thumbnail - Cô đơn làm cho não bộ thay đổi, suy giảm nhận thức và trí nhớ
Thu Hà
Hà Nội

Cô đơn làm cho não bộ thay đổi, suy giảm nhận thức và trí nhớ

Tại sao chúng ta luôn nhận được những tương tác qua lại khi tham gia các hoạt động cộng đồng tại các lễ hội hay các sự kiện đông người khác. Theo giả thuyết não bộ xã hội, đó là do bộ não con người đặc biệt tiến hóa để hỗ trợ các hoạt động trong mỗi trường như vậy. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng khi ở trong một nhóm, thuộc một nhóm nào đó, chúng ta có thể cải thiện sức khỏe  cho chính mình và tăng mức độ hài lòng với cuộc sống. Thật không may, vì một số lý do nào đó nhiều người đang bị cô đơn hoặc bị cô lập về mặt xã hội. Và nếu bộ não con người thực sự tiến hóa để tương tác xã hội, có lẽ khác chắc chắn khi cho rằng nó sẽ ảnh hưởng đến não bộ. 

Nghiên cứu mới với những phát hiện quan trọng

Một nghiên cứu gần đây cho thấy sự cô lập xã hội có liên quan đến những thay đổi trong cấu trúc não và nhận thức - quá trình tinh thần tiếp thu kiến thức - thậm chí còn làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ ở người lớn tuổi. Đã có rất nhiều bằng chứng ủng hộ giả thuyết não xã hội, chẳng hạn như một nghiên cứu đã lập bản đồ các vùng não liên quan đến tương tác xã hội ở khoảng 7.000 người, nó chỉ ra rằng các vùng não liên tục tham gia vào các tương tác xã hội đa dạng được liên kết chặt chẽ với các mạng hỗ trợ nhận thức, bao gồm mạng chế độ mặc định - hoạt động khi chúng ta không tập trung vào việc tương tác với thế giới bên ngoài, mạng đối tượng - giúp chúng ta chọn những gì chúng ta chú ý đến, mạng lưới dưới vỏ não - liên quan đến trí nhớ, cảm xúc và động lực và mạng điều hành trung tâm - cho phép chúng ta điều chỉnh cảm xúc của mình.


Cô đơn làm cho não bộ thay đổi, suy giảm nhận thức và trí nhớ 


Ở điều tra mới này, các nhà khoa học muốn xem xét kỹ hơn cách cô lập xã hội ảnh hưởng đến chất xám - gồm các vùng não ở lớp ngoài của não, bao gồm các tế bào thần kinh. Do đó, chúng tôi đã điều tra dữ liệu từ gần 500.000 người, với độ tuổi trung bình là 57. Những người này sẽ được phân loại là bị cô lập về mặt xã hội nếu họ sống một mình, tiếp xúc với xã hội ít hơn hàng tháng và tham gia vào các hoạt động xã hội ít hơn hàng tuần.

Nghiên cứu mới này cũng bao gồm dữ liệu hình ảnh thần kinh (MRI) từ khoảng 32.000 người. Điều này cho thấy những người bị cô lập về mặt xã hội có nhận thức kém hơn, bao gồm cả trí nhớ và thời gian phản ứng, đồng thời khối lượng chất xám trong nhiều bộ phận của não thấp hơn. Những khu vực này bao gồm vùng thái dương (xử lý âm thanh và giúp mã hóa trí nhớ), thùy trán (liên quan đến sự chú ý, lập kế hoạch và các nhiệm vụ nhận thức phức tạp) và vùng hải mã - khu vực quan trọng liên quan đến học tập và trí nhớ, thường bị gián đoạn sớm trong bệnh Alzheimer.  Nghiên cứu đã tìm thấy mối liên hệ giữa khối lượng chất xám thấp hơn và các quá trình di truyền cụ thể có liên quan đến bệnh Alzheimer. Những cuộc theo dõi với người tham gia kéo dài 12 năm sau đó cho thấy những người bị cô lập về mặt xã hội, nhưng không cô đơn, có nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ tăng 26%.

Những thay đổi trong não bộ

Sự cô lập xã hội cần được kiểm tra chi tiết hơn trong các nghiên cứu trong tương lai để xác định cơ chế chính xác đằng sau những ảnh hưởng sâu sắc của nó đối với não bộ của chúng ta. Nhưng có một sự rõ ràng là nếu bạn bị cô lập quá lâu, bạn có thể đang rơi vào tình trạng căng thẳng mãn tính. Những điều này lại có tác động lớn đến não bộ và cả sức khỏe thể chất của bạn.

Một yếu tố khác có thể là nếu chúng ta không sử dụng một số vùng não nhất định, chúng ta sẽ mất một số chức năng của chúng. Đã có một nghiên cứu với các tài xế taxi cho thấy rằng họ càng ghi nhớ các tuyến đường và địa chỉ thì khối lượng của hồi hải mã càng tăng lên (hồi hải mã và vùng não mang chức năng ghi nhớ và hình dung đường đi) . Và rất có thể nếu chúng ta không thường xuyên tham gia vào các cuộc thảo luận xã hội, chẳng hạn, việc sử dụng ngôn ngữ và các quá trình nhận thức khác, chẳng hạn như sự chú ý và trí nhớ, sẽ giảm đi. Điều đó cũng ảnh hưởng đến khả năng của chúng ta để thực hiện nhiều nhiệm vụ nhận thức phức tạp - trí nhớ và sự chú ý là yếu tố quyết định đối với tư duy nhận thức phức tạp nói chung.

Giải quyết nỗi cô đơn và cô lập xã hội như thế nào?


Cô đơn làm cho não bộ thay đổi, suy giảm nhận thức và trí nhớ 


Một tập hợp các khả năng tư duy mạnh mẽ trong suốt cuộc đời, được gọi là "dự trữ nhận thức", có thể được xây dựng thông qua việc giữ cho bộ não của bạn hoạt động. Một cách hiệu quả để làm điều này là học những điều mới, chẳng hạn như một ngôn ngữ khác hoặc một loại nhạc cụ. Dự trữ nhận thức là một khả năng được chứng minh là cải thiện quá trình và mức độ nghiêm trọng của lão hóa. Chẳng hạn như nó có thể bảo vệ chống lại một số bệnh tật hoặc rối loạn sức khỏe tâm thần, bao gồm các dạng mất trí nhớ, tâm thần phân liệt và trầm cảm , đặc biệt là sau chấn thương sọ não. 

Ngoài ra, còn nhiều yếu tố khác liên quan đến ối sống có thể cải thiện nhận thức và sức khỏe của bạn, bao gồm chế độ ăn uống lành mạnh và tập thể dục. Đối với bệnh Alzheimer, có một số phương pháp điều trị bằng thuốc,  nhưng hiệu quả của những phương pháp này đang cần được cải thiện và cần giảm tác dụng phụ. Con người cũng đang hy vọng rằng trong tương lai sẽ có những phương pháp điều trị tốt hơn cho chứng lão hóa và chứng sa sút trí tuệ. Một trong những  cách tìm hiểu về vấn đề này là xeton ngoại sinh - một nguồn năng lượng thay thế cho glucose - có thể được tiêu hóa thông qua các chất bổ sung dinh dưỡng.

Nhìn chung, nghiên cứu mới trên đây cho thấy giải quyết vấn đề cô đơn và cô lập xã hội cũng có thể hữu ích, đặc biệt là ở tuổi già. Các cơ quan y tế nên làm nhiều hơn nữa để kiểm tra xem ai bị cô lập và sắp xếp các hoạt động xã hội để giúp đỡ họ. 

Khi mọi người không ở trong môi trường tương tác trực tiếp, công nghệ có thể cung cấp một sự thay thế. Tuy nhiên, điều này nên áp dụng nhiều hơn cho các thế hệ trẻ, những người đã quen với việc sử dụng công nghệ để giao tiếp. Đối với những người lớn tuổi, nếu họ được đào tạo để sử dụng công nghệ, nó cũng mang đến những hiệu quả nhất định.

Tương tác xã hội là cực kỳ quan trọng. Một nghiên cứu cho thấy quy mô của nhóm xã hội của chúng ta thực sự có liên quan đến khối lượng của vỏ não trước (chức năng nhận thức và cảm xúc xã hội). Nhưng chúng ta cần bao nhiêu người bạn để giữ tương tác xã hội. Các nhà nghiên cứu thường đề cập đến "con số của Dunbar" để mô tả quy mô của các nhóm xã hội, phát hiện ra rằng chúng ta không thể duy trì hơn 150 mối quan hệ và chỉ thường quản lý khoảng 5 mối quan hệ thân thiết.

Một số báo cáo cũng cho thấy thiếu những bằng chứng thực nghiệm xung quanh số lượng của Dunbar và cần phải nghiên cứu thêm về quy mô tối ưu của các nhóm xã hội. Có một sự thật khó tranh cãi, đó là con người thuộc nhóm động vật xã hội và có được niềm vui từ việc kết nối với những người khác, dù chúng ta ở độ tuổi nào. Nó cũng đóng vai trò lớn với sức khỏe não bộ và vấn đề nhận thức của con người.

Nguồn sciencealert

Chủ đề liên quan

Chủ đề khác