Phiên tòa giữa Elon Musk và OpenAI đang bước sang tuần thứ ba tại Tòa án Liên bang Oakland, California. Ngày 12/5, CEO Sam Altman lần đầu tiên ra làm chứng để bảo vệ quyết định chuyển OpenAI từ tổ chức phi lợi nhuận sang mô hình kinh doanh vì lợi nhuận.
Musk cáo buộc OpenAI, công ty ông đồng sáng lập, đã phản bội sứ mệnh ban đầu là xây dựng AI an toàn cho nhân loại. Altman bác bỏ, khẳng định tổ chức phi lợi nhuận vẫn nắm quyền kiểm soát và sứ mệnh không thay đổi.
Cuộc chiến uy tín
Luật sư của Musk mở đầu bằng câu hỏi thẳng thắn với Altman: "Ông có hoàn toàn đáng tin cậy không?" Họ dẫn lời khai của một số cựu giám đốc điều hành và thành viên hội đồng quản trị OpenAI, những người sau khi tuyên thệ đã mô tả Altman là "không trung thực" và "mờ ám", đặc biệt liên quan đến sự kiện ông bị sa thải đột ngột vào dịp Lễ Tạ ơn năm 2023.
Phía Musk cũng công khai danh sách đầu tư cá nhân của Altman, bao gồm công ty năng lượng hạt nhân Helion Energy và nhà sản xuất chip Cerebras, đều có giao dịch với OpenAI. Một email năm 2021 gửi cho lãnh đạo Microsoft, trong đó Altman viết ông "hy vọng làm mọi thứ có thể để đảm bảo sự thành công thương mại" cho đối tác, cũng được đưa ra như bằng chứng cho thấy ông đặt lợi ích kinh doanh lên trên sứ mệnh phi lợi nhuận.
Yêu cầu 90% và kế hoạch nhét OpenAI vào Tesla
Altman phản công bằng cách tiết lộ nguyên nhân thực sự dẫn đến sự rạn nứt với Musk năm 2018. Khi áp lực cạnh tranh từ DeepMind của Google buộc OpenAI phải tìm nguồn vốn lớn hơn, Musk ủng hộ việc thương mại hóa nhưng đặt điều kiện: ông muốn 90% quyền sở hữu để có "quyền kiểm soát tuyệt đối", với lý do ông là "người nổi tiếng nhất". Altman kể lại Musk từng nói: "Nếu tôi tweet về điều này, nó sẽ ngay lập tức trở nên vô cùng giá trị."
Altman không đồng ý. Ông nói ông muốn bảo vệ quyền lợi cho các đồng sáng lập khác như Brockman và Sutskever.
Khi bị hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu ông nắm quyền kiểm soát rồi đột ngột qua đời, Musk trả lời quyền kiểm soát sẽ được trao lại cho các con ông như một di sản. Altman nói trước tòa: "Tôi cảm thấy rất không thoải mái về điều này."
Musk còn đề xuất sáp nhập OpenAI vào Tesla, lập luận đây là thực thể duy nhất đủ sức cạnh tranh với Google. Khi Altman từ chối cả đề xuất ghế hội đồng quản trị Tesla lẫn kế hoạch sáp nhập, Musk từ chức năm 2018 và rút lại phần lớn cam kết tài trợ, đẩy OpenAI vào khủng hoảng.
Nhân chứng bên thứ ba: "Hội đồng nghiệp dư"
Ngày 11/5, CEO Microsoft Satya Nadella làm chứng và dùng cụm từ "thành phố nghiệp dư" để mô tả hội đồng quản trị OpenAI thời điểm đó. Ông cho rằng ý tưởng điều hành một cuộc đua công nghệ tầm cỡ bằng một tổ chức phi lợi nhuận là thiếu thực tế, và khẳng định Microsoft đầu tư hàng chục tỷ đô la vì tin Altman có thể biến đội ngũ đó thành lực lượng chuyên nghiệp.
Chủ tịch hội đồng quản trị OpenAI Bret Taylor cũng xác nhận rằng khi Musk đề xuất mua lại công ty năm ngoái, hội đồng nhất trí bỏ phiếu phản đối.
Nỗi sợ Google và những email "sinh tử"
Các email nội bộ được công bố tại tòa cho thấy động lực thực sự đằng sau việc thành lập OpenAI một thập kỷ trước là nỗi lo Google sẽ phát triển AI trước. Altman viết trong email năm 2015: "Nếu điều đó đằng nào cũng sẽ xảy ra, thì việc để ai đó bên ngoài Google làm trước là điều tốt." Musk, sau khi rời OpenAI năm 2018, gửi email cảnh báo: "Thật không may, tương lai của nhân loại nằm trong tay Demis", ám chỉ Demis Hassabis, người đứng đầu DeepMind.
Phần tranh luận cuối cùng dự kiến diễn ra ngay trong tuần này. Nếu Musk thắng, OpenAI sẽ bị hạn chế đáng kể trong quá trình chuyển đổi sang mô hình vì lợi nhuận, điều có lợi cho các đối thủ như xAI, Google hay Anthropic. Nếu Altman thắng, ông sẽ củng cố quyền kiểm soát công ty đang được định giá khoảng 852 tỷ đô la và có thể tiến tới một trong những đợt IPO lớn nhất lịch sử.
Phiên tòa này không chỉ là cuộc chiến giữa hai cá nhân. Kết quả của nó có thể định hình lại cách ngành AI vận hành trong những năm tới.
Musk cáo buộc OpenAI, công ty ông đồng sáng lập, đã phản bội sứ mệnh ban đầu là xây dựng AI an toàn cho nhân loại. Altman bác bỏ, khẳng định tổ chức phi lợi nhuận vẫn nắm quyền kiểm soát và sứ mệnh không thay đổi.
Cuộc chiến uy tín
Luật sư của Musk mở đầu bằng câu hỏi thẳng thắn với Altman: "Ông có hoàn toàn đáng tin cậy không?" Họ dẫn lời khai của một số cựu giám đốc điều hành và thành viên hội đồng quản trị OpenAI, những người sau khi tuyên thệ đã mô tả Altman là "không trung thực" và "mờ ám", đặc biệt liên quan đến sự kiện ông bị sa thải đột ngột vào dịp Lễ Tạ ơn năm 2023.
Phía Musk cũng công khai danh sách đầu tư cá nhân của Altman, bao gồm công ty năng lượng hạt nhân Helion Energy và nhà sản xuất chip Cerebras, đều có giao dịch với OpenAI. Một email năm 2021 gửi cho lãnh đạo Microsoft, trong đó Altman viết ông "hy vọng làm mọi thứ có thể để đảm bảo sự thành công thương mại" cho đối tác, cũng được đưa ra như bằng chứng cho thấy ông đặt lợi ích kinh doanh lên trên sứ mệnh phi lợi nhuận.
Yêu cầu 90% và kế hoạch nhét OpenAI vào Tesla
Altman phản công bằng cách tiết lộ nguyên nhân thực sự dẫn đến sự rạn nứt với Musk năm 2018. Khi áp lực cạnh tranh từ DeepMind của Google buộc OpenAI phải tìm nguồn vốn lớn hơn, Musk ủng hộ việc thương mại hóa nhưng đặt điều kiện: ông muốn 90% quyền sở hữu để có "quyền kiểm soát tuyệt đối", với lý do ông là "người nổi tiếng nhất". Altman kể lại Musk từng nói: "Nếu tôi tweet về điều này, nó sẽ ngay lập tức trở nên vô cùng giá trị."
Altman không đồng ý. Ông nói ông muốn bảo vệ quyền lợi cho các đồng sáng lập khác như Brockman và Sutskever.
Khi bị hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu ông nắm quyền kiểm soát rồi đột ngột qua đời, Musk trả lời quyền kiểm soát sẽ được trao lại cho các con ông như một di sản. Altman nói trước tòa: "Tôi cảm thấy rất không thoải mái về điều này."
Musk còn đề xuất sáp nhập OpenAI vào Tesla, lập luận đây là thực thể duy nhất đủ sức cạnh tranh với Google. Khi Altman từ chối cả đề xuất ghế hội đồng quản trị Tesla lẫn kế hoạch sáp nhập, Musk từ chức năm 2018 và rút lại phần lớn cam kết tài trợ, đẩy OpenAI vào khủng hoảng.
Nhân chứng bên thứ ba: "Hội đồng nghiệp dư"
Ngày 11/5, CEO Microsoft Satya Nadella làm chứng và dùng cụm từ "thành phố nghiệp dư" để mô tả hội đồng quản trị OpenAI thời điểm đó. Ông cho rằng ý tưởng điều hành một cuộc đua công nghệ tầm cỡ bằng một tổ chức phi lợi nhuận là thiếu thực tế, và khẳng định Microsoft đầu tư hàng chục tỷ đô la vì tin Altman có thể biến đội ngũ đó thành lực lượng chuyên nghiệp.
Chủ tịch hội đồng quản trị OpenAI Bret Taylor cũng xác nhận rằng khi Musk đề xuất mua lại công ty năm ngoái, hội đồng nhất trí bỏ phiếu phản đối.
Nỗi sợ Google và những email "sinh tử"
Các email nội bộ được công bố tại tòa cho thấy động lực thực sự đằng sau việc thành lập OpenAI một thập kỷ trước là nỗi lo Google sẽ phát triển AI trước. Altman viết trong email năm 2015: "Nếu điều đó đằng nào cũng sẽ xảy ra, thì việc để ai đó bên ngoài Google làm trước là điều tốt." Musk, sau khi rời OpenAI năm 2018, gửi email cảnh báo: "Thật không may, tương lai của nhân loại nằm trong tay Demis", ám chỉ Demis Hassabis, người đứng đầu DeepMind.
Phần tranh luận cuối cùng dự kiến diễn ra ngay trong tuần này. Nếu Musk thắng, OpenAI sẽ bị hạn chế đáng kể trong quá trình chuyển đổi sang mô hình vì lợi nhuận, điều có lợi cho các đối thủ như xAI, Google hay Anthropic. Nếu Altman thắng, ông sẽ củng cố quyền kiểm soát công ty đang được định giá khoảng 852 tỷ đô la và có thể tiến tới một trong những đợt IPO lớn nhất lịch sử.
Phiên tòa này không chỉ là cuộc chiến giữa hai cá nhân. Kết quả của nó có thể định hình lại cách ngành AI vận hành trong những năm tới.
