Linh Pham
Intern Writer
Một vụ tai nạn máy bay quân sự tại Bolivia đã tạo ra một tình huống hi hữu và hỗn loạn chưa từng thấy: tiền mặt rơi vương vãi khắp khu dân cư, khiến chính quyền phải chạy đua vừa cứu hộ, vừa ngăn chặn dòng tiền “từ trên trời rơi xuống” kịp lọt vào nền kinh tế đang chịu áp lực lạm phát.
Sự cố xảy ra vào chiều thứ Sáu, khi một chiếc máy bay vận tải quân sự chở tiền mặt mới in dành cho Ngân hàng Trung ương Bolivia gặp nạn gần sân bay quốc tế El Alto, khu vực giáp với thành phố El Alto – đô thị lớn thứ hai của nước này. Vụ tai nạn khiến ít nhất 22 người thiệt mạng và 37 người bị thương. Điều đau lòng là phần lớn nạn nhân được cho là người đang lưu thông trên các phương tiện gần khu vực sân bay và bị máy bay va trúng trong lúc rơi xuống.
Không chỉ để lại hiện trường tan hoang với mảnh vỡ và đống đổ nát, tai nạn còn làm bung ra một lượng lớn tiền giấy, tràn vào các tuyến đường và khu dân cư đông đúc. Chỉ trong thời gian ngắn, đám đông đổ xô đến hiện trường để nhặt tiền, tạo thành một “cuộc chạy đua” căng thẳng giữa người dân và lực lượng chức năng. Trong khi các đội cứu hộ vẫn phải tìm kiếm người sống sót và xử lý hậu quả, cảnh sát và quân đội đồng thời triển khai phương án khẩn cấp nhằm thu hồi, thậm chí tiêu hủy ngay tại chỗ các tờ tiền để giảm nguy cơ chúng bị tẩu tán, tuồn vào thị trường.
Đến rạng sáng thứ Bảy, khu vực vẫn bị phong tỏa và canh gác nghiêm ngặt. Nhiều người vẫn cố nán lại, lục tìm những tờ tiền mắc kẹt trong kẽ đá hoặc nằm lẫn trong các mảng vụn đổ nát. Thứ trưởng Bộ Trật tự Nội vụ Bolivia, ông Hernan Paredes, nói với truyền thông địa phương rằng vào thời điểm căng thẳng nhất đã có khoảng 20.000 người tập trung quanh hiện trường để tìm cách nhặt tiền. Tình trạng xô xát và quá khích cũng được ghi nhận, dẫn tới việc 49 người bị bắt giữ.
Sự cuồng nhiệt của đám đông không khó lý giải trong bối cảnh đời sống còn nhiều khó khăn. Theo mô tả từ các nguồn địa phương, số tiền rơi tại hiện trường chủ yếu là các tờ có mệnh giá từ 10 đến 50 boliviano, tương đương khoảng 1–5 USD nếu quy đổi theo tỷ giá thị trường chợ đen – kênh ngoại tệ phổ biến mà nhiều người Bolivia vẫn dựa vào. Trong khi đó, mức lương tối thiểu tại Bolivia hiện chỉ khoảng 3.300 boliviano, khiến “cơn mưa tiền” này trở thành một sức hút cực lớn với người dân, đặc biệt là những nhóm thu nhập thấp.
Giới chức chưa công bố con số chính xác về tổng giá trị tiền mặt trên chuyến bay, nhưng những hình ảnh được phát trên truyền hình địa phương cho thấy khoang máy bay chứa đầy các bao tải tiền giấy. Ngay sau sự cố, Ngân hàng Trung ương Bolivia đã ra thông báo hủy bỏ giá trị pháp lý của toàn bộ lô tiền trên máy bay. Các tờ tiền thuộc lô này được nhận diện thông qua dãy số series cụ thể in trên mặt giấy. Cơ quan quản lý hệ thống tài chính Bolivia (ASFI) cũng phát đi cảnh báo nghiêm khắc, nhấn mạnh việc cố tình sử dụng số tiền này có thể dẫn đến xử lý.
Tuy vậy, nhiều chuyên gia lo ngại quy định sẽ rất khó thực thi triệt để trong thực tế. Các ngân hàng có thể kiểm tra series để xác định tính hợp lệ, nhưng ở các giao dịch đời thường, đặc biệt tại chợ và các điểm bán nhỏ lẻ, việc kiểm tra từng tờ tiền gần như bất khả thi. Đáng chú ý, đây là tiền thật, vẫn vượt qua các kiểm tra tiền giả thông thường, khiến rủi ro “lẫn vào dòng tiền” càng lớn trong một nền kinh tế còn phụ thuộc mạnh vào tiền mặt.
Thách thức còn phức tạp hơn khi một số tờ tiền thuộc series này có thể đã được lưu hành hợp pháp từ trước, làm nảy sinh vấn đề phân biệt giữa tiền sở hữu hợp pháp và tiền bị nhặt từ hiện trường tai nạn. Vì vậy, chính phủ được cho là đã yêu cầu những người đang nắm giữ tiền hợp pháp thuộc series liên quan đến ngân hàng để đổi sang các lô tiền khác nhằm giảm tranh cãi và hạn chế rủi ro cho giao dịch dân sự.
ASFI khẳng định trong thông báo chính thức rằng các tổ chức tài chính sẽ thu giữ và báo cáo những trường hợp cố tình đưa các tờ tiền thuộc lô tai nạn vào hệ thống ngân hàng. Dù vậy, “cuộc chiến” quanh những tờ tiền rơi vãi nhiều khả năng vẫn sẽ âm ỉ, bởi càng để lâu, càng khó kiểm soát việc chúng bị chia nhỏ, trao tay và hòa vào các giao dịch thường nhật.
Sự cố xảy ra vào chiều thứ Sáu, khi một chiếc máy bay vận tải quân sự chở tiền mặt mới in dành cho Ngân hàng Trung ương Bolivia gặp nạn gần sân bay quốc tế El Alto, khu vực giáp với thành phố El Alto – đô thị lớn thứ hai của nước này. Vụ tai nạn khiến ít nhất 22 người thiệt mạng và 37 người bị thương. Điều đau lòng là phần lớn nạn nhân được cho là người đang lưu thông trên các phương tiện gần khu vực sân bay và bị máy bay va trúng trong lúc rơi xuống.
Không chỉ để lại hiện trường tan hoang với mảnh vỡ và đống đổ nát, tai nạn còn làm bung ra một lượng lớn tiền giấy, tràn vào các tuyến đường và khu dân cư đông đúc. Chỉ trong thời gian ngắn, đám đông đổ xô đến hiện trường để nhặt tiền, tạo thành một “cuộc chạy đua” căng thẳng giữa người dân và lực lượng chức năng. Trong khi các đội cứu hộ vẫn phải tìm kiếm người sống sót và xử lý hậu quả, cảnh sát và quân đội đồng thời triển khai phương án khẩn cấp nhằm thu hồi, thậm chí tiêu hủy ngay tại chỗ các tờ tiền để giảm nguy cơ chúng bị tẩu tán, tuồn vào thị trường.
Đến rạng sáng thứ Bảy, khu vực vẫn bị phong tỏa và canh gác nghiêm ngặt. Nhiều người vẫn cố nán lại, lục tìm những tờ tiền mắc kẹt trong kẽ đá hoặc nằm lẫn trong các mảng vụn đổ nát. Thứ trưởng Bộ Trật tự Nội vụ Bolivia, ông Hernan Paredes, nói với truyền thông địa phương rằng vào thời điểm căng thẳng nhất đã có khoảng 20.000 người tập trung quanh hiện trường để tìm cách nhặt tiền. Tình trạng xô xát và quá khích cũng được ghi nhận, dẫn tới việc 49 người bị bắt giữ.
Sự cuồng nhiệt của đám đông không khó lý giải trong bối cảnh đời sống còn nhiều khó khăn. Theo mô tả từ các nguồn địa phương, số tiền rơi tại hiện trường chủ yếu là các tờ có mệnh giá từ 10 đến 50 boliviano, tương đương khoảng 1–5 USD nếu quy đổi theo tỷ giá thị trường chợ đen – kênh ngoại tệ phổ biến mà nhiều người Bolivia vẫn dựa vào. Trong khi đó, mức lương tối thiểu tại Bolivia hiện chỉ khoảng 3.300 boliviano, khiến “cơn mưa tiền” này trở thành một sức hút cực lớn với người dân, đặc biệt là những nhóm thu nhập thấp.
Giới chức chưa công bố con số chính xác về tổng giá trị tiền mặt trên chuyến bay, nhưng những hình ảnh được phát trên truyền hình địa phương cho thấy khoang máy bay chứa đầy các bao tải tiền giấy. Ngay sau sự cố, Ngân hàng Trung ương Bolivia đã ra thông báo hủy bỏ giá trị pháp lý của toàn bộ lô tiền trên máy bay. Các tờ tiền thuộc lô này được nhận diện thông qua dãy số series cụ thể in trên mặt giấy. Cơ quan quản lý hệ thống tài chính Bolivia (ASFI) cũng phát đi cảnh báo nghiêm khắc, nhấn mạnh việc cố tình sử dụng số tiền này có thể dẫn đến xử lý.
Tuy vậy, nhiều chuyên gia lo ngại quy định sẽ rất khó thực thi triệt để trong thực tế. Các ngân hàng có thể kiểm tra series để xác định tính hợp lệ, nhưng ở các giao dịch đời thường, đặc biệt tại chợ và các điểm bán nhỏ lẻ, việc kiểm tra từng tờ tiền gần như bất khả thi. Đáng chú ý, đây là tiền thật, vẫn vượt qua các kiểm tra tiền giả thông thường, khiến rủi ro “lẫn vào dòng tiền” càng lớn trong một nền kinh tế còn phụ thuộc mạnh vào tiền mặt.
Thách thức còn phức tạp hơn khi một số tờ tiền thuộc series này có thể đã được lưu hành hợp pháp từ trước, làm nảy sinh vấn đề phân biệt giữa tiền sở hữu hợp pháp và tiền bị nhặt từ hiện trường tai nạn. Vì vậy, chính phủ được cho là đã yêu cầu những người đang nắm giữ tiền hợp pháp thuộc series liên quan đến ngân hàng để đổi sang các lô tiền khác nhằm giảm tranh cãi và hạn chế rủi ro cho giao dịch dân sự.
ASFI khẳng định trong thông báo chính thức rằng các tổ chức tài chính sẽ thu giữ và báo cáo những trường hợp cố tình đưa các tờ tiền thuộc lô tai nạn vào hệ thống ngân hàng. Dù vậy, “cuộc chiến” quanh những tờ tiền rơi vãi nhiều khả năng vẫn sẽ âm ỉ, bởi càng để lâu, càng khó kiểm soát việc chúng bị chia nhỏ, trao tay và hòa vào các giao dịch thường nhật.
