Nhiều người thắc mắc rằng tại sao Artemis 2, với toàn bộ công nghệ hiện đại trong tay, lại chỉ bay vòng quanh Mặt Trăng rồi quay về, thay vì đáp xuống luôn như Apollo đã làm hơn 50 năm trước. Câu hỏi nghe có vẻ hợp lý, nhưng thực ra nó xuất phát từ một hiểu lầm khá phổ biến: rằng làm được một lần nghĩa là lần sau sẽ dễ hơn.
Sự thật là Apollo và Artemis là hai bài toán hoàn toàn khác nhau về bản chất. Apollo thời 1969 chỉ cần đưa người tới, hạ cánh vài ngày, lấy mẫu đá rồi trở về, trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh tạo ra áp lực chính trị khổng lồ buộc NASA phải chấp nhận rủi ro rất cao. Ngày nay, một tai nạn có thể kéo theo việc đình chỉ toàn bộ chương trình trong nhiều thập kỷ, vì truyền thông và dư luận giám sát từng bước di chuyển của phi hành đoàn.
Artemis không đặt mục tiêu "cắm cờ rồi về". Chương trình này muốn xây dựng trạm quỹ đạo Mặt Trăng, hạ cánh ở cực Nam, nơi địa hình hiểm trở và chưa từng có người đặt chân, khai thác nước đá để làm nhiên liệu, và xa hơn là chuẩn bị nền tảng cho hành trình tới sao Hỏa. Đó là lý do mỗi bước phải được kiểm chứng kỹ lưỡng trước khi đi tiếp.
Thêm vào đó, dây chuyền sản xuất tên lửa Saturn V đã bị tháo dỡ từ thập niên 1970, hàng nghìn kỹ sư Apollo đã nghỉ hưu hoặc qua đời, nhiều tài liệu thiết kế ghi tay và chưa được số hóa đầy đủ. Mỹ không giữ sẵn "chìa khóa" từ thời Apollo, họ gần như phải xây lại từ đầu với công nghệ mới, tiêu chuẩn an toàn mới và một hệ sinh thái công nghiệp hoàn toàn khác, nơi NASA chỉ còn chiếm khoảng 0,5% ngân sách liên bang thay vì 4% như trước, và phải phối hợp với nhiều đối tác tư nhân thay vì tự kiểm soát toàn bộ.
Nói ngắn gọn, Artemis 2 bay vòng quanh Mặt Trăng không phải vì thiếu tự tin hay thiếu công nghệ, mà vì đây là bước kiểm tra bắt buộc trong một kế hoạch dài hơi và tham vọng hơn Apollo rất nhiều. Thành công năm 1969 là bước đột phá biểu tượng, còn Artemis là nỗ lực xây dựng hạ tầng cho cả một kỷ nguyên không gian mới, và hai mục tiêu đó có độ khó hoàn toàn khác nhau.
Hành trình 10 ngày của Artemis II: Từ quỹ đạo Trái Đất đến Mặt Trăng và quay trở về
Chuyến bay thử nghiệm thuộc sứ mệnh Artemis II kéo dài khoảng 10 ngày từ ngày 1/4/2026 giờ Mỹ sẽ diễn ra với lịch trình dày đặc, khi các phi hành gia bay quanh Mặt Trăng rồi quay trở lại, đồng thời các đội ngũ liên tục kiểm tra toàn bộ hệ thống của Orion trong suốt hành trình. Mặc dù Trung tâm Điều khiển Nhiệm vụ có thể điều chỉnh lịch trình của phi hành đoàn mỗi ngày tùy theo tình hình thực tế, nhưng cả đội ngũ mặt đất và phi hành đoàn đều đã có một kế hoạch tổng thể cho từng ngày của sứ mệnh như sau.
Ngày 1 - Ổn định quỹ đạo và kiểm tra toàn diện: Sau khi tách khỏi tên lửa SLS, Orion được đưa vào quỹ đạo Trái Đất cao nhờ các lần đốt động cơ của tầng ICPS. Phi hành đoàn có khoảng 23 giờ để kiểm tra toàn bộ hệ thống: nước uống, không khí, nhà vệ sinh và thiết bị sinh tồn. Họ tháo bộ đồ phóng, sắp xếp lại khoang tàu thành không gian sống. NASA cũng thử nghiệm khả năng điều khiển Orion và diễn tập bay tiếp cận với ICPS. Cuối ngày, một lần đốt động cơ giúp chuẩn bị cho bước ngoặt vào ngày hôm sau.
Ngày 2 - Rời khỏi Trái Đất để bắt đầu hành trình hướng tới Mặt Trăng: Phi hành đoàn tập thể dục và kiểm tra hệ thống hỗ trợ sự sống. Sau đó, Orion thực hiện lần đốt động cơ quan trọng để rời khỏi quỹ đạo Trái Đất và bay tới Mặt Trăng theo quỹ đạo “quay trở lại tự do”. Sau thao tác này, họ nghỉ ngơi, thích nghi với môi trường không gian và bắt đầu liên lạc video với Trái Đất.
Ngày 3 - Điều chỉnh quỹ đạo và kiểm tra y tế: Orion thực hiện lần hiệu chỉnh quỹ đạo đầu tiên để đảm bảo bay đúng hướng. Phi hành đoàn tiến hành các bài kiểm tra y tế, diễn tập CPR trong môi trường không trọng lực và kiểm tra thiết bị y tế trên tàu.
Ngày 4 - Chuẩn bị quan sát Mặt Trăng: Một lần hiệu chỉnh quỹ đạo nữa được thực hiện. Phi hành đoàn dành thời gian nghiên cứu các khu vực trên Mặt Trăng, đồng thời thực hiện quan sát và chụp ảnh các thiên thể từ cửa sổ Orion.
Ngày 5 - Tiến vào “vùng ảnh hưởng” của Mặt Trăng: Orion đi vào vùng mà lực hấp dẫn của Mặt Trăng chiếm ưu thế. Phi hành đoàn kiểm tra bộ đồ phi hành - có thể duy trì sự sống trong tình huống khẩn cấp. Buổi chiều, họ thực hiện lần hiệu chỉnh quỹ đạo cuối trước khi bay ngang Mặt Trăng.
Ngày 6 - Bay ngang qua Mặt Trăng (điểm nhấn của sứ mệnh): Orion bay qua mặt xa của Mặt Trăng ở khoảng cách vài nghìn km. Phi hành đoàn chụp ảnh, quay video và ghi lại quan sát trực tiếp. Họ cũng trải qua khoảng thời gian mất liên lạc với Trái Đất khi tàu đi bị khuất ở phía sau Mặt Trăng.
Ngày 7 - Rời Mặt Trăng và bắt đầu hành trình trở về: Orion rời khỏi vùng ảnh hưởng của Mặt Trăng và thực hiện lần đốt động cơ đầu tiên để điều chỉnh quỹ đạo quay về Trái Đất. Phi hành đoàn có thời gian nghỉ ngơi sau giai đoạn hoạt động cao điểm.
Ngày 8 - Thử nghiệm trong không gian sâu: Phi hành đoàn kiểm tra khả năng bảo vệ trước bức xạ (như bão Mặt Trời) và thử nghiệm điều khiển thủ công Orion trong nhiều tình huống khác nhau.
Ngày 9 - Chuẩn bị trở về Trái Đất: Các phi hành gia ôn lại quy trình tái nhập khí quyển và hạ cánh. Họ kiểm tra thiết bị dự phòng, bao gồm hệ thống xử lý chất thải và trang phục hỗ trợ tuần hoàn máu khi trở lại trọng lực.
Ngày 10 - Tái nhập và hạ cánh: Orion thực hiện lần điều chỉnh quỹ đạo cuối cùng rồi tách module. Tàu lao vào khí quyển với nhiệt độ cực cao, sau đó bung dù để giảm tốc và hạ cánh xuống Thái Bình Dương, nơi mà các nhân viên của NASA và Hải quân Hoa Kỳ đang chờ đón. Sứ mệnh Artemis II kết thúc.
#ArtemisII
