Mỹ cấm robot hình người Trung Quốc: Cuộc đua AI chính thức lan sang phần cứng

[Kiều My✔]

Sau chip bán dẫn và xe điện, Mỹ tiếp tục mở rộng mặt trận kiểm soát sang robot hình người và robot bốn chân do Trung Quốc sản xuất. Động thái mới từ FCC cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ sang "AI hiện thân".

Sự can thiệp của Mỹ vào chuỗi cung ứng công nghệ Trung Quốc vừa có thêm một bước ngoặt. Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã quyết định cấm nhập khẩu các mẫu robot hình người và robot bốn chân thế hệ mới sản xuất tại Trung Quốc chưa được cấp phép lưu hành.

Nguyên nhân được đưa ra đến từ lo ngại về an ninh quốc gia. Các dòng robot này không đơn thuần là thiết bị cơ khí mà tích hợp trí tuệ nhân tạo, hệ thống cảm biến dày đặc và khả năng kết nối mạng liên tục, biến chúng thành công cụ có thể thu thập dữ liệu quy mô lớn hoặc gây ảnh hưởng đến hạ tầng quan trọng.

Dữ liệu nhạy cảm hơn cả smartphone​

Khác với một chiếc điện thoại hay máy tính cá nhân chỉ ghi nhận dữ liệu qua màn hình và thao tác gõ, robot hình người sở hữu khả năng tiếp cận không gian sống và làm việc thực tế ở cấp độ cao hơn nhiều.

Chúng được trang bị camera độ phân giải cao, micro, cảm biến chiều sâu, LiDAR cùng hàng loạt thuật toán nhận diện. Nhờ đó, robot có thể dựng bản đồ 3D không gian, nhận biết môi trường xung quanh và tự di chuyển trong các nhà máy, văn phòng hay khu dân cư. Việc ghi nhận chi tiết hình ảnh và thông tin không gian thực tế khiến giới chức Mỹ xếp chúng vào nhóm thiết bị có mức độ rủi ro cao.

Đáng chú ý, danh sách kiểm soát của FCC không chỉ dừng lại ở các cỗ máy hình người đắt đỏ. Dựa trên phân tích từ The Verge, quy định áp dụng đối với các thiết bị di chuyển trên mặt đất có trọng lượng từ 2 kg trở lên, được trang bị cảm biến môi trường và kết nối không dây. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều dòng robot hút bụi, robot giao hàng hay robot dịch vụ thế hệ mới của Trung Quốc sẽ gặp rào cản lớn khi muốn tiến vào thị trường Mỹ. Dù vậy, những sản phẩm đã được cấp phép trước thời điểm này vẫn được phép lưu hành.

Cuộc chiến bảo vệ hệ sinh thái AI nội địa​

Cơ sở cho bước đi quyết liệt của Washington xuất phát từ sự bùng nổ của các doanh nghiệp robot Trung Quốc. Những cái tên như Unitree, UBTech hay AgiBot liên tục tung ra các mẫu robot hình người với mức giá rẻ hơn rất nhiều so với sản phẩm cùng phân khúc từ phương Tây. Việc đưa robot vào thử nghiệm thực tế tại kho vận, nhà máy, bán lẻ không chỉ giúp các công ty Trung Quốc tối ưu chi phí mà còn thu thập lượng dữ liệu thực tế khổng lồ để huấn luyện các mô hình AI thế hệ mới.

Ở chiều ngược lại, Mỹ muốn chặn trước kịch bản từng xảy ra với mảng pin mặt trời hay đất hiếm, nơi năng lực sản xuất dần bị phụ thuộc vào bên ngoài. Việc siết chặt robot nhập khẩu được xem là bước đi nhằm tạo thêm không gian cho các công ty nội địa như Tesla (với Optimus), Figure AI, Agility Robotics hay Boston Dynamics phát triển, dù các tên tuổi này vẫn đang phụ thuộc ít nhiều vào linh kiện toàn cầu.

Tác động hai chiều và phản ứng gay gắt​

Quyết định này ngay lập tức châm ngòi cho những tranh cãi trong giới công nghệ Mỹ. Một bên ủng hộ vì cho rằng robot chính là hạ tầng cốt lõi của nền kinh tế AI trong tương lai. Tuy nhiên, luồng ý kiến ngược lại lo ngại việc thiếu hụt các nền tảng phần cứng giá rẻ từ Trung Quốc sẽ khiến các startup, phòng thí nghiệm và doanh nghiệp Mỹ gặp khó khăn trong việc tiếp cận thiết bị để thử nghiệm phần mềm, gián tiếp làm chậm đà đổi mới.

Về phía Trung Quốc, Bộ Thương mại nước này đã đưa ra phản ứng chỉ trích Washington lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia để áp đặt các biện pháp hạn chế thương mại. Bắc Kinh yêu cầu Mỹ rút lại các quyết định bị coi là phân biệt đối xử với doanh nghiệp Trung Quốc, đồng thời tuyên bố sẽ có biện pháp đáp trả nếu lệnh cấm tiếp tục được duy trì.

Có thể thấy, robot hình người đang trở thành chương tiếp theo trong cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung. Cuộc đua AI giờ đây không còn giới hạn ở phần mềm hay trung tâm dữ liệu, mà đã lan sang những cỗ máy thông minh có khả năng di chuyển và tương tác trực tiếp với thế giới thực.