Tất tật về HDR - cuộc cách mạng đang thay đổi những chiếc TV

Bạn hẳn đã nghe đến "smart" TV có thể kết nối mạng và streaming Netflix, 4K Ultra HD có lượng điểm ảnh gấp 4 lần TV HD. Tuy nhiên, theo đánh giá của chúng tôi, HDR (high dynamic range) mới là thứ quan trọng nhất hiện nay khi mua TV.

Nếu làm đúng, những chiếc TV HDR sẽ có đỉnh sáng cao hơn, dải màu phong phú hơn để bộc lộ hết giá trị của nội dung HDR. Vấn đề là một chiếc TV 300 USD với chiếc khác 1.500 USD sẽ có phần cứng khác nhau, do đó thể hiện HDR của chúng cũng không giống nhau. Bạn sẽ phải tìm hiểu trước để chọn cho mình một chiếc ưng ý. Dưới đây là ý kiến đánh giá của Consumer Reports về việc chọn TV HDR, VnReview xin chuyển ngữ đến bạn đọc:

Chính xác thì HDR là cái gì?

Trong âm thanh, "high dynamic range" đề cập đến dải biến thiên giữa mức âm lượng thấp nhất với lớn nhất, gọi là "độ động". Đối với video, người ta lại gọi là "dải tương phản động mở rộng", đề cập đến sự chênh lệch giữa độ sáng màu trắng cao nhất (còn gọi là "đỉnh sáng") với độ sâu màu đen thấp nhất.

Claudio Ciacci, người đứng đầu chương trình thử nghiệm TV Consumer Reports, cho biết: "Khi làm việc hiệu quả, HDR thể hiện nguồn chiếu sáng của nội dung tự nhiên hơn". Vậy HDR đơn giản là kéo độ sáng TV lên hết cỡ? Ông giải thích: "Mặc dù HDR đòi hỏi đỉnh sáng lớn hơn từ TV, nhưng điều đó không có nghĩa là nó phải chiếu một hình ảnh sáng chói cho người xem. HDR đơn giản là TV có khoảng sáng cần thiết để đáp ứng cấp độ sáng từng thành phần khác nhau trong một khung hình". Ví dụ một hang động tối tăm, các điểm sáng của mặt trời đi từ tâm ra xa dần, một bóng đèn sáng rực rỡ trong phòng, tất cả chúng đều yêu cầu được chiếu sáng với giá trị khác nhau.

tivi hdr là gì

SDR và HDR

Khi HDR có hiệu quả, bạn sẽ phân biệt rõ chi tiết của các viên gạch lát trên đường khi chìm vào bóng râm, còn trên trời là những gợn mây màu trắng. Chúng trông trở nên giống thật hơn, tự nhiên hơn, thay vì bị mất chi tiết và cả cụm trở nên giống như nhau. Bạn sẽ nhận ra những ánh sáng phản chiếu trên cánh máy bay hay thân xe trở nên bóng bẩy, nổi bật hơn như thể ngoài đời. Nếu không có HDR thì ánh sáng phản chiếu không thực tế đến vậy. Các TV HDR cũng có dải màu phong phú hơn, nhờ việc kết hợp cùng công nghệ "wide color gamut" (WCG). Với loại đời cũ, công nghệ chỉ cho phép tối đa 16,7 triệu màu, nhưng WCG sẽ đáp ứng lên đến 1 tỷ.

Nhưng không phải những điều tuyệt vời ấy đều sẽ nhận được khi mua TV HDR. Bạn cần phải nạp cho chúng đúng loại nội dung HDR đã qua biên tập riêng, thường là các bộ phim hay TV show. Trước đây thì điều này hơi khó, tuy nhiên sau một thời gian, nội dung tương thích HDR đã trở nên phổ biến hơn, đặc biệt là các dịch vụ streaming video nở rộ đã giúp HDR lây lan nhanh hơn.

Cơ bản về các định dạng HDR

Cùng là HDR, nhưng các nội dung lại được phân loại ra các dạng khác nhau. Bạn sẽ phải nắm được TV của mình hỗ trợ chơi những loại nào để tìm nguồn nội dung phù hợp. Khi làm đúng, phần thưởng cho bạn là trải nghiệm thị giác ấn tượng hơn, sống động hơn.

Đầu tiên là HDR10, một tiêu chuẩn HDR mở, được sử dụng phổ biến nhất vì nó miễn phí. Tất cả các chương trình, TV, đầu phát Blu-ray 4K,... đều lấy HDR10 làm hỗ trợ mặc định. HDR10 chỉ sử dụng static metadata để chiếu nội dung HDR, loại này sẽ đặt một yêu cầu ánh sáng cần thiết lên toàn bộ khung hình của bộ phim hoặc TV show, do vậy hiệu quả không cao. Đây là điều có thể chấp nhận được khi HDR10 được cấp miễn phí.

Các định dạng HDR và những công ty tham gia

Các định dạng HDR và những công ty tham gia

Trên một số TV của Sony (dòng cao cấp có chipset X1 Extreme trở lên), LG, Vizio,... hỗ trợ thêm cả Dolby Vision bên cạnh HDR10. Đây là một định dạng thu phí bản quyền nên có một số công ty từ chối tham gia, ví dụ Samsung. So với HDR10, Dolby Vision sử dụng dynamic metadata để hướng dẫn TV cách thể hiện nội dung HDR sao cho đúng. Điều chỉnh ánh sáng của từng khung hình một cách hợp lý với khả năng có hạn của TV, so với HDR10 vốn áp dụng một cấp độ sáng cho toàn bộ thì hiệu quả Dolby Vision HDR rõ rệt hơn. Dolby Vision có nguồn gốc sâu xa từ một công ty Mỹ, sau này được hãng Dolby mua lại và phát triển tiếp, đổi tên thành như hiện nay và cấp phép cho các hãng khác.

Có một loại khác nữa cũng sử dụng dynamic metadata để quy định cấp độ sáng cần thiết cho từng khung hình, đó là HDR10+. Đây là định dạng do Samsung tự phát triển nên chủ yếu được hỗ trợ bởi chính các TV của Samsung, được xem là đối thủ của Dolby Vision. Samsung đang nỗ lực hợp tác với nhiều công ty khác để mở rộng hệ sinh thái HDR10+. Ví dụ dịch vụ streaming video của Amazon đóng vai trò là một kênh phân phối nội dung, 20th Century Fox chịu trách nhiệm sản xuất nguồn phim HDR10+ thông qua một số đĩa Blu-ray 4K UHD. Trong số ba định dạng, HDR10+ đang là loại hạn chế nhất.

Các bạn có thể thấy cả Dolby Vision và HDR10+ đều cung cấp chất lượng cao hơn HDR10 tiêu chuẩn, nhờ vào dynamic metadata. Dynamic metadata giúp các TV 4K phát HDR ở trong giới hạn phần cứng cho phép, đặc biệt là TV tầm trung không có đỉnh sáng cao như loại cao cấp, và các TV hiện nay mà chúng ta dùng cũng không sánh được với Master Monitor đang dùng để thực hiện khâu xử lý HDR trong các studio. Một quy trình gọi là "tone mapping" sẽ hướng dẫn TV biết phải chỉnh thiết lập trên từng khung hình sao cho khớp với nguồn nhất, từ độ sáng, tương phản, màu sắc, nhằm đạt hiệu quả tốt nhất có thể. Thuật toán "tone mapping" của mỗi hãng cũng khác nhau, do vậy những hãng phát HDR được đánh giá cao có thể không chỉ nhờ phần cứng tốt nhất, mà còn bởi thuật toán họ tốt hơn đối thủ.

So sánh tone mapping bằng static metadata và dynamic metadata

So sánh tone mapping bằng static metadata (trái) và dynamic metadata (phải)

Định dạng cuối cùng là hybrid log gamma - HLG. Đây là một định dạng đặc biệt không áp dụng hình thức phân phối vật lý như đĩa Blu-ray giống ba loại trên. Thay vào đó, hướng tới tín hiệu truyền hình OTA thế hệ tiếp theo. Mục đích của HLG là giúp đưa HDR đến cả các chương trình phát sóng trực tiếp, không chỉ bó buộc trong những bộ phim. Hầu hết các TV mới đều hỗ trợ HLG HDR, hoặc những mẫu cũ có thể nhận cập nhật phần mềm.

Nếu là dân công nghệ, bạn có thể phải mày mò tìm hiểu thêm để "hấp thu" hết các kiến thức mới này. Tuy nhiên với người dùng phổ thông không muốn phức tạp hóa, nếu theo đuổi nội dung HDR chất lượng cao thì Consumer Reports có lời khuyên rất đơn giản: thay vì tốn thời gian "nghiên cứu" các loại HDR, cứ đến siêu thị và chọn chiếc đắt nhất mà bạn có thể mua. Tiền nhiều để làm gì?

Liệu có phải TV HDR nào cũng có hình ảnh như nhau?

Thực tế là không. Consumer Reports đã kiểm tra và rút ra kết luận rằng không phải cứ có nhãn "HDR" trên hộp là chất lượng chúng sẽ tương đương nhau.

Hình ảnh HDR là một cuộc cách mạng thực sự đối với TV, và để có thể tham gia thì bản thân sản phẩm cũng cần được trang bị đủ tốt. Với các mẫu TV bình dân dưới 1.000 USD, khó lòng đòi hỏi chúng có thể đem lại hiệu ứng hình ảnh rõ rệt. TV cho trải nghiệm HDR tốt thường phải đạt trên 600 nit ("nit" là đơn vị đo độ sáng). Một số ít sản phẩm cao cấp đắt tiền có thể đáp ứng đến 1.000 nit hoặc hơn nữa, đem lại trải nghiệm hàng đầu. Đáng tiếc, rất nhiều TV HDR hiện nay chỉ có độ sáng dưới 400 nit, thực sự không đủ để cung cấp trải nghiệm HDR dù ở mức chấp nhận được. Để dễ hình dung, thử tưởng tượng bạn so sánh hai chiếc trên cùng một cảnh phim phóng tàu vũ trụ. Với một chiếc TV không đủ sức mạnh, ngọn lửa phóng ra từ tên lửa trở thành một ngọn lửa trắng khổng lồ. Với chiếc bên cạnh có độ sáng cao hơn, bạn sẽ thấy ngọn lửa dữ dội hơn trông như thật, như thể bạn đang ở đó.

Các TV OLED hiện nay có đỉnh sáng khoảng 700 đến 800 nit

Các TV OLED hiện nay có đỉnh sáng khoảng 700 đến 800 nit, đủ để đem lại trải nghiệm HDR hàng đầu thị trường

"Những lợi ích của HDR thường bị mất đi trên các màn hình tầm thường" - Ciacci kết luận. Điều này là có thể thông cảm, chúng đều hướng tới mức giá rẻ nên phải cắt giảm chi phí, khó lòng đem lại trải nghiệm HDR đúng nghĩa dù đã "gồng mình" hết sức.

Làm thế nào để mua một TV HDR tốt?

Điều đầu tiên là đừng tin những gì được chiếu ở cửa hàng. Tất cả đều đã được thiết lập để hướng tới hình ảnh bắt mắt, thu hút, chứ không phải nhằm thưởng thức phim HDR.

Một số TV có chứng nhận "Ultra HD Premium" cho thấy chúng đã vượt qua bài đánh giá của tổ chức UHD Alliance. Tuy nhiên không phải ai cũng tham gia chương trình này, Samsung và LG thì có nhưng Sony, Vizio lại không. Đây có thể là dấu hiệu tốt nếu bạn không nhớ hết được về HDR.

Dựa vào thông số độ sáng thì sao? Không chắc chắn, vì HDR thể hiện tốt còn phải phụ thuộc vào thuật toán tone mapping như đã đề cập ở trên, và TV loại LCD thì cần có hệ thống đèn nền LED full-array đi cùng công nghệ làm mờ cục bộ (local dimming) - viết tắt là "FALD". Có những chiếc quảng cáo lên đến 2.000 nit đỉnh sáng nhưng không có đèn nền FALD, chúng phá hủy chi tiết vùng tối ở một số cảnh và đi ngược lại mục đích của HDR - cố gắng giữ được càng nhiều chi tiết càng tốt, đặc biệt là tại các vùng sáng, vùng tối.

đèn nền FALD phát huy hiệu quả HDR

Đỉnh sáng cao thôi là chưa đủ, cần có cả thuật toán phù hợp và đèn nền FALD (đối với LCD) để phát huy hiệu quả HDR rõ rệt 

Hiện tại, đa phần các TV được đánh giá có hiệu suất HDR xuất sắc đều nằm ở dòng cao cấp. Ví dụ TV LCD Sony trang bị chipset X1 Extreme trở lên, các TV OLED hàng đầu năm 2018 như C8, A9F. Trong năm 2019, mọi chuyện sẽ còn thay đổi và hy vọng là theo chiều hướng tích cực hơn, ngay cả mẫu giá thấp cũng bắt đầu cải thiện trải nghiệm HDR tốt hơn so với đời 2018. Ngoài ra, nội dung HDR cũng cần phong phú hơn nữa, đáp ứng nhu cầu giải trí ngày càng cao của mọi người.

Ambitious Man


Đánh giá gần đây
Đọc nhiều nhất Phản hồi nhiều nhất

1 Mỹ "dập" Huawei không thương tiếc, ai được lợi?

2 Đây là cách đo tốc độ Internet hoặc Wi-Fi của dân chuyên nghiệp

3 Không làm gì được Google, dân mạng Trung Quốc chuyển sang tẩy chay Apple để trả đũa

4 Đánh giá Samsung Galaxy A70: dành cho những "cư dân mạng thực thụ"

5 Tại sao Mỹ lại chỉ nhắm vào Huawei, không phải là Xiaomi hay Oppo?

Tin Liên quan
Các tin khác
a
Xem thêm
Góc nhìn VNREVIEW