Hùng Lâm
Intern Writer
Dù những chiếc F-15C/D "lão làng" đang dần vắng bóng trong biên chế Không quân Mỹ, nhưng chúng vẫn đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong các dự án thử nghiệm của Trung tâm Nghiên cứu Chuyến bay Armstrong thuộc NASA. Từ lâu, NASA đã sử dụng nhiều biến thể F-15 cho vô số nhiệm vụ khác nhau, và gần đây, đội bay của họ lại được bổ sung thêm một cặp "đại bàng" nữa từ Không quân. Điều thú vị là, những chiếc F-15 đời cũ vẫn tiếp tục nhận các nhiệm vụ thử nghiệm mới tại NASA, sau khi đã có những đóng góp to lớn cho cả chương trình nghiên cứu quân sự lẫn dân sự, thậm chí còn bay cùng những chiếc F/A-18 Hornet huyền thoại.
Mới đây, NASA đã xác nhận việc tiếp nhận hai chiếc F-15D hai chỗ ngồi, mang số hiệu 81-0063 và 84-0045. Trước đây, chúng từng thuộc biên chế của Phi đội Tiêm kích số 173 thuộc Lực lượng Vệ binh Quốc gia Không quân Oregon tại Kingsley Field. Đây vốn là "trường học" F-15C/D của Không quân Mỹ, và theo thông tin chúng ta từng biết, đơn vị này sẽ thay thế những chiếc Eagle của mình bằng F-35A, một sự thay đổi so với kế hoạch ban đầu là huấn luyện phi công cho F-15EX Eagle II mới.
Việc NASA có thêm những chiếc F-15 này mang lại trang bị mới cho đội bay nghiên cứu tại Căn cứ Không quân Edwards, California. Tuy nhiên, chỉ một trong hai chiếc F-15D sẽ đi vào hoạt động chính thức, chiếc còn lại sẽ được dùng làm nguồn phụ tùng thay thế, bởi những chiếc Eagle này khá "ngốn" bảo trì.
Một trong những nhiệm vụ mà chiếc F-15D mới sẽ tham gia là thử nghiệm máy bay thử nghiệm công nghệ siêu thanh yên tĩnh X-59 (QueSST) với vẻ ngoài độc đáo của NASA. Chiếc X-59 này đã thực hiện chuyến bay đầu tiên vào tháng 10 năm ngoái và sẽ được vận hành từ Edwards. Rất nhiều kỳ vọng đang đặt vào chương trình thử nghiệm vừa được khởi động này, bởi tương lai của các chuyến bay siêu thanh chở khách có thể phụ thuộc vào thành công của nó.
Dự án QueSST đã được chúng ta theo dõi chi tiết trong nhiều năm qua, với mục tiêu chứng minh rằng việc thiết kế cẩn thận có thể giảm tiếng ồn của một vụ nổ siêu thanh truyền thống thành một "tiếng đập siêu thanh êm ái" hơn. Nếu thành công và có thể áp dụng vào các thiết kế máy bay thương mại tương lai, điều này sẽ giải quyết được vấn đề nan giải về các quy định cấm bay siêu thanh trên đất liền đã tồn tại bấy lâu nay.
Anh Troy Asher, giám đốc điều hành chuyến bay tại NASA Armstrong, chia sẻ rằng hai chiếc F-15D này sẽ giúp thu thập dữ liệu và hỗ trợ vai trò máy bay "chase plane" (máy bay theo dõi) cho X-59 trong suốt dự án Low Boom Flight Demonstrator. Chúng cũng sẽ giúp NASA nối lại các hoạt động với nhiều đối tác bên ngoài, bao gồm cả Bộ Quốc phòng và các công ty hàng không thương mại.
Anh Asher cũng cho biết thêm, NASA đã sử dụng F-15 từ những mẫu đầu tiên ra đời vào đầu những năm 1970. Hàng chục thí nghiệm khoa học đã được thực hiện trên những chiếc F-15 của NASA trong nhiều thập kỷ, đóng góp đáng kể vào nghiên cứu hàng không và chuyến bay tốc độ cao.
Là một phần của đội bay thử nghiệm đa dạng, những chiếc F-15 của NASA cung cấp một nền tảng lý tưởng cho các nhiệm vụ thử nghiệm và theo dõi đòi hỏi khả năng tốc độ cao, độ cao lớn. Đồng thời, khả năng mang tải ấn tượng của Eagle cho phép gắn nhiều tải trọng thử nghiệm bên ngoài, dưới cánh hoặc trên đường tâm thân máy bay, tận dụng khoảng sáng gầm lớn của chiếc phản lực này.
Công nghệ của F-15 đời cũ từ những năm 1970 cũng khá dễ dàng để sửa đổi, có nghĩa là các phần mềm, hệ thống và điều khiển bay mới hoặc được điều chỉnh có thể được tích hợp để đáp ứng các yêu cầu thử nghiệm cụ thể.
NASA cũng đã "tinh chỉnh" những chiếc F-15 của mình để tối ưu hóa chúng cho công việc thử nghiệm hiệu suất cao.
Trở lại năm 2022, NASA thông báo đã thực hiện các sửa đổi trên hai chiếc F-15 đời đầu để hỗ trợ các chuyến bay theo dõi X-59.
Những chiếc máy bay hai chỗ ngồi này đã được trang bị bình oxy khẩn cấp và bộ điều chỉnh mới cho phi công và kỹ thuật viên ghế sau, nhằm giảm nguy cơ thiếu oxy (hypoxia) – tình trạng thiếu oxy lên não và các mô khác của cơ thể, có thể xảy ra khi máy bay bay lên cao.
Hệ thống thở áp suất dương mới này được phát triển cho F-22 và cung cấp áp suất bổ sung so với hệ thống hỗ trợ sự sống ban đầu của F-15. Điều này giúp F-15 có thể hoạt động an toàn ở độ cao lên tới 18.300 mét.
Chiếc X-59 được thiết kế để đạt độ cao này và bay hành trình ở 16.800 mét.
Thực tế, hệ thống hỗ trợ sự sống được sửa đổi này cũng chia sẻ nhiều thành phần với X-59. Phi hành đoàn sử dụng cùng một bộ đồ, cùng một bộ điều chỉnh gắn trên bảng điều khiển và cùng một thiết bị giảm áp suất dòng chảy từ các bình oxy lỏng đến bộ điều chỉnh. Chiếc F-15D mới được NASA mua lại cũng đang được thực hiện sửa đổi tương tự.
Tất cả những điều này sẽ hỗ trợ chương trình thử nghiệm QueSST của NASA, nhằm mục tiêu đẩy X-59 đạt tốc độ Mach 1.4, tương đương khoảng 1.490 km/h, khi bay trên đất liền. Trước đó, nhiều chuyến bay sẽ được thực hiện trên trường thử siêu thanh tại Edwards, có sự hộ tống của các máy bay F-15.
Trong khi đó, các nhà nghiên cứu của NASA vẫn tiếp tục sử dụng những chiếc Eagle đời đầu – bao gồm chiếc F-15B mang số hiệu 836 của NASA, một biến thể từ năm 1974, vốn đã bị Không quân Mỹ loại bỏ từ lâu. Chiếc máy bay đặc biệt này được NASA mua lại vào năm 1993 từ Lực lượng Vệ binh Quốc gia Không quân Hawaii.
Đầu tuần này, NASA thông báo đã hoàn thành thử nghiệm lăn bánh tốc độ cao của chiếc F-15B sau khi sửa đổi cho thử nghiệm Dòng chảy Tầng tự nhiên giảm nhiễu loạn (CATNLF).
Khái niệm CATNLF nhằm mục đích tăng cường dòng chảy tầng trên bề mặt cánh, từ đó giảm lực cản và cải thiện hiệu quả.
Để phục vụ các thử nghiệm, chiếc F-15B đã được gắn một mô hình cánh CATNLF tỷ lệ 1:1 có chiều dài 0.91 mét, đặt dưới bụng máy bay, ở vị trí thẳng đứng. Đầu tháng này, chiếc F-15B đã lăn bánh với tốc độ 231.7 km/h khi gắn mô hình cánh. Chuyến bay đầu tiên với cấu hình này dự kiến sẽ diễn ra trong vài tuần tới.
Cánh CATNLF được thiết kế để giải quyết một vấn đề then chốt của công nghệ dòng chảy tầng, đó là ảnh hưởng của dòng chảy chéo, một hiện tượng khí động học xảy ra trên các bề mặt nghiêng. Ngay cả những cánh lớn, quét ngược như trên hầu hết các máy bay thương mại cũng có xu hướng dòng chảy chéo.
Theo các nghiên cứu trước đây của NASA, thiết kế cánh CATNLF, nếu được tích hợp vào một máy bay lớn, tầm xa như Boeing 777, có thể giúp tiết kiệm tới 10% nhiên liệu hàng năm.
Trong khi những chiếc F-15 đời cũ tiếp tục cung cấp dịch vụ quý giá cho NASA, Không quân Mỹ gần đây đã điều chỉnh kế hoạch loại bỏ dần loại máy bay này.
Không quân Mỹ đã loại bỏ những chiếc F-15C/D cuối cùng đang hoạt động. Các phi đội hoạt động cuối cùng được giải thể là tại Căn cứ Không quân Kadena, Nhật Bản. Hiện tại, chỉ còn một số ít máy bay thử nghiệm được sử dụng, tất cả các chiếc F-15C/D còn lại đều được giao cho Lực lượng Vệ binh Quốc gia Không quân.
Trước đây, yêu cầu ngân sách năm tài chính 2024 của Không quân Mỹ đã nêu chi tiết kế hoạch loại bỏ toàn bộ phi đội F-15C/D vào năm 2026.
Tuy nhiên, tính đến tháng 10 năm ngoái, Không quân cho biết họ có kế hoạch giữ lại một số chiếc F-15C/D cho đến năm 2030. Không quân xác định rằng những chiếc máy bay cũ kỹ này vẫn cần thiết cho nhiệm vụ phòng thủ quê hương, điều này đã được trình bày trong báo cáo Cấu trúc Lực lượng Tiêm kích Dài hạn của họ.
Báo cáo này được Quốc hội yêu cầu trong Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng năm 2025, kêu gọi Không quân làm rõ kế hoạch tiêm kích dài hạn của mình.
Theo các kế hoạch này, Không quân muốn giữ lại 42 chiếc F-15C/D như một phần của tổng số máy bay chiến đấu được mã hóa cho đến năm 2028. Sau đó, một phi đội giảm xuống còn 21 chiếc máy bay trẻ nhất sẽ tiếp tục phục vụ với Phi đội Tiêm kích số 144 của Lực lượng Vệ binh Quốc gia Không quân California cho đến năm 2030.
Đến thời điểm này, những chiếc Eagle đời cũ của Không quân Mỹ dự kiến sẽ được thay thế hoàn toàn. Những chiếc F-15C/D cuối cùng dự kiến sẽ được thay thế bằng F-15EX, trong khi một số chiếc khác sẽ được thay thế bằng F-35; một đơn vị A-10 cũng đang nhận F-15EX. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chính Không quân Mỹ đã mô tả tài liệu Cấu trúc Lực lượng Tiêm kích Dài hạn của mình là rất tham vọng, và những kế hoạch như vậy, về bản chất, có thể thay đổi.
Dù tương lai mang lại điều gì cho những chiếc F-15 đời cũ trong Không quân Mỹ, việc những chiếc máy bay này gần đây được đưa đến Trung tâm Nghiên cứu Chuyến bay Armstrong đã khẳng định giá trị tiếp tục của Eagle đối với các nhiệm vụ thử nghiệm khắt khe của NASA.
Nguồn: https://www.twz.com/uncategorized/legacy-f-15-eagles-boost-nasa-test-fleet
Mới đây, NASA đã xác nhận việc tiếp nhận hai chiếc F-15D hai chỗ ngồi, mang số hiệu 81-0063 và 84-0045. Trước đây, chúng từng thuộc biên chế của Phi đội Tiêm kích số 173 thuộc Lực lượng Vệ binh Quốc gia Không quân Oregon tại Kingsley Field. Đây vốn là "trường học" F-15C/D của Không quân Mỹ, và theo thông tin chúng ta từng biết, đơn vị này sẽ thay thế những chiếc Eagle của mình bằng F-35A, một sự thay đổi so với kế hoạch ban đầu là huấn luyện phi công cho F-15EX Eagle II mới.
Việc NASA có thêm những chiếc F-15 này mang lại trang bị mới cho đội bay nghiên cứu tại Căn cứ Không quân Edwards, California. Tuy nhiên, chỉ một trong hai chiếc F-15D sẽ đi vào hoạt động chính thức, chiếc còn lại sẽ được dùng làm nguồn phụ tùng thay thế, bởi những chiếc Eagle này khá "ngốn" bảo trì.
Một trong những nhiệm vụ mà chiếc F-15D mới sẽ tham gia là thử nghiệm máy bay thử nghiệm công nghệ siêu thanh yên tĩnh X-59 (QueSST) với vẻ ngoài độc đáo của NASA. Chiếc X-59 này đã thực hiện chuyến bay đầu tiên vào tháng 10 năm ngoái và sẽ được vận hành từ Edwards. Rất nhiều kỳ vọng đang đặt vào chương trình thử nghiệm vừa được khởi động này, bởi tương lai của các chuyến bay siêu thanh chở khách có thể phụ thuộc vào thành công của nó.
Dự án QueSST đã được chúng ta theo dõi chi tiết trong nhiều năm qua, với mục tiêu chứng minh rằng việc thiết kế cẩn thận có thể giảm tiếng ồn của một vụ nổ siêu thanh truyền thống thành một "tiếng đập siêu thanh êm ái" hơn. Nếu thành công và có thể áp dụng vào các thiết kế máy bay thương mại tương lai, điều này sẽ giải quyết được vấn đề nan giải về các quy định cấm bay siêu thanh trên đất liền đã tồn tại bấy lâu nay.
Anh Troy Asher, giám đốc điều hành chuyến bay tại NASA Armstrong, chia sẻ rằng hai chiếc F-15D này sẽ giúp thu thập dữ liệu và hỗ trợ vai trò máy bay "chase plane" (máy bay theo dõi) cho X-59 trong suốt dự án Low Boom Flight Demonstrator. Chúng cũng sẽ giúp NASA nối lại các hoạt động với nhiều đối tác bên ngoài, bao gồm cả Bộ Quốc phòng và các công ty hàng không thương mại.
Anh Asher cũng cho biết thêm, NASA đã sử dụng F-15 từ những mẫu đầu tiên ra đời vào đầu những năm 1970. Hàng chục thí nghiệm khoa học đã được thực hiện trên những chiếc F-15 của NASA trong nhiều thập kỷ, đóng góp đáng kể vào nghiên cứu hàng không và chuyến bay tốc độ cao.
Là một phần của đội bay thử nghiệm đa dạng, những chiếc F-15 của NASA cung cấp một nền tảng lý tưởng cho các nhiệm vụ thử nghiệm và theo dõi đòi hỏi khả năng tốc độ cao, độ cao lớn. Đồng thời, khả năng mang tải ấn tượng của Eagle cho phép gắn nhiều tải trọng thử nghiệm bên ngoài, dưới cánh hoặc trên đường tâm thân máy bay, tận dụng khoảng sáng gầm lớn của chiếc phản lực này.
Công nghệ của F-15 đời cũ từ những năm 1970 cũng khá dễ dàng để sửa đổi, có nghĩa là các phần mềm, hệ thống và điều khiển bay mới hoặc được điều chỉnh có thể được tích hợp để đáp ứng các yêu cầu thử nghiệm cụ thể.
NASA cũng đã "tinh chỉnh" những chiếc F-15 của mình để tối ưu hóa chúng cho công việc thử nghiệm hiệu suất cao.
Trở lại năm 2022, NASA thông báo đã thực hiện các sửa đổi trên hai chiếc F-15 đời đầu để hỗ trợ các chuyến bay theo dõi X-59.
Những chiếc máy bay hai chỗ ngồi này đã được trang bị bình oxy khẩn cấp và bộ điều chỉnh mới cho phi công và kỹ thuật viên ghế sau, nhằm giảm nguy cơ thiếu oxy (hypoxia) – tình trạng thiếu oxy lên não và các mô khác của cơ thể, có thể xảy ra khi máy bay bay lên cao.
Hệ thống thở áp suất dương mới này được phát triển cho F-22 và cung cấp áp suất bổ sung so với hệ thống hỗ trợ sự sống ban đầu của F-15. Điều này giúp F-15 có thể hoạt động an toàn ở độ cao lên tới 18.300 mét.
Chiếc X-59 được thiết kế để đạt độ cao này và bay hành trình ở 16.800 mét.
Thực tế, hệ thống hỗ trợ sự sống được sửa đổi này cũng chia sẻ nhiều thành phần với X-59. Phi hành đoàn sử dụng cùng một bộ đồ, cùng một bộ điều chỉnh gắn trên bảng điều khiển và cùng một thiết bị giảm áp suất dòng chảy từ các bình oxy lỏng đến bộ điều chỉnh. Chiếc F-15D mới được NASA mua lại cũng đang được thực hiện sửa đổi tương tự.
Tất cả những điều này sẽ hỗ trợ chương trình thử nghiệm QueSST của NASA, nhằm mục tiêu đẩy X-59 đạt tốc độ Mach 1.4, tương đương khoảng 1.490 km/h, khi bay trên đất liền. Trước đó, nhiều chuyến bay sẽ được thực hiện trên trường thử siêu thanh tại Edwards, có sự hộ tống của các máy bay F-15.
Trong khi đó, các nhà nghiên cứu của NASA vẫn tiếp tục sử dụng những chiếc Eagle đời đầu – bao gồm chiếc F-15B mang số hiệu 836 của NASA, một biến thể từ năm 1974, vốn đã bị Không quân Mỹ loại bỏ từ lâu. Chiếc máy bay đặc biệt này được NASA mua lại vào năm 1993 từ Lực lượng Vệ binh Quốc gia Không quân Hawaii.
Đầu tuần này, NASA thông báo đã hoàn thành thử nghiệm lăn bánh tốc độ cao của chiếc F-15B sau khi sửa đổi cho thử nghiệm Dòng chảy Tầng tự nhiên giảm nhiễu loạn (CATNLF).
Khái niệm CATNLF nhằm mục đích tăng cường dòng chảy tầng trên bề mặt cánh, từ đó giảm lực cản và cải thiện hiệu quả.
Để phục vụ các thử nghiệm, chiếc F-15B đã được gắn một mô hình cánh CATNLF tỷ lệ 1:1 có chiều dài 0.91 mét, đặt dưới bụng máy bay, ở vị trí thẳng đứng. Đầu tháng này, chiếc F-15B đã lăn bánh với tốc độ 231.7 km/h khi gắn mô hình cánh. Chuyến bay đầu tiên với cấu hình này dự kiến sẽ diễn ra trong vài tuần tới.
Cánh CATNLF được thiết kế để giải quyết một vấn đề then chốt của công nghệ dòng chảy tầng, đó là ảnh hưởng của dòng chảy chéo, một hiện tượng khí động học xảy ra trên các bề mặt nghiêng. Ngay cả những cánh lớn, quét ngược như trên hầu hết các máy bay thương mại cũng có xu hướng dòng chảy chéo.
Theo các nghiên cứu trước đây của NASA, thiết kế cánh CATNLF, nếu được tích hợp vào một máy bay lớn, tầm xa như Boeing 777, có thể giúp tiết kiệm tới 10% nhiên liệu hàng năm.
Trong khi những chiếc F-15 đời cũ tiếp tục cung cấp dịch vụ quý giá cho NASA, Không quân Mỹ gần đây đã điều chỉnh kế hoạch loại bỏ dần loại máy bay này.
Không quân Mỹ đã loại bỏ những chiếc F-15C/D cuối cùng đang hoạt động. Các phi đội hoạt động cuối cùng được giải thể là tại Căn cứ Không quân Kadena, Nhật Bản. Hiện tại, chỉ còn một số ít máy bay thử nghiệm được sử dụng, tất cả các chiếc F-15C/D còn lại đều được giao cho Lực lượng Vệ binh Quốc gia Không quân.
Trước đây, yêu cầu ngân sách năm tài chính 2024 của Không quân Mỹ đã nêu chi tiết kế hoạch loại bỏ toàn bộ phi đội F-15C/D vào năm 2026.
Tuy nhiên, tính đến tháng 10 năm ngoái, Không quân cho biết họ có kế hoạch giữ lại một số chiếc F-15C/D cho đến năm 2030. Không quân xác định rằng những chiếc máy bay cũ kỹ này vẫn cần thiết cho nhiệm vụ phòng thủ quê hương, điều này đã được trình bày trong báo cáo Cấu trúc Lực lượng Tiêm kích Dài hạn của họ.
Báo cáo này được Quốc hội yêu cầu trong Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng năm 2025, kêu gọi Không quân làm rõ kế hoạch tiêm kích dài hạn của mình.
Theo các kế hoạch này, Không quân muốn giữ lại 42 chiếc F-15C/D như một phần của tổng số máy bay chiến đấu được mã hóa cho đến năm 2028. Sau đó, một phi đội giảm xuống còn 21 chiếc máy bay trẻ nhất sẽ tiếp tục phục vụ với Phi đội Tiêm kích số 144 của Lực lượng Vệ binh Quốc gia Không quân California cho đến năm 2030.
Đến thời điểm này, những chiếc Eagle đời cũ của Không quân Mỹ dự kiến sẽ được thay thế hoàn toàn. Những chiếc F-15C/D cuối cùng dự kiến sẽ được thay thế bằng F-15EX, trong khi một số chiếc khác sẽ được thay thế bằng F-35; một đơn vị A-10 cũng đang nhận F-15EX. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chính Không quân Mỹ đã mô tả tài liệu Cấu trúc Lực lượng Tiêm kích Dài hạn của mình là rất tham vọng, và những kế hoạch như vậy, về bản chất, có thể thay đổi.
Dù tương lai mang lại điều gì cho những chiếc F-15 đời cũ trong Không quân Mỹ, việc những chiếc máy bay này gần đây được đưa đến Trung tâm Nghiên cứu Chuyến bay Armstrong đã khẳng định giá trị tiếp tục của Eagle đối với các nhiệm vụ thử nghiệm khắt khe của NASA.
Nguồn: https://www.twz.com/uncategorized/legacy-f-15-eagles-boost-nasa-test-fleet
