thumbnail - "Tẩu vi thượng sách": Một loài nhện đực đã tìm ra cách thoát khỏi bị nhện cái ăn thịt sau khi ân ái
Hoàng Giáp
Hà Nội

"Tẩu vi thượng sách": Một loài nhện đực đã tìm ra cách thoát khỏi bị nhện cái ăn thịt sau khi ân ái

Với con người, một buổi hẹn hò tồi tệ sẽ chỉ để lại sự xấu hổ cho họ, nhưng với loài nhện, điều đó còn ảnh hưởng đến mạng sống của chúng. Sau khi ân ái, con cái to lớn và háu đói sẽ ăn luôn con đực để bù đắp năng lượng. Không cam lòng bị chính người tình ăn thịt, giống đực của một số loài đã phát triển cơ chế ngăn chặn cái chết tàn khốc đó. Chúng tự xé chân để đánh lạc hướng hoặc trói chân con cái bằng mạng nhện trước khi làm tình.

"Tẩu vi thượng sách": Một loài nhện đực đã tìm ra cách thoát khỏi bị nhện cái ăn thịt sau khi ân ái  

Màn giao phối của nhện đực và nhện cái

Tuy nhiên, trong cộng đồng nhện đực, có một loài đã tìm ra cách thoát khỏi nanh vuốt của những nàng nhện cái mà không cần phải hy sinh bộ phần nào trên cơ thể. Đó là con đực của nhện dệt quả cầu Philoponella (orb-weaving spider Philoponella), chúng sử dụng hai chân trước của mình để tự phóng tới nơi an toàn ngay sau khi giao phối.

Nếu không kịp chạy trốn, chúng sẽ bị người tình xử lý một cách tàn nhẫn. Cái tên nhện dệt quả cầu là dùng để mô tả cách thức săn mồi của chúng. Vì không có nọc độc gây chết hoặc làm bất động như những con khác, nhện cái thường ướp xác nhện đực thành quả cầu tơ với tổng độ dài khoảng 137 mét. Chúng quấn chặt đến nỗi chân của nhện đực bị gãy, sau đó chúng sẽ bị, một là nghiền nát đến chết, hai là chết ngạt.

Khi nghiên cứu về hành vi tình dục của nhện dệt quả cầu, Shichang Zhang, một nhà nhện học tại Đại học Hồ Bắc, đã thu thập mạng lưới gồm gần 300 cá thể. Ông quan sát rằng, mỗi khi cuộc tình với nhện cái xong, những con nhện đực nhỏ hơn ngay lập tức nhảy bật ra xa.

3 câu hỏi cần trả lời

Nhóm Zhang muốn tìm hiểu ba câu hỏi từ hành vi nhảy bật của nhện đực: tại sao chúng lại làm vậy, bộ phận nào trên cơ thể chúng giúp bật nhảy, cuối cùng là tốc độ và gia tốc chúng đạt được. Để có thể trả lời những câu hỏi trên, ông đã sử dụng các con nhện ở cả hai giới của loài này kết hợp nhiều máy ảnh tốc độ cao.

Ban đầu, nhóm quan sát có 155 trường hợp nhện giao phối thành công, sau đó hầu hết con đực đều thoát khỏi móng vuốt của người tình. Song, có 3 con đực quyết định ở lại và bị kết liễu.

"Tẩu vi thượng sách": Một loài nhện đực đã tìm ra cách thoát khỏi bị nhện cái ăn thịt sau khi ân ái  

Để trả lời câu hỏi đầu tiên, họ tiến hành khóa chức năng nhảy của 30 con nhện đực. Tất cả đều bị ăn thịt sau đó, điều này chứng minh hành động nhảy là cách nhện đực tự cứu chính mình. 

Đối với câu hỏi thứ hai, nhóm dùng camera độ phân giải cao để quay lại quá trình giao phối chỉ kéo dài 30 giây của nhện. Video tiết lộ nhện đực dường như phóng mình bằng cách gập hai chân trước của chúng vào cơ thể của con cái ở ngay vị trí khớp gối, sau đó mở rộng chân để nhảy ra xa. Tư thế nhảy của con nhện giống như cách vận động viên bơi lội cạnh tranh cho nội dung bơi ngửa. Khi ở vị trí xuất phát, họ bắt đầu gập chân và chống vào thành bể, sau đó sẽ bật người ra phía sau khi có tiếng còi vang lên. 

Phân tích máy tính của các video tốc độ cao cho thấy những con nhện đạt tốc độ lên tới 0.8 m/s, tốc độ tối đa là 528 m/s2. Nếu những con nhện trong thí nghiệm có thể duy trì mức độ tăng tốc lâu hơn trung bình 4 mili giây, chúng sẽ đạt tốc độ 60 dặm một giờ trong khoảng 0,05 giây.

Nhảy bằng chi trước

Để kiểm tra xem liệu chi trước của nhện đực có tham gia vào quá trình tháo chạy hay không, nhóm tiến hành loại bỏ một hoặc cả hai chân trước. Kết quả cho thấy tất cả 60 con nhện đều không thể giao phối ngay sau đó, chúng tán tỉnh nhau nhưng không thực hiện giao phối.

Sau đó, họ loại bỏ một hoặc hai trong số sáu chân còn lại của con nhện, dù vậy điều này vẫn không gây ảnh hưởng đáng kể đến việc giao phối thành công hoặc khả năng phóng đi của chúng. 20 con nhện thiếu một chân và 20 con nhện thiếu hai chân đều đã giao phối thành công và nhảy đến nơi an toàn.

Đối với thử nghiệm thứ ba, các nhà nghiên cứu đã tạo một lỗ nhỏ ở mặt sau khớp “đầu gối” của nhện bằng chiếc kim. Họ làm vậy bởi vì nhện không có cơ giúp mở hai chân cũng như cơ phóng lên cao. Để làm điều đó, chàng nhện 8 chân phải dựa vào áp suất thủy lực.


Jonathan Coddington, người phụ trách của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Smithsonian cho biết: “Nhện có một cơ lớn ở ngực và khi nó bị nén lại, chúng có thể bắn dịch cơ thể vào chân, khiến chúng thẳng ra rất nhanh”.

Vì vậy, khi nhóm tạo một lỗ ở khớp gối của con nhện, nó không thể tạo ra đủ áp suất thủy lực để kéo dài chân và hoàn thành quá trình phóng. Tất cả 15 con bị tạo lỗ không cố gắng giao phối hoặc tán tỉnh con cái, thay vào đó chúng chọn cách giữ khoảng cách.

“Khi nhảy, đa số loài nhện thường sử dụng bốn chân sau của chúng, điều kỳ lạ ở con đực của giống nhện này là chúng lại sử dụng hai chân trước để bật nhảy”, Coddington, người không tham gia nghiên cứu cho biết.

“Thật hấp dẫn khi biết chúng có thể thực hiện hành động nhảy mà không cần cơ bắp, chỉ với áp suất thủy lực. Chân loài nhện dệt quả cầu mịn hơn sợi tóc con người, nhưng bên trong lại rỗng và chúng có thể tạo ra nhiều lực với lượng chất lỏng ít ỏi", Saad Bhamla, một nhà lý sinh tại Georgia Tech, người không tham gia vào nghiên cứu.

Cuối cùng vẫn bị xơi tái

Zhang cho biết phát hiện trên củng cố giả thuyết nhện đực đã tiến hóa để tránh khỏi số phận bị ăn thịt, bổ sung rằng nhện đực có thể thực hiện hành vi phóng 6 lần trong chu kỳ 8 tiếng. Song, cuối cùng chúng vẫn bị giết và ăn thịt ở lần cuối do kiệt sức. Những con đực khỏe nhất tạo ra nhiều nhện con bằng cách giao phối với một nhện cái nhiều lần và tránh không bị ăn thịt, hoặc tìm thêm bạn tình.

“Nghiên cứu này làm tôi thích thú với mức độ ngầu của loài nhện đực. Quan sát hành vi của chúng hấp dẫn hơn người nhện nhiều”, Bhamla chia sẻ.

Nguồn: Smithsonianmag

Chủ đề liên quan

Chủ đề khác