Mối quan hệ cơm không lành, canh không ngọt giữa hai gã khổng lồ công nghệ thung lũng Silicon lại một lần nữa dậy sóng, nhưng lần này không xuất phát từ một sân khấu ra mắt sản phẩm hào nhoáng. Trong bối cảnh Meta đang phải căng mình đối mặt với các vụ kiện pháp lý nghiêm trọng liên quan đến sự an toàn của thanh thiếu niên trên nền tảng Instagram, một email nội bộ do chính Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg soạn thảo đã bất ngờ bị công bố, hé lộ những toan tính và sự thất vọng sâu sắc của vị tỷ phú này đối với đối thủ truyền kiếp Apple.
Sự so bì "bất công" trong email mật
Vụ việc bắt nguồn từ một hồ sơ kiện tụng tại bang New Mexico, nơi các cơ quan chức năng cáo buộc Meta đã nhiều lần khẳng định nền tảng của họ an toàn cho giới trẻ, bất chấp việc các nghiên cứu nội bộ của công ty chỉ ra rằng Instagram có tác động tiêu cực rõ rệt đến hình ảnh cơ thể và sức khỏe tinh thần của thanh thiếu niên. Trong quá trình điều tra và thu thập chứng cứ, một email của Mark Zuckerberg gửi cho các giám đốc cấp cao đã bị rò rỉ, phơi bày tâm lý "nạn nhân" của người đứng đầu đế chế mạng xã hội lớn nhất hành tinh.
Trong nội dung email, Mark Zuckerberg đã bày tỏ sự bức xúc khi cho rằng Apple gần như không phải chịu bất kỳ trách nhiệm nào đối với nội dung mà người dùng chia sẻ trên hệ sinh thái của họ, đặc biệt là thông qua iMessage – nền tảng nhắn tin mặc định trên hàng tỷ thiết bị iPhone. Vị CEO của Meta lập luận rằng Apple không cần xây dựng một đội ngũ kiểm duyệt nội dung khổng lồ, không phải sàng lọc thông tin và quan trọng nhất là không phải công bố các báo cáo minh bạch định kỳ như Meta đang bị buộc phải làm. Zuckerberg cay đắng nhận xét rằng cách tiếp cận "không làm gì cả" của Apple lại đang hoạt động khá hiệu quả giúp Táo khuyết tránh được sự soi mói của công chúng, trong khi Meta lại bị trừng phạt vì sự minh bạch của chính mình.
Sự khập khiễng trong lập luận của ông chủ Facebook
Tuy nhiên, giới phân tích và các chuyên gia pháp lý nhanh chóng chỉ ra lỗ hổng lớn trong lập luận của Mark Zuckerberg. Sự so sánh giữa iMessage và Instagram hay Facebook là hoàn toàn khập khiễng về mặt bản chất kỹ thuật và pháp lý. iMessage được định nghĩa là một nền tảng nhắn tin riêng tư (private messaging), hoạt động tương tự như dịch vụ viễn thông, nơi nội dung chỉ được truyền tải giữa người gửi và người nhận mà không được phát tán công khai. Ngược lại, Facebook và Instagram là các mạng xã hội công cộng (public social media), nơi các thuật toán chủ động phân phối nội dung đến hàng triệu người, do đó phải chịu sự điều chỉnh nghiêm ngặt của các luật về nền tảng trung gian và trách nhiệm kiểm duyệt.
Việc Apple không vận hành một mạng xã hội theo nghĩa truyền thống giúp họ nằm ngoài phạm vi của nhiều quy định kiểm duyệt nội dung mà Meta phải tuân thủ. Apple không hưởng một cơ chế pháp lý ưu ái nào, mà đơn giản là mô hình kinh doanh của họ khác biệt hoàn toàn so với mô hình dựa trên quảng cáo và sự chú ý của người dùng mà Meta đang theo đuổi.
Apple không hoàn toàn "đứng ngoài cuộc"
Mặc dù Mark Zuckerberg cho rằng Apple được miễn trừ trách nhiệm, thực tế Táo khuyết vẫn triển khai nhiều biện pháp bảo vệ người dùng, đặc biệt là trẻ vị thành niên, nhưng theo cách tiếp cận tôn trọng quyền riêng tư hơn (on-device). Hệ điều hành iOS của Apple được tích hợp các tính năng an toàn giao tiếp, có khả năng tự động phát hiện và làm mờ các hình ảnh nhạy cảm hoặc khỏa thân trong ứng dụng Tin nhắn trước khi trẻ em kịp nhìn thấy. Bên cạnh đó, các cơ chế báo cáo tin nhắn rác (spam) cũng được tích hợp sẵn.
Thậm chí, Apple từng có kế hoạch triển khai công nghệ quét mã băm để phát hiện các nội dung lạm dụng tình dục trẻ em (CSAM) ngay trên thiết bị. Dù dự án này sau đó phải tạm dừng do vấp phải làn sóng phản đối dữ dội từ các nhà hoạt động quyền riêng tư, nhưng nó là bằng chứng cho thấy Apple không hề thờ ơ với vấn đề an toàn trực tuyến như cách Zuckerberg mô tả trong email.
Chiến thuật "đánh lạc hướng" khỏi khủng hoảng nội bộ
Trong email, Zuckerberg than phiền rằng việc Meta phải công bố quá nhiều số liệu kiểm duyệt khiến công ty trông có vẻ chứa chấp nhiều nội dung độc hại hơn so với các đối thủ. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định rằng số liệu này cao là hệ quả tất yếu của quy mô người dùng khổng lồ và bản chất lan truyền của nền tảng, chứ không phải do Apple được ưu ái. Việc trút sự giận dữ lên Apple vào thời điểm nhạy cảm này bị xem là một chiến thuật đánh lạc hướng dư luận, nhằm né tránh vấn đề cốt lõi mà Meta đang đối mặt: chính là các khiếm khuyết trong thuật toán và chính sách bảo vệ người dùng của họ.
Đây không phải là lần đầu tiên Mark Zuckerberg công khai hoặc ngầm chỉ trích Apple. Mối thâm thù giữa hai vị CEO đã kéo dài nhiều năm xoay quanh các vấn đề từ quyền riêng tư, chính sách thu phí trên App Store cho đến các quy định về theo dõi quảng cáo. Tuy nhiên, dù cuộc khẩu chiến giữa hai gã khổng lồ có diễn biến ra sao, một thực tế không thể chối cãi là việc đổ lỗi cho Apple sẽ không giúp Meta giải quyết được rắc rối pháp lý tại New Mexico, cũng như không thể xóa bỏ những lo ngại ngày càng tăng về tác động của Instagram đối với thế hệ trẻ.
Sự so bì "bất công" trong email mật
Vụ việc bắt nguồn từ một hồ sơ kiện tụng tại bang New Mexico, nơi các cơ quan chức năng cáo buộc Meta đã nhiều lần khẳng định nền tảng của họ an toàn cho giới trẻ, bất chấp việc các nghiên cứu nội bộ của công ty chỉ ra rằng Instagram có tác động tiêu cực rõ rệt đến hình ảnh cơ thể và sức khỏe tinh thần của thanh thiếu niên. Trong quá trình điều tra và thu thập chứng cứ, một email của Mark Zuckerberg gửi cho các giám đốc cấp cao đã bị rò rỉ, phơi bày tâm lý "nạn nhân" của người đứng đầu đế chế mạng xã hội lớn nhất hành tinh.
Trong nội dung email, Mark Zuckerberg đã bày tỏ sự bức xúc khi cho rằng Apple gần như không phải chịu bất kỳ trách nhiệm nào đối với nội dung mà người dùng chia sẻ trên hệ sinh thái của họ, đặc biệt là thông qua iMessage – nền tảng nhắn tin mặc định trên hàng tỷ thiết bị iPhone. Vị CEO của Meta lập luận rằng Apple không cần xây dựng một đội ngũ kiểm duyệt nội dung khổng lồ, không phải sàng lọc thông tin và quan trọng nhất là không phải công bố các báo cáo minh bạch định kỳ như Meta đang bị buộc phải làm. Zuckerberg cay đắng nhận xét rằng cách tiếp cận "không làm gì cả" của Apple lại đang hoạt động khá hiệu quả giúp Táo khuyết tránh được sự soi mói của công chúng, trong khi Meta lại bị trừng phạt vì sự minh bạch của chính mình.
Sự khập khiễng trong lập luận của ông chủ Facebook
Tuy nhiên, giới phân tích và các chuyên gia pháp lý nhanh chóng chỉ ra lỗ hổng lớn trong lập luận của Mark Zuckerberg. Sự so sánh giữa iMessage và Instagram hay Facebook là hoàn toàn khập khiễng về mặt bản chất kỹ thuật và pháp lý. iMessage được định nghĩa là một nền tảng nhắn tin riêng tư (private messaging), hoạt động tương tự như dịch vụ viễn thông, nơi nội dung chỉ được truyền tải giữa người gửi và người nhận mà không được phát tán công khai. Ngược lại, Facebook và Instagram là các mạng xã hội công cộng (public social media), nơi các thuật toán chủ động phân phối nội dung đến hàng triệu người, do đó phải chịu sự điều chỉnh nghiêm ngặt của các luật về nền tảng trung gian và trách nhiệm kiểm duyệt.
Việc Apple không vận hành một mạng xã hội theo nghĩa truyền thống giúp họ nằm ngoài phạm vi của nhiều quy định kiểm duyệt nội dung mà Meta phải tuân thủ. Apple không hưởng một cơ chế pháp lý ưu ái nào, mà đơn giản là mô hình kinh doanh của họ khác biệt hoàn toàn so với mô hình dựa trên quảng cáo và sự chú ý của người dùng mà Meta đang theo đuổi.
Apple không hoàn toàn "đứng ngoài cuộc"
Mặc dù Mark Zuckerberg cho rằng Apple được miễn trừ trách nhiệm, thực tế Táo khuyết vẫn triển khai nhiều biện pháp bảo vệ người dùng, đặc biệt là trẻ vị thành niên, nhưng theo cách tiếp cận tôn trọng quyền riêng tư hơn (on-device). Hệ điều hành iOS của Apple được tích hợp các tính năng an toàn giao tiếp, có khả năng tự động phát hiện và làm mờ các hình ảnh nhạy cảm hoặc khỏa thân trong ứng dụng Tin nhắn trước khi trẻ em kịp nhìn thấy. Bên cạnh đó, các cơ chế báo cáo tin nhắn rác (spam) cũng được tích hợp sẵn.
Thậm chí, Apple từng có kế hoạch triển khai công nghệ quét mã băm để phát hiện các nội dung lạm dụng tình dục trẻ em (CSAM) ngay trên thiết bị. Dù dự án này sau đó phải tạm dừng do vấp phải làn sóng phản đối dữ dội từ các nhà hoạt động quyền riêng tư, nhưng nó là bằng chứng cho thấy Apple không hề thờ ơ với vấn đề an toàn trực tuyến như cách Zuckerberg mô tả trong email.
Chiến thuật "đánh lạc hướng" khỏi khủng hoảng nội bộ
Trong email, Zuckerberg than phiền rằng việc Meta phải công bố quá nhiều số liệu kiểm duyệt khiến công ty trông có vẻ chứa chấp nhiều nội dung độc hại hơn so với các đối thủ. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định rằng số liệu này cao là hệ quả tất yếu của quy mô người dùng khổng lồ và bản chất lan truyền của nền tảng, chứ không phải do Apple được ưu ái. Việc trút sự giận dữ lên Apple vào thời điểm nhạy cảm này bị xem là một chiến thuật đánh lạc hướng dư luận, nhằm né tránh vấn đề cốt lõi mà Meta đang đối mặt: chính là các khiếm khuyết trong thuật toán và chính sách bảo vệ người dùng của họ.
Đây không phải là lần đầu tiên Mark Zuckerberg công khai hoặc ngầm chỉ trích Apple. Mối thâm thù giữa hai vị CEO đã kéo dài nhiều năm xoay quanh các vấn đề từ quyền riêng tư, chính sách thu phí trên App Store cho đến các quy định về theo dõi quảng cáo. Tuy nhiên, dù cuộc khẩu chiến giữa hai gã khổng lồ có diễn biến ra sao, một thực tế không thể chối cãi là việc đổ lỗi cho Apple sẽ không giúp Meta giải quyết được rắc rối pháp lý tại New Mexico, cũng như không thể xóa bỏ những lo ngại ngày càng tăng về tác động của Instagram đối với thế hệ trẻ.
- Mark Zuckerberg
- Meta kiện tụng
- Apple iMessage
- An toàn trực tuyến
- Instagram thanh thiếu niên
