Mai Nhung
Writer
Trong một động thái thể hiện tham vọng không giới hạn của tỷ phú Elon Musk, SpaceX vừa chính thức nộp hồ sơ lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) để xin cấp phép cho một dự án vũ trụ có quy mô chưa từng có trong lịch sử nhân loại. Theo đó, công ty này đề xuất phóng một chùm vệ tinh khổng lồ lên tới một triệu đơn vị nhằm mục đích thiết lập các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) vận hành trực tiếp trên quỹ đạo Trái Đất.
Giải pháp năng lượng cho cơn khát điện của AI
Hồ sơ của SpaceX nêu rõ tầm nhìn về việc chuyển dịch hạ tầng tính toán từ mặt đất lên không gian nhằm giải quyết những thách thức môi trường cấp bách mà ngành công nghiệp AI đang đối mặt. Các hệ thống AI hiện đại đòi hỏi năng lực tính toán khổng lồ, kéo theo việc tiêu thụ điện năng và tài nguyên nước để làm mát ở mức báo động, gây áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng tại nhiều địa phương.
Giải pháp mà SpaceX đưa ra là tận dụng môi trường vũ trụ. Các trung tâm dữ liệu vệ tinh này sẽ khai thác nguồn năng lượng Mặt Trời gần như liên tục và vô tận trên quỹ đạo, không bị phụ thuộc vào chu kỳ ngày đêm hay thời tiết như các trạm điện mặt trời dưới đất. Hơn nữa, vấn đề tản nhiệt – bài toán nan giải nhất của các siêu máy tính – sẽ được giải quyết triệt để nhờ khả năng tỏa nhiệt trực tiếp ra môi trường chân không lạnh giá của vũ trụ, loại bỏ hoàn toàn nhu cầu sử dụng nước làm mát.
Hạ tầng kỹ thuật và mối liên kết với xAI
Về mặt vận hành, các vệ tinh chứa máy chủ này dự kiến sẽ hoạt động ở quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO) và kết nối với nhau thành một mạng lưới khép kín thông qua công nghệ giao tiếp bằng laser tốc độ cao. Đề xuất này được công bố ngay sau khi xuất hiện các thông tin rò rỉ về việc Elon Musk đang thảo luận khả năng sáp nhập SpaceX với xAI, công ty trí tuệ nhân tạo của ông. Nếu viễn cảnh này xảy ra, mạng lưới một triệu vệ tinh này sẽ đóng vai trò là xương sống phần cứng, cung cấp sức mạnh tính toán độc lập và khổng lồ cho các mô hình AI thế hệ mới như Grok.
Để hiện thực hóa việc đưa khối lượng thiết bị khổng lồ này lên quỹ đạo, SpaceX đặt cược vào Starship – dòng tên lửa tái sử dụng toàn phần thế hệ mới. Với khả năng chuyên chở tải trọng lớn và chi phí phóng rẻ hơn đáng kể so với các phương tiện truyền thống, Starship được xem là chìa khóa duy nhất để mở ra kỷ nguyên trung tâm dữ liệu vũ trụ. Được biết, dòng tên lửa này đã thực hiện 11 lần phóng thử nghiệm kể từ năm 2023 và dự kiến sẽ bắt đầu các sứ mệnh mang tải trọng thương mại trong năm nay.
Tính khả thi và rào cản pháp lý
Mặc dù con số một triệu vệ tinh nghe có vẻ viễn tưởng, giới phân tích cho rằng đây có thể là một chiến lược "xin dư" thường thấy trong ngành công nghiệp vũ trụ. Các nhà khai thác thường xin cấp phép cho số lượng vệ tinh lớn hơn nhiều so với kế hoạch thực tế để tạo dư địa linh hoạt cho việc thiết kế và mở rộng mạng lưới trong tương lai. Trước đây, SpaceX từng xin phép phóng 42.000 vệ tinh cho dự án Internet Starlink, nhưng thực tế đến nay mới chỉ có khoảng 9.500 vệ tinh được triển khai hoạt động.
Hiện tại, tổng số vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo Trái Đất của toàn nhân loại chỉ vào khoảng 15.000 đơn vị. Do đó, đề xuất phóng thêm một triệu vệ tinh của SpaceX chắc chắn sẽ vấp phải sự giám sát chặt chẽ từ FCC và cộng đồng quốc tế do lo ngại về rác thải vũ trụ và an toàn quỹ đạo. Đến thời điểm này, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức. Quyết định của cơ quan này sẽ là yếu tố then chốt xác định liệu tham vọng biến vũ trụ thành "bộ não AI" của Elon Musk có thể cất cánh hay không.
Giải pháp năng lượng cho cơn khát điện của AI
Hồ sơ của SpaceX nêu rõ tầm nhìn về việc chuyển dịch hạ tầng tính toán từ mặt đất lên không gian nhằm giải quyết những thách thức môi trường cấp bách mà ngành công nghiệp AI đang đối mặt. Các hệ thống AI hiện đại đòi hỏi năng lực tính toán khổng lồ, kéo theo việc tiêu thụ điện năng và tài nguyên nước để làm mát ở mức báo động, gây áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng tại nhiều địa phương.
Giải pháp mà SpaceX đưa ra là tận dụng môi trường vũ trụ. Các trung tâm dữ liệu vệ tinh này sẽ khai thác nguồn năng lượng Mặt Trời gần như liên tục và vô tận trên quỹ đạo, không bị phụ thuộc vào chu kỳ ngày đêm hay thời tiết như các trạm điện mặt trời dưới đất. Hơn nữa, vấn đề tản nhiệt – bài toán nan giải nhất của các siêu máy tính – sẽ được giải quyết triệt để nhờ khả năng tỏa nhiệt trực tiếp ra môi trường chân không lạnh giá của vũ trụ, loại bỏ hoàn toàn nhu cầu sử dụng nước làm mát.
Hạ tầng kỹ thuật và mối liên kết với xAI
Về mặt vận hành, các vệ tinh chứa máy chủ này dự kiến sẽ hoạt động ở quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO) và kết nối với nhau thành một mạng lưới khép kín thông qua công nghệ giao tiếp bằng laser tốc độ cao. Đề xuất này được công bố ngay sau khi xuất hiện các thông tin rò rỉ về việc Elon Musk đang thảo luận khả năng sáp nhập SpaceX với xAI, công ty trí tuệ nhân tạo của ông. Nếu viễn cảnh này xảy ra, mạng lưới một triệu vệ tinh này sẽ đóng vai trò là xương sống phần cứng, cung cấp sức mạnh tính toán độc lập và khổng lồ cho các mô hình AI thế hệ mới như Grok.
Để hiện thực hóa việc đưa khối lượng thiết bị khổng lồ này lên quỹ đạo, SpaceX đặt cược vào Starship – dòng tên lửa tái sử dụng toàn phần thế hệ mới. Với khả năng chuyên chở tải trọng lớn và chi phí phóng rẻ hơn đáng kể so với các phương tiện truyền thống, Starship được xem là chìa khóa duy nhất để mở ra kỷ nguyên trung tâm dữ liệu vũ trụ. Được biết, dòng tên lửa này đã thực hiện 11 lần phóng thử nghiệm kể từ năm 2023 và dự kiến sẽ bắt đầu các sứ mệnh mang tải trọng thương mại trong năm nay.
Tính khả thi và rào cản pháp lý
Mặc dù con số một triệu vệ tinh nghe có vẻ viễn tưởng, giới phân tích cho rằng đây có thể là một chiến lược "xin dư" thường thấy trong ngành công nghiệp vũ trụ. Các nhà khai thác thường xin cấp phép cho số lượng vệ tinh lớn hơn nhiều so với kế hoạch thực tế để tạo dư địa linh hoạt cho việc thiết kế và mở rộng mạng lưới trong tương lai. Trước đây, SpaceX từng xin phép phóng 42.000 vệ tinh cho dự án Internet Starlink, nhưng thực tế đến nay mới chỉ có khoảng 9.500 vệ tinh được triển khai hoạt động.
Hiện tại, tổng số vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo Trái Đất của toàn nhân loại chỉ vào khoảng 15.000 đơn vị. Do đó, đề xuất phóng thêm một triệu vệ tinh của SpaceX chắc chắn sẽ vấp phải sự giám sát chặt chẽ từ FCC và cộng đồng quốc tế do lo ngại về rác thải vũ trụ và an toàn quỹ đạo. Đến thời điểm này, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức. Quyết định của cơ quan này sẽ là yếu tố then chốt xác định liệu tham vọng biến vũ trụ thành "bộ não AI" của Elon Musk có thể cất cánh hay không.
