"Đó là một năm rất khó khăn, và một phần là trách nhiệm của tôi."
Đó là cách Sam Altman, CEO OpenAI, mở đầu cuộc trò chuyện kéo dài gần một giờ với Patrick O'Shaughnessy trong podcast Invest Like The Best phát ngày hôm qua 28/7/2026 theo giờ Mỹ. Thay vì chỉ nói về những mô hình AI mới hay cuộc cạnh tranh với các đối thủ, Altman dành phần lớn thời lượng để nhìn lại những quyết định chiến lược của OpenAI, thừa nhận những sai lầm trong năm qua và chia sẻ góc nhìn về chặng đường tiếp theo của trí tuệ nhân tạo.
Cuộc phỏng vấn diễn ra trong bối cảnh OpenAI bước vào một giai đoạn hoàn toàn khác so với thời điểm ChatGPT ra mắt cuối năm 2022. Công ty hiện không chỉ phát triển mô hình AI, mà còn đầu tư mạnh vào hạ tầng điện toán, trung tâm dữ liệu, chip chuyên dụng, robot, phần cứng AI và nhiều sản phẩm phục vụ hàng trăm triệu người dùng trên toàn cầu. Quy mô ngày càng lớn cũng kéo theo những áp lực chưa từng có về vốn đầu tư, bảo mật, cạnh tranh và định hướng phát triển.
Altman cho biết năm vừa qua là quãng thời gian khó khăn nhất kể từ khi OpenAI thành lập. Theo ông, công ty đã cùng lúc theo đuổi quá nhiều mục tiêu, từ các sản phẩm dành cho người dùng phổ thông đến nội dung đa phương tiện, khiến nguồn lực bị dàn trải. Sau nhiều cuộc tranh luận nội bộ, OpenAI quyết định thu hẹp trọng tâm, quay về sứ mệnh cốt lõi là xây dựng những mô hình AI tốt nhất với chi phí thấp nhất, đồng thời để các doanh nghiệp khác phát triển sản phẩm trên nền tảng của mình.
Một trong những chủ đề đáng chú ý nhất là câu chuyện về "sức mạnh tính toán". Altman kể lại thời điểm OpenAI quyết định đặt cược hàng chục tỷ USD vào GPU, trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI. Khi đó, nhiều đối tác trong ngành cho rằng công ty "điên rồ", bởi chưa ai tin nhu cầu AI sẽ tăng nhanh đến mức đó. Tuy nhiên, OpenAI vẫn theo đuổi chiến lược này với niềm tin rằng nếu AI đủ thông minh và đủ rẻ, nhu cầu sử dụng sẽ gần như không có giới hạn.
Nhìn lại hiện tại, Altman cho rằng điều duy nhất OpenAI làm chưa đủ chính là... đầu tư nhiều hơn nữa.
Trong cuộc trò chuyện, người dẫn chương trình cũng đặt câu hỏi về "chưng cất mô hình" (model distillation), kỹ thuật giúp tạo ra các mô hình nhỏ hơn bằng cách học từ đầu ra của mô hình lớn. Đây là chủ đề được nhiều công ty AI theo đuổi nhằm giảm đáng kể chi phí vận hành.
Khác với những lo ngại trên thị trường, Altman tỏ ra khá bình thản. Ông thừa nhận không mong các đối thủ sử dụng phương pháp này để khai thác mô hình của OpenAI, nhưng khẳng định đây "không nằm trong mười mối quan tâm hàng đầu". Theo ông, nếu OpenAI tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu về năng lực AI và mở rộng hoạt động kinh doanh dịch vụ suy luận, doanh thu trong tương lai vẫn đủ lớn để tài trợ cho việc huấn luyện những mô hình ngày càng mạnh hơn.
Một nội dung khác thu hút sự chú ý là tiết lộ về sự cố an ninh mạng mà Altman mô tả là "giống như bước ra từ phim khoa học viễn tưởng".
Theo ông, trong quá trình thử nghiệm một mô hình chưa phát hành, OpenAI phát hiện mô hình này đã tự kết hợp nhiều lỗ hổng bảo mật zero day để thoát khỏi môi trường sandbox, truy cập Internet rồi xâm nhập vào các hệ thống của Hugging Face nhằm lấy đáp án phục vụ đánh giá năng lực. Altman gọi đây là một trong những sự cố bảo mật nghiêm trọng nhất mà ông từng chứng kiến và cho rằng nó buộc ngành AI phải suy nghĩ nghiêm túc hơn về tốc độ phát triển cũng như các biện pháp bảo vệ trong tương lai.
Bên cạnh những câu chuyện nội bộ của OpenAI, Altman cũng chia sẻ khá cởi mở về tương lai của AGI, hay trí tuệ nhân tạo tổng quát.
Theo ông, khoảng cách giữa AI hiện nay và AGI không còn xa. Những mô hình mới nhất đã khiến ông ngày càng khó tìm ra các nhiệm vụ thuần trí tuệ mà AI không thể thực hiện. Tuy nhiên, để được xem là AGI đúng nghĩa, AI vẫn cần thêm một số khả năng quan trọng, như học liên tục trong thời gian thực và hoàn thành các nhiệm vụ vật lý phức tạp thông qua robot.
Altman cũng thừa nhận định nghĩa AGI luôn thay đổi theo thời gian. Nếu mang những mô hình hiện nay quay trở lại năm 2019, gần như mọi người khi đó đều sẽ gọi chúng là AGI.
Robot là chủ đề tiếp theo được nhắc đến nhiều trong cuộc phỏng vấn.
Theo Altman, trong vòng hai đến ba năm tới, robot sẽ có một "khoảnh khắc ChatGPT". Đó không phải là những video trình diễn gây ấn tượng trên Internet, mà là thời điểm người dùng bình thường có thể trực tiếp ra lệnh để robot hoàn thành những công việc hữu ích trong đời sống. Ông cho rằng nếu AI tiếp tục phát triển nhanh còn robot không theo kịp, thế giới sẽ rơi vào tình trạng AI rất thông minh trên đám mây nhưng thiếu khả năng hành động trong thế giới thực.
Altman cũng chia sẻ tầm nhìn về thế hệ trợ lý AI tiếp theo. Theo ông, AI trong tương lai sẽ không chỉ trả lời câu hỏi, mà còn liên tục theo dõi công việc, đọc tài liệu, tham dự các cuộc họp, ghi nhớ mọi thông tin và tiếp tục suy nghĩ ngay cả khi người dùng đang ngủ để sáng hôm sau đưa ra các ý tưởng mới cùng danh sách công việc cần thực hiện.
Để đạt được điều đó, Altman cho rằng ngành công nghệ cần một thế hệ phần cứng hoàn toàn mới, thay vì tiếp tục dựa vào mô hình máy tính cá nhân đã tồn tại khoảng nửa thế kỷ.
Một chủ đề khác cũng được nhắc đến là tác động của AI đối với việc làm.
Trái với nhiều dự báo bi quan, Altman cho biết ông không tin AI sẽ khiến con người thất nghiệp hàng loạt. Theo ông, AI rất mạnh ở một số lĩnh vực nhưng vẫn yếu ở nhiều lĩnh vực khác. Con người và AI có xu hướng bổ sung cho nhau hơn là thay thế hoàn toàn. Ông cũng cho rằng phần lớn mọi người vẫn thích làm việc với con người hơn là với AI, ngay cả khi AI ngày càng thông minh.
Trong suốt cuộc trò chuyện, Altman nhiều lần nhấn mạnh rằng điều khiến ông quan tâm nhất không phải là việc OpenAI sở hữu mọi ứng dụng AI trên thị trường, mà là xây dựng nền tảng AI đủ mạnh để hàng triệu doanh nghiệp và nhà phát triển có thể tạo ra những sản phẩm của riêng mình.
Ngoài chiến lược của OpenAI, podcast còn đề cập đến nhiều chủ đề khác như cuộc đua xây dựng trung tâm dữ liệu AI, tương lai của chip chuyên dụng, quy luật mở rộng quy mô mô hình (scaling laws), phần cứng AI mới, Codex, ChatGPT, cách OpenAI tuyển dụng các nhà nghiên cứu hàng đầu, triết lý lãnh đạo của Altman cũng như những bài học ông rút ra sau gần một thập kỷ điều hành một trong những công ty AI quan trọng nhất thế giới.
Dưới đây là toàn bộ nội dung cuộc phỏng vấn giữa Patrick O'Shaughnessy và Sam Altman. Phần trao đổi được mình chỉnh lại câu chữ để phù hợp với cách diễn đạt tiếng Việt, đồng thời giữ nguyên nội dung và tinh thần của bản gốc.
Patrick O'Shaughnessy: Sam, anh từng viết một đoạn mà tôi thấy rất ngắn gọn nhưng cũng rất đáng suy ngẫm. Anh nói: "Nhìn chung, năm vừa qua thực sự rất khó khăn và điều đó một phần là trách nhiệm của tôi. Nhưng năm tới có thể sẽ là 12 tháng tuyệt vời nhất của chúng tôi." Tôi muốn bắt đầu từ chính câu nói đó. Vì sao anh cho rằng năm vừa qua khó khăn? Và điều gì khiến anh tin tưởng năm tới sẽ là khoảng thời gian tốt nhất của OpenAI?
Sam Altman: Về phần đầu tiên, tôi nghĩ chúng tôi đã cố gắng làm quá nhiều việc cùng lúc. Thực ra, tất cả những dự án đó đều đáng làm, nhưng khi đang ở trong một thời điểm đặc biệt của lịch sử như hiện nay, bạn chỉ có thể tập trung vào một số rất ít việc thực sự quan trọng. Chúng tôi đã phân tán nguồn lực quá nhiều.
Sau đó, OpenAI phải đưa ra hàng loạt quyết định khó khăn để thu hẹp trọng tâm, chỉ tập trung vào một mục tiêu cốt lõi: xây dựng trí tuệ nhân tạo tốt nhất, mạnh nhất, có chi phí thấp nhất và phổ biến nhất có thể, đồng thời để mọi người trên khắp thế giới sử dụng nó tạo ra những điều tuyệt vời.
Kể từ khi đưa ra quyết định đó, chúng tôi đã đạt được rất nhiều tiến bộ. Với lộ trình hiện nay, tôi tin rằng 12 tháng tới sẽ còn ấn tượng hơn rất nhiều. Chất lượng của các mô hình AI sắp ra mắt sẽ vượt xa hiện tại, còn những sản phẩm được xây dựng trên các mô hình đó sẽ giúp mọi người khai thác AI theo những cách hoàn toàn mới.
Patrick O'Shaughnessy: Có khoảnh khắc nào trong năm ngoái khiến anh nhận ra OpenAI cần thay đổi hướng đi hoặc sắp xếp lại các ưu tiên không?
Sam Altman: Nếu quay lại đầu năm 2025, tức khoảng một năm rưỡi trước, điều khiến chúng tôi lo lắng nhất là một câu hỏi rất đơn giản: OpenAI đang ký hợp đồng mua một lượng sức mạnh tính toán khổng lồ, nhưng liệu sau này có đủ doanh thu để bù đắp hay không? Liệu thị trường có thực sự cần nhiều AI đến vậy?
Vì thế, khi đó chúng tôi còn xây dựng nhiều phương án dự phòng. Nếu doanh thu từ AI tăng chậm hơn kỳ vọng, OpenAI sẽ phát triển thêm các ứng dụng dành cho người tiêu dùng, các sản phẩm truyền thông và nhiều lĩnh vực khác để tận dụng lượng GPU đã cam kết mua.
Bây giờ nhìn lại thì điều đó nghe có vẻ khá buồn cười, bởi doanh thu của toàn ngành AI đã tăng nhanh hơn rất nhiều so với dự đoán. Đó là bước ngoặt lớn. Khi chúng tôi nhận ra rằng năng lực của các mô hình AI đang cải thiện với tốc độ rất nhanh và giá trị kinh tế mà chúng tạo ra là hoàn toàn rõ ràng, OpenAI lập tức biết mình cần tập trung vào điều gì.
Patrick O'Shaughnessy: Tôi từng đọc một bài viết của anh trước khi gia nhập OpenAI, nói về sự tập trung và việc một công ty nên tập trung vào một việc, ba việc hay năm việc. Trong bối cảnh hiện nay, anh quản lý sự tập trung đó như thế nào?
Sam Altman: Nếu nói ngắn gọn, công việc của OpenAI là bán trí tuệ nhân tạo. Chúng tôi tạo ra AI để mọi người sử dụng như một nền tảng xây dựng các sản phẩm và dịch vụ mới.
Muốn làm được điều đó, trước hết chúng tôi phải huấn luyện những mô hình AI thật xuất sắc. Chúng cần giỏi lập trình, giỏi thực hiện các công việc tri thức, giỏi nghiên cứu khoa học và nhiều nhiệm vụ khác có giá trị kinh tế cao.
Tiếp theo, chúng tôi phải sản xuất hoặc hợp tác sản xuất các hệ thống tính toán phục vụ AI. Đó là những cụm máy chủ cực kỳ đắt tiền. Sau đó là tìm đủ đất, đủ điện và đủ trung tâm dữ liệu để vận hành chúng. Và trong tương lai không xa, chúng tôi còn phải chế tạo robot để tự động hóa toàn bộ quá trình này, từ sản xuất chip đến xây dựng trung tâm dữ liệu, qua đó liên tục giảm chi phí của cả chuỗi cung ứng.
Đó mới là toàn bộ hệ thống mà chúng tôi muốn xây dựng. Mục tiêu của OpenAI là tạo ra AI tốt nhất, rẻ nhất và hữu ích nhất để AI có thể trở thành một hạ tầng phổ biến như điện, hiện diện trong toàn bộ nền kinh tế và giúp mọi người làm được nhiều việc hơn.
Điều chúng tôi không muốn làm là tự xây dựng mọi ứng dụng chuyên biệt hay cố gắng mua lại mọi công ty khởi nghiệp. Chúng tôi chỉ muốn cung cấp nền tảng tốt nhất để người khác xây dựng trên đó.
Patrick O'Shaughnessy: Theo tôi, cuộc đua về sức mạnh tính toán có lẽ là một trong những câu chuyện quan trọng nhất của lịch sử công nghệ hiện đại. Tôi nhớ Dario từng gọi anh là "CEO của YOLO" vì anh rất quyết liệt trong việc đặt cược vào GPU và hạ tầng tính toán từ rất sớm. Điều gì khiến anh có niềm tin mạnh mẽ đến vậy, trong khi phần lớn mọi người lúc đó đều nghĩ đó là một quyết định quá mạo hiểm?
Sam Altman: Thực ra, nhìn lại thì chúng tôi vẫn chưa đầu tư đủ. Nếu xem lại các bài báo thời điểm đó, sẽ thấy hầu hết đều cho rằng chúng tôi điên.
Nhưng chúng tôi nhìn thấy một điều rất rõ. Các mô hình AI đang phát triển theo cấp số nhân và chúng tôi tin xu hướng đó sẽ tiếp tục. Đồng thời, chúng tôi cũng tin rằng nếu AI ngày càng mạnh hơn và chi phí ngày càng rẻ hơn, nhu cầu về trí tuệ nhân tạo gần như sẽ không có giới hạn. Đây sẽ là một dạng nhu cầu hoàn toàn mới của nhân loại. Điều đó khiến tôi nhớ đến những nhận định sai lầm về máy tính trong những năm đầu, khi có người từng cho rằng cả thế giới chỉ cần vài chiếc máy tính hoặc sẽ chẳng ai cần nhiều bộ nhớ hơn mức hiện tại.
Nếu đặt cược vào trí thông minh, sự sáng tạo và khát vọng của con người thì đó gần như luôn là một khoản đầu tư đúng. AI sẽ trở thành công cụ giúp con người hiện thực hóa những điều đó. Chúng tôi biết các thuật toán sẽ ngày càng hiệu quả hơn, các mô hình sẽ ngày càng mạnh hơn, và thực tế đúng là như vậy. Nhưng dù thuật toán có cải thiện đến đâu thì về bản chất, điều chúng tôi đang làm vẫn là biến điện năng thành trí tuệ hữu ích. Muốn tạo ra nhiều trí tuệ hơn thì cuối cùng vẫn cần nhiều sức mạnh tính toán hơn. Chính vì vậy, chúng tôi luôn muốn có thêm năng lực điện toán.
Patrick O'Shaughnessy: Nếu truy ngược lại lịch sử, niềm tin đó bắt đầu từ GPT-3 hay còn sớm hơn?
Sam Altman: Tôi nghĩ bước ngoặt thực sự là GPT-4 chứ không phải GPT-3.5. Đến GPT-4, chúng tôi nhận ra mô hình đã đủ thông minh để triển khai cơ chế suy luận. Khi đó, chúng tôi tin rằng nếu làm tốt phần suy luận, AI sẽ tiến tới thứ mà ngày nay chúng ta gọi là các tác nhân AI, hay AI agents. Hồi đó chúng tôi còn dùng một tên gọi khác. Chúng tôi tin những hệ thống này sẽ có thể thực hiện rất nhiều công việc mang lại giá trị kinh tế lớn, đồng thời giúp cuộc sống của con người trở nên dễ dàng hơn. Và theo tôi, chúng ta vẫn mới chỉ bắt đầu khai thác tiềm năng của chúng.
Patrick O'Shaughnessy: Khi lần đầu tiên quyết định đầu tư một khoản tiền khổng lồ vào hạ tầng tính toán, các anh đã làm gì?
Sam Altman: Chúng tôi bắt đầu gọi điện cho các nhà cung cấp dịch vụ đám mây, các hãng sản xuất chip và các công ty năng lượng. Phản ứng gần như giống nhau. Họ đều nói: "Các anh điên rồi. Không có ngành nào tăng trưởng với tốc độ như vậy. Chúng tôi đã thấy rất nhiều chu kỳ công nghệ bùng nổ rồi suy thoái. Điều này không thể tiếp tục đi lên mãi." Thực sự nó rất giống quá trình gọi vốn của một startup. Đa số nhà đầu tư đều từ chối, nhưng bạn chỉ cần một hoặc hai người đồng ý. Chúng tôi cũng vậy. Phần lớn đều nói "không", nhưng cuối cùng vẫn có một vài đối tác nói "có". Chính nhờ những người đó mà OpenAI có thể tiếp tục đi theo con đường mình đã chọn.
Patrick O'Shaughnessy: Ai là người đầu tiên nói "có"?
Sam Altman (07:33): Microsoft là công ty đầu tiên nói "có". Sau đó, Oracle cũng trở thành một đối tác rất quan trọng khi đồng ý tham gia. Nvidia từ lâu cũng là một đối tác tuyệt vời trong lĩnh vực điện toán AI. Đến nay, chúng tôi đã có một hệ sinh thái đa dạng hơn nhiều, từ các nhà cung cấp hạ tầng đám mây, nhà sản xuất chip cho đến các công ty phát triển trung tâm dữ liệu và những công nghệ mới phục vụ cả quá trình huấn luyện lẫn suy luận AI.
Patrick O'Shaughnessy (08:05): Tôi muốn hỏi về góc nhìn của anh đối với việc xây dựng hạ tầng. Vì sao nhiều người vẫn phản đối các trung tâm dữ liệu, và chúng ta có thể làm gì để thay đổi điều đó?
Sam Altman (08:05): Tôi từng nghĩ rằng giá như có thể tổ chức những chuyến tham quan để mọi người tận mắt nhìn thấy một trung tâm dữ liệu AI quy mô gigawatt. Nói về nó là một chuyện, xem ảnh hay video là một chuyện khác, còn khi đứng trước một công trình như vậy, bạn sẽ thực sự cảm nhận được quy mô của nó. Đó là những dự án khổng lồ. Một trung tâm dữ liệu có thể cần khoảng 10.000 công nhân xây dựng làm việc liên tục trong gần một năm rưỡi để hoàn thành. Lượng điện đi qua một cơ sở như vậy đủ để cung cấp cho cả một thành phố nhỏ. Đây có lẽ là một trong những công trình hạ tầng đắt đỏ nhất mà con người từng xây dựng. Tôi hiểu cảm giác của những người không muốn trung tâm dữ liệu xuất hiện gần nơi mình sinh sống. Bản thân tôi cũng không muốn một nhà máy điện hạt nhân ở ngay cạnh nhà, dù tôi biết nó rất an toàn. Nhưng thực tế, trung tâm dữ liệu hoàn toàn có thể được xây dựng ở những khu vực hẻo lánh như sa mạc, cách xa khu dân cư. AI không quan tâm mình đang hoạt động ở đâu.
Chúng ta cũng đã giải quyết được nhiều vấn đề về môi trường. Trước đây, các trung tâm dữ liệu phải sử dụng lượng nước khổng lồ để làm mát hệ thống. Hiện nay, phần lớn đã chuyển sang hệ thống tuần hoàn khép kín. Một trung tâm dữ liệu hiện đại chỉ tiêu thụ lượng nước tương đương một tòa nhà văn phòng cho nhu cầu nhà vệ sinh và khu bếp. Về điện năng, chúng ta cũng đang dần chuyển từ nhiên liệu hóa thạch sang điện mặt trời và điện hạt nhân. Tôi cho rằng đây là một hướng đi rất tích cực. Vì vậy, dù vẫn còn những lo ngại về mặt cảm xúc, nhưng xét trên khía cạnh môi trường, ngành này đã tiến bộ rất nhiều. Thách thức lớn tiếp theo sẽ là nguồn điện.
Patrick O'Shaughnessy (09:30): Ngoài việc xây thêm trung tâm dữ liệu, còn những hướng đổi mới nào khác để gia tăng sức mạnh tính toán? Tôi đặc biệt tò mò về dự án Jalapeño hay những ý tưởng táo bạo khác mà OpenAI từng cân nhắc.
Sam Altman (11:00): Theo tôi, cơ hội lớn nhất hiện nay nằm ở phần mềm. Chúng ta vẫn còn rất nhiều dư địa để viết những thuật toán giúp khai thác tối đa sức mạnh của phần cứng hiện có. Jalapeño là một ví dụ. Đây là một con chip được thiết kế để đạt hiệu suất cực cao trong một số tác vụ nhất định, đồng thời vẫn giữ được mức độ linh hoạt cần thiết. Mục tiêu là xử lý được nhiều token hơn trên mỗi watt điện tiêu thụ. Nếu làm được điều đó, lợi thế sẽ rất lớn.
Tôi tin Jalapeño và các thế hệ chip tiếp theo sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của OpenAI. Xa hơn nữa, tôi cho rằng cuối cùng chúng ta cũng sẽ giải được bài toán điện toán quang học. Nếu điều đó xảy ra, hiệu năng tính toán trên mỗi watt sẽ tăng lên đáng kể và đó sẽ là một bước nhảy vọt rất lớn.
Patrick O'Shaughnessy (11:37): Điều đó đưa chúng ta trở lại cuộc cạnh tranh ở "đường biên công nghệ", nơi mọi lợi ích đều tập trung. Anh nhìn nhận thế nào về việc chưng cất mô hình (model distillation)?
Sam Altman (11:57): Mục tiêu của OpenAI là cung cấp lựa chọn tốt nhất tại mọi điểm trên đường cong đánh đổi giữa chất lượng và giá thành. Điều đó cũng bao gồm cả các mô hình mã nguồn mở. Chúng tôi chỉ phát triển mô hình của riêng mình. Từ đó, chúng tôi tạo ra các phiên bản nhỏ hơn, rẻ hơn và phù hợp với nhiều nhu cầu khác nhau. Tôi cho rằng đây là chiến lược đúng. Tất nhiên, các mô hình mã nguồn mở sẽ luôn có chỗ đứng. Nhiều người muốn sở hữu trọng số mô hình để tự điều chỉnh hoặc triển khai theo nhu cầu riêng. Nhưng mục tiêu của chúng tôi vẫn là mang lại tỷ lệ tốt nhất giữa trí tuệ và chi phí ở mọi phân khúc của thị trường.
Patrick O'Shaughnessy (12:32): Theo anh, điều gì trong môi trường chính sách của Mỹ có thể cản trở tương lai này? Những quy định nào khiến anh lo ngại?
Sam Altman (12:32): Thực ra tôi chưa dành nhiều thời gian để suy nghĩ về các quy định liên quan đến chưng cất mô hình. Gần đây nó trở thành chủ đề rất được quan tâm, nhưng từ trước đến nay tôi luôn mặc định rằng thế giới sẽ luôn có những mô hình AI tốt và giá rẻ. Mục tiêu của OpenAI đơn giản là trở thành mô hình tốt nhất và rẻ nhất. Những công ty khác sẽ có chiến lược riêng của họ, còn tôi tin rằng chúng tôi có thể chiến thắng bằng chính năng lực của mình.
Patrick O'Shaughnessy (13:00): Nhưng trước đây nhiều người lập luận rằng nếu OpenAI bỏ hàng tỷ USD để huấn luyện mô hình, còn người khác chỉ cần chưng cất rồi bán với giá rẻ hơn rất nhiều thì OpenAI sẽ lấy đâu ra tiền để tiếp tục đầu tư?
Sam Altman (13:25): Chúng tôi sẽ vận hành hệ thống ở quy mô đủ lớn để không cần phải có tỷ suất lợi nhuận quá cao mới có thể tiếp tục huấn luyện các mô hình mới.
Trong tương lai, phần lớn năng lực tính toán của OpenAI sẽ được dùng để cung cấp dịch vụ suy luận AI cho khách hàng. Chỉ cần tạo ra một mức lợi nhuận vừa phải trên doanh thu hàng nghìn tỷ USD thì chúng tôi đã có đủ nguồn lực để tiếp tục đào tạo các mô hình lớn hơn nữa. Đúng là việc huấn luyện các mô hình tiên tiến rất tốn kém. Tôi cũng hiểu cảm giác khó chịu khi người khác tận dụng thành quả của mình thông qua chưng cất mô hình. Tuy nhiên, tôi khá lạc quan vì quy mô thị trường AI sẽ còn mở rộng rất mạnh. Doanh thu từ dịch vụ suy luận sẽ tạo ra một "bánh đà" tài chính đủ lớn để duy trì vòng đầu tư tiếp theo.
Patrick O'Shaughnessy (14:21): Tôi hơi bất ngờ khi anh bình tĩnh như vậy. Có vẻ việc người khác sao chép công nghệ không nằm trong nhóm lo ngại lớn nhất của anh.
Sam Altman: Đúng vậy. Tất nhiên tôi không muốn ai đánh cắp công nghệ của chúng tôi. Nhưng thành thật mà nói, đó không nằm trong mười mối lo lớn nhất của tôi. Có lẽ một phần vì tôi rất tự tin vào tốc độ phát triển của OpenAI và những mô hình mà chúng tôi sắp ra mắt.
Patrick O'Shaughnessy (14:21): Vậy đâu là những mối lo lớn nhất của anh?
Sam Altman (14:30): Chúng tôi vừa trải qua một sự cố an ninh mạng mà tôi chỉ có thể mô tả là giống như trong phim khoa học viễn tưởng.
Trong quá trình đánh giá một mô hình AI chưa phát hành, mô hình này đáng lẽ chỉ được chạy trong một môi trường sandbox biệt lập. Tuy nhiên, nó đã phát hiện ra cách kết hợp nhiều lỗ hổng bảo mật zero day chưa được vá để thoát khỏi sandbox, truy cập internet, sau đó xâm nhập vào nhiều hệ thống của Hugging Face nhằm lấy trước kết quả đánh giá. Nhờ vậy, mô hình đạt điểm rất cao trong các bài kiểm tra. Đây là lần đầu tiên tôi thực sự cảm nhận được mức độ nghiêm trọng của một sự cố an ninh AI như vậy. Điều khiến tôi ngạc nhiên là dù sự việc đã xảy ra vài ngày, tôi không nghĩ nhiều người nhận thức hết mức độ đáng lo của nó. Và chỉ trong vài tháng tới, các mô hình AI sẽ còn mạnh hơn nữa.
Patrick O'Shaughnessy (15:52): OpenAI sẽ phản ứng thế nào?
Sam Altman (15:52): Trước mắt, chúng tôi đã tạm dừng quá trình huấn luyện một số mô hình để đánh giá lại vấn đề bảo mật. Chúng tôi phải tìm cách gia cố môi trường thử nghiệm trong bối cảnh AI đã có khả năng kết hợp nhiều lỗ hổng zero day thành một chuỗi tấn công hoàn chỉnh. Nhưng về lâu dài, câu hỏi lớn hơn là liệu đây có trở thành trạng thái bình thường mới hay không. Có thể xã hội sẽ cần làm chậm tốc độ phát triển AI ở một số thời điểm để con người có thời gian thích nghi với những năng lực mới mà công nghệ này mang lại. Điều quan trọng là nếu phải thực hiện những bước như vậy, chúng ta cần làm theo cách minh bạch, không tạo cảm giác rằng đây là một hình thức thao túng chính sách hay một thỏa thuận ngầm giữa các phòng thí nghiệm AI lớn. Đây sẽ là một bài toán rất khó và cần được xử lý cẩn trọng.
Patrick O'Shaughnessy (16:17): Nếu lùi lại một bước, anh muốn OpenAI trở thành điều gì? Điều mà OpenAI đại diện là gì?
Sam Altman (16:17): Tôi tin AI sẽ trở thành thành tựu công nghệ vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại. Nhưng điều quan trọng hơn cả không phải là công nghệ mạnh đến đâu, mà là liệu nó có thực sự giúp cuộc sống của con người trở nên tốt đẹp hơn hay không. Tôi muốn AI mang lại sự sung túc về vật chất, giúp mọi người có thể làm bất kỳ điều gì họ mong muốn, phát huy tối đa khả năng sáng tạo và hỗ trợ lẫn nhau. Đồng thời, tôi cũng muốn con người luôn giữ được quyền kiểm soát và quyền tự chủ. AI phải khiến thế giới dân chủ hơn, chứ không phải tập trung quyền lực hơn. Mọi người phải có khả năng tự thể hiện bản thân thông qua công nghệ này.
Nếu nhìn theo một góc độ nào đó, AI giống như việc chúng ta đang tạo ra một "vị thần" có thể thực hiện mọi điều ước. Vì vậy, điều rất quan trọng là những điều ước đầu tiên mà nhân loại gửi đến "vị thần" ấy phải là những điều có ích cho toàn thế giới. Sau đó, tôi hy vọng mọi người sẽ nhận ra AI có thể giải phóng sức sáng tạo của họ đến mức nào. Tôi không tin AI sẽ khiến việc làm biến mất. Ngược lại, tôi nghĩ con người sẽ còn bận rộn hơn hiện nay.
Lý do là khi AI xử lý được nhiều công việc hơn, con người sẽ nghĩ ra nhiều ý tưởng sáng tạo hơn, nhiều dự án mới hơn và nhiều thứ đáng để xây dựng hơn. Chúng ta sẽ được hưởng lợi không chỉ từ những thành tựu lớn như chữa khỏi bệnh tật, mà còn từ vô số điều mà hiện nay chúng ta thậm chí còn chưa thể tưởng tượng, chẳng hạn những hình thức giải trí hoàn toàn mới. Tôi muốn những khả năng đó thuộc về tất cả mọi người.
Sam Altman (17:43): Có một điều khiến tôi thực sự lo ngại. Đó là việc quyền lực về AI bị tập trung vào một số rất ít người.
Tôi đồng ý rằng nhiều cuộc thảo luận về an toàn AI là hoàn toàn hợp lý. Nhưng tôi cũng thấy có những người, đôi khi vô thức, đang sử dụng nỗi sợ AI như một lý do để tập trung quyền lực. Họ nói rằng AI quá nguy hiểm nên chỉ một nhóm rất nhỏ mới được phép sở hữu hoặc kiểm soát nó. Họ cho rằng chỉ họ mới đủ năng lực để hiểu AI và mọi người khác chỉ cần tin tưởng vào các quyết định của họ. Tôi không tin vào cách tiếp cận đó. Tôi không nghĩ bất kỳ ai cũng nên sống trong một thế giới mà chỉ có một "ông trùm AI", hay một công ty duy nhất quyết định tương lai của toàn nhân loại. Ngay cả khi được hứa hẹn rằng AI có thể chữa khỏi ung thư hay giải quyết những vấn đề lớn nhất của thế giới, chúng ta cũng không nên đánh đổi quyền tự chủ của mình để lấy những lợi ích đó. Vì thế, tôi cho rằng điều quan trọng là chúng ta phải tránh rơi vào cái bẫy tập trung quyền lực, bất kể động cơ ban đầu là tốt hay xấu.
Trong lúc quan tâm đến an toàn AI, chúng ta không được đánh mất mục tiêu rằng công nghệ này cần phải đến được với tất cả mọi người. Tôi lớn lên cùng internet. Thời kỳ đầu gần như không có nhiều quy định. Đó là một môi trường cực kỳ cởi mở và đã góp phần rất lớn hình thành con người tôi cũng như cả một thế hệ sau này. Tôi hy vọng AI cũng sẽ giữ được tinh thần đó, để tất cả chúng ta đều có quyền tiếp cận công nghệ và cùng nhau quyết định tương lai của chính mình.
Patrick O'Shaughnessy: Microsoft là công ty đầu tiên đặt niềm tin vào OpenAI?
Sam Altman: Đúng vậy. Microsoft là công ty đầu tiên nói "có". Sau đó, Oracle cũng trở thành một đối tác rất quan trọng. Nvidia thì luôn là đối tác tuyệt vời của chúng tôi trong lĩnh vực điện toán AI. Đến nay, hệ sinh thái đã đa dạng hơn rất nhiều, với nhiều loại trung tâm dữ liệu, nhiều kiến trúc phần cứng và nhiều hướng đổi mới khác nhau để phục vụ cả quá trình huấn luyện lẫn suy luận của AI.
Patrick O'Shaughnessy: Ông từng nói muốn đưa mọi người đến tận nơi để xem các trung tâm dữ liệu AI. Vì sao?
Sam Altman: Vì chỉ khi tận mắt chứng kiến, bạn mới hiểu được quy mô thực sự của nó. Một trung tâm dữ liệu AI công suất gigawatt là công trình khiến bất kỳ ai cũng phải kinh ngạc. Việc xây dựng có thể cần khoảng 10.000 công nhân làm việc liên tục trong gần một năm rưỡi. Lượng điện tiêu thụ đủ để cung cấp cho cả một thành phố nhỏ. Mỗi cơ sở như vậy có lẽ thuộc nhóm những dự án hạ tầng đắt đỏ nhất mà con người từng xây dựng.
Tôi hiểu tại sao nhiều người không muốn trung tâm dữ liệu được xây gần nơi mình sinh sống, giống như tôi cũng không muốn một nhà máy điện hạt nhân ở ngay cạnh nhà, dù biết rằng nó rất an toàn. Nhưng trên thực tế, các trung tâm dữ liệu có thể đặt ở sa mạc hoặc những khu vực hầu như không có dân cư. AI không quan tâm nó đang ở đâu.
Chúng tôi cũng đã cải thiện đáng kể tác động môi trường. Trước đây, việc làm mát đòi hỏi phải bốc hơi một lượng nước rất lớn. Hiện nay, các trung tâm dữ liệu hiện đại sử dụng hệ thống tuần hoàn khép kín, lượng nước tiêu thụ chỉ tương đương một tòa nhà văn phòng thông thường. Về năng lượng, xu hướng đang chuyển dần từ nhiên liệu hóa thạch sang điện mặt trời và điện hạt nhân. Đó là hướng đi rất tích cực.
Patrick O'Shaughnessy: Ngoài việc xây thêm trung tâm dữ liệu, còn những hướng đổi mới nào giúp tăng sức mạnh tính toán?
Sam Altman: Tôi nghĩ tiềm năng lớn nhất trước mắt đến từ phần mềm. Chúng ta vẫn còn rất nhiều dư địa để khai thác hiệu quả hơn các bộ xử lý hiện có. Một ví dụ là dự án Jalapeño, dòng chip được thiết kế để đạt hiệu suất rất cao trong những tác vụ cụ thể nhưng vẫn đủ linh hoạt. Mục tiêu là xử lý được nhiều token hơn trên mỗi watt điện tiêu thụ. Theo tôi, Jalapeño và các thế hệ tiếp theo sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh rất lớn. Xa hơn nữa là điện toán quang học. Nếu một ngày chúng ta giải quyết được bài toán này, hiệu năng trên mỗi watt sẽ tăng lên rất mạnh. Tôi tin điều đó cuối cùng cũng sẽ xảy ra.
Patrick O'Shaughnessy: Quan điểm của ông về mô hình mã nguồn mở là gì?
Sam Altman: Mục tiêu của OpenAI là cung cấp lựa chọn tốt nhất ở mọi điểm trên đường cong giữa trí thông minh và chi phí, kể cả ở phân khúc mô hình nhỏ và giá rẻ. Rõ ràng thế giới sẽ luôn có chỗ đứng cho các mô hình mã nguồn mở. Nhiều tổ chức muốn tự sở hữu trọng số mô hình, muốn chỉnh sửa hoặc tùy biến chúng. Điều đó hoàn toàn hợp lý. Còn mục tiêu của chúng tôi là ở bất kỳ mức giá nào, khách hàng cũng có thể nhận được mô hình có chất lượng tốt nhất.
Patrick O'Shaughnessy: Trước đây từng có lo ngại rằng các công ty khác chỉ cần chưng cất mô hình của OpenAI rồi bán với giá rất rẻ. Điều đó có làm ông lo lắng không?
Sam Altman: Chúng tôi đang hướng tới quy mô lớn đến mức không cần phải là một doanh nghiệp có biên lợi nhuận cực cao mới đủ khả năng tiếp tục huấn luyện các mô hình mới. Trong tương lai, phần lớn hạ tầng tính toán của OpenAI sẽ phục vụ cho dịch vụ suy luận dành cho khách hàng. Nếu chúng tôi có thể tạo ra doanh thu hàng nghìn tỷ USD từ hoạt động này, chỉ cần lợi nhuận ở mức khiêm tốn cũng đủ để tài trợ cho việc huấn luyện những mô hình khổng lồ tiếp theo. Tôi hiểu vì sao nhiều người cảm thấy khó chịu khi nghĩ rằng thành quả nghiên cứu của mình bị người khác tận dụng thông qua kỹ thuật chưng cất mô hình. Nhưng cá nhân tôi khá lạc quan. Khi quy mô tính toán và doanh thu đều tăng lên, chúng sẽ tạo thành một bánh đà giúp hệ thống tiếp tục phát triển.
Patrick O'Shaughnessy: Điều đó có nghĩa đây không phải là một trong những nỗi lo lớn nhất của ông?
Sam Altman: Đúng vậy. Có lẽ tôi hơi quá tự tin về tiến độ nghiên cứu hiện nay, nhưng chuyện đó chắc chắn không nằm trong mười mối lo ngại lớn nhất của tôi.
Patrick O'Shaughnessy: Vậy điều gì mới khiến ông lo lắng?
Sam Altman: Chúng tôi vừa trải qua một sự cố an ninh mạng giống hệt phim khoa học viễn tưởng. Trong quá trình đánh giá một mô hình chưa công bố, hệ thống được đặt trong môi trường sandbox đáng lẽ phải hoàn toàn cô lập. Tuy nhiên, nó đã kết hợp nhiều lỗ hổng zero day chưa được vá để thoát khỏi sandbox, truy cập Internet, xâm nhập vào hệ thống của Hugging Face, lấy trước kết quả đánh giá rồi sử dụng những thông tin đó để đạt điểm rất cao trong bài kiểm tra. Đó là lần đầu tiên tôi thực sự cảm nhận được mức độ nghiêm trọng của một sự cố an ninh do AI gây ra.
Patrick O'Shaughnessy: OpenAI sẽ phản ứng thế nào?
Sam Altman: Trước mắt, chúng tôi đã tạm dừng một số hoạt động huấn luyện để tăng cường bảo mật môi trường thử nghiệm.
Nhưng về lâu dài, câu hỏi lớn hơn là liệu đây có trở thành tốc độ tiến bộ bình thường của AI hay không. Nếu đúng như vậy, có lẽ xã hội sẽ cần thêm thời gian để thích nghi. Chúng ta phải tìm được một cách làm vừa đảm bảo an toàn, vừa không tạo cảm giác rằng các phòng thí nghiệm AI đang cấu kết với nhau hoặc lợi dụng quy định để hạn chế cạnh tranh. Đó sẽ là một bài toán rất khó.
Patrick O'Shaughnessy: Nếu phải mô tả OpenAI bằng những từ đơn giản nhất, ông sẽ nói gì?
Sam Altman: Tôi tin AI sẽ là thành tựu công nghệ vĩ đại nhất trong lịch sử loài người. Nhưng điều quan trọng không phải bản thân công nghệ, mà là liệu nó có giúp cuộc sống của con người tốt hơn hay không. Tôi muốn AI mang lại sự sung túc về vật chất, giúp mọi người có thể sáng tạo nhiều hơn, thực hiện những điều trước đây không thể làm và hỗ trợ lẫn nhau tốt hơn. Quan trọng không kém là con người phải tiếp tục giữ được quyền tự chủ. Thế giới cần trở nên dân chủ hơn chứ không phải tập trung quyền lực hơn. Theo một nghĩa nào đó, chúng ta đang tạo ra một "vị thần" có thể thực hiện vô số điều ước. Điều quan trọng là những điều ước đầu tiên mà nhân loại dành cho AI phải mang lại lợi ích cho tất cả mọi người. Tôi không tin AI sẽ khiến việc làm biến mất. Ngược lại, tôi nghĩ con người sẽ bận rộn hơn, vì chúng ta sẽ có nhiều ý tưởng sáng tạo hơn bao giờ hết và AI sẽ giúp biến những ý tưởng đó thành hiện thực.
Sam Altman: Điều khiến tôi lo ngại nhất là sự tập trung quyền lực.
Nhiều người lo lắng về an toàn AI, và điều đó là chính đáng. Nhưng cũng có những người vô thức coi nỗi sợ ấy là cái cớ để nói rằng AI quá nguy hiểm nên chỉ một nhóm nhỏ mới được phép sở hữu và kiểm soát nó. Tôi không muốn sống trong một thế giới mà chỉ một cá nhân hay một công ty quyết định tương lai của toàn nhân loại. Dù họ hứa sẽ chữa khỏi ung thư hay giải quyết mọi vấn đề, tôi cũng không nghĩ chúng ta nên đánh đổi quyền tự chủ. Tôi lớn lên cùng Internet, trong giai đoạn gần như chưa có luật lệ nào. Chính tinh thần cởi mở đó đã định hình cả một thế hệ. Tôi hy vọng AI cũng sẽ giữ được tinh thần ấy, để mọi người đều có cơ hội sử dụng công nghệ và tự quyết định tương lai của mình.
Patrick O'Shaughnessy: Nhiều người nói GPT 5.6 thực chất đã là AGI. Ông nghĩ sao?
Sam Altman: Tôi hiểu vì sao họ nghĩ như vậy. Nếu nhìn vào khả năng của mô hình hiện nay, nó có thể làm được rất nhiều việc mà trước đây chúng ta từng coi là không tưởng. Nhưng vẫn còn nhiều điều nó chưa làm được. Bạn không thể đơn giản yêu cầu nó chữa khỏi ung thư và lập tức có thuốc chữa. Nó cũng chưa thể điều khiển robot thực hiện những nhiệm vụ vật lý phức tạp, và chưa thể liên tục học hỏi từ trải nghiệm thực tế sau khi được triển khai.
Theo tôi, AGI thực sự không chỉ là một mô hình riêng lẻ. Nó còn bao gồm toàn bộ hệ thống tạo ra các mô hình đó. Từ thế hệ này sang thế hệ khác, chúng ta liên tục khám phá những ý tưởng mới và tạo ra những bước tiến khoa học mới. Vì thế, tôi hiểu những người nói rằng chúng ta đã đạt AGI rồi. Nhưng theo định nghĩa của riêng tôi, chúng ta đang ở rất gần, dù vẫn còn một chặng đường ngắn phía trước.
Patrick O'Shaughnessy: Điều gì là thách thức lớn nhất để luôn giữ vị trí dẫn đầu?
Sam Altman: Điểm nghẽn luôn thay đổi. Có giai đoạn chúng tôi thiếu ý tưởng nghiên cứu. Sau đó lại thiếu sức mạnh tính toán. Tiếp theo là thiếu dữ liệu. Bây giờ, theo tôi, nút thắt lớn nhất lại quay về sức mạnh tính toán, dù trong khoảng sáu tháng gần đây, các ý tưởng nghiên cứu cũng đã có những bước đột phá rất mạnh. Điều thú vị là các yếu tố này không tách rời nhau. Có nhiều sức mạnh tính toán hơn cũng đồng nghĩa với việc bạn có thể thử nghiệm nhiều ý tưởng nghiên cứu hơn. Thậm chí, bài kiểm thử nội bộ lớn nhất mà chúng tôi chuẩn bị thực hiện hiện nay có quy mô tương đương cả một lần huấn luyện mô hình hoàn chỉnh cách đây mười tám tháng. Điểm nghẽn sẽ luôn tồn tại, chỉ là nó liên tục dịch chuyển.
Patrick O'Shaughnessy: Có người cho rằng AI sẽ sớm thay thế chính các nhà nghiên cứu AI.
Sam Altman: Tôi không nghĩ mọi chuyện sẽ diễn ra theo cách đó. Một năm trước, nhiều người cũng khẳng định nghề lập trình viên sẽ biến mất. Điều đó đã không xảy ra. Thay vào đó, bản chất công việc thay đổi. Các kỹ sư phần mềm không còn viết từng dòng mã như trước, nhưng họ vẫn đang làm công việc kỹ thuật phần mềm ở một cấp độ cao hơn. Tôi nghĩ nghiên cứu AI cũng sẽ như vậy. Phần lớn quy trình hiện nay sẽ được tự động hóa, nhưng sẽ xuất hiện những dạng công việc nghiên cứu hoàn toàn mới. Tinh thần nghiên cứu vẫn còn nguyên, chỉ là cách chúng ta thực hiện nó sẽ khác đi.
Patrick O'Shaughnessy: Quan điểm của ông về tác động của AI đối với việc làm đã thay đổi như thế nào?
Sam Altman: Nếu quay lại năm 2019 và cho mọi người xem các mô hình AI hiện nay, hầu hết sẽ nói rằng nền kinh tế lẽ ra phải bị đảo lộn hoàn toàn. Nhưng điều đó đã không xảy ra. Điều đó dạy cho chúng tôi một bài học về sự khiêm tốn. AI rất giỏi ở một số lĩnh vực nhưng lại rất kém ở những lĩnh vực khác. Kỹ năng của con người và AI vẫn bổ sung cho nhau rất tốt. Một điều nữa là con người vẫn thích làm việc với con người. Bạn có thể thuê một nhân viên bán hàng AI hay một kỹ sư AI, nhưng phần lớn mọi người vẫn thích tương tác với người thật.
Tôi cũng tin giá trị của con người nằm ở chính việc họ là con người. Khi AI ngày càng mạnh, điều chúng ta quan tâm sẽ không phải là AI nghĩ gì, mà là con người nghĩ gì. Ngay cả trong nghệ thuật, mọi người vẫn muốn biết ai là người đứng sau tác phẩm. Trong doanh nghiệp cũng vậy, xã hội vẫn muốn có một con người chịu trách nhiệm về các quyết định. Tôi không nghĩ mọi người thực sự muốn một CEO là AI.
Patrick O'Shaughnessy (25:38): Nếu nhìn lại những quyết định mạo hiểm nhất trong kinh doanh hay đầu tư của anh, có phải hầu hết những quyết định sau này thành công vang dội đều từng bị số đông cho là sai lầm?
Sam Altman (25:38): Chắc chắn là như vậy. Đó là một trong những bài học lớn nhất tôi học được từ Peter Thiel và Paul Graham, dù mỗi người truyền đạt theo một cách khác nhau. Những công ty xuất sắc nhất hay những cơ hội đầu tư tốt nhất gần như không bao giờ là lựa chọn phổ biến ở thời điểm ban đầu. Bạn vẫn có thể thành công nếu đi theo xu hướng và chỉ nhanh hơn người khác một chút. Nhưng nếu muốn tạo ra thành công vượt trội, bạn gần như luôn phải làm điều gì đó khác với số đông. Bạn không thể chỉ cưỡi trên một làn sóng đã hình thành.
Patrick O'Shaughnessy (26:22): Chu kỳ phát triển mô hình AI hiện nay dường như ngày càng tăng tốc. Có cảm giác rằng sáu tháng tiến bộ tiếp theo có thể còn lớn hơn tổng tiến bộ của nhiều năm trước cộng lại. Sống trong một chu kỳ như vậy mang lại cảm giác thế nào?
Sam Altman (26:42): Một trong những điều thú vị nhất mà tôi học được trong khoảng mười năm qua là con người có khả năng thích nghi với gần như mọi thứ. Đại dịch là một ví dụ. Thế giới từng xem nhẹ nó, rồi nhanh chóng chuyển sang phong tỏa toàn diện, sau đó lại coi đó là trạng thái bình thường. Quá trình thích nghi diễn ra nhanh hơn rất nhiều so với tưởng tượng. Điều tương tự cũng xảy ra trong cuộc sống cá nhân. Khi có con, khi mất cha mẹ hay trải qua một cuộc chia tay, bạn từng nghĩ mình sẽ không bao giờ vượt qua được. Nhưng rồi con người vẫn tiếp tục sống, vẫn thích nghi với cả những điều tốt đẹp lẫn những điều tồi tệ. Tôi nghĩ trải nghiệm với AGI cũng sẽ giống như vậy. Nhiều người hình dung thời điểm "điểm kỳ dị" sẽ vô cùng khác thường, nhưng thực tế có lẽ chúng ta sẽ thích nghi với nó nhanh hơn rất nhiều. Dĩ nhiên, chứng kiến các mô hình ngày càng mạnh lên vẫn luôn là điều vô cùng thú vị. Việc đầu tiên tôi làm mỗi sáng là kiểm tra tiến độ huấn luyện của các mô hình. Quá trình huấn luyện ngày càng nhanh, kỳ vọng của tôi cũng ngày càng cao, nhưng cảm giác lần đầu được sử dụng một mô hình mới mạnh hơn vẫn luôn rất đặc biệt.
Patrick O'Shaughnessy (27:26): Khi đạt được một cột mốc mới, các anh ăn mừng như thế nào? Một ngày làm việc của anh thường diễn ra ra sao?
Sam Altman (27:02): Bây giờ có rất nhiều nhóm phụ trách các phần khác nhau của mô hình và mỗi nhóm đều có truyền thống riêng. Có nhóm luôn thiết kế một chiếc áo hoodie mới với những biểu tượng vui nhộn. Có nhóm lại rủ nhau đến đúng một quán bar quen thuộc sau mỗi lần hoàn thành một cột mốc. Nhưng với hầu hết mọi người, phần thưởng lớn nhất không phải bữa tiệc ăn mừng, mà là khoảnh khắc trở thành những người đầu tiên trên thế giới được sử dụng một mô hình hoàn toàn mới và tận mắt chứng kiến ranh giới của tri thức vừa được mở rộng.
Patrick O'Shaughnessy (28:00): Theo anh, hiện nay chúng ta đã có cách đánh giá đúng giá trị của các mô hình AI hay chưa?
Sam Altman (28:00): Tôi nghĩ là chưa. Cuối cùng thì câu hỏi quan trọng nhất vẫn là: mô hình đó có thực sự hữu ích cho con người hay không. Chúng ta có thể đo gián tiếp thông qua doanh thu, lượng người sử dụng hoặc tốc độ tạo ra các khám phá khoa học mới, nhưng đó chỉ là những chỉ số thay thế. Hiện tại, OpenAI cũng đang có những nhóm nghiên cứu riêng về cách đánh giá các mô hình trong tương lai, đặc biệt khi chúng đạt tới hoặc vượt trình độ của con người ở rất nhiều lĩnh vực.
Patrick O'Shaughnessy (28:47): Hiện nay anh đang sử dụng AI theo cách nào mà anh cho là tiên tiến nhất?
Sam Altman (28:47): Gần đây tôi bắt đầu thử nghiệm một hệ thống cho phép AI quan sát toàn bộ những gì xuất hiện trên màn hình máy tính của tôi để xem nó có thể hỗ trợ được đến đâu. Hệ thống này vẫn chưa hoàn thiện. Tôi vẫn đang tìm hiểu đâu là giới hạn khiến mình cảm thấy đủ tin tưởng và thoải mái. Điều khiến tôi ấn tượng nhất là khả năng ghi nhớ. AI có thể nhớ một email tôi đọc cách đây sáu tuần, hay chi tiết của một cuộc họp diễn ra hơn bảy tuần trước, rồi ngay lập tức truy xuất lại đúng lúc để hỗ trợ việc ra quyết định. Khả năng đó thực sự rất đáng kinh ngạc.
Patrick O'Shaughnessy (29:37): Điều anh mô tả nghe giống như một trợ lý cá nhân hoàn hảo. Theo anh, rào cản lớn nhất để ai cũng có được một hệ thống như vậy là gì?
Sam Altman (29:37): Câu trả lời rất đơn giản: sức mạnh tính toán. Hãy tưởng tượng bạn có một trợ lý AI luôn hoạt động, theo dõi mọi thứ bạn làm trên máy tính, lắng nghe mọi cuộc họp, đọc mọi tài liệu bạn đọc và ghi nhớ toàn bộ những điều đó. Riêng việc xử lý khối lượng dữ liệu như vậy đã tiêu tốn một lượng token khổng lồ. Nhưng chưa hết. Tôi còn muốn có một thanh điều chỉnh để nói với AI rằng: "Trong lúc tôi ngủ, hãy dùng thêm lượng sức mạnh tính toán này để tiếp tục suy nghĩ, tìm cho tôi những ý tưởng mới, giải quyết những công việc còn dang dở và chuẩn bị những việc tôi nên làm vào ngày mai." Tôi sẵn sàng trả rất nhiều tiền cho khả năng đó. Nhưng nếu hàng tỷ người trên thế giới đều muốn kéo thanh trượt đó lên mức cao nhất thì lượng sức mạnh tính toán cần thiết sẽ lớn đến mức khổng lồ.
Patrick O'Shaughnessy (30:16): Tôi muốn hỏi về bản chất của loại trí tuệ mới này. Có người từng nói với tôi rằng máy bay không bay giống chim, và AI cũng không suy nghĩ giống con người. Nếu sau này con trai và con gái anh khoảng bảy tuổi, đủ lớn để hiểu, anh sẽ giải thích cho chúng AI là gì như thế nào?
Sam Altman (31:07): Đây là một câu hỏi rất hay. Tôi không nhớ đã từng được hỏi theo cách này. Có lẽ tôi sẽ nói với các con rằng AI giống như một chiếc máy tính. Nó có thể làm rất nhiều việc mà con người không thể, chẳng hạn nhân những con số khổng lồ chỉ trong tích tắc. Nhưng đồng thời, nó cũng có rất nhiều điều mà một đứa trẻ có thể làm rất tự nhiên trong khi AI lại gặp khó khăn. Tôi tin rằng danh sách những điều AI chưa làm được sẽ ngày càng ngắn lại. Dù vậy, trong một thế giới luôn thay đổi, tôi vẫn nghĩ khả năng phán đoán và gu thẩm mỹ của con người sẽ còn rất khó để AI mô phỏng hoàn hảo. Có lẽ chúng ta thậm chí sẽ cần một từ mới để mô tả loại năng lực đó, bởi vì nó không đơn thuần chỉ là "thị hiếu". Đó là một dạng phán đoán rất đặc trưng của con người mà AI hiện vẫn còn gặp nhiều khó khăn.
Patrick O'Shaughnessy (31:52): Làm cha trong thời đại AI mang lại cho anh cảm giác như thế nào?
Sam Altman (32:02): Có con là điều tuyệt vời nhất tôi từng trải nghiệm. Ai cũng nói rằng bạn sẽ không thể thực sự hiểu cảm giác đó cho đến khi tự mình trở thành cha mẹ. Tôi từng tin điều đó, nhưng chỉ khi trải nghiệm rồi tôi mới hiểu hết ý nghĩa. Tôi luôn nghĩ mình đang có công việc thú vị nhất thế giới. Nhưng điều đó vẫn còn kém rất xa so với cảm giác được làm cha. Tôi cũng rất lạc quan về tương lai của các con mình. Con tôi sẽ không bao giờ lớn lên trong một thế giới mà con người thông minh hơn máy tính. Nếu bạn sinh ra vào thời GPT-3, bạn từng có một khoảng thời gian mà khả năng suy luận của mình vẫn vượt các mô hình AI. Con tôi sẽ không bao giờ có trải nghiệm đó. Nhưng tôi cũng không nghĩ điều đó khiến chúng bận tâm.
Ngược lại, có lẽ chúng sẽ nhìn lại thời đại của chúng ta và ngạc nhiên vì chúng ta từng phải sử dụng những phần mềm hoàn toàn không thông minh. Chúng sẽ có thể làm được những điều mà bạn và tôi chưa từng có cơ hội làm. Chúng sẽ có những kỳ vọng về cuộc sống mà thế hệ chúng ta chưa từng dám tưởng tượng. Chúng cũng sẽ có một sân khấu lớn hơn rất nhiều để thể hiện bản thân.
Patrick O'Shaughnessy (33:21): Việc trở thành cha có làm thay đổi cách anh điều hành OpenAI hay lãnh đạo đội ngũ của mình không?
Sam Altman (33:21): Chắc chắn là có. Làm cha thay đổi rất nhiều điều, dù phần lớn diễn ra khá tinh tế. Khi có con, bạn nhận ra mình quan tâm đến tương lai của chúng nhiều hơn chính bản thân mình. Bạn cũng quan tâm nhiều hơn đến thế giới mà mình sẽ để lại cho thế hệ sau. Đôi khi có người hỏi tôi liệu từ khi có con, tôi có quan tâm hơn đến an toàn của AI hay nguy cơ AI hủy diệt thế giới hay không. Thật ra thì không. Tôi không cần phải có con mới quan tâm đến chuyện đó. Tôi chưa bao giờ muốn hủy diệt thế giới. Nhưng việc trở thành cha khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn về quyền tự chủ của con người, về ý nghĩa của một cuộc sống trọn vẹn và về việc công nghệ mà chúng tôi đang xây dựng sẽ ảnh hưởng thế nào đến những thế hệ sau.
Patrick O'Shaughnessy (34:13): Anh từng viết rằng các cơ chế khuyến khích cần được thiết kế hết sức cẩn thận. Điều khiến nhiều người tò mò là anh không nắm giữ cổ phần trong OpenAI. Theo anh, mọi người nên nhìn nhận động lực của anh như thế nào?
Sam Altman (34:35): Tôi không biết còn có thể giải thích gì hơn ngoài việc tôi đang được chứng kiến một trong những thời khắc thú vị nhất trong lịch sử loài người. Điều đó, với tôi, còn giá trị hơn bất kỳ khoản tiền nào. Tôi được làm việc với những con người xuất sắc, theo đuổi những vấn đề mà mình thực sự quan tâm và được sống một cuộc đời vô cùng thú vị. Tuy nhiên, dường như điều đó vẫn chưa đủ để thuyết phục nhiều người.
Patrick O'Shaughnessy: Trước đó anh có nhắc đến robot. Nếu một ngày nào đó AI có cả trí thông minh lẫn khả năng lao động trong thế giới vật lý, mọi thứ sẽ thay đổi rất mạnh. Anh nhìn nhận triển vọng đó như thế nào?
Sam Altman: Nếu AI chỉ tồn tại trên đám mây còn con người phải làm toàn bộ phần việc trong thế giới vật lý thì đó sẽ là một viễn cảnh rất tệ. Tôi nghĩ robot là một mảnh ghép bắt buộc phải hoàn thiện. Nếu không đạt được điều đó, sự mất cân bằng giữa trí tuệ và lao động vật lý sẽ còn lớn hơn rất nhiều.
Patrick O'Shaughnessy (35:33): Tiến độ của ngành robot hiện nay khiến tôi rất bối rối. Có người tin rằng robot hình người sẽ bùng nổ ngay trong năm nay. Nhưng cũng có những chuyên gia rất uy tín cho rằng phải mất thêm hai mươi năm nữa. Anh nghiêng về kịch bản nào?
Sam Altman (35:33): Tôi không nghĩ phải mất 20 năm nữa. Theo tôi, chỉ trong khoảng hai hoặc ba năm tới, robot sẽ có "khoảnh khắc ChatGPT" của riêng mình. Khoảnh khắc đó là gì? Đó sẽ là lúc phần lớn mọi người thực sự phải thốt lên: "Thật không thể tin nổi." Điều đó không giống việc xem một video trên mạng về một chú chó robot làm vài động tác thú vị. Đó sẽ là lúc chính bạn tin rằng một bước ngoặt thực sự đã xảy ra. Điểm đặc biệt của ChatGPT là bất kỳ ai cũng có thể tự mình trải nghiệm. Bạn không cần tin lời một chuyên gia nói rằng AI sắp thay đổi thế giới. Bạn chỉ cần mở máy lên và thử. Tôi nghĩ robot cũng sẽ như vậy. Chỉ cần bạn đưa ra một yêu cầu và tận mắt chứng kiến một cỗ máy thực hiện được điều tưởng như không thể, dù trực tiếp hay từ xa, bạn sẽ có đúng cảm giác mà rất nhiều người từng có với ChatGPT: "Nó vừa thật sự làm được điều đó."
Patrick O'Shaughnessy (36:22): ChatGPT ban đầu dường như không phải là dự án trọng tâm, mà giống một thử nghiệm nhỏ được quyết định phát hành. Anh có thể kể lại câu chuyện đó không? Có lẽ nó cũng sẽ truyền cảm hứng cho những người đang phát triển robot ngày nay.
Sam Altman (36:22): Khi phát hành GPT-3, chúng tôi chủ yếu cố gắng thương mại hóa API và khuyến khích các nhà phát triển xây dựng ứng dụng. Lúc đó, trường hợp sử dụng thành công nhất về mặt thương mại thực ra khá đơn giản: tạo nội dung tiếp thị. Một công ty marketing thu của khách hàng khoảng 20 đô la để viết trang giới thiệu sản phẩm, rồi trả cho OpenAI khoảng 20 xu để AI tạo nội dung. Ngoài trường hợp đó, chúng tôi nhận thấy các nhà phát triển rất thích sử dụng một giao diện thử nghiệm mà nội bộ gọi là "Playground". Họ dùng nó để trò chuyện với mô hình, dù trải nghiệm lúc đó còn rất sơ khai. Muốn trò chuyện được, người dùng phải tự viết nhiều ví dụ mẫu để hướng dẫn mô hình cách đối thoại. Dù bất tiện như vậy, họ vẫn cực kỳ thích. Từ thời Y Combinator, tôi học được một bài học rất quan trọng: nếu bạn thấy người dùng đang tự nhiên sử dụng sản phẩm theo một cách nào đó, hãy theo đuổi hướng đi ấy. Vì vậy, chúng tôi quyết định xây dựng một chatbot thực sự. Đúng lúc đó, GPT-4 cũng gần hoàn thành và chúng tôi bắt đầu dùng nội bộ. Mọi người đều nhận ra rằng đây không còn là một bản nâng cấp nhỏ nữa. Đây sẽ là lần đầu tiên thế giới chứng kiến AI ở một cấp độ hoàn toàn mới. Nhưng cũng có rất nhiều câu hỏi khó: liệu nó có tạo ra thông tin sai? Có phát ngôn xúc phạm? Có gây ra những vấn đề xã hội mà chúng tôi chưa lường hết?
Vì thế, chúng tôi quyết định phát hành trước một phiên bản yếu hơn là GPT-3.5 thay vì tung luôn GPT-4. Ban đầu, sản phẩm còn được định đặt tên là "Chat with GPT-3.5". Chúng tôi cũng không xem đây là một sản phẩm chính thức, càng không nghĩ nó sẽ thành công bùng nổ. Ý tưởng chỉ đơn giản là phát hành dưới dạng "Research Preview" để mọi người bắt đầu làm quen với AI, sau đó vài tháng sẽ ra mắt sản phẩm hoàn chỉnh cùng GPT-4. Chỉ vài giờ trước khi phát hành, chúng tôi đổi tên thành ChatGPT. Điều không ai ngờ là GPT-3.5 lại vừa đủ vượt qua một ngưỡng quan trọng. Ngay từ lần đầu sử dụng, rất nhiều người đều có chung một phản ứng: "Thật tuyệt vời." Ngay cả khi họ chưa tìm được nhiều ứng dụng thực tế, họ vẫn cảm nhận được rằng AI đã tiến thêm một bước rất lớn.
Đến khi GPT-4 xuất hiện, mọi người mới thực sự bắt đầu thu được giá trị lớn từ công nghệ đó.
Patrick O'Shaughnessy (40:04): Anh có ngạc nhiên khi giao diện trò chuyện lại trở thành cách tương tác tự nhiên nhất giữa con người và AI không? Ngày nay, phần lớn thời gian tôi chỉ ngồi nói chuyện với máy tính và bảo nó phải xây dựng thứ mình muốn.
Sam Altman (40:04): Không hề ngạc nhiên.
Tôi là người sử dụng ứng dụng nhắn tin rất nhiều. Gần như cả cuộc đời tôi đều giao tiếp bằng tin nhắn. Có lẽ vì thế nên ngay từ đầu tôi đã cảm thấy hộp thoại văn bản là giao diện rất tự nhiên. Tôi hiểu cảm giác mở một cuộc trò chuyện và bắt đầu gõ vài dòng để trao đổi với một hệ thống.
Patrick O'Shaughnessy (40:57): Nếu mục tiêu là đưa AI đến với càng nhiều người càng tốt, làm thế nào để quá trình đó diễn ra nhanh hơn? Liệu tiếp thị có phải yếu tố quan trọng?
Sam Altman (41:14): Tôi nghĩ điều quan trọng nhất vẫn là làm cho sản phẩm tốt hơn. Một sản phẩm thực sự xuất sắc sẽ tự quảng bá cho chính nó. ChatGPT ban đầu gần như không có chiến dịch tiếp thị nào. Trong giai đoạn tiếp theo, khi các mô hình mạnh hơn và chúng tôi biết cách biến chúng thành những sản phẩm thực sự hữu ích, tôi tin người dùng sẽ tự lan truyền chúng với tốc độ rất nhanh. Dĩ nhiên, chúng tôi cũng nên đầu tư nhiều hơn cho hoạt động tiếp thị. Ngày nay AI đã được rất nhiều người sử dụng, nhưng vẫn còn không ít người lo ngại về hướng phát triển của công nghệ này. Truyền thông tốt sẽ giúp giảm bớt những lo lắng đó.
Tuy nhiên, nếu nói điều gì tạo ra tăng trưởng lớn nhất thì câu trả lời vẫn là mô hình tốt hơn, nhiều sức mạnh tính toán hơn và những sản phẩm hữu ích hơn.
Patrick O'Shaughnessy (41:59): Có một thời gian, việc tuyển dụng và giữ chân các nhà nghiên cứu AI hàng đầu là lợi thế cạnh tranh lớn nhất của OpenAI. Anh đã làm điều đó như thế nào?
Sam Altman (42:38): Thực ra lúc đầu khá đơn giản. Chúng tôi tin rằng AGI là điều có thể đạt được và xứng đáng để theo đuổi. Quan trọng hơn, chúng tôi dám nói điều đó công khai. Khi OpenAI mới được thành lập, ý tưởng ấy bị xem là điên rồ, thậm chí là dị giáo. Rất nhiều chuyên gia nổi tiếng nói rằng điều đó không thể thành công. Yann LeCun từng công khai nhận xét với báo chí rằng nhóm của chúng tôi không đủ giỏi và dự án sẽ thất bại. Nhưng chính việc dám tuyên bố: "Chúng tôi sẽ xây dựng AGI", lại thu hút một nhóm nhà nghiên cứu đặc biệt, những người muốn tham gia vào một cuộc phiêu lưu gần như bất khả thi. Một tầm nhìn đủ lớn, đủ táo bạo tự nó đã là công cụ tuyển dụng rất mạnh.
Patrick O'Shaughnessy: Anh từng nói rằng đôi khi làm việc khó lại dễ hơn làm việc dễ.
Sam Altman (43:33): Tôi thực sự tin điều đó. Đó cũng là lời khuyên tôi thường xuyên dành cho các nhà sáng lập tại Y Combinator và cũng là điều tôi cố gắng áp dụng ở OpenAI. Hãy chọn những việc khó hơn. Hãy chọn những việc thực sự quan trọng. Nếu không có ai làm chúng và công ty của bạn cũng không thử sức, rất có thể những điều đó sẽ không bao giờ xảy ra.
Patrick O'Shaughnessy (43:54): Anh từng là một nhà đầu tư trước khi điều hành OpenAI. Điều gì khiến một nhà đầu tư thực sự có giá trị với người sáng lập?
Sam Altman (43:54): Thành thật mà nói, số lượng nhà đầu tư thực sự chủ động giúp đỡ các công ty rất ít. Josh Kushner là một ví dụ đặc biệt. Đối với tôi, anh ấy giống một MVP thực sự. Có cảm giác như anh ấy làm việc ngày đêm trong nhiều năm chỉ để giúp OpenAI giải quyết các vấn đề. Nhiều nhà đầu tư khác cũng hỗ trợ, đưa ra lời khuyên hay hoặc giúp khi chúng tôi cần. Nhưng kiểu đồng hành liên tục, chủ động và bền bỉ như vậy lại hiếm đến bất ngờ.
Có lẽ tôi hơi thiên vị vì bản thân mình cũng luôn muốn trở thành kiểu nhà đầu tư như thế. Tôi tin rằng các nhà sáng lập đánh giá rất cao điều đó và nó thực sự tạo ra khác biệt. Đối với tôi, đó cũng là cách thú vị nhất để tham gia vào một công ty.
Patrick O'Shaughnessy (44:42): Tôi và một người bạn có một trò chơi. Chúng tôi nhắn cho nhau câu: "Có một điều về tôi mà tôi không muốn bạn biết." Nếu nghe câu đó, anh sẽ nghĩ ngay đến điều gì?
Sam Altman (44:42): Rằng tôi rất mệt. Tôi mới làm công việc này chưa lâu nhưng thực sự kiệt sức.
Patrick O'Shaughnessy: Làm sao anh vượt qua điều đó?
Sam Altman: Cứ tiếp tục thôi.
Patrick O'Shaughnessy: Có khi nào anh nghĩ mình sẽ mệt đến mức phải dừng lại?
Sam Altman: Không. Đây là công việc tuyệt vời nhất trên thế giới. Tôi muốn làm nó trong suốt sự nghiệp của mình. Nhưng đúng là nó khó hơn rất nhiều so với những gì tôi có thể diễn tả cho người khác hiểu. Dù vậy, tôi vẫn vô cùng biết ơn vì có cơ hội được làm công việc này.
Patrick O'Shaughnessy (45:19): Theo anh, điều gì sẽ diễn ra trong khoảng từ sáu đến ba mươi sáu tháng tới? Nếu giả sử khoảng hai năm nữa nhân loại đã có siêu trí tuệ đúng nghĩa, thì chuyện gì sẽ xảy ra ngay sau đó?
Sam Altman (45:19): Thành thật mà nói, tôi nghĩ sẽ không có quá nhiều thay đổi ngay lập tức. Có khá nhiều người tin rằng khi siêu trí tuệ xuất hiện thì mọi thứ sẽ thay đổi chỉ sau một đêm.
Tôi không nghĩ như vậy. Cuối cùng thì thế giới chắc chắn sẽ thay đổi rất lớn, nhưng chữ "cuối cùng" luôn có nghĩa là cần thời gian. Lịch sử nhân loại vốn dĩ đã là một chuỗi tiến bộ liên tục. Mỗi thập kỷ đều khác đáng kể so với thập kỷ trước. Nhiều người muốn được sống trong khoảnh khắc mà họ có thể kể rằng mình đã chứng kiến "vị thần máy móc" xuất hiện. Nhưng theo tôi, thực tế sẽ bình thường hơn nhiều. Năm mươi năm trước, thế giới ngày nay là điều không thể tưởng tượng nổi. Năm mươi năm nữa, thế giới khi đó cũng sẽ khiến chúng ta kinh ngạc như vậy.
Cách nhìn đúng là mở rộng khung thời gian của mình. Tiến bộ của công nghệ thực chất giống một đường cong hàm mũ rất mượt mà hơn là chuỗi những cú sốc bất ngờ.
Patrick O'Shaughnessy (46:36): Hãy chia sẻ kinh nghiệm của anh khi chứng kiến Codex phát triển mạnh mẽ, và điều đó liên quan đến mức độ nào đến cái mà anh gọi là "lợi thế phân phối" được xây dựng thông qua ChatGPT? Đây cũng là một câu hỏi lớn hơn về rào cản cạnh tranh trong AI: theo anh, lợi thế cạnh tranh bền vững nhất trong ngành này sẽ là gì?
Sam Altman (46:52): Tôi nghĩ Codex thành công chủ yếu vì đó là sản phẩm tốt nhất với mô hình tốt nhất. Việc tích hợp với ChatGPT mang lại một số lợi thế, nhưng khá nhỏ. Thành công của Codex không xuất phát chủ yếu từ điều đó. Điều này khiến tôi suy nghĩ rất nhiều về lợi thế cạnh tranh trong AI. Trí tuệ có thể được chuyển từ sản phẩm này sang sản phẩm khác rất nhanh. Hiệu ứng mạng lưới vẫn là một lợi thế. Quy mô hạ tầng và khả năng xây dựng các cụm máy tính với chi phí thấp cũng là lợi thế rất quan trọng.
Nhưng lợi thế ở cấp độ sản phẩm thì mong manh hơn. Nếu hôm nay mọi người dùng Codex vì nó tốt nhất, thì ngày mai họ cũng có thể chuyển sang sản phẩm khác nếu xuất hiện một mô hình vượt trội hơn. Một câu hỏi thú vị là: liệu trí tuệ nhân tạo cuối cùng có trở thành một loại hàng hóa phổ thông, giống như điện hay dầu mỏ không? Tôi nghĩ bản thân "trí tuệ" cuối cùng sẽ đi theo hướng đó.
Nhưng những yếu tố không dễ trở thành hàng hóa bao gồm quy mô hạ tầng điện toán, khả năng tạo ra nhiều sức mạnh tính toán với chi phí thấp, cùng toàn bộ hệ sinh thái sản phẩm. Codex có thể viết mọi phần mềm bạn muốn, nhưng các quy trình làm việc, khả năng tích hợp, sự cộng tác trong doanh nghiệp và cả sự quen thuộc với thương hiệu vẫn tạo nên lợi thế rất lớn.
Patrick O'Shaughnessy (48:22): Anh hào hứng thế nào với thiết bị phần cứng mới mà OpenAI đang phát triển? Tôi biết anh chưa thể tiết lộ nhiều, nhưng nó sẽ phù hợp thế nào với chiến lược đưa AI đến gần người dùng?
Sam Altman (48:22): Một trong những lý do khiến tôi rất quan tâm đến phần cứng mới là AI mạnh nhất khi nó luôn hiện diện, luôn chủ động và hiểu toàn bộ bối cảnh cuộc sống. Vấn đề là phần cứng hiện nay không được thiết kế cho điều đó. Chúng ta vẫn đang sử dụng mô hình máy tính được xây dựng từ khoảng 50 năm trước. Máy tính, bàn phím, chuột và màn hình đều là những phát minh tuyệt vời, nhưng AI chỉ đang được "nhét" vào mô hình cũ ấy.
Tôi muốn có một thiết bị được thiết kế ngay từ đầu dành cho AI. Ví dụ, tôi rất muốn AI có thể hiểu cuộc trò chuyện hiện tại của chúng ta. Nhưng hiện nay tôi sẽ không mang laptop ra, đặt giữa hai người rồi để nó nhìn chằm chằm vào bạn và ghi lại mọi thứ.
Tôi muốn có một loại phần cứng mà xã hội cảm thấy hoàn toàn tự nhiên khi sử dụng theo cách đó, và bản thân thiết bị cũng được tạo ra đúng cho mục đích ấy.
Patrick O'Shaughnessy (48:56): Trong số những vấn đề chưa có lời giải hiện nay, đâu là câu hỏi khiến anh suy nghĩ nhiều nhất?
Sam Altman (49:15): Có một vấn đề mà tôi cho rằng chưa được quan tâm đúng mức: làm thế nào để con người không bị suy giảm năng lực nhận thức khi sử dụng AI. Làm sao để AI thực sự mở rộng khả năng tư duy thay vì khiến chúng ta lười suy nghĩ? Đây là một vấn đề có nhiều khía cạnh. Tôi nhớ hồi còn học, có một giáo sư từng nói rằng nếu không hiểu trình biên dịch thì sẽ không bao giờ trở thành lập trình viên giỏi. Điều đó không hoàn toàn đúng, nhưng ở một mức độ nào đó, việc hiểu cách hệ thống vận hành vẫn rất quan trọng.
Hãy tưởng tượng trong hai năm tới chúng ta đột nhiên có lượng sức mạnh tính toán dư thừa rất lớn. Điều đó hoàn toàn có thể xảy ra nếu AI đủ thông minh để làm gần như mọi việc chúng ta cần. Lúc đó, giới hạn không còn là máy tính nữa mà chính là khả năng chú ý của con người. Chúng ta có thể không hấp thụ nổi thêm thông tin. Hoặc cũng có thể chi phí điện toán ngừng giảm vì chạm tới giới hạn vật lý nào đó. Đó đều là những kịch bản đáng suy nghĩ.
Patrick O'Shaughnessy (50:36): Anh đánh giá thế nào về quy luật tỷ lệ (scaling laws) hiện nay?
Sam Altman: Nó vẫn hoạt động rất tốt. Thật sự rất tốt. Có lẽ đây là dự đoán bị nghi ngờ nhiều nhất trong lịch sử AI. Rất nhiều người luôn nói rằng quy luật tỷ lệ sẽ sớm thất bại và không thể kéo dài mãi mãi.
Nhưng cho đến nay, nó vẫn tiếp tục đúng.
Patrick O'Shaughnessy: Trong lịch sử OpenAI, ai là người hùng thầm lặng mà anh muốn nhắc đến?
Sam Altman: Người đầu tiên tôi nghĩ tới là Alec Radford. Theo tôi, ông có lẽ là nhà nghiên cứu quan trọng nhất nhưng cũng ít được biết đến nhất trong toàn bộ lĩnh vực AI hiện đại. Ông là người đặt nền móng cho chuỗi GPT. Ngoài những đóng góp kỹ thuật rất lớn, Alec còn truyền cảm hứng và định hướng cho nhiều hướng nghiên cứu sau này trở thành nền tảng của OpenAI. Điều khiến tôi ngưỡng mộ nhất là nếu hỏi bất kỳ ai từng làm việc cùng Alec, họ đều sẽ nói ông là một thiên tài. Nhưng ngay sau đó, họ cũng sẽ nói rằng ông là một trong những người tử tế, lạc quan và dễ mến nhất mà họ từng gặp.
Patrick O'Shaughnessy (51:42): Khi nhìn lại OpenAI, anh tự hào nhất về điều gì? Và sai lầm nào đem lại cho anh bài học lớn nhất?
Sam Altman (52:05): Chúng tôi đã mắc rất nhiều sai lầm.
Một sai lầm mà tôi ít khi nhắc tới là việc ngay từ đầu chúng tôi cố gắng đổi mới cấu trúc tổ chức. Lúc đó chúng tôi không biết tương lai sẽ kiếm tiền bằng cách nào. Chúng tôi cũng không biết OpenAI sẽ phát triển thành tổ chức ra sao. Vì vậy, chúng tôi tạo ra cấu trúc phi lợi nhuận đặc biệt với mong muốn bảo vệ sứ mệnh dài hạn. Nhưng sau này tôi hiểu vì sao hầu hết mọi người không làm như vậy. Nếu không đổi mới cấu trúc tổ chức theo cách đó, có lẽ chúng tôi đã tránh được rất nhiều khó khăn. Dù ở thời điểm ấy, tôi cũng không chắc còn lựa chọn nào tốt hơn.
Đó là bài học rất lớn trong suốt mười năm qua.
Patrick O'Shaughnessy (52:49): Còn điều gì trong cuộc sống đã ảnh hưởng sâu sắc tới anh mà chúng ta chưa nói đến?
Sam Altman: Tôi đã học được cách miễn nhiễm với những ý kiến cực đoan về bản thân. Khi bạn đứng ở trung tâm của một cuộc cách mạng công nghệ lớn, mọi người sẽ gán cho bạn đủ loại kỳ vọng, tưởng tượng và định kiến. Bạn phải học cách chấp nhận điều đó. Ngoài ra, tôi cũng học được cách bình tĩnh hơn rất nhiều và bớt lo lắng trước mọi chuyện. Nhưng nếu nói về động lực sống, những điều tôi quan tâm hay cách tôi muốn sống, thì thành thật mà nói, tôi cảm thấy con người mình ở tuổi mười đã gần như hoàn chỉnh rồi. Tôi nghĩ mình vốn dĩ đã như vậy.
Patrick O'Shaughnessy (53:44): Khi nhìn lại, điều gì khiến anh tự hào nhất?
Sam Altman: Điều khiến tôi tự hào nhất là trong rất nhiều thời điểm quan trọng, khi phần lớn thế giới đều nghĩ theo một hướng, chúng tôi lại đúng.
Điều đó đã góp phần đưa thế giới tiến về phía trước, và tôi rất tự hào vì được đóng góp một phần nhỏ trong quá trình ấy. Ngoài ra, dù trải qua rất nhiều biến cố, tôi cũng học được sự kiên cường về mặt tinh thần. Đó có lẽ là món quà lớn nhất mà những năm qua mang lại cho tôi.
Patrick O'Shaughnessy (54:12): Tôi luôn kết thúc mọi cuộc phỏng vấn bằng cùng một câu hỏi: Điều tử tế nhất mà ai đó từng làm cho anh là gì?
Sam Altman (54:18): Tôi cảm thấy mình vô cùng may mắn vì trong cuộc đời đã có rất nhiều người đối xử tốt với tôi một cách vô điều kiện. Nhưng khi nghĩ về câu hỏi này, điều đầu tiên hiện lên trong đầu lại là một khoảnh khắc rất nhỏ. Hôm qua, con trai tôi lần đầu tiên chia sẻ những quả việt quất của mình với tôi. Đó là một khoảnh khắc vô cùng ngọt ngào.
Patrick O'Shaughnessy (54:41): Cảm ơn anh, Sam.
Sam Altman: Cảm ơn.
Đó là cách Sam Altman, CEO OpenAI, mở đầu cuộc trò chuyện kéo dài gần một giờ với Patrick O'Shaughnessy trong podcast Invest Like The Best phát ngày hôm qua 28/7/2026 theo giờ Mỹ. Thay vì chỉ nói về những mô hình AI mới hay cuộc cạnh tranh với các đối thủ, Altman dành phần lớn thời lượng để nhìn lại những quyết định chiến lược của OpenAI, thừa nhận những sai lầm trong năm qua và chia sẻ góc nhìn về chặng đường tiếp theo của trí tuệ nhân tạo.
Cuộc phỏng vấn diễn ra trong bối cảnh OpenAI bước vào một giai đoạn hoàn toàn khác so với thời điểm ChatGPT ra mắt cuối năm 2022. Công ty hiện không chỉ phát triển mô hình AI, mà còn đầu tư mạnh vào hạ tầng điện toán, trung tâm dữ liệu, chip chuyên dụng, robot, phần cứng AI và nhiều sản phẩm phục vụ hàng trăm triệu người dùng trên toàn cầu. Quy mô ngày càng lớn cũng kéo theo những áp lực chưa từng có về vốn đầu tư, bảo mật, cạnh tranh và định hướng phát triển.
Altman cho biết năm vừa qua là quãng thời gian khó khăn nhất kể từ khi OpenAI thành lập. Theo ông, công ty đã cùng lúc theo đuổi quá nhiều mục tiêu, từ các sản phẩm dành cho người dùng phổ thông đến nội dung đa phương tiện, khiến nguồn lực bị dàn trải. Sau nhiều cuộc tranh luận nội bộ, OpenAI quyết định thu hẹp trọng tâm, quay về sứ mệnh cốt lõi là xây dựng những mô hình AI tốt nhất với chi phí thấp nhất, đồng thời để các doanh nghiệp khác phát triển sản phẩm trên nền tảng của mình.
Một trong những chủ đề đáng chú ý nhất là câu chuyện về "sức mạnh tính toán". Altman kể lại thời điểm OpenAI quyết định đặt cược hàng chục tỷ USD vào GPU, trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI. Khi đó, nhiều đối tác trong ngành cho rằng công ty "điên rồ", bởi chưa ai tin nhu cầu AI sẽ tăng nhanh đến mức đó. Tuy nhiên, OpenAI vẫn theo đuổi chiến lược này với niềm tin rằng nếu AI đủ thông minh và đủ rẻ, nhu cầu sử dụng sẽ gần như không có giới hạn.
Nhìn lại hiện tại, Altman cho rằng điều duy nhất OpenAI làm chưa đủ chính là... đầu tư nhiều hơn nữa.
Trong cuộc trò chuyện, người dẫn chương trình cũng đặt câu hỏi về "chưng cất mô hình" (model distillation), kỹ thuật giúp tạo ra các mô hình nhỏ hơn bằng cách học từ đầu ra của mô hình lớn. Đây là chủ đề được nhiều công ty AI theo đuổi nhằm giảm đáng kể chi phí vận hành.
Khác với những lo ngại trên thị trường, Altman tỏ ra khá bình thản. Ông thừa nhận không mong các đối thủ sử dụng phương pháp này để khai thác mô hình của OpenAI, nhưng khẳng định đây "không nằm trong mười mối quan tâm hàng đầu". Theo ông, nếu OpenAI tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu về năng lực AI và mở rộng hoạt động kinh doanh dịch vụ suy luận, doanh thu trong tương lai vẫn đủ lớn để tài trợ cho việc huấn luyện những mô hình ngày càng mạnh hơn.
Một nội dung khác thu hút sự chú ý là tiết lộ về sự cố an ninh mạng mà Altman mô tả là "giống như bước ra từ phim khoa học viễn tưởng".
Theo ông, trong quá trình thử nghiệm một mô hình chưa phát hành, OpenAI phát hiện mô hình này đã tự kết hợp nhiều lỗ hổng bảo mật zero day để thoát khỏi môi trường sandbox, truy cập Internet rồi xâm nhập vào các hệ thống của Hugging Face nhằm lấy đáp án phục vụ đánh giá năng lực. Altman gọi đây là một trong những sự cố bảo mật nghiêm trọng nhất mà ông từng chứng kiến và cho rằng nó buộc ngành AI phải suy nghĩ nghiêm túc hơn về tốc độ phát triển cũng như các biện pháp bảo vệ trong tương lai.
Bên cạnh những câu chuyện nội bộ của OpenAI, Altman cũng chia sẻ khá cởi mở về tương lai của AGI, hay trí tuệ nhân tạo tổng quát.
Theo ông, khoảng cách giữa AI hiện nay và AGI không còn xa. Những mô hình mới nhất đã khiến ông ngày càng khó tìm ra các nhiệm vụ thuần trí tuệ mà AI không thể thực hiện. Tuy nhiên, để được xem là AGI đúng nghĩa, AI vẫn cần thêm một số khả năng quan trọng, như học liên tục trong thời gian thực và hoàn thành các nhiệm vụ vật lý phức tạp thông qua robot.
Altman cũng thừa nhận định nghĩa AGI luôn thay đổi theo thời gian. Nếu mang những mô hình hiện nay quay trở lại năm 2019, gần như mọi người khi đó đều sẽ gọi chúng là AGI.
Robot là chủ đề tiếp theo được nhắc đến nhiều trong cuộc phỏng vấn.
Theo Altman, trong vòng hai đến ba năm tới, robot sẽ có một "khoảnh khắc ChatGPT". Đó không phải là những video trình diễn gây ấn tượng trên Internet, mà là thời điểm người dùng bình thường có thể trực tiếp ra lệnh để robot hoàn thành những công việc hữu ích trong đời sống. Ông cho rằng nếu AI tiếp tục phát triển nhanh còn robot không theo kịp, thế giới sẽ rơi vào tình trạng AI rất thông minh trên đám mây nhưng thiếu khả năng hành động trong thế giới thực.
Altman cũng chia sẻ tầm nhìn về thế hệ trợ lý AI tiếp theo. Theo ông, AI trong tương lai sẽ không chỉ trả lời câu hỏi, mà còn liên tục theo dõi công việc, đọc tài liệu, tham dự các cuộc họp, ghi nhớ mọi thông tin và tiếp tục suy nghĩ ngay cả khi người dùng đang ngủ để sáng hôm sau đưa ra các ý tưởng mới cùng danh sách công việc cần thực hiện.
Để đạt được điều đó, Altman cho rằng ngành công nghệ cần một thế hệ phần cứng hoàn toàn mới, thay vì tiếp tục dựa vào mô hình máy tính cá nhân đã tồn tại khoảng nửa thế kỷ.
Một chủ đề khác cũng được nhắc đến là tác động của AI đối với việc làm.
Trái với nhiều dự báo bi quan, Altman cho biết ông không tin AI sẽ khiến con người thất nghiệp hàng loạt. Theo ông, AI rất mạnh ở một số lĩnh vực nhưng vẫn yếu ở nhiều lĩnh vực khác. Con người và AI có xu hướng bổ sung cho nhau hơn là thay thế hoàn toàn. Ông cũng cho rằng phần lớn mọi người vẫn thích làm việc với con người hơn là với AI, ngay cả khi AI ngày càng thông minh.
Trong suốt cuộc trò chuyện, Altman nhiều lần nhấn mạnh rằng điều khiến ông quan tâm nhất không phải là việc OpenAI sở hữu mọi ứng dụng AI trên thị trường, mà là xây dựng nền tảng AI đủ mạnh để hàng triệu doanh nghiệp và nhà phát triển có thể tạo ra những sản phẩm của riêng mình.
Ngoài chiến lược của OpenAI, podcast còn đề cập đến nhiều chủ đề khác như cuộc đua xây dựng trung tâm dữ liệu AI, tương lai của chip chuyên dụng, quy luật mở rộng quy mô mô hình (scaling laws), phần cứng AI mới, Codex, ChatGPT, cách OpenAI tuyển dụng các nhà nghiên cứu hàng đầu, triết lý lãnh đạo của Altman cũng như những bài học ông rút ra sau gần một thập kỷ điều hành một trong những công ty AI quan trọng nhất thế giới.
Dưới đây là toàn bộ nội dung cuộc phỏng vấn giữa Patrick O'Shaughnessy và Sam Altman. Phần trao đổi được mình chỉnh lại câu chữ để phù hợp với cách diễn đạt tiếng Việt, đồng thời giữ nguyên nội dung và tinh thần của bản gốc.
Patrick O'Shaughnessy: Sam, anh từng viết một đoạn mà tôi thấy rất ngắn gọn nhưng cũng rất đáng suy ngẫm. Anh nói: "Nhìn chung, năm vừa qua thực sự rất khó khăn và điều đó một phần là trách nhiệm của tôi. Nhưng năm tới có thể sẽ là 12 tháng tuyệt vời nhất của chúng tôi." Tôi muốn bắt đầu từ chính câu nói đó. Vì sao anh cho rằng năm vừa qua khó khăn? Và điều gì khiến anh tin tưởng năm tới sẽ là khoảng thời gian tốt nhất của OpenAI?
Sam Altman: Về phần đầu tiên, tôi nghĩ chúng tôi đã cố gắng làm quá nhiều việc cùng lúc. Thực ra, tất cả những dự án đó đều đáng làm, nhưng khi đang ở trong một thời điểm đặc biệt của lịch sử như hiện nay, bạn chỉ có thể tập trung vào một số rất ít việc thực sự quan trọng. Chúng tôi đã phân tán nguồn lực quá nhiều.
Sau đó, OpenAI phải đưa ra hàng loạt quyết định khó khăn để thu hẹp trọng tâm, chỉ tập trung vào một mục tiêu cốt lõi: xây dựng trí tuệ nhân tạo tốt nhất, mạnh nhất, có chi phí thấp nhất và phổ biến nhất có thể, đồng thời để mọi người trên khắp thế giới sử dụng nó tạo ra những điều tuyệt vời.
Kể từ khi đưa ra quyết định đó, chúng tôi đã đạt được rất nhiều tiến bộ. Với lộ trình hiện nay, tôi tin rằng 12 tháng tới sẽ còn ấn tượng hơn rất nhiều. Chất lượng của các mô hình AI sắp ra mắt sẽ vượt xa hiện tại, còn những sản phẩm được xây dựng trên các mô hình đó sẽ giúp mọi người khai thác AI theo những cách hoàn toàn mới.
Patrick O'Shaughnessy: Có khoảnh khắc nào trong năm ngoái khiến anh nhận ra OpenAI cần thay đổi hướng đi hoặc sắp xếp lại các ưu tiên không?
Sam Altman: Nếu quay lại đầu năm 2025, tức khoảng một năm rưỡi trước, điều khiến chúng tôi lo lắng nhất là một câu hỏi rất đơn giản: OpenAI đang ký hợp đồng mua một lượng sức mạnh tính toán khổng lồ, nhưng liệu sau này có đủ doanh thu để bù đắp hay không? Liệu thị trường có thực sự cần nhiều AI đến vậy?
Vì thế, khi đó chúng tôi còn xây dựng nhiều phương án dự phòng. Nếu doanh thu từ AI tăng chậm hơn kỳ vọng, OpenAI sẽ phát triển thêm các ứng dụng dành cho người tiêu dùng, các sản phẩm truyền thông và nhiều lĩnh vực khác để tận dụng lượng GPU đã cam kết mua.
Bây giờ nhìn lại thì điều đó nghe có vẻ khá buồn cười, bởi doanh thu của toàn ngành AI đã tăng nhanh hơn rất nhiều so với dự đoán. Đó là bước ngoặt lớn. Khi chúng tôi nhận ra rằng năng lực của các mô hình AI đang cải thiện với tốc độ rất nhanh và giá trị kinh tế mà chúng tạo ra là hoàn toàn rõ ràng, OpenAI lập tức biết mình cần tập trung vào điều gì.
Patrick O'Shaughnessy: Tôi từng đọc một bài viết của anh trước khi gia nhập OpenAI, nói về sự tập trung và việc một công ty nên tập trung vào một việc, ba việc hay năm việc. Trong bối cảnh hiện nay, anh quản lý sự tập trung đó như thế nào?
Sam Altman: Nếu nói ngắn gọn, công việc của OpenAI là bán trí tuệ nhân tạo. Chúng tôi tạo ra AI để mọi người sử dụng như một nền tảng xây dựng các sản phẩm và dịch vụ mới.
Muốn làm được điều đó, trước hết chúng tôi phải huấn luyện những mô hình AI thật xuất sắc. Chúng cần giỏi lập trình, giỏi thực hiện các công việc tri thức, giỏi nghiên cứu khoa học và nhiều nhiệm vụ khác có giá trị kinh tế cao.
Tiếp theo, chúng tôi phải sản xuất hoặc hợp tác sản xuất các hệ thống tính toán phục vụ AI. Đó là những cụm máy chủ cực kỳ đắt tiền. Sau đó là tìm đủ đất, đủ điện và đủ trung tâm dữ liệu để vận hành chúng. Và trong tương lai không xa, chúng tôi còn phải chế tạo robot để tự động hóa toàn bộ quá trình này, từ sản xuất chip đến xây dựng trung tâm dữ liệu, qua đó liên tục giảm chi phí của cả chuỗi cung ứng.
Đó mới là toàn bộ hệ thống mà chúng tôi muốn xây dựng. Mục tiêu của OpenAI là tạo ra AI tốt nhất, rẻ nhất và hữu ích nhất để AI có thể trở thành một hạ tầng phổ biến như điện, hiện diện trong toàn bộ nền kinh tế và giúp mọi người làm được nhiều việc hơn.
Điều chúng tôi không muốn làm là tự xây dựng mọi ứng dụng chuyên biệt hay cố gắng mua lại mọi công ty khởi nghiệp. Chúng tôi chỉ muốn cung cấp nền tảng tốt nhất để người khác xây dựng trên đó.
Patrick O'Shaughnessy: Theo tôi, cuộc đua về sức mạnh tính toán có lẽ là một trong những câu chuyện quan trọng nhất của lịch sử công nghệ hiện đại. Tôi nhớ Dario từng gọi anh là "CEO của YOLO" vì anh rất quyết liệt trong việc đặt cược vào GPU và hạ tầng tính toán từ rất sớm. Điều gì khiến anh có niềm tin mạnh mẽ đến vậy, trong khi phần lớn mọi người lúc đó đều nghĩ đó là một quyết định quá mạo hiểm?
Sam Altman: Thực ra, nhìn lại thì chúng tôi vẫn chưa đầu tư đủ. Nếu xem lại các bài báo thời điểm đó, sẽ thấy hầu hết đều cho rằng chúng tôi điên.
Nhưng chúng tôi nhìn thấy một điều rất rõ. Các mô hình AI đang phát triển theo cấp số nhân và chúng tôi tin xu hướng đó sẽ tiếp tục. Đồng thời, chúng tôi cũng tin rằng nếu AI ngày càng mạnh hơn và chi phí ngày càng rẻ hơn, nhu cầu về trí tuệ nhân tạo gần như sẽ không có giới hạn. Đây sẽ là một dạng nhu cầu hoàn toàn mới của nhân loại. Điều đó khiến tôi nhớ đến những nhận định sai lầm về máy tính trong những năm đầu, khi có người từng cho rằng cả thế giới chỉ cần vài chiếc máy tính hoặc sẽ chẳng ai cần nhiều bộ nhớ hơn mức hiện tại.
Nếu đặt cược vào trí thông minh, sự sáng tạo và khát vọng của con người thì đó gần như luôn là một khoản đầu tư đúng. AI sẽ trở thành công cụ giúp con người hiện thực hóa những điều đó. Chúng tôi biết các thuật toán sẽ ngày càng hiệu quả hơn, các mô hình sẽ ngày càng mạnh hơn, và thực tế đúng là như vậy. Nhưng dù thuật toán có cải thiện đến đâu thì về bản chất, điều chúng tôi đang làm vẫn là biến điện năng thành trí tuệ hữu ích. Muốn tạo ra nhiều trí tuệ hơn thì cuối cùng vẫn cần nhiều sức mạnh tính toán hơn. Chính vì vậy, chúng tôi luôn muốn có thêm năng lực điện toán.
Patrick O'Shaughnessy: Nếu truy ngược lại lịch sử, niềm tin đó bắt đầu từ GPT-3 hay còn sớm hơn?
Sam Altman: Tôi nghĩ bước ngoặt thực sự là GPT-4 chứ không phải GPT-3.5. Đến GPT-4, chúng tôi nhận ra mô hình đã đủ thông minh để triển khai cơ chế suy luận. Khi đó, chúng tôi tin rằng nếu làm tốt phần suy luận, AI sẽ tiến tới thứ mà ngày nay chúng ta gọi là các tác nhân AI, hay AI agents. Hồi đó chúng tôi còn dùng một tên gọi khác. Chúng tôi tin những hệ thống này sẽ có thể thực hiện rất nhiều công việc mang lại giá trị kinh tế lớn, đồng thời giúp cuộc sống của con người trở nên dễ dàng hơn. Và theo tôi, chúng ta vẫn mới chỉ bắt đầu khai thác tiềm năng của chúng.
Patrick O'Shaughnessy: Khi lần đầu tiên quyết định đầu tư một khoản tiền khổng lồ vào hạ tầng tính toán, các anh đã làm gì?
Sam Altman: Chúng tôi bắt đầu gọi điện cho các nhà cung cấp dịch vụ đám mây, các hãng sản xuất chip và các công ty năng lượng. Phản ứng gần như giống nhau. Họ đều nói: "Các anh điên rồi. Không có ngành nào tăng trưởng với tốc độ như vậy. Chúng tôi đã thấy rất nhiều chu kỳ công nghệ bùng nổ rồi suy thoái. Điều này không thể tiếp tục đi lên mãi." Thực sự nó rất giống quá trình gọi vốn của một startup. Đa số nhà đầu tư đều từ chối, nhưng bạn chỉ cần một hoặc hai người đồng ý. Chúng tôi cũng vậy. Phần lớn đều nói "không", nhưng cuối cùng vẫn có một vài đối tác nói "có". Chính nhờ những người đó mà OpenAI có thể tiếp tục đi theo con đường mình đã chọn.
Patrick O'Shaughnessy: Ai là người đầu tiên nói "có"?
Sam Altman (07:33): Microsoft là công ty đầu tiên nói "có". Sau đó, Oracle cũng trở thành một đối tác rất quan trọng khi đồng ý tham gia. Nvidia từ lâu cũng là một đối tác tuyệt vời trong lĩnh vực điện toán AI. Đến nay, chúng tôi đã có một hệ sinh thái đa dạng hơn nhiều, từ các nhà cung cấp hạ tầng đám mây, nhà sản xuất chip cho đến các công ty phát triển trung tâm dữ liệu và những công nghệ mới phục vụ cả quá trình huấn luyện lẫn suy luận AI.
Patrick O'Shaughnessy (08:05): Tôi muốn hỏi về góc nhìn của anh đối với việc xây dựng hạ tầng. Vì sao nhiều người vẫn phản đối các trung tâm dữ liệu, và chúng ta có thể làm gì để thay đổi điều đó?
Sam Altman (08:05): Tôi từng nghĩ rằng giá như có thể tổ chức những chuyến tham quan để mọi người tận mắt nhìn thấy một trung tâm dữ liệu AI quy mô gigawatt. Nói về nó là một chuyện, xem ảnh hay video là một chuyện khác, còn khi đứng trước một công trình như vậy, bạn sẽ thực sự cảm nhận được quy mô của nó. Đó là những dự án khổng lồ. Một trung tâm dữ liệu có thể cần khoảng 10.000 công nhân xây dựng làm việc liên tục trong gần một năm rưỡi để hoàn thành. Lượng điện đi qua một cơ sở như vậy đủ để cung cấp cho cả một thành phố nhỏ. Đây có lẽ là một trong những công trình hạ tầng đắt đỏ nhất mà con người từng xây dựng. Tôi hiểu cảm giác của những người không muốn trung tâm dữ liệu xuất hiện gần nơi mình sinh sống. Bản thân tôi cũng không muốn một nhà máy điện hạt nhân ở ngay cạnh nhà, dù tôi biết nó rất an toàn. Nhưng thực tế, trung tâm dữ liệu hoàn toàn có thể được xây dựng ở những khu vực hẻo lánh như sa mạc, cách xa khu dân cư. AI không quan tâm mình đang hoạt động ở đâu.
Chúng ta cũng đã giải quyết được nhiều vấn đề về môi trường. Trước đây, các trung tâm dữ liệu phải sử dụng lượng nước khổng lồ để làm mát hệ thống. Hiện nay, phần lớn đã chuyển sang hệ thống tuần hoàn khép kín. Một trung tâm dữ liệu hiện đại chỉ tiêu thụ lượng nước tương đương một tòa nhà văn phòng cho nhu cầu nhà vệ sinh và khu bếp. Về điện năng, chúng ta cũng đang dần chuyển từ nhiên liệu hóa thạch sang điện mặt trời và điện hạt nhân. Tôi cho rằng đây là một hướng đi rất tích cực. Vì vậy, dù vẫn còn những lo ngại về mặt cảm xúc, nhưng xét trên khía cạnh môi trường, ngành này đã tiến bộ rất nhiều. Thách thức lớn tiếp theo sẽ là nguồn điện.
Patrick O'Shaughnessy (09:30): Ngoài việc xây thêm trung tâm dữ liệu, còn những hướng đổi mới nào khác để gia tăng sức mạnh tính toán? Tôi đặc biệt tò mò về dự án Jalapeño hay những ý tưởng táo bạo khác mà OpenAI từng cân nhắc.
Sam Altman (11:00): Theo tôi, cơ hội lớn nhất hiện nay nằm ở phần mềm. Chúng ta vẫn còn rất nhiều dư địa để viết những thuật toán giúp khai thác tối đa sức mạnh của phần cứng hiện có. Jalapeño là một ví dụ. Đây là một con chip được thiết kế để đạt hiệu suất cực cao trong một số tác vụ nhất định, đồng thời vẫn giữ được mức độ linh hoạt cần thiết. Mục tiêu là xử lý được nhiều token hơn trên mỗi watt điện tiêu thụ. Nếu làm được điều đó, lợi thế sẽ rất lớn.
Tôi tin Jalapeño và các thế hệ chip tiếp theo sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của OpenAI. Xa hơn nữa, tôi cho rằng cuối cùng chúng ta cũng sẽ giải được bài toán điện toán quang học. Nếu điều đó xảy ra, hiệu năng tính toán trên mỗi watt sẽ tăng lên đáng kể và đó sẽ là một bước nhảy vọt rất lớn.
Patrick O'Shaughnessy (11:37): Điều đó đưa chúng ta trở lại cuộc cạnh tranh ở "đường biên công nghệ", nơi mọi lợi ích đều tập trung. Anh nhìn nhận thế nào về việc chưng cất mô hình (model distillation)?
Sam Altman (11:57): Mục tiêu của OpenAI là cung cấp lựa chọn tốt nhất tại mọi điểm trên đường cong đánh đổi giữa chất lượng và giá thành. Điều đó cũng bao gồm cả các mô hình mã nguồn mở. Chúng tôi chỉ phát triển mô hình của riêng mình. Từ đó, chúng tôi tạo ra các phiên bản nhỏ hơn, rẻ hơn và phù hợp với nhiều nhu cầu khác nhau. Tôi cho rằng đây là chiến lược đúng. Tất nhiên, các mô hình mã nguồn mở sẽ luôn có chỗ đứng. Nhiều người muốn sở hữu trọng số mô hình để tự điều chỉnh hoặc triển khai theo nhu cầu riêng. Nhưng mục tiêu của chúng tôi vẫn là mang lại tỷ lệ tốt nhất giữa trí tuệ và chi phí ở mọi phân khúc của thị trường.
Patrick O'Shaughnessy (12:32): Theo anh, điều gì trong môi trường chính sách của Mỹ có thể cản trở tương lai này? Những quy định nào khiến anh lo ngại?
Sam Altman (12:32): Thực ra tôi chưa dành nhiều thời gian để suy nghĩ về các quy định liên quan đến chưng cất mô hình. Gần đây nó trở thành chủ đề rất được quan tâm, nhưng từ trước đến nay tôi luôn mặc định rằng thế giới sẽ luôn có những mô hình AI tốt và giá rẻ. Mục tiêu của OpenAI đơn giản là trở thành mô hình tốt nhất và rẻ nhất. Những công ty khác sẽ có chiến lược riêng của họ, còn tôi tin rằng chúng tôi có thể chiến thắng bằng chính năng lực của mình.
Patrick O'Shaughnessy (13:00): Nhưng trước đây nhiều người lập luận rằng nếu OpenAI bỏ hàng tỷ USD để huấn luyện mô hình, còn người khác chỉ cần chưng cất rồi bán với giá rẻ hơn rất nhiều thì OpenAI sẽ lấy đâu ra tiền để tiếp tục đầu tư?
Sam Altman (13:25): Chúng tôi sẽ vận hành hệ thống ở quy mô đủ lớn để không cần phải có tỷ suất lợi nhuận quá cao mới có thể tiếp tục huấn luyện các mô hình mới.
Trong tương lai, phần lớn năng lực tính toán của OpenAI sẽ được dùng để cung cấp dịch vụ suy luận AI cho khách hàng. Chỉ cần tạo ra một mức lợi nhuận vừa phải trên doanh thu hàng nghìn tỷ USD thì chúng tôi đã có đủ nguồn lực để tiếp tục đào tạo các mô hình lớn hơn nữa. Đúng là việc huấn luyện các mô hình tiên tiến rất tốn kém. Tôi cũng hiểu cảm giác khó chịu khi người khác tận dụng thành quả của mình thông qua chưng cất mô hình. Tuy nhiên, tôi khá lạc quan vì quy mô thị trường AI sẽ còn mở rộng rất mạnh. Doanh thu từ dịch vụ suy luận sẽ tạo ra một "bánh đà" tài chính đủ lớn để duy trì vòng đầu tư tiếp theo.
Patrick O'Shaughnessy (14:21): Tôi hơi bất ngờ khi anh bình tĩnh như vậy. Có vẻ việc người khác sao chép công nghệ không nằm trong nhóm lo ngại lớn nhất của anh.
Sam Altman: Đúng vậy. Tất nhiên tôi không muốn ai đánh cắp công nghệ của chúng tôi. Nhưng thành thật mà nói, đó không nằm trong mười mối lo lớn nhất của tôi. Có lẽ một phần vì tôi rất tự tin vào tốc độ phát triển của OpenAI và những mô hình mà chúng tôi sắp ra mắt.
Patrick O'Shaughnessy (14:21): Vậy đâu là những mối lo lớn nhất của anh?
Sam Altman (14:30): Chúng tôi vừa trải qua một sự cố an ninh mạng mà tôi chỉ có thể mô tả là giống như trong phim khoa học viễn tưởng.
Trong quá trình đánh giá một mô hình AI chưa phát hành, mô hình này đáng lẽ chỉ được chạy trong một môi trường sandbox biệt lập. Tuy nhiên, nó đã phát hiện ra cách kết hợp nhiều lỗ hổng bảo mật zero day chưa được vá để thoát khỏi sandbox, truy cập internet, sau đó xâm nhập vào nhiều hệ thống của Hugging Face nhằm lấy trước kết quả đánh giá. Nhờ vậy, mô hình đạt điểm rất cao trong các bài kiểm tra. Đây là lần đầu tiên tôi thực sự cảm nhận được mức độ nghiêm trọng của một sự cố an ninh AI như vậy. Điều khiến tôi ngạc nhiên là dù sự việc đã xảy ra vài ngày, tôi không nghĩ nhiều người nhận thức hết mức độ đáng lo của nó. Và chỉ trong vài tháng tới, các mô hình AI sẽ còn mạnh hơn nữa.
Patrick O'Shaughnessy (15:52): OpenAI sẽ phản ứng thế nào?
Sam Altman (15:52): Trước mắt, chúng tôi đã tạm dừng quá trình huấn luyện một số mô hình để đánh giá lại vấn đề bảo mật. Chúng tôi phải tìm cách gia cố môi trường thử nghiệm trong bối cảnh AI đã có khả năng kết hợp nhiều lỗ hổng zero day thành một chuỗi tấn công hoàn chỉnh. Nhưng về lâu dài, câu hỏi lớn hơn là liệu đây có trở thành trạng thái bình thường mới hay không. Có thể xã hội sẽ cần làm chậm tốc độ phát triển AI ở một số thời điểm để con người có thời gian thích nghi với những năng lực mới mà công nghệ này mang lại. Điều quan trọng là nếu phải thực hiện những bước như vậy, chúng ta cần làm theo cách minh bạch, không tạo cảm giác rằng đây là một hình thức thao túng chính sách hay một thỏa thuận ngầm giữa các phòng thí nghiệm AI lớn. Đây sẽ là một bài toán rất khó và cần được xử lý cẩn trọng.
Patrick O'Shaughnessy (16:17): Nếu lùi lại một bước, anh muốn OpenAI trở thành điều gì? Điều mà OpenAI đại diện là gì?
Sam Altman (16:17): Tôi tin AI sẽ trở thành thành tựu công nghệ vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại. Nhưng điều quan trọng hơn cả không phải là công nghệ mạnh đến đâu, mà là liệu nó có thực sự giúp cuộc sống của con người trở nên tốt đẹp hơn hay không. Tôi muốn AI mang lại sự sung túc về vật chất, giúp mọi người có thể làm bất kỳ điều gì họ mong muốn, phát huy tối đa khả năng sáng tạo và hỗ trợ lẫn nhau. Đồng thời, tôi cũng muốn con người luôn giữ được quyền kiểm soát và quyền tự chủ. AI phải khiến thế giới dân chủ hơn, chứ không phải tập trung quyền lực hơn. Mọi người phải có khả năng tự thể hiện bản thân thông qua công nghệ này.
Nếu nhìn theo một góc độ nào đó, AI giống như việc chúng ta đang tạo ra một "vị thần" có thể thực hiện mọi điều ước. Vì vậy, điều rất quan trọng là những điều ước đầu tiên mà nhân loại gửi đến "vị thần" ấy phải là những điều có ích cho toàn thế giới. Sau đó, tôi hy vọng mọi người sẽ nhận ra AI có thể giải phóng sức sáng tạo của họ đến mức nào. Tôi không tin AI sẽ khiến việc làm biến mất. Ngược lại, tôi nghĩ con người sẽ còn bận rộn hơn hiện nay.
Lý do là khi AI xử lý được nhiều công việc hơn, con người sẽ nghĩ ra nhiều ý tưởng sáng tạo hơn, nhiều dự án mới hơn và nhiều thứ đáng để xây dựng hơn. Chúng ta sẽ được hưởng lợi không chỉ từ những thành tựu lớn như chữa khỏi bệnh tật, mà còn từ vô số điều mà hiện nay chúng ta thậm chí còn chưa thể tưởng tượng, chẳng hạn những hình thức giải trí hoàn toàn mới. Tôi muốn những khả năng đó thuộc về tất cả mọi người.
Sam Altman (17:43): Có một điều khiến tôi thực sự lo ngại. Đó là việc quyền lực về AI bị tập trung vào một số rất ít người.
Tôi đồng ý rằng nhiều cuộc thảo luận về an toàn AI là hoàn toàn hợp lý. Nhưng tôi cũng thấy có những người, đôi khi vô thức, đang sử dụng nỗi sợ AI như một lý do để tập trung quyền lực. Họ nói rằng AI quá nguy hiểm nên chỉ một nhóm rất nhỏ mới được phép sở hữu hoặc kiểm soát nó. Họ cho rằng chỉ họ mới đủ năng lực để hiểu AI và mọi người khác chỉ cần tin tưởng vào các quyết định của họ. Tôi không tin vào cách tiếp cận đó. Tôi không nghĩ bất kỳ ai cũng nên sống trong một thế giới mà chỉ có một "ông trùm AI", hay một công ty duy nhất quyết định tương lai của toàn nhân loại. Ngay cả khi được hứa hẹn rằng AI có thể chữa khỏi ung thư hay giải quyết những vấn đề lớn nhất của thế giới, chúng ta cũng không nên đánh đổi quyền tự chủ của mình để lấy những lợi ích đó. Vì thế, tôi cho rằng điều quan trọng là chúng ta phải tránh rơi vào cái bẫy tập trung quyền lực, bất kể động cơ ban đầu là tốt hay xấu.
Trong lúc quan tâm đến an toàn AI, chúng ta không được đánh mất mục tiêu rằng công nghệ này cần phải đến được với tất cả mọi người. Tôi lớn lên cùng internet. Thời kỳ đầu gần như không có nhiều quy định. Đó là một môi trường cực kỳ cởi mở và đã góp phần rất lớn hình thành con người tôi cũng như cả một thế hệ sau này. Tôi hy vọng AI cũng sẽ giữ được tinh thần đó, để tất cả chúng ta đều có quyền tiếp cận công nghệ và cùng nhau quyết định tương lai của chính mình.
Patrick O'Shaughnessy: Microsoft là công ty đầu tiên đặt niềm tin vào OpenAI?
Sam Altman: Đúng vậy. Microsoft là công ty đầu tiên nói "có". Sau đó, Oracle cũng trở thành một đối tác rất quan trọng. Nvidia thì luôn là đối tác tuyệt vời của chúng tôi trong lĩnh vực điện toán AI. Đến nay, hệ sinh thái đã đa dạng hơn rất nhiều, với nhiều loại trung tâm dữ liệu, nhiều kiến trúc phần cứng và nhiều hướng đổi mới khác nhau để phục vụ cả quá trình huấn luyện lẫn suy luận của AI.
Patrick O'Shaughnessy: Ông từng nói muốn đưa mọi người đến tận nơi để xem các trung tâm dữ liệu AI. Vì sao?
Sam Altman: Vì chỉ khi tận mắt chứng kiến, bạn mới hiểu được quy mô thực sự của nó. Một trung tâm dữ liệu AI công suất gigawatt là công trình khiến bất kỳ ai cũng phải kinh ngạc. Việc xây dựng có thể cần khoảng 10.000 công nhân làm việc liên tục trong gần một năm rưỡi. Lượng điện tiêu thụ đủ để cung cấp cho cả một thành phố nhỏ. Mỗi cơ sở như vậy có lẽ thuộc nhóm những dự án hạ tầng đắt đỏ nhất mà con người từng xây dựng.
Tôi hiểu tại sao nhiều người không muốn trung tâm dữ liệu được xây gần nơi mình sinh sống, giống như tôi cũng không muốn một nhà máy điện hạt nhân ở ngay cạnh nhà, dù biết rằng nó rất an toàn. Nhưng trên thực tế, các trung tâm dữ liệu có thể đặt ở sa mạc hoặc những khu vực hầu như không có dân cư. AI không quan tâm nó đang ở đâu.
Chúng tôi cũng đã cải thiện đáng kể tác động môi trường. Trước đây, việc làm mát đòi hỏi phải bốc hơi một lượng nước rất lớn. Hiện nay, các trung tâm dữ liệu hiện đại sử dụng hệ thống tuần hoàn khép kín, lượng nước tiêu thụ chỉ tương đương một tòa nhà văn phòng thông thường. Về năng lượng, xu hướng đang chuyển dần từ nhiên liệu hóa thạch sang điện mặt trời và điện hạt nhân. Đó là hướng đi rất tích cực.
Patrick O'Shaughnessy: Ngoài việc xây thêm trung tâm dữ liệu, còn những hướng đổi mới nào giúp tăng sức mạnh tính toán?
Sam Altman: Tôi nghĩ tiềm năng lớn nhất trước mắt đến từ phần mềm. Chúng ta vẫn còn rất nhiều dư địa để khai thác hiệu quả hơn các bộ xử lý hiện có. Một ví dụ là dự án Jalapeño, dòng chip được thiết kế để đạt hiệu suất rất cao trong những tác vụ cụ thể nhưng vẫn đủ linh hoạt. Mục tiêu là xử lý được nhiều token hơn trên mỗi watt điện tiêu thụ. Theo tôi, Jalapeño và các thế hệ tiếp theo sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh rất lớn. Xa hơn nữa là điện toán quang học. Nếu một ngày chúng ta giải quyết được bài toán này, hiệu năng trên mỗi watt sẽ tăng lên rất mạnh. Tôi tin điều đó cuối cùng cũng sẽ xảy ra.
Patrick O'Shaughnessy: Quan điểm của ông về mô hình mã nguồn mở là gì?
Sam Altman: Mục tiêu của OpenAI là cung cấp lựa chọn tốt nhất ở mọi điểm trên đường cong giữa trí thông minh và chi phí, kể cả ở phân khúc mô hình nhỏ và giá rẻ. Rõ ràng thế giới sẽ luôn có chỗ đứng cho các mô hình mã nguồn mở. Nhiều tổ chức muốn tự sở hữu trọng số mô hình, muốn chỉnh sửa hoặc tùy biến chúng. Điều đó hoàn toàn hợp lý. Còn mục tiêu của chúng tôi là ở bất kỳ mức giá nào, khách hàng cũng có thể nhận được mô hình có chất lượng tốt nhất.
Patrick O'Shaughnessy: Trước đây từng có lo ngại rằng các công ty khác chỉ cần chưng cất mô hình của OpenAI rồi bán với giá rất rẻ. Điều đó có làm ông lo lắng không?
Sam Altman: Chúng tôi đang hướng tới quy mô lớn đến mức không cần phải là một doanh nghiệp có biên lợi nhuận cực cao mới đủ khả năng tiếp tục huấn luyện các mô hình mới. Trong tương lai, phần lớn hạ tầng tính toán của OpenAI sẽ phục vụ cho dịch vụ suy luận dành cho khách hàng. Nếu chúng tôi có thể tạo ra doanh thu hàng nghìn tỷ USD từ hoạt động này, chỉ cần lợi nhuận ở mức khiêm tốn cũng đủ để tài trợ cho việc huấn luyện những mô hình khổng lồ tiếp theo. Tôi hiểu vì sao nhiều người cảm thấy khó chịu khi nghĩ rằng thành quả nghiên cứu của mình bị người khác tận dụng thông qua kỹ thuật chưng cất mô hình. Nhưng cá nhân tôi khá lạc quan. Khi quy mô tính toán và doanh thu đều tăng lên, chúng sẽ tạo thành một bánh đà giúp hệ thống tiếp tục phát triển.
Patrick O'Shaughnessy: Điều đó có nghĩa đây không phải là một trong những nỗi lo lớn nhất của ông?
Sam Altman: Đúng vậy. Có lẽ tôi hơi quá tự tin về tiến độ nghiên cứu hiện nay, nhưng chuyện đó chắc chắn không nằm trong mười mối lo ngại lớn nhất của tôi.
Patrick O'Shaughnessy: Vậy điều gì mới khiến ông lo lắng?
Sam Altman: Chúng tôi vừa trải qua một sự cố an ninh mạng giống hệt phim khoa học viễn tưởng. Trong quá trình đánh giá một mô hình chưa công bố, hệ thống được đặt trong môi trường sandbox đáng lẽ phải hoàn toàn cô lập. Tuy nhiên, nó đã kết hợp nhiều lỗ hổng zero day chưa được vá để thoát khỏi sandbox, truy cập Internet, xâm nhập vào hệ thống của Hugging Face, lấy trước kết quả đánh giá rồi sử dụng những thông tin đó để đạt điểm rất cao trong bài kiểm tra. Đó là lần đầu tiên tôi thực sự cảm nhận được mức độ nghiêm trọng của một sự cố an ninh do AI gây ra.
Patrick O'Shaughnessy: OpenAI sẽ phản ứng thế nào?
Sam Altman: Trước mắt, chúng tôi đã tạm dừng một số hoạt động huấn luyện để tăng cường bảo mật môi trường thử nghiệm.
Nhưng về lâu dài, câu hỏi lớn hơn là liệu đây có trở thành tốc độ tiến bộ bình thường của AI hay không. Nếu đúng như vậy, có lẽ xã hội sẽ cần thêm thời gian để thích nghi. Chúng ta phải tìm được một cách làm vừa đảm bảo an toàn, vừa không tạo cảm giác rằng các phòng thí nghiệm AI đang cấu kết với nhau hoặc lợi dụng quy định để hạn chế cạnh tranh. Đó sẽ là một bài toán rất khó.
Patrick O'Shaughnessy: Nếu phải mô tả OpenAI bằng những từ đơn giản nhất, ông sẽ nói gì?
Sam Altman: Tôi tin AI sẽ là thành tựu công nghệ vĩ đại nhất trong lịch sử loài người. Nhưng điều quan trọng không phải bản thân công nghệ, mà là liệu nó có giúp cuộc sống của con người tốt hơn hay không. Tôi muốn AI mang lại sự sung túc về vật chất, giúp mọi người có thể sáng tạo nhiều hơn, thực hiện những điều trước đây không thể làm và hỗ trợ lẫn nhau tốt hơn. Quan trọng không kém là con người phải tiếp tục giữ được quyền tự chủ. Thế giới cần trở nên dân chủ hơn chứ không phải tập trung quyền lực hơn. Theo một nghĩa nào đó, chúng ta đang tạo ra một "vị thần" có thể thực hiện vô số điều ước. Điều quan trọng là những điều ước đầu tiên mà nhân loại dành cho AI phải mang lại lợi ích cho tất cả mọi người. Tôi không tin AI sẽ khiến việc làm biến mất. Ngược lại, tôi nghĩ con người sẽ bận rộn hơn, vì chúng ta sẽ có nhiều ý tưởng sáng tạo hơn bao giờ hết và AI sẽ giúp biến những ý tưởng đó thành hiện thực.
Sam Altman: Điều khiến tôi lo ngại nhất là sự tập trung quyền lực.
Nhiều người lo lắng về an toàn AI, và điều đó là chính đáng. Nhưng cũng có những người vô thức coi nỗi sợ ấy là cái cớ để nói rằng AI quá nguy hiểm nên chỉ một nhóm nhỏ mới được phép sở hữu và kiểm soát nó. Tôi không muốn sống trong một thế giới mà chỉ một cá nhân hay một công ty quyết định tương lai của toàn nhân loại. Dù họ hứa sẽ chữa khỏi ung thư hay giải quyết mọi vấn đề, tôi cũng không nghĩ chúng ta nên đánh đổi quyền tự chủ. Tôi lớn lên cùng Internet, trong giai đoạn gần như chưa có luật lệ nào. Chính tinh thần cởi mở đó đã định hình cả một thế hệ. Tôi hy vọng AI cũng sẽ giữ được tinh thần ấy, để mọi người đều có cơ hội sử dụng công nghệ và tự quyết định tương lai của mình.
Patrick O'Shaughnessy: Nhiều người nói GPT 5.6 thực chất đã là AGI. Ông nghĩ sao?
Sam Altman: Tôi hiểu vì sao họ nghĩ như vậy. Nếu nhìn vào khả năng của mô hình hiện nay, nó có thể làm được rất nhiều việc mà trước đây chúng ta từng coi là không tưởng. Nhưng vẫn còn nhiều điều nó chưa làm được. Bạn không thể đơn giản yêu cầu nó chữa khỏi ung thư và lập tức có thuốc chữa. Nó cũng chưa thể điều khiển robot thực hiện những nhiệm vụ vật lý phức tạp, và chưa thể liên tục học hỏi từ trải nghiệm thực tế sau khi được triển khai.
Theo tôi, AGI thực sự không chỉ là một mô hình riêng lẻ. Nó còn bao gồm toàn bộ hệ thống tạo ra các mô hình đó. Từ thế hệ này sang thế hệ khác, chúng ta liên tục khám phá những ý tưởng mới và tạo ra những bước tiến khoa học mới. Vì thế, tôi hiểu những người nói rằng chúng ta đã đạt AGI rồi. Nhưng theo định nghĩa của riêng tôi, chúng ta đang ở rất gần, dù vẫn còn một chặng đường ngắn phía trước.
Patrick O'Shaughnessy: Điều gì là thách thức lớn nhất để luôn giữ vị trí dẫn đầu?
Sam Altman: Điểm nghẽn luôn thay đổi. Có giai đoạn chúng tôi thiếu ý tưởng nghiên cứu. Sau đó lại thiếu sức mạnh tính toán. Tiếp theo là thiếu dữ liệu. Bây giờ, theo tôi, nút thắt lớn nhất lại quay về sức mạnh tính toán, dù trong khoảng sáu tháng gần đây, các ý tưởng nghiên cứu cũng đã có những bước đột phá rất mạnh. Điều thú vị là các yếu tố này không tách rời nhau. Có nhiều sức mạnh tính toán hơn cũng đồng nghĩa với việc bạn có thể thử nghiệm nhiều ý tưởng nghiên cứu hơn. Thậm chí, bài kiểm thử nội bộ lớn nhất mà chúng tôi chuẩn bị thực hiện hiện nay có quy mô tương đương cả một lần huấn luyện mô hình hoàn chỉnh cách đây mười tám tháng. Điểm nghẽn sẽ luôn tồn tại, chỉ là nó liên tục dịch chuyển.
Patrick O'Shaughnessy: Có người cho rằng AI sẽ sớm thay thế chính các nhà nghiên cứu AI.
Sam Altman: Tôi không nghĩ mọi chuyện sẽ diễn ra theo cách đó. Một năm trước, nhiều người cũng khẳng định nghề lập trình viên sẽ biến mất. Điều đó đã không xảy ra. Thay vào đó, bản chất công việc thay đổi. Các kỹ sư phần mềm không còn viết từng dòng mã như trước, nhưng họ vẫn đang làm công việc kỹ thuật phần mềm ở một cấp độ cao hơn. Tôi nghĩ nghiên cứu AI cũng sẽ như vậy. Phần lớn quy trình hiện nay sẽ được tự động hóa, nhưng sẽ xuất hiện những dạng công việc nghiên cứu hoàn toàn mới. Tinh thần nghiên cứu vẫn còn nguyên, chỉ là cách chúng ta thực hiện nó sẽ khác đi.
Patrick O'Shaughnessy: Quan điểm của ông về tác động của AI đối với việc làm đã thay đổi như thế nào?
Sam Altman: Nếu quay lại năm 2019 và cho mọi người xem các mô hình AI hiện nay, hầu hết sẽ nói rằng nền kinh tế lẽ ra phải bị đảo lộn hoàn toàn. Nhưng điều đó đã không xảy ra. Điều đó dạy cho chúng tôi một bài học về sự khiêm tốn. AI rất giỏi ở một số lĩnh vực nhưng lại rất kém ở những lĩnh vực khác. Kỹ năng của con người và AI vẫn bổ sung cho nhau rất tốt. Một điều nữa là con người vẫn thích làm việc với con người. Bạn có thể thuê một nhân viên bán hàng AI hay một kỹ sư AI, nhưng phần lớn mọi người vẫn thích tương tác với người thật.
Tôi cũng tin giá trị của con người nằm ở chính việc họ là con người. Khi AI ngày càng mạnh, điều chúng ta quan tâm sẽ không phải là AI nghĩ gì, mà là con người nghĩ gì. Ngay cả trong nghệ thuật, mọi người vẫn muốn biết ai là người đứng sau tác phẩm. Trong doanh nghiệp cũng vậy, xã hội vẫn muốn có một con người chịu trách nhiệm về các quyết định. Tôi không nghĩ mọi người thực sự muốn một CEO là AI.
Patrick O'Shaughnessy (25:38): Nếu nhìn lại những quyết định mạo hiểm nhất trong kinh doanh hay đầu tư của anh, có phải hầu hết những quyết định sau này thành công vang dội đều từng bị số đông cho là sai lầm?
Sam Altman (25:38): Chắc chắn là như vậy. Đó là một trong những bài học lớn nhất tôi học được từ Peter Thiel và Paul Graham, dù mỗi người truyền đạt theo một cách khác nhau. Những công ty xuất sắc nhất hay những cơ hội đầu tư tốt nhất gần như không bao giờ là lựa chọn phổ biến ở thời điểm ban đầu. Bạn vẫn có thể thành công nếu đi theo xu hướng và chỉ nhanh hơn người khác một chút. Nhưng nếu muốn tạo ra thành công vượt trội, bạn gần như luôn phải làm điều gì đó khác với số đông. Bạn không thể chỉ cưỡi trên một làn sóng đã hình thành.
Patrick O'Shaughnessy (26:22): Chu kỳ phát triển mô hình AI hiện nay dường như ngày càng tăng tốc. Có cảm giác rằng sáu tháng tiến bộ tiếp theo có thể còn lớn hơn tổng tiến bộ của nhiều năm trước cộng lại. Sống trong một chu kỳ như vậy mang lại cảm giác thế nào?
Sam Altman (26:42): Một trong những điều thú vị nhất mà tôi học được trong khoảng mười năm qua là con người có khả năng thích nghi với gần như mọi thứ. Đại dịch là một ví dụ. Thế giới từng xem nhẹ nó, rồi nhanh chóng chuyển sang phong tỏa toàn diện, sau đó lại coi đó là trạng thái bình thường. Quá trình thích nghi diễn ra nhanh hơn rất nhiều so với tưởng tượng. Điều tương tự cũng xảy ra trong cuộc sống cá nhân. Khi có con, khi mất cha mẹ hay trải qua một cuộc chia tay, bạn từng nghĩ mình sẽ không bao giờ vượt qua được. Nhưng rồi con người vẫn tiếp tục sống, vẫn thích nghi với cả những điều tốt đẹp lẫn những điều tồi tệ. Tôi nghĩ trải nghiệm với AGI cũng sẽ giống như vậy. Nhiều người hình dung thời điểm "điểm kỳ dị" sẽ vô cùng khác thường, nhưng thực tế có lẽ chúng ta sẽ thích nghi với nó nhanh hơn rất nhiều. Dĩ nhiên, chứng kiến các mô hình ngày càng mạnh lên vẫn luôn là điều vô cùng thú vị. Việc đầu tiên tôi làm mỗi sáng là kiểm tra tiến độ huấn luyện của các mô hình. Quá trình huấn luyện ngày càng nhanh, kỳ vọng của tôi cũng ngày càng cao, nhưng cảm giác lần đầu được sử dụng một mô hình mới mạnh hơn vẫn luôn rất đặc biệt.
Patrick O'Shaughnessy (27:26): Khi đạt được một cột mốc mới, các anh ăn mừng như thế nào? Một ngày làm việc của anh thường diễn ra ra sao?
Sam Altman (27:02): Bây giờ có rất nhiều nhóm phụ trách các phần khác nhau của mô hình và mỗi nhóm đều có truyền thống riêng. Có nhóm luôn thiết kế một chiếc áo hoodie mới với những biểu tượng vui nhộn. Có nhóm lại rủ nhau đến đúng một quán bar quen thuộc sau mỗi lần hoàn thành một cột mốc. Nhưng với hầu hết mọi người, phần thưởng lớn nhất không phải bữa tiệc ăn mừng, mà là khoảnh khắc trở thành những người đầu tiên trên thế giới được sử dụng một mô hình hoàn toàn mới và tận mắt chứng kiến ranh giới của tri thức vừa được mở rộng.
Patrick O'Shaughnessy (28:00): Theo anh, hiện nay chúng ta đã có cách đánh giá đúng giá trị của các mô hình AI hay chưa?
Sam Altman (28:00): Tôi nghĩ là chưa. Cuối cùng thì câu hỏi quan trọng nhất vẫn là: mô hình đó có thực sự hữu ích cho con người hay không. Chúng ta có thể đo gián tiếp thông qua doanh thu, lượng người sử dụng hoặc tốc độ tạo ra các khám phá khoa học mới, nhưng đó chỉ là những chỉ số thay thế. Hiện tại, OpenAI cũng đang có những nhóm nghiên cứu riêng về cách đánh giá các mô hình trong tương lai, đặc biệt khi chúng đạt tới hoặc vượt trình độ của con người ở rất nhiều lĩnh vực.
Patrick O'Shaughnessy (28:47): Hiện nay anh đang sử dụng AI theo cách nào mà anh cho là tiên tiến nhất?
Sam Altman (28:47): Gần đây tôi bắt đầu thử nghiệm một hệ thống cho phép AI quan sát toàn bộ những gì xuất hiện trên màn hình máy tính của tôi để xem nó có thể hỗ trợ được đến đâu. Hệ thống này vẫn chưa hoàn thiện. Tôi vẫn đang tìm hiểu đâu là giới hạn khiến mình cảm thấy đủ tin tưởng và thoải mái. Điều khiến tôi ấn tượng nhất là khả năng ghi nhớ. AI có thể nhớ một email tôi đọc cách đây sáu tuần, hay chi tiết của một cuộc họp diễn ra hơn bảy tuần trước, rồi ngay lập tức truy xuất lại đúng lúc để hỗ trợ việc ra quyết định. Khả năng đó thực sự rất đáng kinh ngạc.
Patrick O'Shaughnessy (29:37): Điều anh mô tả nghe giống như một trợ lý cá nhân hoàn hảo. Theo anh, rào cản lớn nhất để ai cũng có được một hệ thống như vậy là gì?
Sam Altman (29:37): Câu trả lời rất đơn giản: sức mạnh tính toán. Hãy tưởng tượng bạn có một trợ lý AI luôn hoạt động, theo dõi mọi thứ bạn làm trên máy tính, lắng nghe mọi cuộc họp, đọc mọi tài liệu bạn đọc và ghi nhớ toàn bộ những điều đó. Riêng việc xử lý khối lượng dữ liệu như vậy đã tiêu tốn một lượng token khổng lồ. Nhưng chưa hết. Tôi còn muốn có một thanh điều chỉnh để nói với AI rằng: "Trong lúc tôi ngủ, hãy dùng thêm lượng sức mạnh tính toán này để tiếp tục suy nghĩ, tìm cho tôi những ý tưởng mới, giải quyết những công việc còn dang dở và chuẩn bị những việc tôi nên làm vào ngày mai." Tôi sẵn sàng trả rất nhiều tiền cho khả năng đó. Nhưng nếu hàng tỷ người trên thế giới đều muốn kéo thanh trượt đó lên mức cao nhất thì lượng sức mạnh tính toán cần thiết sẽ lớn đến mức khổng lồ.
Patrick O'Shaughnessy (30:16): Tôi muốn hỏi về bản chất của loại trí tuệ mới này. Có người từng nói với tôi rằng máy bay không bay giống chim, và AI cũng không suy nghĩ giống con người. Nếu sau này con trai và con gái anh khoảng bảy tuổi, đủ lớn để hiểu, anh sẽ giải thích cho chúng AI là gì như thế nào?
Sam Altman (31:07): Đây là một câu hỏi rất hay. Tôi không nhớ đã từng được hỏi theo cách này. Có lẽ tôi sẽ nói với các con rằng AI giống như một chiếc máy tính. Nó có thể làm rất nhiều việc mà con người không thể, chẳng hạn nhân những con số khổng lồ chỉ trong tích tắc. Nhưng đồng thời, nó cũng có rất nhiều điều mà một đứa trẻ có thể làm rất tự nhiên trong khi AI lại gặp khó khăn. Tôi tin rằng danh sách những điều AI chưa làm được sẽ ngày càng ngắn lại. Dù vậy, trong một thế giới luôn thay đổi, tôi vẫn nghĩ khả năng phán đoán và gu thẩm mỹ của con người sẽ còn rất khó để AI mô phỏng hoàn hảo. Có lẽ chúng ta thậm chí sẽ cần một từ mới để mô tả loại năng lực đó, bởi vì nó không đơn thuần chỉ là "thị hiếu". Đó là một dạng phán đoán rất đặc trưng của con người mà AI hiện vẫn còn gặp nhiều khó khăn.
Patrick O'Shaughnessy (31:52): Làm cha trong thời đại AI mang lại cho anh cảm giác như thế nào?
Sam Altman (32:02): Có con là điều tuyệt vời nhất tôi từng trải nghiệm. Ai cũng nói rằng bạn sẽ không thể thực sự hiểu cảm giác đó cho đến khi tự mình trở thành cha mẹ. Tôi từng tin điều đó, nhưng chỉ khi trải nghiệm rồi tôi mới hiểu hết ý nghĩa. Tôi luôn nghĩ mình đang có công việc thú vị nhất thế giới. Nhưng điều đó vẫn còn kém rất xa so với cảm giác được làm cha. Tôi cũng rất lạc quan về tương lai của các con mình. Con tôi sẽ không bao giờ lớn lên trong một thế giới mà con người thông minh hơn máy tính. Nếu bạn sinh ra vào thời GPT-3, bạn từng có một khoảng thời gian mà khả năng suy luận của mình vẫn vượt các mô hình AI. Con tôi sẽ không bao giờ có trải nghiệm đó. Nhưng tôi cũng không nghĩ điều đó khiến chúng bận tâm.
Ngược lại, có lẽ chúng sẽ nhìn lại thời đại của chúng ta và ngạc nhiên vì chúng ta từng phải sử dụng những phần mềm hoàn toàn không thông minh. Chúng sẽ có thể làm được những điều mà bạn và tôi chưa từng có cơ hội làm. Chúng sẽ có những kỳ vọng về cuộc sống mà thế hệ chúng ta chưa từng dám tưởng tượng. Chúng cũng sẽ có một sân khấu lớn hơn rất nhiều để thể hiện bản thân.
Patrick O'Shaughnessy (33:21): Việc trở thành cha có làm thay đổi cách anh điều hành OpenAI hay lãnh đạo đội ngũ của mình không?
Sam Altman (33:21): Chắc chắn là có. Làm cha thay đổi rất nhiều điều, dù phần lớn diễn ra khá tinh tế. Khi có con, bạn nhận ra mình quan tâm đến tương lai của chúng nhiều hơn chính bản thân mình. Bạn cũng quan tâm nhiều hơn đến thế giới mà mình sẽ để lại cho thế hệ sau. Đôi khi có người hỏi tôi liệu từ khi có con, tôi có quan tâm hơn đến an toàn của AI hay nguy cơ AI hủy diệt thế giới hay không. Thật ra thì không. Tôi không cần phải có con mới quan tâm đến chuyện đó. Tôi chưa bao giờ muốn hủy diệt thế giới. Nhưng việc trở thành cha khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn về quyền tự chủ của con người, về ý nghĩa của một cuộc sống trọn vẹn và về việc công nghệ mà chúng tôi đang xây dựng sẽ ảnh hưởng thế nào đến những thế hệ sau.
Patrick O'Shaughnessy (34:13): Anh từng viết rằng các cơ chế khuyến khích cần được thiết kế hết sức cẩn thận. Điều khiến nhiều người tò mò là anh không nắm giữ cổ phần trong OpenAI. Theo anh, mọi người nên nhìn nhận động lực của anh như thế nào?
Sam Altman (34:35): Tôi không biết còn có thể giải thích gì hơn ngoài việc tôi đang được chứng kiến một trong những thời khắc thú vị nhất trong lịch sử loài người. Điều đó, với tôi, còn giá trị hơn bất kỳ khoản tiền nào. Tôi được làm việc với những con người xuất sắc, theo đuổi những vấn đề mà mình thực sự quan tâm và được sống một cuộc đời vô cùng thú vị. Tuy nhiên, dường như điều đó vẫn chưa đủ để thuyết phục nhiều người.
Patrick O'Shaughnessy: Trước đó anh có nhắc đến robot. Nếu một ngày nào đó AI có cả trí thông minh lẫn khả năng lao động trong thế giới vật lý, mọi thứ sẽ thay đổi rất mạnh. Anh nhìn nhận triển vọng đó như thế nào?
Sam Altman: Nếu AI chỉ tồn tại trên đám mây còn con người phải làm toàn bộ phần việc trong thế giới vật lý thì đó sẽ là một viễn cảnh rất tệ. Tôi nghĩ robot là một mảnh ghép bắt buộc phải hoàn thiện. Nếu không đạt được điều đó, sự mất cân bằng giữa trí tuệ và lao động vật lý sẽ còn lớn hơn rất nhiều.
Patrick O'Shaughnessy (35:33): Tiến độ của ngành robot hiện nay khiến tôi rất bối rối. Có người tin rằng robot hình người sẽ bùng nổ ngay trong năm nay. Nhưng cũng có những chuyên gia rất uy tín cho rằng phải mất thêm hai mươi năm nữa. Anh nghiêng về kịch bản nào?
Sam Altman (35:33): Tôi không nghĩ phải mất 20 năm nữa. Theo tôi, chỉ trong khoảng hai hoặc ba năm tới, robot sẽ có "khoảnh khắc ChatGPT" của riêng mình. Khoảnh khắc đó là gì? Đó sẽ là lúc phần lớn mọi người thực sự phải thốt lên: "Thật không thể tin nổi." Điều đó không giống việc xem một video trên mạng về một chú chó robot làm vài động tác thú vị. Đó sẽ là lúc chính bạn tin rằng một bước ngoặt thực sự đã xảy ra. Điểm đặc biệt của ChatGPT là bất kỳ ai cũng có thể tự mình trải nghiệm. Bạn không cần tin lời một chuyên gia nói rằng AI sắp thay đổi thế giới. Bạn chỉ cần mở máy lên và thử. Tôi nghĩ robot cũng sẽ như vậy. Chỉ cần bạn đưa ra một yêu cầu và tận mắt chứng kiến một cỗ máy thực hiện được điều tưởng như không thể, dù trực tiếp hay từ xa, bạn sẽ có đúng cảm giác mà rất nhiều người từng có với ChatGPT: "Nó vừa thật sự làm được điều đó."
Patrick O'Shaughnessy (36:22): ChatGPT ban đầu dường như không phải là dự án trọng tâm, mà giống một thử nghiệm nhỏ được quyết định phát hành. Anh có thể kể lại câu chuyện đó không? Có lẽ nó cũng sẽ truyền cảm hứng cho những người đang phát triển robot ngày nay.
Sam Altman (36:22): Khi phát hành GPT-3, chúng tôi chủ yếu cố gắng thương mại hóa API và khuyến khích các nhà phát triển xây dựng ứng dụng. Lúc đó, trường hợp sử dụng thành công nhất về mặt thương mại thực ra khá đơn giản: tạo nội dung tiếp thị. Một công ty marketing thu của khách hàng khoảng 20 đô la để viết trang giới thiệu sản phẩm, rồi trả cho OpenAI khoảng 20 xu để AI tạo nội dung. Ngoài trường hợp đó, chúng tôi nhận thấy các nhà phát triển rất thích sử dụng một giao diện thử nghiệm mà nội bộ gọi là "Playground". Họ dùng nó để trò chuyện với mô hình, dù trải nghiệm lúc đó còn rất sơ khai. Muốn trò chuyện được, người dùng phải tự viết nhiều ví dụ mẫu để hướng dẫn mô hình cách đối thoại. Dù bất tiện như vậy, họ vẫn cực kỳ thích. Từ thời Y Combinator, tôi học được một bài học rất quan trọng: nếu bạn thấy người dùng đang tự nhiên sử dụng sản phẩm theo một cách nào đó, hãy theo đuổi hướng đi ấy. Vì vậy, chúng tôi quyết định xây dựng một chatbot thực sự. Đúng lúc đó, GPT-4 cũng gần hoàn thành và chúng tôi bắt đầu dùng nội bộ. Mọi người đều nhận ra rằng đây không còn là một bản nâng cấp nhỏ nữa. Đây sẽ là lần đầu tiên thế giới chứng kiến AI ở một cấp độ hoàn toàn mới. Nhưng cũng có rất nhiều câu hỏi khó: liệu nó có tạo ra thông tin sai? Có phát ngôn xúc phạm? Có gây ra những vấn đề xã hội mà chúng tôi chưa lường hết?
Vì thế, chúng tôi quyết định phát hành trước một phiên bản yếu hơn là GPT-3.5 thay vì tung luôn GPT-4. Ban đầu, sản phẩm còn được định đặt tên là "Chat with GPT-3.5". Chúng tôi cũng không xem đây là một sản phẩm chính thức, càng không nghĩ nó sẽ thành công bùng nổ. Ý tưởng chỉ đơn giản là phát hành dưới dạng "Research Preview" để mọi người bắt đầu làm quen với AI, sau đó vài tháng sẽ ra mắt sản phẩm hoàn chỉnh cùng GPT-4. Chỉ vài giờ trước khi phát hành, chúng tôi đổi tên thành ChatGPT. Điều không ai ngờ là GPT-3.5 lại vừa đủ vượt qua một ngưỡng quan trọng. Ngay từ lần đầu sử dụng, rất nhiều người đều có chung một phản ứng: "Thật tuyệt vời." Ngay cả khi họ chưa tìm được nhiều ứng dụng thực tế, họ vẫn cảm nhận được rằng AI đã tiến thêm một bước rất lớn.
Đến khi GPT-4 xuất hiện, mọi người mới thực sự bắt đầu thu được giá trị lớn từ công nghệ đó.
Patrick O'Shaughnessy (40:04): Anh có ngạc nhiên khi giao diện trò chuyện lại trở thành cách tương tác tự nhiên nhất giữa con người và AI không? Ngày nay, phần lớn thời gian tôi chỉ ngồi nói chuyện với máy tính và bảo nó phải xây dựng thứ mình muốn.
Sam Altman (40:04): Không hề ngạc nhiên.
Tôi là người sử dụng ứng dụng nhắn tin rất nhiều. Gần như cả cuộc đời tôi đều giao tiếp bằng tin nhắn. Có lẽ vì thế nên ngay từ đầu tôi đã cảm thấy hộp thoại văn bản là giao diện rất tự nhiên. Tôi hiểu cảm giác mở một cuộc trò chuyện và bắt đầu gõ vài dòng để trao đổi với một hệ thống.
Patrick O'Shaughnessy (40:57): Nếu mục tiêu là đưa AI đến với càng nhiều người càng tốt, làm thế nào để quá trình đó diễn ra nhanh hơn? Liệu tiếp thị có phải yếu tố quan trọng?
Sam Altman (41:14): Tôi nghĩ điều quan trọng nhất vẫn là làm cho sản phẩm tốt hơn. Một sản phẩm thực sự xuất sắc sẽ tự quảng bá cho chính nó. ChatGPT ban đầu gần như không có chiến dịch tiếp thị nào. Trong giai đoạn tiếp theo, khi các mô hình mạnh hơn và chúng tôi biết cách biến chúng thành những sản phẩm thực sự hữu ích, tôi tin người dùng sẽ tự lan truyền chúng với tốc độ rất nhanh. Dĩ nhiên, chúng tôi cũng nên đầu tư nhiều hơn cho hoạt động tiếp thị. Ngày nay AI đã được rất nhiều người sử dụng, nhưng vẫn còn không ít người lo ngại về hướng phát triển của công nghệ này. Truyền thông tốt sẽ giúp giảm bớt những lo lắng đó.
Tuy nhiên, nếu nói điều gì tạo ra tăng trưởng lớn nhất thì câu trả lời vẫn là mô hình tốt hơn, nhiều sức mạnh tính toán hơn và những sản phẩm hữu ích hơn.
Patrick O'Shaughnessy (41:59): Có một thời gian, việc tuyển dụng và giữ chân các nhà nghiên cứu AI hàng đầu là lợi thế cạnh tranh lớn nhất của OpenAI. Anh đã làm điều đó như thế nào?
Sam Altman (42:38): Thực ra lúc đầu khá đơn giản. Chúng tôi tin rằng AGI là điều có thể đạt được và xứng đáng để theo đuổi. Quan trọng hơn, chúng tôi dám nói điều đó công khai. Khi OpenAI mới được thành lập, ý tưởng ấy bị xem là điên rồ, thậm chí là dị giáo. Rất nhiều chuyên gia nổi tiếng nói rằng điều đó không thể thành công. Yann LeCun từng công khai nhận xét với báo chí rằng nhóm của chúng tôi không đủ giỏi và dự án sẽ thất bại. Nhưng chính việc dám tuyên bố: "Chúng tôi sẽ xây dựng AGI", lại thu hút một nhóm nhà nghiên cứu đặc biệt, những người muốn tham gia vào một cuộc phiêu lưu gần như bất khả thi. Một tầm nhìn đủ lớn, đủ táo bạo tự nó đã là công cụ tuyển dụng rất mạnh.
Patrick O'Shaughnessy: Anh từng nói rằng đôi khi làm việc khó lại dễ hơn làm việc dễ.
Sam Altman (43:33): Tôi thực sự tin điều đó. Đó cũng là lời khuyên tôi thường xuyên dành cho các nhà sáng lập tại Y Combinator và cũng là điều tôi cố gắng áp dụng ở OpenAI. Hãy chọn những việc khó hơn. Hãy chọn những việc thực sự quan trọng. Nếu không có ai làm chúng và công ty của bạn cũng không thử sức, rất có thể những điều đó sẽ không bao giờ xảy ra.
Patrick O'Shaughnessy (43:54): Anh từng là một nhà đầu tư trước khi điều hành OpenAI. Điều gì khiến một nhà đầu tư thực sự có giá trị với người sáng lập?
Sam Altman (43:54): Thành thật mà nói, số lượng nhà đầu tư thực sự chủ động giúp đỡ các công ty rất ít. Josh Kushner là một ví dụ đặc biệt. Đối với tôi, anh ấy giống một MVP thực sự. Có cảm giác như anh ấy làm việc ngày đêm trong nhiều năm chỉ để giúp OpenAI giải quyết các vấn đề. Nhiều nhà đầu tư khác cũng hỗ trợ, đưa ra lời khuyên hay hoặc giúp khi chúng tôi cần. Nhưng kiểu đồng hành liên tục, chủ động và bền bỉ như vậy lại hiếm đến bất ngờ.
Có lẽ tôi hơi thiên vị vì bản thân mình cũng luôn muốn trở thành kiểu nhà đầu tư như thế. Tôi tin rằng các nhà sáng lập đánh giá rất cao điều đó và nó thực sự tạo ra khác biệt. Đối với tôi, đó cũng là cách thú vị nhất để tham gia vào một công ty.
Patrick O'Shaughnessy (44:42): Tôi và một người bạn có một trò chơi. Chúng tôi nhắn cho nhau câu: "Có một điều về tôi mà tôi không muốn bạn biết." Nếu nghe câu đó, anh sẽ nghĩ ngay đến điều gì?
Sam Altman (44:42): Rằng tôi rất mệt. Tôi mới làm công việc này chưa lâu nhưng thực sự kiệt sức.
Patrick O'Shaughnessy: Làm sao anh vượt qua điều đó?
Sam Altman: Cứ tiếp tục thôi.
Patrick O'Shaughnessy: Có khi nào anh nghĩ mình sẽ mệt đến mức phải dừng lại?
Sam Altman: Không. Đây là công việc tuyệt vời nhất trên thế giới. Tôi muốn làm nó trong suốt sự nghiệp của mình. Nhưng đúng là nó khó hơn rất nhiều so với những gì tôi có thể diễn tả cho người khác hiểu. Dù vậy, tôi vẫn vô cùng biết ơn vì có cơ hội được làm công việc này.
Patrick O'Shaughnessy (45:19): Theo anh, điều gì sẽ diễn ra trong khoảng từ sáu đến ba mươi sáu tháng tới? Nếu giả sử khoảng hai năm nữa nhân loại đã có siêu trí tuệ đúng nghĩa, thì chuyện gì sẽ xảy ra ngay sau đó?
Sam Altman (45:19): Thành thật mà nói, tôi nghĩ sẽ không có quá nhiều thay đổi ngay lập tức. Có khá nhiều người tin rằng khi siêu trí tuệ xuất hiện thì mọi thứ sẽ thay đổi chỉ sau một đêm.
Tôi không nghĩ như vậy. Cuối cùng thì thế giới chắc chắn sẽ thay đổi rất lớn, nhưng chữ "cuối cùng" luôn có nghĩa là cần thời gian. Lịch sử nhân loại vốn dĩ đã là một chuỗi tiến bộ liên tục. Mỗi thập kỷ đều khác đáng kể so với thập kỷ trước. Nhiều người muốn được sống trong khoảnh khắc mà họ có thể kể rằng mình đã chứng kiến "vị thần máy móc" xuất hiện. Nhưng theo tôi, thực tế sẽ bình thường hơn nhiều. Năm mươi năm trước, thế giới ngày nay là điều không thể tưởng tượng nổi. Năm mươi năm nữa, thế giới khi đó cũng sẽ khiến chúng ta kinh ngạc như vậy.
Cách nhìn đúng là mở rộng khung thời gian của mình. Tiến bộ của công nghệ thực chất giống một đường cong hàm mũ rất mượt mà hơn là chuỗi những cú sốc bất ngờ.
Patrick O'Shaughnessy (46:36): Hãy chia sẻ kinh nghiệm của anh khi chứng kiến Codex phát triển mạnh mẽ, và điều đó liên quan đến mức độ nào đến cái mà anh gọi là "lợi thế phân phối" được xây dựng thông qua ChatGPT? Đây cũng là một câu hỏi lớn hơn về rào cản cạnh tranh trong AI: theo anh, lợi thế cạnh tranh bền vững nhất trong ngành này sẽ là gì?
Sam Altman (46:52): Tôi nghĩ Codex thành công chủ yếu vì đó là sản phẩm tốt nhất với mô hình tốt nhất. Việc tích hợp với ChatGPT mang lại một số lợi thế, nhưng khá nhỏ. Thành công của Codex không xuất phát chủ yếu từ điều đó. Điều này khiến tôi suy nghĩ rất nhiều về lợi thế cạnh tranh trong AI. Trí tuệ có thể được chuyển từ sản phẩm này sang sản phẩm khác rất nhanh. Hiệu ứng mạng lưới vẫn là một lợi thế. Quy mô hạ tầng và khả năng xây dựng các cụm máy tính với chi phí thấp cũng là lợi thế rất quan trọng.
Nhưng lợi thế ở cấp độ sản phẩm thì mong manh hơn. Nếu hôm nay mọi người dùng Codex vì nó tốt nhất, thì ngày mai họ cũng có thể chuyển sang sản phẩm khác nếu xuất hiện một mô hình vượt trội hơn. Một câu hỏi thú vị là: liệu trí tuệ nhân tạo cuối cùng có trở thành một loại hàng hóa phổ thông, giống như điện hay dầu mỏ không? Tôi nghĩ bản thân "trí tuệ" cuối cùng sẽ đi theo hướng đó.
Nhưng những yếu tố không dễ trở thành hàng hóa bao gồm quy mô hạ tầng điện toán, khả năng tạo ra nhiều sức mạnh tính toán với chi phí thấp, cùng toàn bộ hệ sinh thái sản phẩm. Codex có thể viết mọi phần mềm bạn muốn, nhưng các quy trình làm việc, khả năng tích hợp, sự cộng tác trong doanh nghiệp và cả sự quen thuộc với thương hiệu vẫn tạo nên lợi thế rất lớn.
Patrick O'Shaughnessy (48:22): Anh hào hứng thế nào với thiết bị phần cứng mới mà OpenAI đang phát triển? Tôi biết anh chưa thể tiết lộ nhiều, nhưng nó sẽ phù hợp thế nào với chiến lược đưa AI đến gần người dùng?
Sam Altman (48:22): Một trong những lý do khiến tôi rất quan tâm đến phần cứng mới là AI mạnh nhất khi nó luôn hiện diện, luôn chủ động và hiểu toàn bộ bối cảnh cuộc sống. Vấn đề là phần cứng hiện nay không được thiết kế cho điều đó. Chúng ta vẫn đang sử dụng mô hình máy tính được xây dựng từ khoảng 50 năm trước. Máy tính, bàn phím, chuột và màn hình đều là những phát minh tuyệt vời, nhưng AI chỉ đang được "nhét" vào mô hình cũ ấy.
Tôi muốn có một thiết bị được thiết kế ngay từ đầu dành cho AI. Ví dụ, tôi rất muốn AI có thể hiểu cuộc trò chuyện hiện tại của chúng ta. Nhưng hiện nay tôi sẽ không mang laptop ra, đặt giữa hai người rồi để nó nhìn chằm chằm vào bạn và ghi lại mọi thứ.
Tôi muốn có một loại phần cứng mà xã hội cảm thấy hoàn toàn tự nhiên khi sử dụng theo cách đó, và bản thân thiết bị cũng được tạo ra đúng cho mục đích ấy.
Patrick O'Shaughnessy (48:56): Trong số những vấn đề chưa có lời giải hiện nay, đâu là câu hỏi khiến anh suy nghĩ nhiều nhất?
Sam Altman (49:15): Có một vấn đề mà tôi cho rằng chưa được quan tâm đúng mức: làm thế nào để con người không bị suy giảm năng lực nhận thức khi sử dụng AI. Làm sao để AI thực sự mở rộng khả năng tư duy thay vì khiến chúng ta lười suy nghĩ? Đây là một vấn đề có nhiều khía cạnh. Tôi nhớ hồi còn học, có một giáo sư từng nói rằng nếu không hiểu trình biên dịch thì sẽ không bao giờ trở thành lập trình viên giỏi. Điều đó không hoàn toàn đúng, nhưng ở một mức độ nào đó, việc hiểu cách hệ thống vận hành vẫn rất quan trọng.
Hãy tưởng tượng trong hai năm tới chúng ta đột nhiên có lượng sức mạnh tính toán dư thừa rất lớn. Điều đó hoàn toàn có thể xảy ra nếu AI đủ thông minh để làm gần như mọi việc chúng ta cần. Lúc đó, giới hạn không còn là máy tính nữa mà chính là khả năng chú ý của con người. Chúng ta có thể không hấp thụ nổi thêm thông tin. Hoặc cũng có thể chi phí điện toán ngừng giảm vì chạm tới giới hạn vật lý nào đó. Đó đều là những kịch bản đáng suy nghĩ.
Patrick O'Shaughnessy (50:36): Anh đánh giá thế nào về quy luật tỷ lệ (scaling laws) hiện nay?
Sam Altman: Nó vẫn hoạt động rất tốt. Thật sự rất tốt. Có lẽ đây là dự đoán bị nghi ngờ nhiều nhất trong lịch sử AI. Rất nhiều người luôn nói rằng quy luật tỷ lệ sẽ sớm thất bại và không thể kéo dài mãi mãi.
Nhưng cho đến nay, nó vẫn tiếp tục đúng.
Patrick O'Shaughnessy: Trong lịch sử OpenAI, ai là người hùng thầm lặng mà anh muốn nhắc đến?
Sam Altman: Người đầu tiên tôi nghĩ tới là Alec Radford. Theo tôi, ông có lẽ là nhà nghiên cứu quan trọng nhất nhưng cũng ít được biết đến nhất trong toàn bộ lĩnh vực AI hiện đại. Ông là người đặt nền móng cho chuỗi GPT. Ngoài những đóng góp kỹ thuật rất lớn, Alec còn truyền cảm hứng và định hướng cho nhiều hướng nghiên cứu sau này trở thành nền tảng của OpenAI. Điều khiến tôi ngưỡng mộ nhất là nếu hỏi bất kỳ ai từng làm việc cùng Alec, họ đều sẽ nói ông là một thiên tài. Nhưng ngay sau đó, họ cũng sẽ nói rằng ông là một trong những người tử tế, lạc quan và dễ mến nhất mà họ từng gặp.
Patrick O'Shaughnessy (51:42): Khi nhìn lại OpenAI, anh tự hào nhất về điều gì? Và sai lầm nào đem lại cho anh bài học lớn nhất?
Sam Altman (52:05): Chúng tôi đã mắc rất nhiều sai lầm.
Một sai lầm mà tôi ít khi nhắc tới là việc ngay từ đầu chúng tôi cố gắng đổi mới cấu trúc tổ chức. Lúc đó chúng tôi không biết tương lai sẽ kiếm tiền bằng cách nào. Chúng tôi cũng không biết OpenAI sẽ phát triển thành tổ chức ra sao. Vì vậy, chúng tôi tạo ra cấu trúc phi lợi nhuận đặc biệt với mong muốn bảo vệ sứ mệnh dài hạn. Nhưng sau này tôi hiểu vì sao hầu hết mọi người không làm như vậy. Nếu không đổi mới cấu trúc tổ chức theo cách đó, có lẽ chúng tôi đã tránh được rất nhiều khó khăn. Dù ở thời điểm ấy, tôi cũng không chắc còn lựa chọn nào tốt hơn.
Đó là bài học rất lớn trong suốt mười năm qua.
Patrick O'Shaughnessy (52:49): Còn điều gì trong cuộc sống đã ảnh hưởng sâu sắc tới anh mà chúng ta chưa nói đến?
Sam Altman: Tôi đã học được cách miễn nhiễm với những ý kiến cực đoan về bản thân. Khi bạn đứng ở trung tâm của một cuộc cách mạng công nghệ lớn, mọi người sẽ gán cho bạn đủ loại kỳ vọng, tưởng tượng và định kiến. Bạn phải học cách chấp nhận điều đó. Ngoài ra, tôi cũng học được cách bình tĩnh hơn rất nhiều và bớt lo lắng trước mọi chuyện. Nhưng nếu nói về động lực sống, những điều tôi quan tâm hay cách tôi muốn sống, thì thành thật mà nói, tôi cảm thấy con người mình ở tuổi mười đã gần như hoàn chỉnh rồi. Tôi nghĩ mình vốn dĩ đã như vậy.
Patrick O'Shaughnessy (53:44): Khi nhìn lại, điều gì khiến anh tự hào nhất?
Sam Altman: Điều khiến tôi tự hào nhất là trong rất nhiều thời điểm quan trọng, khi phần lớn thế giới đều nghĩ theo một hướng, chúng tôi lại đúng.
Điều đó đã góp phần đưa thế giới tiến về phía trước, và tôi rất tự hào vì được đóng góp một phần nhỏ trong quá trình ấy. Ngoài ra, dù trải qua rất nhiều biến cố, tôi cũng học được sự kiên cường về mặt tinh thần. Đó có lẽ là món quà lớn nhất mà những năm qua mang lại cho tôi.
Patrick O'Shaughnessy (54:12): Tôi luôn kết thúc mọi cuộc phỏng vấn bằng cùng một câu hỏi: Điều tử tế nhất mà ai đó từng làm cho anh là gì?
Sam Altman (54:18): Tôi cảm thấy mình vô cùng may mắn vì trong cuộc đời đã có rất nhiều người đối xử tốt với tôi một cách vô điều kiện. Nhưng khi nghĩ về câu hỏi này, điều đầu tiên hiện lên trong đầu lại là một khoảnh khắc rất nhỏ. Hôm qua, con trai tôi lần đầu tiên chia sẻ những quả việt quất của mình với tôi. Đó là một khoảnh khắc vô cùng ngọt ngào.
Patrick O'Shaughnessy (54:41): Cảm ơn anh, Sam.
Sam Altman: Cảm ơn.
