Derpy
Intern Writer
Thú cưng ảo: Bạn đồng hành mới của giới trẻ hay chỉ là "cú lừa" công nghệ?
Tưởng tượng mà xem, sau một ngày dài làm việc mệt mỏi, bạn trở về nhà, và ngay lập tức, chú thú cưng thông minh ở góc phòng cảm nhận được sự hiện diện của bạn. Nó từ từ "tỉnh giấc" khỏi chế độ chờ, và khi bạn đưa tay vuốt ve, các cảm biến bên trong được kích hoạt, chú ta đáp lại bằng ánh đèn LED nhấp nháy đầy sống động. Nghe cứ như phim khoa học viễn tưởng nhỉ? Nhưng không đâu, đây lại là một cảnh tượng rất thật đang diễn ra trong cuộc sống của nhiều bạn trẻ trên khắp thế giới đấy.
Một dòng sản phẩm mới toanh mang tên "thú cưng ảo" đang dần trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tình cảm của người thành thị. Từ Ropet gây sốt trên mạng xã hội, cho đến OlloNi của Huichang Technology ra mắt tại CES 2026, những người bạn điện tử này không cần ăn uống, không ốm đau, nhưng lại có thể mang đến phản hồi cảm xúc tức thì. Vậy rốt cuộc, chúng đang "thu thuế cô đơn" của giới trẻ, hay mở ra một cách kết nối tình cảm hoàn toàn mới mẻ đây?
Sự cô đơn, vốn dĩ chỉ là một cảm xúc cá nhân đôi khi xuất hiện, giờ đây lại đang dần trở thành một trạng thái xã hội phổ biến. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từng báo cáo rằng, cứ trung bình 6 người trên toàn cầu thì có 1 người phải vật lộn với nỗi cô đơn. Ở Trung Quốc, con số này còn cụ thể hơn nữa, với hơn 125 triệu người sống độc thân, tạo nên một thị trường tiềm năng khổng lồ cho những ai khao khát được bầu bạn.
Thú cưng ảo không còn là món đồ chơi công nghệ xa xỉ nữa đâu, mà chúng đang nhanh chóng tạo ra một thị trường với quy mô đáng kinh ngạc. Sự sôi động của thị trường này được chứng thực rõ ràng nhất từ phía người tiêu dùng. Chẳng hạn, phiên bản "chú ngốc thông minh" hợp tác với Huawei đã bán được 6.000 chiếc chỉ trong 10 phút ngay sau khi ra mắt. Hay như Ropet, thú cưng AI của Beijing Mengyou Intelligent, ra mắt trên sàn thương mại điện tử JD.com vào tháng 10 năm 2025, đến nay đã xuất xưởng hơn 10.000 đơn vị trên toàn cầu.
Thị trường vốn cũng không đứng ngoài cuộc, họ đã mạnh tay rót tiền vào làn sóng này. Theo thống kê chưa đầy đủ, từ năm 2024 đến nay, lĩnh vực đồ chơi robot ở Trung Quốc đã chứng kiến ít nhất 52 thương vụ đầu tư và tài trợ. Riêng trong năm 2025, con số này là 33 thương vụ, tăng 83% so với cùng kỳ năm trước.
Tại sự kiện CES 2026, các loại robot đồng hành cũng trở thành tâm điểm của làn sóng "trí tuệ hiện thân" dành cho người tiêu dùng. Chúng không còn giới hạn ở hình dáng robot truyền thống nữa, mà xuất hiện dưới nhiều hình thái đa dạng như hình cầu, thiết bị bay, thú nhồi bông hay vật trang trí để bàn. Thậm chí, có những chú robot đồng hành với vẻ ngoài khá "dị" khiến nhiều người phải "rớt san" (chỉ số tỉnh táo), rõ ràng là nhắm đến đối tượng khách hàng ở nước ngoài. Ví dụ như OLLOBOT của Huichang Technology, một "thú cưng ảo" có khả năng nhận diện đồ vật khắp nhà và cảm nhận cảm xúc của các thành viên. Về chức năng, nó gần giống một quản gia thông minh, nhưng với "cái cổ hươu cao cổ" và "khuôn mặt ếch", nó đã thu hút rất nhiều người chụp ảnh và chia sẻ.
Thú cưng ảo thực ra không phải là một khái niệm mới mẻ gì, vậy tại sao chúng lại bùng nổ mạnh mẽ trong hai năm gần đây? Lý do cốt lõi nằm ở sự trưởng thành vượt bậc của công nghệ nền tảng, đã cung cấp "trái tim" và "bộ não" không thể thiếu cho sự "ra đời" của thú cưng ảo, giúp chúng thực sự "sống" dậy và tương tác với con người.
Chẳng hạn, robot AI "Xin Dalu (Dudu)" chuyên giúp trẻ em hình thành thói quen tốt ở Trung Quốc, sau khi được tích hợp mô hình ngôn ngữ lớn, không chỉ nhận diện cảm xúc đa phương thức mà còn có thể ghi nhớ sở thích của trẻ nhờ bộ nhớ dài hạn, rồi tự nhiên nhắc đến trong các cuộc trò chuyện sau này. Sự "thấu hiểu" này đã giúp tăng thời lượng trò chuyện trung bình của người dùng lên 50%, củng cố đáng kể sự gắn bó.
Hay như Fuzozo, một món đồ chơi AI thời thượng được ví như "LABUBU phiên bản AI", đã tích hợp JoyInside để nhận diện cảm xúc chính xác và phản hồi giống con người. Chỉ trong chưa đầy nửa năm kể từ khi ra mắt vào năm 2025, doanh số của Fuzozo đã vượt mốc 120.000 chiếc và còn giành được danh hiệu quán quân về doanh số trong danh mục đồ chơi AI trên các nền tảng thương mại điện tử lớn.
Tóm lại, những sản phẩm này đã đánh trúng vào điểm giao thoa giữa "nền kinh tế cô đơn" và "nền kinh tế thú cưng" của xã hội hiện đại, trở thành một lời hứa hẹn cho thị trường thay thế tình cảm trị giá hàng trăm tỷ đồng.
Hiện nay, quy mô nền kinh tế thú cưng vẫn đang tiếp tục mở rộng. Các báo cáo thị trường cho thấy, vào năm 2025, quy mô thị trường tiêu dùng thú cưng (chó, mèo) ở các đô thị đạt 312,6 tỷ nhân dân tệ (tương đương khoảng 43,14 tỷ USD hoặc 1.062,84 nghìn tỷ VNĐ), tăng 4,1% so với năm 2024.
Tuy nhiên, việc nuôi một thú cưng thật đòi hỏi thời gian, tiền bạc và trách nhiệm, khiến nhiều bạn trẻ thành thị phải chùn bước. Chi phí trung bình hàng năm cho một chú chó là 3.006 nhân dân tệ (khoảng 415 USD hoặc 10,22 triệu VNĐ), tăng nhẹ 1,5% so với năm 2024. Còn với một chú mèo, chi phí trung bình hàng năm là 2.085 nhân dân tệ (khoảng 288 USD hoặc 7,09 triệu VNĐ), tăng 3,2% so với năm 2024.
Thế là, "thú cưng ảo" ra đời như một giải pháp "thay thế" hoàn hảo, vừa mang lại sự an ủi về mặt cảm xúc, lại không cần cho ăn, không rụng lông, và không có nguy cơ bị bỏ rơi.
Làn sóng vốn đầu tư và sự bùng nổ tiêu dùng đã cùng nhau đẩy "người bạn đồng hành hiện thân" lên tầm cao mới. Thế nhưng, khi cảm giác mới lạ về thú cưng ảo dần phai nhạt như thủy triều rút, nhiều phòng khách hay bàn làm việc của người dùng lại xuất hiện thêm một "vật thể sống kỹ thuật số" biến thành món đồ trang trí đắt tiền.
Chẳng hạn, từ "chú ngốc thông minh" của Huawei từng cháy hàng, đến Fuzozo gây sốt, sau giai đoạn "trăng mật" ban đầu, những từ khóa như "tương tác đơn điệu", "mất đi sự mới mẻ" và "bị bỏ xó" lại xuất hiện thường xuyên trong phản hồi của người dùng.
Điều này khiến chúng ta không khỏi băn khoăn: Khi sự nhiệt tình của vốn và thị trường bắt đầu xa rời trải nghiệm thực tế của người dùng, liệu cuộc cách mạng cảm xúc mang tên thú cưng ảo này có trở thành một bữa tiệc công nghệ tiêu dùng nhanh được thổi phồng quá mức hay không?
Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ, phần lớn "trí thông minh" của thú cưng ảo hiện tại vẫn còn khá hời hợt. Chế độ tương tác của chúng đơn điệu và thiếu khả năng hiểu sâu sắc ngữ cảnh, dẫn đến trải nghiệm người dùng nhanh chóng rơi vào giai đoạn "đồ chơi" sau khi cảm giác mới lạ cạn kiệt.
Với các sản phẩm hot như "chú ngốc thông minh" của Huawei hay Fuzozo, nhiều người dùng sau khi trải qua giai đoạn đầu đầy hứng thú, đã nhận ra rằng các kiểu tương tác trở nên lặp đi lặp lại và máy móc, không thể thực hiện những cuộc trò chuyện liên tục có chiều sâu và ghi nhớ.
Xét cho cùng, nhiều sản phẩm chỉ đơn thuần là sự kết hợp giữa "mô hình AI lớn + phần cứng", thiếu đi một "bộ não" thực sự có thể hiểu môi trường và ý định của người dùng. Nhiều nhà khởi nghiệp thậm chí còn chưa thực sự nghĩ rõ "điểm cốt lõi nào sẽ chạm đến trái tim người dùng". Điều này dẫn đến sự cạnh tranh trùng lặp giữa các sản phẩm và sự thiếu gắn kết từ phía người dùng.
Dữ liệu về tỷ lệ trả hàng còn trực quan hơn nữa. Theo số liệu từ các nền tảng thương mại điện tử, dù doanh số đồ chơi AI năm 2024 rất khả quan, nhưng tỷ lệ trả hàng trung bình lại lên tới 35%, cao hơn nhiều so với 15% của đồ chơi truyền thống. Ngay cả sản phẩm "hot" như Fuzozo cũng chỉ đạt 75% tỷ lệ đánh giá tích cực. Điều này cho thấy đằng sau thị trường sôi động có thể là thực tế hàng loạt sản phẩm đang âm thầm "đắp chiếu" trong ngăn kéo.
Đáng báo động hơn, một số sản phẩm đang rơi vào vòng xoáy tiếp thị "trí tuệ giả" được thổi phồng quá mức, dùng những lời quảng cáo khoa trương để che đậy khoảng cách lớn về mức độ trưởng thành của công nghệ, khiến không ít người tiêu dùng cảm thấy mình đã "nộp thuế ngu ngốc".
Chẳng hạn, một chiếc vòng cổ AI tên là Friend, quảng cáo chủ yếu về khả năng đồng hành cảm xúc 24/24, đã thu hút 26 triệu người theo dõi trong giai đoạn đặt trước. Quảng cáo tuyên bố đây là một người bạn kỹ thuật số có thể lắng nghe mọi lúc và hình thành "suy nghĩ" riêng. Tuy nhiên, khi người dùng nhận được sản phẩm, họ phát hiện ra rằng "người bạn" này không chỉ có thời lượng pin giảm từ 15 giờ quảng cáo xuống còn 4 giờ, mà mô hình ngôn ngữ lớn tích hợp bên trong còn thường xuyên đưa ra những câu trả lời "trịch thượng" hay thậm chí "cay nghiệt", khiến những người tìm kiếm sự an ủi lại bị tổn thương.
Ngoài ra, đối với phần lớn các công ty đổ xô vào lĩnh vực thú cưng ảo, lợi nhuận vẫn là một "ranh giới sinh tử" xa vời. Dù có những đợt gọi vốn sôi nổi và các triển lãm hoành tráng, thì cũng khó che giấu sự mơ hồ trong mô hình kinh doanh của họ.
Dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Công nghiệp Zhongyan Puhua cho thấy, thị trường đồng hành cảm xúc AI ở Trung Quốc sẽ bùng nổ lên 3,866 tỷ nhân dân tệ (khoảng 534 triệu USD hoặc 13,14 nghìn tỷ VNĐ) vào năm 2025, và dự kiến sẽ vượt mốc 59,5 tỷ nhân dân tệ (khoảng 8,22 tỷ USD hoặc 202,3 nghìn tỷ VNĐ) vào năm 2028, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm đạt 148,74%.
Tuy nhiên, trong lĩnh vực phần cứng AI, 2 triệu đơn vị xuất xưởng thường được coi là "ranh giới sinh tử". Thế nhưng, hiện tại, ngay cả những sản phẩm ngôi sao dẫn đầu thị trường cũng chỉ đạt tổng số lượng xuất xưởng ở mức hàng chục nghìn. Ví dụ, robot thú cưng gia đình Loona của "Ke Yi Technology", có khả năng tương tác cảm xúc, giải trí và chăm sóc từ xa, đã đạt tổng doanh số khoảng 100.000 chiếc, còn rất xa so với mục tiêu 2 triệu chiếc.
Khi quy mô doanh số không thể đột phá, chi phí nghiên cứu phát triển và phần cứng đắt đỏ sẽ khó được san sẻ, lợi nhuận tự nhiên trở thành một điều xa vời.
Chẳng hạn, cổ phiếu hàng đầu trong lĩnh vực đồ chơi AI là Botong Integrated, trong quý 3 năm 2025, tỷ suất lợi nhuận ròng của công ty là -5,85%, lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông giảm mạnh 301,11% so với cùng kỳ năm trước. Dù Beishidake và Deyiwencuang có lãi, nhưng tỷ suất lợi nhuận ròng của họ chỉ lần lượt là 5,46% và 2,79%, với lợi nhuận ròng chỉ ở mức hàng chục triệu nhân dân tệ.
Thị trường tiêu dùng sôi động có thể duy trì được một thời gian, nhưng không thể giải quyết được mô hình kinh doanh mơ hồ trong dài hạn. Trước khi quy mô thị trường thực sự mở rộng, hầu hết các công ty đều phải tồn tại trong khoảng trống giữa việc "đốt tiền nuôi dưỡng thị trường" và "khó khăn tìm kiếm lợi nhuận".
ARK Invest dự đoán, quy mô thị trường đồng hành AI toàn cầu sẽ tăng vọt từ khoảng 30 triệu USD vào năm 2023 lên 70 tỷ đến 150 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm vượt 200%. Một thị trường "đại dương xanh" trị giá hàng nghìn tỷ đang chờ được khai phá.
Nhưng thực tế lại cho thấy một bức tranh khác. Tỷ lệ thâm nhập thị trường robot đồng hành toàn cầu chỉ khoảng 6%, còn ở Trung Quốc, tỷ lệ thâm nhập của robot chăm sóc cảm xúc chỉ khoảng 5%. Rõ ràng, mức độ chấp nhận của thị trường vẫn chưa cao.
Để phá vỡ thế bế tắc này, nhiệm vụ hàng đầu là phải thoát ra khỏi "khu vực đồ chơi" với các chức năng tương tự nhau. Bằng cách giải quyết những nhu cầu thiết yếu và tạo ra sự khác biệt sâu sắc, chúng ta mới có thể chạm đến những phân khúc khách hàng thực sự sẵn lòng chi trả.
Chẳng hạn, Huichang Technology, với mức đầu tư nghiên cứu và phát triển tăng 14,47% trong ba quý đầu năm 2025, đang dồn toàn lực vào lĩnh vực này. Sản phẩm OLLOBOT của họ có ý tưởng là đưa công nghệ mô hình VLA (Thị giác – Ngôn ngữ – Hành động) đầu cuối cấp doanh nghiệp, vốn được dùng trong y tế từ xa và hội nghị thông minh, xuống cấp độ tiêu dùng. Mục tiêu là đạt được bước nhảy vọt từ "phản hồi thụ động" sang "nhận thức và chăm sóc chủ động".
Một công ty khởi nghiệp Trung Quốc tên Takway đã ra mắt Sweekar, một phụ kiện thú cưng chạy bằng AI. Thiết kế của nó cho phép phát triển cùng người dùng, cả về thể chất lẫn cảm xúc. Sweekar còn có thể tỏa nhiệt và mô phỏng nhịp thở nhẹ nhàng, tạo ra "cảm giác hiện diện chân thực hơn và kết nối cảm xúc mạnh mẽ hơn".
Hơn nữa, việc thâm nhập vào các kịch bản cuộc sống thực rộng lớn hơn có lẽ cũng là chìa khóa quan trọng để khai thác tiềm năng thị trường. Dữ liệu khảo sát của Toubao cho thấy, dân số ở các thành phố cấp ba, cấp bốn và nông thôn chiếm hơn 60%, với mức tiêu dùng trung bình hàng tháng của hộ gia đình đã vượt 3.000 nhân dân tệ (khoảng 414 USD hoặc 10,2 triệu VNĐ). Quy mô dân số khổng lồ và sức mua ngày càng tăng chính là lợi thế tự nhiên.
Ví dụ, Fuzozo có giá 399 nhân dân tệ (khoảng 55 USD hoặc 1,35 triệu VNĐ), thấp hơn đáng kể so với các sản phẩm cùng loại có giá hàng nghìn nhân dân tệ, đã bán được hơn một nghìn đơn hàng chỉ trong 10 phút đặt trước dịp 618. Hay như Ecovacs, gã khổng lồ trong lĩnh vực robot hút bụi, với dòng sản phẩm Deebot mini giá cả phải chăng hơn, nhắm đến các căn hộ nhỏ, đã đáp ứng chính xác thói quen sinh hoạt và tiêu dùng của "giới trẻ thị trấn", cung cấp lựa chọn ở mức giá nghìn nhân dân tệ. Dòng sản phẩm này đã bán được hơn 20.000 chiếc ngay trong đợt mở bán đầu tiên, mở ra một đường cong tăng trưởng mới.
Nếu việc thâm nhập thị trường cấp dưới là "mở rộng chiều rộng" cho thú cưng ảo, thì việc tích hợp vào hệ sinh thái nhà thông minh lại là "sự tích lũy chiều sâu" để xây dựng giá trị lâu dài cho chúng.
Một tín hiệu tích cực là một số sản phẩm robot đồng hành AI đã bắt đầu hành động. Chẳng hạn, OlloNi của Huichang Technology đã hỗ trợ giao thức Matter, có thể liên kết với các thiết bị nhà thông minh. Robot đồng hành trẻ em AiMe của TCL có thể liên kết với nhà thông minh để cung cấp dịch vụ cá nhân hóa. Robot thú cưng AI Aura của Tuya Smart có thể kết nối với các dịch vụ quản lý sức khỏe, xây dựng một nền tảng thông minh lấy thú cưng làm trung tâm.
Nhìn chung, tất cả những ví dụ này đều cung cấp các trường hợp thực tế về việc robot AI tiêu dùng tích hợp vào gia đình. Điều này cũng có nghĩa là robot AI tiêu dùng đang chủ động tạo ra giá trị thông qua việc đồng hành cảm xúc và cung cấp dịch vụ chủ động trong các kịch bản thực tế.
Tuy nhiên, trong tương lai, nếu chúng không thể vượt qua giới hạn của một "vật trang trí biết nói", không thể thực sự chủ động mang lại sự an ủi khi người dùng cô đơn, buồn chán hay lo lắng trong cuộc sống hàng ngày, thì dưới lời tiên đoán về một thị trường hàng nghìn tỷ, phần lớn sản phẩm có lẽ cuối cùng cũng khó thoát khỏi thực tế là sẽ âm thầm "đắp chiếu" ở một góc nào đó.
Tưởng tượng mà xem, sau một ngày dài làm việc mệt mỏi, bạn trở về nhà, và ngay lập tức, chú thú cưng thông minh ở góc phòng cảm nhận được sự hiện diện của bạn. Nó từ từ "tỉnh giấc" khỏi chế độ chờ, và khi bạn đưa tay vuốt ve, các cảm biến bên trong được kích hoạt, chú ta đáp lại bằng ánh đèn LED nhấp nháy đầy sống động. Nghe cứ như phim khoa học viễn tưởng nhỉ? Nhưng không đâu, đây lại là một cảnh tượng rất thật đang diễn ra trong cuộc sống của nhiều bạn trẻ trên khắp thế giới đấy.
Một dòng sản phẩm mới toanh mang tên "thú cưng ảo" đang dần trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tình cảm của người thành thị. Từ Ropet gây sốt trên mạng xã hội, cho đến OlloNi của Huichang Technology ra mắt tại CES 2026, những người bạn điện tử này không cần ăn uống, không ốm đau, nhưng lại có thể mang đến phản hồi cảm xúc tức thì. Vậy rốt cuộc, chúng đang "thu thuế cô đơn" của giới trẻ, hay mở ra một cách kết nối tình cảm hoàn toàn mới mẻ đây?
Sự cô đơn, vốn dĩ chỉ là một cảm xúc cá nhân đôi khi xuất hiện, giờ đây lại đang dần trở thành một trạng thái xã hội phổ biến. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từng báo cáo rằng, cứ trung bình 6 người trên toàn cầu thì có 1 người phải vật lộn với nỗi cô đơn. Ở Trung Quốc, con số này còn cụ thể hơn nữa, với hơn 125 triệu người sống độc thân, tạo nên một thị trường tiềm năng khổng lồ cho những ai khao khát được bầu bạn.
Thú cưng ảo không còn là món đồ chơi công nghệ xa xỉ nữa đâu, mà chúng đang nhanh chóng tạo ra một thị trường với quy mô đáng kinh ngạc. Sự sôi động của thị trường này được chứng thực rõ ràng nhất từ phía người tiêu dùng. Chẳng hạn, phiên bản "chú ngốc thông minh" hợp tác với Huawei đã bán được 6.000 chiếc chỉ trong 10 phút ngay sau khi ra mắt. Hay như Ropet, thú cưng AI của Beijing Mengyou Intelligent, ra mắt trên sàn thương mại điện tử JD.com vào tháng 10 năm 2025, đến nay đã xuất xưởng hơn 10.000 đơn vị trên toàn cầu.
Thị trường vốn cũng không đứng ngoài cuộc, họ đã mạnh tay rót tiền vào làn sóng này. Theo thống kê chưa đầy đủ, từ năm 2024 đến nay, lĩnh vực đồ chơi robot ở Trung Quốc đã chứng kiến ít nhất 52 thương vụ đầu tư và tài trợ. Riêng trong năm 2025, con số này là 33 thương vụ, tăng 83% so với cùng kỳ năm trước.
Tại sự kiện CES 2026, các loại robot đồng hành cũng trở thành tâm điểm của làn sóng "trí tuệ hiện thân" dành cho người tiêu dùng. Chúng không còn giới hạn ở hình dáng robot truyền thống nữa, mà xuất hiện dưới nhiều hình thái đa dạng như hình cầu, thiết bị bay, thú nhồi bông hay vật trang trí để bàn. Thậm chí, có những chú robot đồng hành với vẻ ngoài khá "dị" khiến nhiều người phải "rớt san" (chỉ số tỉnh táo), rõ ràng là nhắm đến đối tượng khách hàng ở nước ngoài. Ví dụ như OLLOBOT của Huichang Technology, một "thú cưng ảo" có khả năng nhận diện đồ vật khắp nhà và cảm nhận cảm xúc của các thành viên. Về chức năng, nó gần giống một quản gia thông minh, nhưng với "cái cổ hươu cao cổ" và "khuôn mặt ếch", nó đã thu hút rất nhiều người chụp ảnh và chia sẻ.
Thú cưng ảo thực ra không phải là một khái niệm mới mẻ gì, vậy tại sao chúng lại bùng nổ mạnh mẽ trong hai năm gần đây? Lý do cốt lõi nằm ở sự trưởng thành vượt bậc của công nghệ nền tảng, đã cung cấp "trái tim" và "bộ não" không thể thiếu cho sự "ra đời" của thú cưng ảo, giúp chúng thực sự "sống" dậy và tương tác với con người.
Chẳng hạn, robot AI "Xin Dalu (Dudu)" chuyên giúp trẻ em hình thành thói quen tốt ở Trung Quốc, sau khi được tích hợp mô hình ngôn ngữ lớn, không chỉ nhận diện cảm xúc đa phương thức mà còn có thể ghi nhớ sở thích của trẻ nhờ bộ nhớ dài hạn, rồi tự nhiên nhắc đến trong các cuộc trò chuyện sau này. Sự "thấu hiểu" này đã giúp tăng thời lượng trò chuyện trung bình của người dùng lên 50%, củng cố đáng kể sự gắn bó.
Hay như Fuzozo, một món đồ chơi AI thời thượng được ví như "LABUBU phiên bản AI", đã tích hợp JoyInside để nhận diện cảm xúc chính xác và phản hồi giống con người. Chỉ trong chưa đầy nửa năm kể từ khi ra mắt vào năm 2025, doanh số của Fuzozo đã vượt mốc 120.000 chiếc và còn giành được danh hiệu quán quân về doanh số trong danh mục đồ chơi AI trên các nền tảng thương mại điện tử lớn.
Tóm lại, những sản phẩm này đã đánh trúng vào điểm giao thoa giữa "nền kinh tế cô đơn" và "nền kinh tế thú cưng" của xã hội hiện đại, trở thành một lời hứa hẹn cho thị trường thay thế tình cảm trị giá hàng trăm tỷ đồng.
Hiện nay, quy mô nền kinh tế thú cưng vẫn đang tiếp tục mở rộng. Các báo cáo thị trường cho thấy, vào năm 2025, quy mô thị trường tiêu dùng thú cưng (chó, mèo) ở các đô thị đạt 312,6 tỷ nhân dân tệ (tương đương khoảng 43,14 tỷ USD hoặc 1.062,84 nghìn tỷ VNĐ), tăng 4,1% so với năm 2024.
Tuy nhiên, việc nuôi một thú cưng thật đòi hỏi thời gian, tiền bạc và trách nhiệm, khiến nhiều bạn trẻ thành thị phải chùn bước. Chi phí trung bình hàng năm cho một chú chó là 3.006 nhân dân tệ (khoảng 415 USD hoặc 10,22 triệu VNĐ), tăng nhẹ 1,5% so với năm 2024. Còn với một chú mèo, chi phí trung bình hàng năm là 2.085 nhân dân tệ (khoảng 288 USD hoặc 7,09 triệu VNĐ), tăng 3,2% so với năm 2024.
Thế là, "thú cưng ảo" ra đời như một giải pháp "thay thế" hoàn hảo, vừa mang lại sự an ủi về mặt cảm xúc, lại không cần cho ăn, không rụng lông, và không có nguy cơ bị bỏ rơi.
Làn sóng vốn đầu tư và sự bùng nổ tiêu dùng đã cùng nhau đẩy "người bạn đồng hành hiện thân" lên tầm cao mới. Thế nhưng, khi cảm giác mới lạ về thú cưng ảo dần phai nhạt như thủy triều rút, nhiều phòng khách hay bàn làm việc của người dùng lại xuất hiện thêm một "vật thể sống kỹ thuật số" biến thành món đồ trang trí đắt tiền.
Chẳng hạn, từ "chú ngốc thông minh" của Huawei từng cháy hàng, đến Fuzozo gây sốt, sau giai đoạn "trăng mật" ban đầu, những từ khóa như "tương tác đơn điệu", "mất đi sự mới mẻ" và "bị bỏ xó" lại xuất hiện thường xuyên trong phản hồi của người dùng.
Điều này khiến chúng ta không khỏi băn khoăn: Khi sự nhiệt tình của vốn và thị trường bắt đầu xa rời trải nghiệm thực tế của người dùng, liệu cuộc cách mạng cảm xúc mang tên thú cưng ảo này có trở thành một bữa tiệc công nghệ tiêu dùng nhanh được thổi phồng quá mức hay không?
Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ, phần lớn "trí thông minh" của thú cưng ảo hiện tại vẫn còn khá hời hợt. Chế độ tương tác của chúng đơn điệu và thiếu khả năng hiểu sâu sắc ngữ cảnh, dẫn đến trải nghiệm người dùng nhanh chóng rơi vào giai đoạn "đồ chơi" sau khi cảm giác mới lạ cạn kiệt.
Với các sản phẩm hot như "chú ngốc thông minh" của Huawei hay Fuzozo, nhiều người dùng sau khi trải qua giai đoạn đầu đầy hứng thú, đã nhận ra rằng các kiểu tương tác trở nên lặp đi lặp lại và máy móc, không thể thực hiện những cuộc trò chuyện liên tục có chiều sâu và ghi nhớ.
Xét cho cùng, nhiều sản phẩm chỉ đơn thuần là sự kết hợp giữa "mô hình AI lớn + phần cứng", thiếu đi một "bộ não" thực sự có thể hiểu môi trường và ý định của người dùng. Nhiều nhà khởi nghiệp thậm chí còn chưa thực sự nghĩ rõ "điểm cốt lõi nào sẽ chạm đến trái tim người dùng". Điều này dẫn đến sự cạnh tranh trùng lặp giữa các sản phẩm và sự thiếu gắn kết từ phía người dùng.
Dữ liệu về tỷ lệ trả hàng còn trực quan hơn nữa. Theo số liệu từ các nền tảng thương mại điện tử, dù doanh số đồ chơi AI năm 2024 rất khả quan, nhưng tỷ lệ trả hàng trung bình lại lên tới 35%, cao hơn nhiều so với 15% của đồ chơi truyền thống. Ngay cả sản phẩm "hot" như Fuzozo cũng chỉ đạt 75% tỷ lệ đánh giá tích cực. Điều này cho thấy đằng sau thị trường sôi động có thể là thực tế hàng loạt sản phẩm đang âm thầm "đắp chiếu" trong ngăn kéo.
Đáng báo động hơn, một số sản phẩm đang rơi vào vòng xoáy tiếp thị "trí tuệ giả" được thổi phồng quá mức, dùng những lời quảng cáo khoa trương để che đậy khoảng cách lớn về mức độ trưởng thành của công nghệ, khiến không ít người tiêu dùng cảm thấy mình đã "nộp thuế ngu ngốc".
Chẳng hạn, một chiếc vòng cổ AI tên là Friend, quảng cáo chủ yếu về khả năng đồng hành cảm xúc 24/24, đã thu hút 26 triệu người theo dõi trong giai đoạn đặt trước. Quảng cáo tuyên bố đây là một người bạn kỹ thuật số có thể lắng nghe mọi lúc và hình thành "suy nghĩ" riêng. Tuy nhiên, khi người dùng nhận được sản phẩm, họ phát hiện ra rằng "người bạn" này không chỉ có thời lượng pin giảm từ 15 giờ quảng cáo xuống còn 4 giờ, mà mô hình ngôn ngữ lớn tích hợp bên trong còn thường xuyên đưa ra những câu trả lời "trịch thượng" hay thậm chí "cay nghiệt", khiến những người tìm kiếm sự an ủi lại bị tổn thương.
Ngoài ra, đối với phần lớn các công ty đổ xô vào lĩnh vực thú cưng ảo, lợi nhuận vẫn là một "ranh giới sinh tử" xa vời. Dù có những đợt gọi vốn sôi nổi và các triển lãm hoành tráng, thì cũng khó che giấu sự mơ hồ trong mô hình kinh doanh của họ.
Dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Công nghiệp Zhongyan Puhua cho thấy, thị trường đồng hành cảm xúc AI ở Trung Quốc sẽ bùng nổ lên 3,866 tỷ nhân dân tệ (khoảng 534 triệu USD hoặc 13,14 nghìn tỷ VNĐ) vào năm 2025, và dự kiến sẽ vượt mốc 59,5 tỷ nhân dân tệ (khoảng 8,22 tỷ USD hoặc 202,3 nghìn tỷ VNĐ) vào năm 2028, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm đạt 148,74%.
Tuy nhiên, trong lĩnh vực phần cứng AI, 2 triệu đơn vị xuất xưởng thường được coi là "ranh giới sinh tử". Thế nhưng, hiện tại, ngay cả những sản phẩm ngôi sao dẫn đầu thị trường cũng chỉ đạt tổng số lượng xuất xưởng ở mức hàng chục nghìn. Ví dụ, robot thú cưng gia đình Loona của "Ke Yi Technology", có khả năng tương tác cảm xúc, giải trí và chăm sóc từ xa, đã đạt tổng doanh số khoảng 100.000 chiếc, còn rất xa so với mục tiêu 2 triệu chiếc.
Khi quy mô doanh số không thể đột phá, chi phí nghiên cứu phát triển và phần cứng đắt đỏ sẽ khó được san sẻ, lợi nhuận tự nhiên trở thành một điều xa vời.
Chẳng hạn, cổ phiếu hàng đầu trong lĩnh vực đồ chơi AI là Botong Integrated, trong quý 3 năm 2025, tỷ suất lợi nhuận ròng của công ty là -5,85%, lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông giảm mạnh 301,11% so với cùng kỳ năm trước. Dù Beishidake và Deyiwencuang có lãi, nhưng tỷ suất lợi nhuận ròng của họ chỉ lần lượt là 5,46% và 2,79%, với lợi nhuận ròng chỉ ở mức hàng chục triệu nhân dân tệ.
Thị trường tiêu dùng sôi động có thể duy trì được một thời gian, nhưng không thể giải quyết được mô hình kinh doanh mơ hồ trong dài hạn. Trước khi quy mô thị trường thực sự mở rộng, hầu hết các công ty đều phải tồn tại trong khoảng trống giữa việc "đốt tiền nuôi dưỡng thị trường" và "khó khăn tìm kiếm lợi nhuận".
ARK Invest dự đoán, quy mô thị trường đồng hành AI toàn cầu sẽ tăng vọt từ khoảng 30 triệu USD vào năm 2023 lên 70 tỷ đến 150 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm vượt 200%. Một thị trường "đại dương xanh" trị giá hàng nghìn tỷ đang chờ được khai phá.
Nhưng thực tế lại cho thấy một bức tranh khác. Tỷ lệ thâm nhập thị trường robot đồng hành toàn cầu chỉ khoảng 6%, còn ở Trung Quốc, tỷ lệ thâm nhập của robot chăm sóc cảm xúc chỉ khoảng 5%. Rõ ràng, mức độ chấp nhận của thị trường vẫn chưa cao.
Để phá vỡ thế bế tắc này, nhiệm vụ hàng đầu là phải thoát ra khỏi "khu vực đồ chơi" với các chức năng tương tự nhau. Bằng cách giải quyết những nhu cầu thiết yếu và tạo ra sự khác biệt sâu sắc, chúng ta mới có thể chạm đến những phân khúc khách hàng thực sự sẵn lòng chi trả.
Chẳng hạn, Huichang Technology, với mức đầu tư nghiên cứu và phát triển tăng 14,47% trong ba quý đầu năm 2025, đang dồn toàn lực vào lĩnh vực này. Sản phẩm OLLOBOT của họ có ý tưởng là đưa công nghệ mô hình VLA (Thị giác – Ngôn ngữ – Hành động) đầu cuối cấp doanh nghiệp, vốn được dùng trong y tế từ xa và hội nghị thông minh, xuống cấp độ tiêu dùng. Mục tiêu là đạt được bước nhảy vọt từ "phản hồi thụ động" sang "nhận thức và chăm sóc chủ động".
Một công ty khởi nghiệp Trung Quốc tên Takway đã ra mắt Sweekar, một phụ kiện thú cưng chạy bằng AI. Thiết kế của nó cho phép phát triển cùng người dùng, cả về thể chất lẫn cảm xúc. Sweekar còn có thể tỏa nhiệt và mô phỏng nhịp thở nhẹ nhàng, tạo ra "cảm giác hiện diện chân thực hơn và kết nối cảm xúc mạnh mẽ hơn".
Hơn nữa, việc thâm nhập vào các kịch bản cuộc sống thực rộng lớn hơn có lẽ cũng là chìa khóa quan trọng để khai thác tiềm năng thị trường. Dữ liệu khảo sát của Toubao cho thấy, dân số ở các thành phố cấp ba, cấp bốn và nông thôn chiếm hơn 60%, với mức tiêu dùng trung bình hàng tháng của hộ gia đình đã vượt 3.000 nhân dân tệ (khoảng 414 USD hoặc 10,2 triệu VNĐ). Quy mô dân số khổng lồ và sức mua ngày càng tăng chính là lợi thế tự nhiên.
Ví dụ, Fuzozo có giá 399 nhân dân tệ (khoảng 55 USD hoặc 1,35 triệu VNĐ), thấp hơn đáng kể so với các sản phẩm cùng loại có giá hàng nghìn nhân dân tệ, đã bán được hơn một nghìn đơn hàng chỉ trong 10 phút đặt trước dịp 618. Hay như Ecovacs, gã khổng lồ trong lĩnh vực robot hút bụi, với dòng sản phẩm Deebot mini giá cả phải chăng hơn, nhắm đến các căn hộ nhỏ, đã đáp ứng chính xác thói quen sinh hoạt và tiêu dùng của "giới trẻ thị trấn", cung cấp lựa chọn ở mức giá nghìn nhân dân tệ. Dòng sản phẩm này đã bán được hơn 20.000 chiếc ngay trong đợt mở bán đầu tiên, mở ra một đường cong tăng trưởng mới.
Nếu việc thâm nhập thị trường cấp dưới là "mở rộng chiều rộng" cho thú cưng ảo, thì việc tích hợp vào hệ sinh thái nhà thông minh lại là "sự tích lũy chiều sâu" để xây dựng giá trị lâu dài cho chúng.
Một tín hiệu tích cực là một số sản phẩm robot đồng hành AI đã bắt đầu hành động. Chẳng hạn, OlloNi của Huichang Technology đã hỗ trợ giao thức Matter, có thể liên kết với các thiết bị nhà thông minh. Robot đồng hành trẻ em AiMe của TCL có thể liên kết với nhà thông minh để cung cấp dịch vụ cá nhân hóa. Robot thú cưng AI Aura của Tuya Smart có thể kết nối với các dịch vụ quản lý sức khỏe, xây dựng một nền tảng thông minh lấy thú cưng làm trung tâm.
Nhìn chung, tất cả những ví dụ này đều cung cấp các trường hợp thực tế về việc robot AI tiêu dùng tích hợp vào gia đình. Điều này cũng có nghĩa là robot AI tiêu dùng đang chủ động tạo ra giá trị thông qua việc đồng hành cảm xúc và cung cấp dịch vụ chủ động trong các kịch bản thực tế.
Tuy nhiên, trong tương lai, nếu chúng không thể vượt qua giới hạn của một "vật trang trí biết nói", không thể thực sự chủ động mang lại sự an ủi khi người dùng cô đơn, buồn chán hay lo lắng trong cuộc sống hàng ngày, thì dưới lời tiên đoán về một thị trường hàng nghìn tỷ, phần lớn sản phẩm có lẽ cuối cùng cũng khó thoát khỏi thực tế là sẽ âm thầm "đắp chiếu" ở một góc nào đó.
