Ngọc Yến
Writer
Tiếp theo bài viết Cảnh báo camera giám sát trở thành công cụ triệt hạ nhau, trong phạm vi bài viết này chúng ta cùng tìm hiểu vì sao bất cứ chuyện gì người ta cũng tung lên mạng.
Khi mâu thuẫn nảy sinh, thay vì chọn sự thấu hiểu hay đối thoại văn minh, người ta lại có xu hướng đem những góc khuất riêng tư nhất phơi bày lên không gian ảo. Mạng xã hội vô tình bị biến thành một ngôi "chợ pháp luật" bát nháo - nơi mà công lý không được thực thi bằng luật pháp và chứng cứ, mà bằng sự dẫn dắt cảm xúc và những bản án cảm tính từ đám đông. Phía sau cánh cửa của mỗi ngôi nhà hiện đại, dường như những giá trị văn hóa truyền thống đang dần trở nên mờ nhạt. Cái "tình" gia đình từng là sợi dây thắt chặt quan hệ kính trên nhường dưới, đạo nghĩa vợ chồng, tình nghĩa cha con, nay đang bị thay thế bởi sự bành trướng của cái "tôi" cá nhân đầy vị kỷ...vv. Đã đến lúc chúng ta cần tỉnh táo nhìn lại: Phải chăng khi "thắng" được một cuộc đấu tố ở ngôi chợ ảo đó, người đấu tố cũng chính thức trở thành kẻ "thua cuộc" ngoài đời thực.
Việc coi mạng xã hội là một "tòa án thay thế" không chỉ là sự nhầm lẫn về mặt pháp lý mà còn là một lỗ hổng về mặt tâm lý xã hội
Tại sao người ta thích "tế" chuyện riêng tư lên mạng? Việc lôi kéo đám đông không đơn thuần là để tìm công lý, mà nó bị dẫn dắt bởi những nhu cầu tâm lý sâu thẳm: Người ta tin rằng sự sỉ nhục công khai có sức răn đe mạnh hơn pháp luật. Khi gặp uất ức, con người có nhu cầu được đám đông ủng hộ. Những dòng bình luận như "Cố lên", "Bà A ác quá"... đóng vai trò như một liều thuốc an thần, khiến họ tin rằng mình hoàn toàn đúng. Và việc có hàng nghìn người đứng về phía mình tạo ra một ảo tưởng về quyền lực. Một người thấp cổ bé họng trong đời thực bỗng thấy mình có thể "đánh sập" danh tiếng của một cá nhân hay tổ chức chỉ bằng một nút "share" trên mạng xã hội.
Không loại trừ một số trường hợp có thể "tung" ra "một nửa sự thật" với những thông điệp có lợi cho mình nên cắt ghép ngữ cảnh, viết lời dẫn với các từ ngữ gây kích động như "khủng khiếp", "tột cùng đau đớn"... để định hướng người xem ngay từ tiêu đề, khiến đám đông chưa kịp tư duy đã vội phẫn nộ. Hậu quả là làm cho mối quan hệ gia đình rạn nứt không thể cứu vãn, thù hận nhau, hay một người giáo viên bị mất việc, bị trầm cảm hoặc bị xã hội tẩy chay dù chưa biết đúng sai thế nào... còn đám đông "hả hê" và không bao giờ quay lại xin lỗi hay đính chính cho nạn nhân nếu sau đó sự thật được sáng tỏ chứ không phải "một nửa sự thật" chủ quan từ người tung tin. "Mạng xã hội không có sự bao dung của pháp luật, cũng không có sự thấu đáo của lương tâm." Nó chỉ có sự ồn ào của đám đông. Khi chọn cách phơi bày trên "chợ pháp luật" này, người ta cũng đang tự phơi bày phần tàn nhẫn và yếu kém trong quản trị cảm xúc của chính mình.
Người chiến thắng trên mạng xã hội thường là người thua cuộc trong đời thực
Sau tất cả những ồn ào, những lượt "Like" ủng hộ hay những lời bình luận hả hê từ những người xa lạ, chúng ta cần nhìn thẳng vào một sự thật nghiệt ngã: Trong cuộc chiến "tế" nhau lên mạng, không có ai thực sự chiến thắng.
Người con dâu có thể nhận được sự đồng cảm nhất thời từ đám đông, nhưng cái giá phải trả là sự tan hoang của một tổ ấm. Khi nút "Đăng" được nhấn, cô ấy đã tự tay đóng sập cánh cửa hòa giải, đánh mất sự tôn trọng của gia đình chồng và gieo vào lòng đứa trẻ những mầm mống thù hận về chính nguồn cội của nó.
Mạng xã hội có thể cho bạn một cảm giác quyền lực ảo, nhưng nó không thể cho bạn sự bình an. Công lý đám đông là một loại công lý vay mượn - nó đến nhanh như một cơn bão và cũng ra đi để lại một bãi chiến trường hoang tàn. Người thực sự chiến thắng trong đời thực không phải là người chửi to nhất hay phanh phui giỏi nhất. Đó là người đủ bản lĩnh để im lặng khi cần, đủ học thức để hành xử văn minh, quản trị cảm xúc chứ không phải để bản năng dẫn dắt.
Kết: Mạng xã hội là một "con dao hai lưỡi" sắc lẹm. Nó có thể giúp tố cáo tội phạm thực sự, nhưng khi bị biến thành "chợ pháp luật" lộn xộn, thiếu kiểm soát và mang tính cảm xúc thì ở đó sẽ có những "cạm bẫy" bởi "người đấu tố" đã không tìm đến các quy định pháp lý chính thống mà tìm đến một nơi giải quyết nhanh, gọn, nhưng đầy rủi ro và thiếu công bằng.
Nguyễn Minh
Ảnh minh họa
Khi mâu thuẫn nảy sinh, thay vì chọn sự thấu hiểu hay đối thoại văn minh, người ta lại có xu hướng đem những góc khuất riêng tư nhất phơi bày lên không gian ảo. Mạng xã hội vô tình bị biến thành một ngôi "chợ pháp luật" bát nháo - nơi mà công lý không được thực thi bằng luật pháp và chứng cứ, mà bằng sự dẫn dắt cảm xúc và những bản án cảm tính từ đám đông. Phía sau cánh cửa của mỗi ngôi nhà hiện đại, dường như những giá trị văn hóa truyền thống đang dần trở nên mờ nhạt. Cái "tình" gia đình từng là sợi dây thắt chặt quan hệ kính trên nhường dưới, đạo nghĩa vợ chồng, tình nghĩa cha con, nay đang bị thay thế bởi sự bành trướng của cái "tôi" cá nhân đầy vị kỷ...vv. Đã đến lúc chúng ta cần tỉnh táo nhìn lại: Phải chăng khi "thắng" được một cuộc đấu tố ở ngôi chợ ảo đó, người đấu tố cũng chính thức trở thành kẻ "thua cuộc" ngoài đời thực.
Việc coi mạng xã hội là một "tòa án thay thế" không chỉ là sự nhầm lẫn về mặt pháp lý mà còn là một lỗ hổng về mặt tâm lý xã hộiTại sao người ta thích "tế" chuyện riêng tư lên mạng? Việc lôi kéo đám đông không đơn thuần là để tìm công lý, mà nó bị dẫn dắt bởi những nhu cầu tâm lý sâu thẳm: Người ta tin rằng sự sỉ nhục công khai có sức răn đe mạnh hơn pháp luật. Khi gặp uất ức, con người có nhu cầu được đám đông ủng hộ. Những dòng bình luận như "Cố lên", "Bà A ác quá"... đóng vai trò như một liều thuốc an thần, khiến họ tin rằng mình hoàn toàn đúng. Và việc có hàng nghìn người đứng về phía mình tạo ra một ảo tưởng về quyền lực. Một người thấp cổ bé họng trong đời thực bỗng thấy mình có thể "đánh sập" danh tiếng của một cá nhân hay tổ chức chỉ bằng một nút "share" trên mạng xã hội.
Không loại trừ một số trường hợp có thể "tung" ra "một nửa sự thật" với những thông điệp có lợi cho mình nên cắt ghép ngữ cảnh, viết lời dẫn với các từ ngữ gây kích động như "khủng khiếp", "tột cùng đau đớn"... để định hướng người xem ngay từ tiêu đề, khiến đám đông chưa kịp tư duy đã vội phẫn nộ. Hậu quả là làm cho mối quan hệ gia đình rạn nứt không thể cứu vãn, thù hận nhau, hay một người giáo viên bị mất việc, bị trầm cảm hoặc bị xã hội tẩy chay dù chưa biết đúng sai thế nào... còn đám đông "hả hê" và không bao giờ quay lại xin lỗi hay đính chính cho nạn nhân nếu sau đó sự thật được sáng tỏ chứ không phải "một nửa sự thật" chủ quan từ người tung tin. "Mạng xã hội không có sự bao dung của pháp luật, cũng không có sự thấu đáo của lương tâm." Nó chỉ có sự ồn ào của đám đông. Khi chọn cách phơi bày trên "chợ pháp luật" này, người ta cũng đang tự phơi bày phần tàn nhẫn và yếu kém trong quản trị cảm xúc của chính mình.
Người chiến thắng trên mạng xã hội thường là người thua cuộc trong đời thựcSau tất cả những ồn ào, những lượt "Like" ủng hộ hay những lời bình luận hả hê từ những người xa lạ, chúng ta cần nhìn thẳng vào một sự thật nghiệt ngã: Trong cuộc chiến "tế" nhau lên mạng, không có ai thực sự chiến thắng.
Người con dâu có thể nhận được sự đồng cảm nhất thời từ đám đông, nhưng cái giá phải trả là sự tan hoang của một tổ ấm. Khi nút "Đăng" được nhấn, cô ấy đã tự tay đóng sập cánh cửa hòa giải, đánh mất sự tôn trọng của gia đình chồng và gieo vào lòng đứa trẻ những mầm mống thù hận về chính nguồn cội của nó.
Mạng xã hội có thể cho bạn một cảm giác quyền lực ảo, nhưng nó không thể cho bạn sự bình an. Công lý đám đông là một loại công lý vay mượn - nó đến nhanh như một cơn bão và cũng ra đi để lại một bãi chiến trường hoang tàn. Người thực sự chiến thắng trong đời thực không phải là người chửi to nhất hay phanh phui giỏi nhất. Đó là người đủ bản lĩnh để im lặng khi cần, đủ học thức để hành xử văn minh, quản trị cảm xúc chứ không phải để bản năng dẫn dắt.
Kết: Mạng xã hội là một "con dao hai lưỡi" sắc lẹm. Nó có thể giúp tố cáo tội phạm thực sự, nhưng khi bị biến thành "chợ pháp luật" lộn xộn, thiếu kiểm soát và mang tính cảm xúc thì ở đó sẽ có những "cạm bẫy" bởi "người đấu tố" đã không tìm đến các quy định pháp lý chính thống mà tìm đến một nơi giải quyết nhanh, gọn, nhưng đầy rủi ro và thiếu công bằng.Nguyễn Minh
Ảnh minh họa
