìm kiếm con người.

Google hoàn toàn không liên quan đến dự án này, người phát ngôn cho biết.

Dự án giám sát này thành công đến mức AnyVision giành được giải thưởng quốc phòng toàn quốc năm 2018. Trong buổi trình bày, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Israel đã tán dương công ty này, hoàn toàn ẩn danh, đã giúp ngăn chặn "hàng trăm vụ tấn công khủng bố" bằng "một lượng lớn dữ liệu".

Người Palestine sống tại Bờ Tây không có quyền công dân và quyền bầu cử tại Israel nhưng lại là những đối tượng bị chính phủ nước này hạn chế hoạt động và tăng cường giám sát.

Quân đội Israel đã lắp đặt hàng ngàn camera và các thiết bị theo dõi dọc Bờ Tây nhằm theo dõi hoạt động của người Palestine và phát hiện các âm mưu khủng bố. Lực lượng bảo an và mật vụ cũng giám sát các bài viết trên mạng xã hội và sử dụng các thuật toán để xác định những cá nhân có khả năng thực hiện các vụ tấn công tự phát để bắt giữ trước.

Sự kết hợp giữa camera thụ động, danh sách các nghi phạm và công nghệ nhận diện khuôn mặt đã giúp hệ thống giám sát trở nên mạnh mẽ hơn nhiều.

"Nền tảng cơ bản của một thể chế tự do là người dân không bị giám sát bởi chính phủ khi không có bất cứ dấu hiệu tình nghi phạm pháp nào. Người dân luôn vô tội cho đến khi được chứng minh là có tội". Shankar Narayan, giám đốc dự án công nghệ và tự do tại Liên minh Tự do Dân sự Hoa Kỳ (ACLU), cho biết. "Sự phát triển rộng rãi của công nghệ nhận diện khuôn mặt đã làm thay đổi nền tảng của sự tự do khi mà mọi người đều bị giám sát bất kể là làm gì".

"Công nghệ nhận diện khuôn mặt có thể trở thành một công cụ hiệu quả nhất của chính quyền trong việc quản lý khu vực công cộng, chính vì vậy chúng ta cần phải hết sức cẩn trọng với công nghệ này. Rất khó để nhận diện cách sử dụng chúng trên một nhóm dân cư hạn chế (như người Palestine tại Bờ Tây) có mâu thuẫn với nguyên tắc công đồng của Microsoft hay không", ông nói thêm.

Khi NBC News phỏng vấn AnyVision lần đầu tiên, CEO Eylon Etshtein phủ nhận toàn bộ về dự án "Google Ayosh" và đe dọa sẽ kiện NBC News, ông nói rằng AnyVision là công ty "có đạo đức nhất của nhân loại". Ông phủ nhận việc Bờ Tây đang bị "chiếm đóng" và ngờ vực về động cơ thực hiện phóng sự của NBC News, ông còn cho rằng NBC News được tài trợ bởi một nhóm hoạt động người Palestine.

Trong văn bản trả lời NBC News sau đó, AnyVision đã xin lỗi vì câu trả lời bộc phát trên và đính chính lại. "Là một công ty tư nhân, chúng tôi không có quyền phát biểu thay cho một đất nước, công ty hay tổ chức khác", Etshtein viết.

Vài ngày sau, AnyVision lại có một phản hồi khác: "Chúng tôi phủ nhận hoàn toàn việc tham gia các dự án khác ngoài những dự án mà chúng tôi đã thông tin" (bao gồm việc sử dụng phần mềm của AnyVision tại các điểm kiểm tra khu vực biên giới Bờ Tây).

Công nghệ của AnyVision còn được lực lượng cảnh sát Israel sử dụng để theo dõi các đối tượng trên những con phố do nước này kiểm soát tại phía Đông Jerusalem, nơi có 3/5 dân số là người Palestine.

Trong một video giới thiệu sản phẩm của công ty đã cho thấy cách công nghệ này sử dụng nguồn dữ liệu trực tiếp từ các camera để theo dõi người dân, bao gồm cả trẻ em và phụ nữ có mang khăn trùm và áo choàng khi đi lại trên đường phố.

AnyVision cho biết video quảng cáo này không đề cập đến "khách hàng hiện tại" của công ty, ở đây ám chỉ lực lượng cảnh sát Israel.

Khi AnyVision chiến thắng giải thưởng quốc phòng uy tín của Israel nhờ thành tích "cải thiện đáng kể an ninh quốc gia", tên công ty này không hề được truyền thông nhắc đến vì dự án giám sát này là tuyệt mật. Nhân viên công ty không được phép thông tin công khai về giải thưởng này.

Tuy nhiên, NBC News đã được tiếp cận một tấm ảnh chụp nhóm nhận giải thưởng, bằng khen được trao cho AnyVision với nội dung "Tạo ưu thế về công nghệ và đóng góp trực tiếp cho công cuộc chống khủng bố".

Một phần bài thuyết trình quảng cáo sản phẩm của AnyVision giải thích công nghệ nhận diện khuôn mặt có thể theo dõi các đội tượng trong cả thành phố.

AnyVision cho biết họ không bình luận cho "các công ty, quốc gia hay tổ chức khác".

"Nhiều quốc gia, tổ chức phải đối mặt với các thách thức như đảm bảo an ninh trường học, hoạt động ra vào của các tòa nhà hàng ngày và các tình huống khác đặt người vô tội vào sự nguy hiểm. Sứ mệnh của chúng tôi là bảo vệ tất cả mọi người bằng công nghệ hiện đại bậc nhất nhằm phát hiện tất cả các nguy cơ tiềm tàng", trong một thông cáo của công ty này viết.

Lực lượng Quốc phòng Israel (IDF) từ chối bình luận về dự án "Google Ayosh" và việc AnyVision nhận giải thưởng quốc phòng của Israel.

Khoản đầu tư của Microsoft

Điều tra của NBC, dựa trên báo cáo kinh doanh công khai của Israel do TheMaker công bố, được tiến hành tại thời điểm mà Microsoft định hình mình là một công ty công nghệ mẫu mực trong việc tuân thủ các quy tắc đạo đức, nhằm bảo vệ công ty trước những chỉ trích mà Facebook và Google phải hứng chịu trong cùng thời gian đó. Tuy nhiên, khoản đầu tư của Microsoft vào AnyVision đã dấy lên quan ngại về cách mà Microsoft thực hiện tuyên bô này trên thực tế.

"Microsoft rất đặt nặng những cáo buộc về dự án giám sát hàng loạt này vi phạm các nguyên tắc sử dụng nhận diện khuôn mặt của chúng tôi", người phát ngôn của Microsoft cho biết.

"Nếu chúng tôi phát hiện bất cứ sự vi phạm nào, chúng tôi sẽ chấm dứt mọi quan hệ".

"Mọi dự án không chỉ tuân theo các tiêu chuẩn đạo đức chặt chẽ của công ty mà còn phải trải qua quá trình phê duyệt nội bộ nghiêm ngặt", AnyVision cho biết.

Vào tháng 6, công ty đầu tư mạo hiểm M12 của Microsoft tuyên bố sẽ đầu tư vào AnyVision 74 triệu USD thuộc quỹ đầu tư Series A, cùng với công ty đầu tư mạo hiểm DFJ tại Thung lũng Silicon. Forbes cho biết thỏa thuận đầu tư này đã dấy lên sự phản đối từ các nhà hoạt động nhân quyền vì cho rằng thỏa thuận không tuân thủ các tuyên bố của Microsoft về các chuẩn mực đạo đức liên quan đến việc sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt mà công ty này đề ra.

Ngoài việc sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt vào mục đích cá nhân như mở khóa khuôn mặt chẳng hạn, thì công nghệ này còn gây tranh cãi do chúng có thể được sử dụng để tiến hành giám sát trên diện rộng, khiến vấn đề vi phạm các quyền tự do của con người ngày càng nghiêm trọng. Chính vì thế, một số thành phố tại Mỹ, như San Francisco, Oakland và Berkeley tại bang California và Somerville, Massachusetts đã cấm cảnh sát và các cơ quan khác sử dụng công nghệ này.

Vào tháng 12/2018, Chủ tịch Microsoft Brad Smith cho biết "Chúng ta cần phải sáng suốt trước những nguy cơ và khả năng lạm dụng công nghệ", ông kêu gọi các chính phủ ban hành quy định về việc sử dụng công nghệ nhận dạng khuôn mặt. Ông nhấn mạnh rằng công nghệ này có thể "dẫn đến những vấn đề mới về xâm phạm quyền con người" và khi chính phủ sử dụng nó để giám sát trên diện rộng đồng nghĩa với việc "xâm phạm quyền tự do, dân chủ của người dân".

Chủ tịch Microsoft Brad Smith

6 nguyên tắc đạo đức của Microsoft trong việc sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt gồm: công bằng; minh bạch; trách nhiệm; không phân biệt đối xử; có thông báo và có sự đồng ý; và giám sát hợp pháp. Nguyên tắc cuối cùng được diễn giải rằng: "Chúng tôi sẽ bảo vệ các biện pháp an toàn cho quyền tự do, dân chủ của người dân trong trường hợp hoạt động giám sát được quy định trong luật pháp và chúng tôi sẽ không triển khai công nghệ nhận diện khuôn mặt trong các trường hợp mà chúng tôi cho rằng có nguy cơ ảnh hưởng đến các quyền tự do".

Microsoft cho biết AnyVision đã đồng ý thực hiện các nguyên tắc trên khi chấp nhận khoản đầu tư từ công ty M12 và bảo đảm quyền kiểm toán để kiểm soát việc tuân thủ đúng theo nguyên tắc.

"Chúng tôi đang tiến hành kiểm toán, sử dụng đơn vị thuộc bên thứ ba, để lập hội đồng đánh giá về mức độ và quy trình tuân thủ một cách chặt chẽ. AnyVision đã đồng ý kiểm toán", Microsoft cho biết.

Microsoft đã từ chối cho biết về cách công ty này xác định các nguyên tắc hay sự tuân thủ của AnyVision trước khi tiến hành đầu tư.

"Họ dường như tin rằng cho có thể lấy miếng bánh và ăn nó, những nguyên tắc đạo đức chỉ tồn tại trong tưởng tượng và không liên quan gì đến chính sách trên thực tế. Nhưng công nghệ của họ thì có và nó đồng nghĩa với việc họ có liên quan", Os Keyes, nghiên cứu về vấn đề đạo đức của công nghệ nhận diện khuôn mặt tại ĐH Washington, cho biết.

"Sứ mệnh của chúng tôi là bảo đảm an toàn cho mọi người"

Một số cựu nhân viên của AnyVision, những người này yêu cầu giấu tên do đã ký thỏa thuận giữ bí mật và không muốn bị liên lụy, cho biết công ty này không tuân thủ theo các nguyên tắc đạo đức của Microsoft.

"Tôi không thấy bất cứ sự cân nhắc nào về việc tuân thủ các nguyên tắc đạo đức trong những quyết định kinh doanh", một cựu nhân viên cho biết.

Họ còn mô tả AnyVision là một công ty giả dối, họ bán các công nghệ cho những khách hàng là doanh nghiệp, chính phủ và quân dội mà không mảy may xét đến các nguyên tắc ứng dụng công nghệ này.

Các cựu nhân viên cho biết họ nghỉ việc do không đạt được mức lương, thưởng, tiền bồi thường theo cam kết và do bức xúc về sự vô đạo đức trong cách tiếp thị và ứng dụng công nghệ này trên thực tế.

"Có rất nhiều thứ ảo ảo thật thật với startup này, nhưng hãy cứ xem là định nghĩa về sự thật của họ linh hoạt hơn của tôi một chút vậy", một người nói.

Một ý kiến cho rằng có thể AnyVision đã đưa ra các tuyên bố sai lệch trước các nhà đầu tư như Microsoft.

AnyVision trả lời NBC News rằng họ đã rà soát lại toàn bộ các khách hàng của mình và kết luận không có trường hợp nào vi phạm các tiêu chuẩn đạo đức của Microsoft. Tuy nhiên, AnyVision lại không đưa ra bất cứ thông tin cụ thể nào về quá trình này.

"Mặc dù chúng tôi đang làm việc vất vả để đạt được chỉ tiêu KPI thương mại, nhưng không vì thế mà chúng tôi vi phạm các nguyên tắc đạo đức", AnyVision cho biết.

AnyVision còn cho biết sự thay đổi nhân sự khiến họ gặp nhiều khó khăn, nhưng cũng cho rằng đó là một phần của "quá trình phát triển mạnh mẽ của startup".

Etshtein cho biết "Về cơ bản, sứ mệnh của chúng tôi làm đảm bảo sự an toàn cho mọi người, nâng cao đời sống và thực hiện những sứ mệnh này một cách có đạo đức".

Quan hệ của AnyVision với lực lượng quân đội

AnyVision được thành lập từ năm 2015 với mục tiêu trở thành "thuật toán nhận diện khuôn mặt hàng đầu thế giới", công ty này có mối quan hệ mật thiết với quân đội và lực lượng tình báo Israel. Trong đó, cựu giám đốc Mossad (cơ quan tình báo Israel) Tamir Pardo là cố vấn hội đồng; Amir Kain, cựu chủ tịch bộ phận an ninh của Bộ Quốc phòng từ năm 2007 đến 2015, hiện là chủ tịch AnyVision. Một số nhân viên tại AnyVision đã từng thực hiện nghĩa vụ quân sự tại đơn vị gián điệp mạng Unit 8200, đơn vị này có thể sánh ngang với NSA của Mỹ hay GCHQ của Anh.

Theo các tài liệu quảng cáo, sản phẩm chủ chốt của công ty này là công nghệ nhận diện khuôn mặt từ một nhóm đối tượng trong đám đông, theo dõi mật độ đám đông và dò tìm, phân biệt các loại phương tiện giao thông khác nhau. AnyVision mô tả hệ thống này là "bất tự nguyện" vì các cá nhân không cần đăng ký mà được phát hiện hoàn toàn tự động. Công ty tuyên bố đã triển khai công nghệ của mình trên hơn 115,000 camera.

Một dự án công khai của AnyVision tại khu vực Bờ Tây là cung cấp công nghệ nhận dạng khuôn mặt tại 27 điểm kiểm tra an ninh mà người Palestine phải đi qua để vào Israel. Các công nhân là người tị nạn phải quét thẻ căn cước lên cảm biến và nhìn thằng vào một camera để nhận dạng khuôn mặt. Vào tháng 8, AnyVision cho biết công nghệ đã giúp "giảm lượng thời gian chờ tại các cửa khẩu" và cung cấp "một chế độ bảo vệ không phân biệt đối xử tại khu vực biên giới để phát hiện và răn đe những người có hành vi phạm pháp". Trong khi những bước kiểm tra này lại không áp dụng tại các điểm kiểm tra dành cho người Israel.

Một người Palestine đang sử dụng cổng quét sinh trắc học khi đi vào Israel tại Qalandia, Jerusalen vào tháng 7/2019

Năm 2007, từ một cuộc đối thoại với cựu quan chức người Israel, Yael Berda, một nhà nghiên cứu tại ĐH Harvard, ước tính rằng chính phủ Israel có một danh sách khoảng 200 nghìn nghi phạm khủng bố tại Bờ Tây mà họ muốn theo dõi, chiếm khoảng một phần năm dân số khu vực này, ngoài ra còn có khoảng 65 nghìn người được cho là có nguy cơ phạm tội hình sự. Cả hai danh sách trên đều có những cá nhân bị nghi ngờ mắc các tội danh cụ thể, cũng có những người được cho là cần theo dõi vì nhiều lý do khác, ví dụ như chỉ trích nhà nước Israel trên mạng Facebook hay sống tại khu vực mà "Phong trào kháng chiến Hồi giáo" diễn ra phổ biến.

"Nó không giới hạn đối tượng là những người thuộc lực lượng vũ trang hay được huấn luyện hay bất cứ điều gì", Berda, tác giả một cuốn sách về nạn quan liêu và chiếm đóng trái phép của Israel, nhận xét.

IDF từ chối trả lời về số lượng người hiện đang bị giám sát tại khu vực Bờ Tây.

"Không bao giờ tồn tại một công nghệ giám sát nào mà không phân biệt đối xử với một cộng đồng bị cách ly. Và hiện vẫn chưa rõ liệu một hệ thống giám sát công bằng có thể cùng tồn tại với nền dân chủ hay không", Narayan cho biết.

AnyVision còn có một sản phẩm thứ hai có tên là SesaMe. Sản phẩm này cung cấp công cụ xác minh danh tính cho ngân hàng và ứng dụng trên điện thoại thông minh.

Ngoài việc bán hệ thống nhận diện khuôn mặt cho chính phủ, công ty này còn cung cấp cho sòng bạc, sân vận động, công viên giải trí và các nhà bán lẻ trên khắp nước Mỹ. AnyVison đã giới thiệu, nhưng không bán, các bộ phận của một chiếc xe tải giám sát cho cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới tại bang Arizona. Công ty này còn tiếp cận các trường học sau nhiều vụ xả súng kinh hoàng xảy ra và quảng cáo rằng công nghệ nhận diện khuôn mặt có thể giúp bảo đảm an toàn cho trẻ em tại những nơi này.

Vào năm 2018, công nghệ của AnyVision đã được thử nghiệm tại sân bay Domodedovo (Nga), nhưng AnyVision cho biết họ đã ngưng tất cả các hoạt động tại đây. Cyber Dome, một công ty công nghệ tại Nigeria, trả lời NBC News rằng họ đã bán công nghệ của AnyVision cho các khách hàng tại nước này. AnyVision phủ nhận việc này.

Một cựu nhân viên cho biết các lãnh đạo của AnyVision xem Bờ Tây như một nơi để thử nghiệm công nghệ của họ.

"Chúng tôi luôn được thông báo (bởi các lãnh đạo của AnyVision) rằng chính phủ Israel là một phiên bản thử nghiệm của mọi thứ chúng tôi đang tiến hành trên toàn cầu. Công nghệ này đã được kiểm nghiệm thực tế tại một trong những môi trường an ninh khắt khe nhất thế giới", cựu nhân viên này nói.

"Israel là nơi đầu tiên chúng tôi triển khai công nghệ của mình", Etshtein cho biết. "Tuy nhiên, 95% doanh thu của chúng tôi đến từ các dự án bên ngoài Israel".

Các nhóm nhân quyền và tự do dân sự nghi ngại về việc người Palestine đang bị sử dụng như nhưng con vật thí nghiệm cho việc xuất khẩu công nghệ giám sát.

Shankar Narayan, ACLU, miêu tả việc thử nghiệm này "có rất nhiều vấn đề nhưng không có gì mới cả".

"Một trong những bí mật đen tối của công nghệ AI và nhận diện khuôn mặt là để tăng độ chính xác cho chúng, họ khao khát có được những dữ liệu thí nghiệm này. Vì vậy, nhiều công ty đã tham gia vào các dự án, mà tôi cho là phi đạo đức, chỉ để thu thập dữ liệu", ông nói.

Các nhà hoạt động người Palestine đặt nghi vấn về việc sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt tại các điểm an ninh khu vực biên giới.

"Siết chặt các điểm kiểm tra an ninh bằng nhận diện khuôn mặt có nghĩa là họ sẽ chiếm đóng lâu dài ở đây", Nadim Nashif cho biết, ông là giám đốc điều hành và là người đồng sáng lập 7amleh, một tổ chức phi lợi nhuận vì nhân quyền cho người Palestine. "Người Palestine mong muốn có đầy đủ các quyền con người như những người dân khác và không bị hạn chế tự do hoạt động".

Ông còn cho biết thêm rằng thật đáng buồn khi một công ty lớn của Mỹ như Microsoft công khai về việc tuân thủ nhân quyền ở "cấp độ tuyên bố" nhưng lại đầu tư vào một công ty như AnyVision "mà không kiểm tra kỹ càng hay hạn chế hoạt động".

Minh Bảo – Theo NBC News


Đánh giá gần đây
Đọc nhiều nhất Phản hồi nhiều nhất

1 Chỉ thị 16/CT-TTg: Chưa phải phong tỏa mà là khuyến cáo

2 Thủ tướng chỉ thị: Cách ly toàn xã hội từ 0 giờ 1/4 trên phạm vi toàn quốc

3 Vì sao Việt Nam sản xuất được bộ kit xét nghiệm nCoV nhưng vẫn nhập khẩu của Hàn Quốc?

4 Chính phủ gửi tin nhắn tới toàn dân bằng cách nào? Có phải họ biết số điện thoại của từng người?

5 Hàng ngàn thủy thủ "tháo chạy" khỏi hàng không mẫu hạm USS Theodore Roosevelt vì Covid-19

Tin Liên quan
Các tin khác
a
Xem thêm
Góc nhìn VNREVIEW