Thế Việt
Writer
Không khí chuẩn bị cho Tết Nguyên đán Bính Ngọ đang bao trùm khắp các gia đình Việt. Dọn dẹp nhà cửa những ngày cuối năm không đơn thuần là nghi thức "tống cựu nghinh tân" để cầu mong tài lộc, mà quan trọng hơn, đây là thời điểm vàng để thực hiện một cuộc đại phẫu cho không gian sống, loại bỏ những mầm mống bệnh tật đã tích tụ suốt một năm qua. Các chuyên gia y tế cảnh báo rằng, dù điều kiện kinh tế giàu hay nghèo, có 7 vật dụng quen thuộc nhưng cực kỳ độc hại mà gia chủ nhất định phải vứt bỏ nếu muốn một năm mới khỏe mạnh và an lành hơn.
Hiểm họa ung thư từ gian bếp: Thớt gỗ mốc và đũa nứt
Khu vực nhà bếp thường là nơi trú ngụ của những sát thủ thầm lặng nguy hiểm nhất. Đầu tiên phải kể đến thớt gỗ và đũa gỗ đã qua sử dụng lâu ngày, xuất hiện tình trạng nứt hoặc mốc. Bề mặt gỗ với cấu trúc xốp chứa vô số khe rãnh vi mô là môi trường lý tưởng cho nấm mốc, đặc biệt là nấm Aspergillus, phát triển và sinh ra Aflatoxin. Đây là loại độc tố cực mạnh đã được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp vào nhóm 1 các chất gây ung thư, ảnh hưởng trực tiếp đến gan và hệ miễn dịch.
Y tá Tan Dunci thuộc Khoa Độc chất lâm sàng của Bệnh viện Linkou Chang Gung Memorial (Đài Loan, Trung Quốc) đưa ra cảnh báo nghiêm khắc rằng sự nguy hiểm của Aflatoxin nằm ở chỗ nó rất bền nhiệt, không bị phá hủy hoàn toàn ngay cả khi nấu chín ở nhiệt độ cao. Do đó, bà khuyên các gia đình nên kiên quyết thay thớt gỗ sau mỗi 6-12 tháng và đũa gỗ sau 3-6 tháng, hoặc vứt bỏ ngay lập tức bất cứ khi nào chúng có dấu hiệu nứt, xước sâu hoặc lấm tấm mốc đen.
Sự biến chất của dụng cụ nấu ăn: Chảo chống dính bong tróc và hộp nhựa cũ
Vật dụng thứ hai cần loại bỏ là những chiếc nồi, chảo chống dính đã bị trầy xước bề mặt. Theo chuyên gia Tan Dunci, khi lớp phủ bảo vệ bị bong tróc, phần kim loại nền và các cặn cháy bên dưới sẽ lộ ra. Dưới tác động của nhiệt độ cao khi nấu nướng, chảo hư hại có thể giải phóng các hợp chất phân hủy độc hại gây kích ứng hệ hô hấp và đường tiêu hóa. Nguy hiểm hơn, bề mặt lồi lõm này là nơi tích tụ dầu mỡ bị oxy hóa, trở thành nguồn sinh ra các gốc tự do gây hại cho tế bào cơ thể trong mỗi bữa ăn.
Cùng chung nhóm nguy cơ này là các hộp nhựa cũ đã bị trầy xước nhiều. Tiến sĩ Feng Xielin thuộc Bệnh viện Ung thư Tứ Xuyên (Trung Quốc) nhấn mạnh rằng nhựa cũ, đặc biệt là loại kém chất lượng, có khả năng thôi nhiễm BPA hoặc phthalate vào thức ăn, nhất là khi đựng đồ nóng. Các hóa chất này liên quan mật thiết đến tình trạng rối loạn nội tiết, ảnh hưởng xấu đến quá trình chuyển hóa và chức năng sinh sản. Những vết trầy xước trên hộp nhựa cũng là nơi ẩn náu của vi khuẩn gây mùi ôi thiu, làm hỏng hương vị món ăn ngày Tết và đe dọa sức khỏe đường ruột.
Ổ vi khuẩn trên bàn ăn và trong tủ lạnh: Bát đĩa sứt mẻ và thực phẩm lưu cữu
Nhiều gia đình thường có tâm lý tiếc của, giữ lại bát đĩa sứt mẻ hoặc nứt chân chim để dùng tạm. Tuy nhiên, hành động này tiềm ẩn rủi ro lớn hơn nhiều so với vấn đề thẩm mỹ hay phong thủy. Các vết vi nứt (micro-cracks) trên men sứ là nơi trú ngụ hoàn hảo cho cặn thực phẩm và vi khuẩn mà việc rửa bát thông thường không thể làm sạch. Vi sinh vật tại đây có thể tạo thành màng sinh học (biofilm) bám chắc, làm tăng đột biến nguy cơ rối loạn tiêu hóa và ngộ độc thực phẩm, đặc biệt trong dịp Tết khi tần suất ăn uống và tiệc tùng tăng cao.
Bên cạnh đó, tủ lạnh cũng cần được thanh lọc triệt để. Bác sĩ dinh dưỡng Shi Wenli tại Bệnh viện Boai Bắc Kinh (Trung Quốc) cho biết quan niệm thực phẩm cấp đông là an toàn vĩnh viễn là hoàn toàn sai lầm. Thực phẩm bảo quản quá lâu trong ngăn đá vẫn có thể bị oxy hóa chất béo, sinh ra aldehyde độc hại, đặc biệt nguy hiểm nếu đã qua cấp đông - rã đông nhiều lần. Đối với đồ khô như lạc, hạt dưa, gia vị, nếu phát hiện dấu hiệu ẩm mốc dù nhẹ, gia chủ cần vứt bỏ ngay lập tức vì nguy cơ nhiễm độc tố Aflatoxin gây ung thư gan là rất cao.
Mối nguy từ phòng ngủ và bàn trang điểm: Gối cũ và mỹ phẩm hết hạn
Không gian nghỉ ngơi và làm đẹp cũng chứa đựng những rủi ro sức khỏe không ngờ tới. Ruột gối và thú nhồi bông sử dụng nhiều năm là "ổ chứa" khổng lồ của mồ hôi, tế bào chết và mạt bụi nhà. Mạt bụi là tác nhân hàng đầu gây ra các bệnh lý viêm mũi dị ứng và hen suyễn. Hơn nữa, những chiếc gối cũ đã biến dạng, mất độ đàn hồi có thể làm sai lệch trục xương cổ, dẫn đến đau đầu, đau mỏi vai gáy và mất ngủ mạn tính – những điều tối kỵ cho một khởi đầu năm mới tràn đầy năng lượng. Các chuyên gia khuyến nghị nên giặt vỏ gối thường xuyên và thay ruột gối định kỳ 3-5 năm một lần.
Cuối cùng là các loại mỹ phẩm đã mở nắp quá lâu hoặc hết hạn sử dụng. Bác sĩ da liễu nổi tiếng Nhật Bản Kamimiya cảnh báo rằng sau 6-12 tháng mở nắp, hệ thống chất bảo quản trong mỹ phẩm sẽ suy giảm hiệu lực. Lúc này, thỏi son hay lọ kem nền yêu thích của bạn có thể đã biến thành môi trường nuôi cấy lý tưởng cho vi khuẩn Staphylococcus hoặc nấm men. Việc cố tình sử dụng mỹ phẩm "hết đát" để làm đẹp đón Tết có thể dẫn đến hậu quả khôn lường như viêm da tiếp xúc, mụn viêm bùng phát và nhiễm trùng mắt nghiêm trọng, đặc biệt là với các sản phẩm như mascara hay kẻ mắt nước.
Hiểm họa ung thư từ gian bếp: Thớt gỗ mốc và đũa nứt
Khu vực nhà bếp thường là nơi trú ngụ của những sát thủ thầm lặng nguy hiểm nhất. Đầu tiên phải kể đến thớt gỗ và đũa gỗ đã qua sử dụng lâu ngày, xuất hiện tình trạng nứt hoặc mốc. Bề mặt gỗ với cấu trúc xốp chứa vô số khe rãnh vi mô là môi trường lý tưởng cho nấm mốc, đặc biệt là nấm Aspergillus, phát triển và sinh ra Aflatoxin. Đây là loại độc tố cực mạnh đã được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp vào nhóm 1 các chất gây ung thư, ảnh hưởng trực tiếp đến gan và hệ miễn dịch.
Y tá Tan Dunci thuộc Khoa Độc chất lâm sàng của Bệnh viện Linkou Chang Gung Memorial (Đài Loan, Trung Quốc) đưa ra cảnh báo nghiêm khắc rằng sự nguy hiểm của Aflatoxin nằm ở chỗ nó rất bền nhiệt, không bị phá hủy hoàn toàn ngay cả khi nấu chín ở nhiệt độ cao. Do đó, bà khuyên các gia đình nên kiên quyết thay thớt gỗ sau mỗi 6-12 tháng và đũa gỗ sau 3-6 tháng, hoặc vứt bỏ ngay lập tức bất cứ khi nào chúng có dấu hiệu nứt, xước sâu hoặc lấm tấm mốc đen.
Sự biến chất của dụng cụ nấu ăn: Chảo chống dính bong tróc và hộp nhựa cũ
Vật dụng thứ hai cần loại bỏ là những chiếc nồi, chảo chống dính đã bị trầy xước bề mặt. Theo chuyên gia Tan Dunci, khi lớp phủ bảo vệ bị bong tróc, phần kim loại nền và các cặn cháy bên dưới sẽ lộ ra. Dưới tác động của nhiệt độ cao khi nấu nướng, chảo hư hại có thể giải phóng các hợp chất phân hủy độc hại gây kích ứng hệ hô hấp và đường tiêu hóa. Nguy hiểm hơn, bề mặt lồi lõm này là nơi tích tụ dầu mỡ bị oxy hóa, trở thành nguồn sinh ra các gốc tự do gây hại cho tế bào cơ thể trong mỗi bữa ăn.
Cùng chung nhóm nguy cơ này là các hộp nhựa cũ đã bị trầy xước nhiều. Tiến sĩ Feng Xielin thuộc Bệnh viện Ung thư Tứ Xuyên (Trung Quốc) nhấn mạnh rằng nhựa cũ, đặc biệt là loại kém chất lượng, có khả năng thôi nhiễm BPA hoặc phthalate vào thức ăn, nhất là khi đựng đồ nóng. Các hóa chất này liên quan mật thiết đến tình trạng rối loạn nội tiết, ảnh hưởng xấu đến quá trình chuyển hóa và chức năng sinh sản. Những vết trầy xước trên hộp nhựa cũng là nơi ẩn náu của vi khuẩn gây mùi ôi thiu, làm hỏng hương vị món ăn ngày Tết và đe dọa sức khỏe đường ruột.
Ổ vi khuẩn trên bàn ăn và trong tủ lạnh: Bát đĩa sứt mẻ và thực phẩm lưu cữu
Nhiều gia đình thường có tâm lý tiếc của, giữ lại bát đĩa sứt mẻ hoặc nứt chân chim để dùng tạm. Tuy nhiên, hành động này tiềm ẩn rủi ro lớn hơn nhiều so với vấn đề thẩm mỹ hay phong thủy. Các vết vi nứt (micro-cracks) trên men sứ là nơi trú ngụ hoàn hảo cho cặn thực phẩm và vi khuẩn mà việc rửa bát thông thường không thể làm sạch. Vi sinh vật tại đây có thể tạo thành màng sinh học (biofilm) bám chắc, làm tăng đột biến nguy cơ rối loạn tiêu hóa và ngộ độc thực phẩm, đặc biệt trong dịp Tết khi tần suất ăn uống và tiệc tùng tăng cao.
Bên cạnh đó, tủ lạnh cũng cần được thanh lọc triệt để. Bác sĩ dinh dưỡng Shi Wenli tại Bệnh viện Boai Bắc Kinh (Trung Quốc) cho biết quan niệm thực phẩm cấp đông là an toàn vĩnh viễn là hoàn toàn sai lầm. Thực phẩm bảo quản quá lâu trong ngăn đá vẫn có thể bị oxy hóa chất béo, sinh ra aldehyde độc hại, đặc biệt nguy hiểm nếu đã qua cấp đông - rã đông nhiều lần. Đối với đồ khô như lạc, hạt dưa, gia vị, nếu phát hiện dấu hiệu ẩm mốc dù nhẹ, gia chủ cần vứt bỏ ngay lập tức vì nguy cơ nhiễm độc tố Aflatoxin gây ung thư gan là rất cao.
Mối nguy từ phòng ngủ và bàn trang điểm: Gối cũ và mỹ phẩm hết hạn
Không gian nghỉ ngơi và làm đẹp cũng chứa đựng những rủi ro sức khỏe không ngờ tới. Ruột gối và thú nhồi bông sử dụng nhiều năm là "ổ chứa" khổng lồ của mồ hôi, tế bào chết và mạt bụi nhà. Mạt bụi là tác nhân hàng đầu gây ra các bệnh lý viêm mũi dị ứng và hen suyễn. Hơn nữa, những chiếc gối cũ đã biến dạng, mất độ đàn hồi có thể làm sai lệch trục xương cổ, dẫn đến đau đầu, đau mỏi vai gáy và mất ngủ mạn tính – những điều tối kỵ cho một khởi đầu năm mới tràn đầy năng lượng. Các chuyên gia khuyến nghị nên giặt vỏ gối thường xuyên và thay ruột gối định kỳ 3-5 năm một lần.
Cuối cùng là các loại mỹ phẩm đã mở nắp quá lâu hoặc hết hạn sử dụng. Bác sĩ da liễu nổi tiếng Nhật Bản Kamimiya cảnh báo rằng sau 6-12 tháng mở nắp, hệ thống chất bảo quản trong mỹ phẩm sẽ suy giảm hiệu lực. Lúc này, thỏi son hay lọ kem nền yêu thích của bạn có thể đã biến thành môi trường nuôi cấy lý tưởng cho vi khuẩn Staphylococcus hoặc nấm men. Việc cố tình sử dụng mỹ phẩm "hết đát" để làm đẹp đón Tết có thể dẫn đến hậu quả khôn lường như viêm da tiếp xúc, mụn viêm bùng phát và nhiễm trùng mắt nghiêm trọng, đặc biệt là với các sản phẩm như mascara hay kẻ mắt nước.
