Bên trong thương vụ gọi vốn 7,4 tỷ USD của DeepSeek: Chỉ duy nhất một thế lực có quyền lực thực sự

[Mẫn Nhi]

DeepSeek, phòng thí nghiệm AI của Trung Quốc đứng sau chatbot miễn phí từng gây ra đợt bán tháo lịch sử đối với các cổ phiếu AI (bao gồm cả Nvidia) vào đầu năm 2025, vừa lần đầu tiên tiếp nhận nguồn vốn từ bên ngoài. Tuy nhiên, bên cạnh quy mô khổng lồ của thương vụ, chính cấu trúc khác thường của thỏa thuận mới là thứ đang thu hút sự chú ý lớn từ giới tài chính và công nghệ.

Đằng sau con số 7,4 tỷ USD và cấu trúc sở hữu kỳ lạ​

Theo thông tin từ The Information, DeepSeek đã huy động thành công hơn 50 tỷ nhân dân tệ (tương đương khoảng 7,4 tỷ USD) trong vòng gọi vốn ngoài đầu tiên. Thương vụ này định giá công ty ở mức hơn 50 tỷ USD, biến họ trở thành startup AI giá trị nhất Trung Quốc hiện nay.

Trước cột mốc này, DeepSeek chưa từng nhận một đồng vốn ngoại nào. Nhà sáng lập Liang Wenfeng tự mình tài trợ toàn bộ hoạt động của công ty thông qua lợi nhuận từ High-Flyer, quỹ phòng hộ định lượng do chính ông sáng lập. Bản thân ông Liang từng tuyên bố vào năm 2023 rằng tiền chưa bao giờ là vấn đề với họ, mà rào cản lớn nhất nằm ở các lệnh cấm vận chuyển chip tiên tiến.

Nhưng bước đi mới nhất đã thay đổi cuộc chơi kèm theo một điều khoản vô cùng đặc biệt: Các nhà đầu tư tham gia vòng này không trực tiếp mua cổ phần của DeepSeek. Thay vào đó, nguồn vốn của họ được chuyển vào một công ty hợp danh hữu hạn do Liang Wenfeng kiểm soát.

Cấu trúc này đi kèm điều khoản khóa vốn 5 năm và hoàn toàn không có quyền biểu quyết. Điều này đồng nghĩa với việc các bên rót vốn không thể dễ dàng bán cổ phần của mình và gần như không có tiếng nói trong việc vận hành doanh nghiệp.

Sự phân chia quyền lực giữa các bên​

Báo cáo trước đó từ Reuters cho biết cá nhân nhà sáng lập Liang Wenfeng đã cam kết góp 20 tỷ nhân dân tệ trong vòng gọi vốn này, đưa ông trở thành nhà đầu tư lớn nhất. Trong khi đó, tập đoàn công nghệ Tencent cân nhắc rót 10 tỷ nhân dân tệ và gã khổng lồ pin CATL xem xét đầu tư 5 tỷ nhân dân tệ, biến họ thành những nhà đầu tư bên ngoài lớn nhất.

Ngược lại với nhóm tư nhân, Quỹ Đầu tư Công nghiệp Trí tuệ Nhân tạo Quốc gia Trung Quốc – một công cụ nhà nước được Bắc Kinh sử dụng để tài trợ cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược – được cho là đã đầu tư trực tiếp vào DeepSeek thay vì đi qua thực thể hợp danh hữu hạn. Đây cũng là bên duy nhất có được quyền biểu quyết thực tế và không chịu điều khoản khóa vốn.

Mối lo ngại về kiểm soát dữ liệu​

Với hàng triệu người dùng trên toàn thế giới nhờ lợi thế miễn phí và mã nguồn mở (open-weight), hoạt động hàng ngày của DeepSeek có thể không thay đổi sau vòng gọi vốn này. Dẫu vậy, cơ cấu quản trị mới lại làm đậm thêm mối quan tâm vốn có về mối quan hệ giữa công ty và chính quyền sở tại.

DeepSeek hiện phải đối mặt với các lệnh cấm hoặc hạn chế sử dụng tại một số quốc gia và doanh nghiệp tư nhân do lo ngại về quyền truy cập dữ liệu theo luật pháp Trung Quốc. Sự xuất hiện trực tiếp của quỹ nhà nước trong cơ cấu sở hữu có thể sẽ khiến các nhà phê bình tăng cường giám sát về mức độ liên kết của startup này với các mục tiêu chiến lược quốc gia.

Dù đạt định giá hơn 50 tỷ USD, DeepSeek vẫn có quy mô nhỏ hơn đáng kể so với các đối thủ từ Mỹ. Để so sánh, Anthropic đã hoàn tất vòng gọi vốn 65 tỷ USD vào cuối tháng 5 với định giá 965 tỷ USD, còn OpenAI khép lại vòng gọi vốn 122 tỷ USD vào tháng 3 với định giá chạm mốc 852 tỷ USD. Tuy nhiên, đợt gọi vốn của DeepSeek vẫn được ghi nhận là một trong những thương vụ đơn lẻ lớn nhất trong lịch sử startup Trung Quốc.

Hiện tại, DeepSeek vẫn chưa đưa ra bình luận công khai nào về các điều khoản của vòng gọi vốn này.