Yu Ki San
Writer
Một sự kiện vô tiền khoáng hậu đang diễn ra tại tâm điểm của ngành công nghiệp công nghệ toàn cầu khi ranh giới cạnh tranh khốc liệt giữa các tập đoàn bị xóa nhòa bởi một mục tiêu chung: bảo vệ các nguyên tắc đạo đức cốt lõi của AI. Đứng trước áp lực khổng lồ từ Bộ Quốc phòng Mỹ (Lầu Năm Góc) áp đặt lên Anthropic, hàng trăm nhân sự cấp cao và kỹ sư từ các công ty đối thủ trực tiếp như Google và OpenAI đã công khai lên tiếng kêu gọi giới lãnh đạo gác lại những bất đồng thương mại để tạo thành một mặt trận liên minh vững chắc.
Bức thư ngỏ lịch sử và chiến thuật "chia để trị" của Lầu Năm Góc
Ngọn lửa phản kháng được thắp lên thông qua một bức thư ngỏ mang tiêu đề "We Will Not Be Divided" (Chúng ta sẽ không bị chia rẽ), thu hút sự chú ý sâu rộng của giới truyền thông quốc tế. Văn bản này đã nhanh chóng tập hợp được chữ ký ủng hộ từ hơn 540 nhân viên Google và 90 nhân sự cốt cán của OpenAI. Nội dung bức thư là một lời thỉnh cầu khẩn thiết gửi đến giới chức điều hành cấp cao của các tập đoàn công nghệ, kêu gọi họ đoàn kết từ chối các yêu cầu hiện tại của Bộ Quốc phòng Mỹ liên quan đến việc nới lỏng giới hạn sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn.
Những người chắp bút nhận định rằng chính phủ đang sử dụng chiến thuật "chia để trị", cố tình gieo rắc nỗi sợ hãi và nghi ngờ giữa các công ty rằng đối thủ cạnh tranh của họ sẽ nhượng bộ để giành lấy các hợp đồng quốc phòng béo bở. Bức thư nhấn mạnh rằng chiến lược thao túng tâm lý này chỉ có thể phát huy tác dụng nếu Thung lũng Silicon thiếu đi sự minh bạch và không nắm rõ lập trường đạo đức của nhau.
Những lằn ranh đỏ không thể thương lượng
Sự đoàn kết hiếm hoi này bắt nguồn từ hai "lằn ranh đỏ" mang tính sống còn mà Anthropic đã vạch ra để bảo vệ mô hình AI Claude của họ: tuyệt đối không được nhúng vào các hệ thống vũ khí tự động sát thương hoàn toàn và không được sử dụng để tiến hành các chiến dịch giám sát đại trà đối với công dân Mỹ.
Sự phân định rõ ràng giữa một hệ thống vũ khí có sự kiểm soát của con người (human-in-the-loop) và một cỗ máy tự động ra quyết định tước đoạt sinh mạng là cốt lõi của cuộc tranh cãi. Mặc dù giới lãnh đạo cao nhất của Google và OpenAI chưa đưa ra các văn bản phản hồi chính thức đối với bức thư ngỏ, những động thái cá nhân và phát ngôn hậu trường cho thấy họ hoàn toàn đồng thuận với Anthropic. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Giám đốc điều hành OpenAI, ông Sam Altman, đã thẳng thắn chỉ trích Lầu Năm Góc, cho rằng quân đội không nên sử dụng Đạo luật Sản xuất Quốc phòng (DPA) như một công cụ để đe dọa ép buộc các công ty công nghệ phải giao nộp quyền kiểm soát AI. Người phát ngôn của OpenAI sau đó cũng tái khẳng định công ty chia sẻ chung những giới hạn đạo đức nghiêm ngặt với Anthropic.
Đồng quan điểm này, ông Jeff Dean, nhà khoa học trưởng danh tiếng của Google DeepMind, đã lên tiếng cảnh báo về những hệ lụy sâu rộng của việc chính phủ lạm dụng AI. Đứng trên phương diện cá nhân, ông viện dẫn Tu chính án thứ tư của Hiến pháp Mỹ, nhấn mạnh rằng các hệ thống giám sát hàng loạt bằng AI không chỉ đe dọa nghiêm trọng đến quyền tự do ngôn luận mà còn chứa đựng rủi ro cực lớn trong việc bị thao túng cho các mục đích phân biệt đối xử hoặc đàn áp chính trị.
Đòn trừng phạt từ Washington và lời kêu gọi luật hóa
Phản ứng trước sự kháng cự từ giới công nghệ, Bộ Quốc phòng Mỹ vẫn duy trì lập trường cứng rắn. Lầu Năm Góc khẳng định mọi hoạt động của họ đều tuân thủ nghiêm ngặt khuôn khổ pháp luật quốc gia, đồng thời nhấn mạnh một nguyên tắc bất di bất dịch: các nhà cung cấp tư nhân không có quyền tự đặt ra các điều khoản hạn chế cách thức quân đội sử dụng sản phẩm sau khi đã ký kết hợp đồng. Căng thẳng leo thang tột đỉnh khi Tổng thống Donald Trump chính thức ban hành lệnh cấm toàn diện, chỉ đạo mọi cơ quan liên bang lập tức ngừng sử dụng hệ sinh thái của Anthropic. Lầu Năm Góc thậm chí đe dọa liệt công ty này vào danh sách "rủi ro chuỗi cung ứng" – một đòn trừng phạt khốc liệt vốn chỉ được kích hoạt để cô lập các tập đoàn công nghệ thuộc các quốc gia đối địch, đe dọa trực tiếp đến uy tín và tương lai thương mại của Anthropic.
Trước cục diện đối đầu không khoan nhượng này, giới chuyên gia phân tích chính sách bắt đầu lên tiếng kêu gọi một giải pháp mang tính hệ thống. Ông Daniel Castro, Phó chủ tịch Quỹ Công nghệ Thông tin và Đổi mới (ITIF) của Mỹ, đưa ra nhận định mang tính cảnh tỉnh rằng tương lai của trí tuệ nhân tạo quân sự không thể được định đoạt thông qua những cuộc đối đầu tự phát và cảm tính giữa Lầu Năm Góc và từng công ty riêng lẻ. Theo ông, nếu giới chức quân sự coi một số năng lực AI nhất định là yếu tố thiết yếu cho nền quốc phòng, những yêu cầu này phải được đưa ra ánh sáng, trải qua quá trình tranh luận dân chủ công khai và cuối cùng phải được mã hóa thành các đạo luật minh bạch, thay vì dựa vào các mệnh lệnh ép buộc hay những tối hậu thư đe dọa đằng sau cánh cửa đóng kín.
#AnthropicxungđộtChínhphủMỹ
Bức thư ngỏ lịch sử và chiến thuật "chia để trị" của Lầu Năm Góc
Ngọn lửa phản kháng được thắp lên thông qua một bức thư ngỏ mang tiêu đề "We Will Not Be Divided" (Chúng ta sẽ không bị chia rẽ), thu hút sự chú ý sâu rộng của giới truyền thông quốc tế. Văn bản này đã nhanh chóng tập hợp được chữ ký ủng hộ từ hơn 540 nhân viên Google và 90 nhân sự cốt cán của OpenAI. Nội dung bức thư là một lời thỉnh cầu khẩn thiết gửi đến giới chức điều hành cấp cao của các tập đoàn công nghệ, kêu gọi họ đoàn kết từ chối các yêu cầu hiện tại của Bộ Quốc phòng Mỹ liên quan đến việc nới lỏng giới hạn sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn.
Những người chắp bút nhận định rằng chính phủ đang sử dụng chiến thuật "chia để trị", cố tình gieo rắc nỗi sợ hãi và nghi ngờ giữa các công ty rằng đối thủ cạnh tranh của họ sẽ nhượng bộ để giành lấy các hợp đồng quốc phòng béo bở. Bức thư nhấn mạnh rằng chiến lược thao túng tâm lý này chỉ có thể phát huy tác dụng nếu Thung lũng Silicon thiếu đi sự minh bạch và không nắm rõ lập trường đạo đức của nhau.
Những lằn ranh đỏ không thể thương lượng
Sự đoàn kết hiếm hoi này bắt nguồn từ hai "lằn ranh đỏ" mang tính sống còn mà Anthropic đã vạch ra để bảo vệ mô hình AI Claude của họ: tuyệt đối không được nhúng vào các hệ thống vũ khí tự động sát thương hoàn toàn và không được sử dụng để tiến hành các chiến dịch giám sát đại trà đối với công dân Mỹ.
Sự phân định rõ ràng giữa một hệ thống vũ khí có sự kiểm soát của con người (human-in-the-loop) và một cỗ máy tự động ra quyết định tước đoạt sinh mạng là cốt lõi của cuộc tranh cãi. Mặc dù giới lãnh đạo cao nhất của Google và OpenAI chưa đưa ra các văn bản phản hồi chính thức đối với bức thư ngỏ, những động thái cá nhân và phát ngôn hậu trường cho thấy họ hoàn toàn đồng thuận với Anthropic. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Giám đốc điều hành OpenAI, ông Sam Altman, đã thẳng thắn chỉ trích Lầu Năm Góc, cho rằng quân đội không nên sử dụng Đạo luật Sản xuất Quốc phòng (DPA) như một công cụ để đe dọa ép buộc các công ty công nghệ phải giao nộp quyền kiểm soát AI. Người phát ngôn của OpenAI sau đó cũng tái khẳng định công ty chia sẻ chung những giới hạn đạo đức nghiêm ngặt với Anthropic.
Đồng quan điểm này, ông Jeff Dean, nhà khoa học trưởng danh tiếng của Google DeepMind, đã lên tiếng cảnh báo về những hệ lụy sâu rộng của việc chính phủ lạm dụng AI. Đứng trên phương diện cá nhân, ông viện dẫn Tu chính án thứ tư của Hiến pháp Mỹ, nhấn mạnh rằng các hệ thống giám sát hàng loạt bằng AI không chỉ đe dọa nghiêm trọng đến quyền tự do ngôn luận mà còn chứa đựng rủi ro cực lớn trong việc bị thao túng cho các mục đích phân biệt đối xử hoặc đàn áp chính trị.
Đòn trừng phạt từ Washington và lời kêu gọi luật hóa
Phản ứng trước sự kháng cự từ giới công nghệ, Bộ Quốc phòng Mỹ vẫn duy trì lập trường cứng rắn. Lầu Năm Góc khẳng định mọi hoạt động của họ đều tuân thủ nghiêm ngặt khuôn khổ pháp luật quốc gia, đồng thời nhấn mạnh một nguyên tắc bất di bất dịch: các nhà cung cấp tư nhân không có quyền tự đặt ra các điều khoản hạn chế cách thức quân đội sử dụng sản phẩm sau khi đã ký kết hợp đồng. Căng thẳng leo thang tột đỉnh khi Tổng thống Donald Trump chính thức ban hành lệnh cấm toàn diện, chỉ đạo mọi cơ quan liên bang lập tức ngừng sử dụng hệ sinh thái của Anthropic. Lầu Năm Góc thậm chí đe dọa liệt công ty này vào danh sách "rủi ro chuỗi cung ứng" – một đòn trừng phạt khốc liệt vốn chỉ được kích hoạt để cô lập các tập đoàn công nghệ thuộc các quốc gia đối địch, đe dọa trực tiếp đến uy tín và tương lai thương mại của Anthropic.
Trước cục diện đối đầu không khoan nhượng này, giới chuyên gia phân tích chính sách bắt đầu lên tiếng kêu gọi một giải pháp mang tính hệ thống. Ông Daniel Castro, Phó chủ tịch Quỹ Công nghệ Thông tin và Đổi mới (ITIF) của Mỹ, đưa ra nhận định mang tính cảnh tỉnh rằng tương lai của trí tuệ nhân tạo quân sự không thể được định đoạt thông qua những cuộc đối đầu tự phát và cảm tính giữa Lầu Năm Góc và từng công ty riêng lẻ. Theo ông, nếu giới chức quân sự coi một số năng lực AI nhất định là yếu tố thiết yếu cho nền quốc phòng, những yêu cầu này phải được đưa ra ánh sáng, trải qua quá trình tranh luận dân chủ công khai và cuối cùng phải được mã hóa thành các đạo luật minh bạch, thay vì dựa vào các mệnh lệnh ép buộc hay những tối hậu thư đe dọa đằng sau cánh cửa đóng kín.
#AnthropicxungđộtChínhphủMỹ
