4 điều sẽ phải đánh đổi khi một trung tâm dữ liệu "mọc" lên ở khu dân cư

[Hư Trúc]

Cơn sốt xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang bùng nổ, nhưng đằng sau vẻ ngoài tĩnh lặng là hàng loạt hệ lụy trực tiếp đến cuộc sống của người dân xung quanh, từ hóa đơn tiền điện tăng phi mã đến ô nhiễm tiếng ồn và cạn kiệt nguồn nước.

Khi bạn ra lệnh cho ChatGPT hay dùng các công cụ AI khác trên điện thoại hoặc máy tính, rất ít khi chúng ta nghĩ đến những gì diễn ra ở hậu trường. Các yêu cầu được gửi đến trung tâm dữ liệu, xử lý rồi trả kết quả về thiết bị của bạn. Nhưng khác với khu thương mại hay nhà máy thông thường, những "cỗ máy" phục vụ AI này ngốn lượng tài nguyên khổng lồ và kéo theo không ít phiền toái cho vùng đất chúng đặt chân đến.

Ảnh: ShutterStock​

Cơn khát điện và hóa đơn tăng phi mã​

Một trung tâm dữ liệu siêu quy mô (hyperscale) có thể gồm hàng nghìn máy chủ gắn chip, card đồ họa và bộ nhớ cao cấp. Cơ sở này cần điện cho hệ thống làm mát khổng lồ, bảo mật và thiết bị điện tử.

Ảnh: Getty Images​

Trung bình, một cơ sở dạng này cần tới 50 MW điện và tiêu thụ tới 1,2 GWh mỗi ngày – đủ cung cấp điện liên tục cho 42.000 hộ gia đình, tương đương mức tiêu thụ của hai đến ba thị trấn nhỏ.

Nhu cầu tăng vọt tạo áp lực lớn lên hạ tầng điện hiện hữu. Các công ty điện lực thường phải nâng cấp lưới điện và bù đắp chi phí bằng cách tăng giá. Theo dữ liệu, giá điện hàng tháng tại các khu vực tập trung nhiều trung tâm dữ liệu từng ghi nhận mức tăng đáng kể trong vòng 5 năm, trong khi người dân phải gánh chịu chi phí còn doanh nghiệp vận hành lại nhận được nhiều ưu đãi thuế.

Nguồn nước cạn kiệt và nước ngầm bị ảnh hưởng​

Để giữ cho máy chủ không quá nhiệt, một trung tâm dữ liệu cỡ vừa ngốn ít nhất 3,78 triệu lít nước mỗi ngày, đủ nhu cầu của hơn 3.300 hộ dân. Các trung tâm lớn hơn thậm chí tiêu thụ tới 18,9 triệu lít mỗi ngày.

Ảnh: ShutterStock​

Điều trớ trêu là những nơi tập trung nhiều trung tâm dữ liệu thường là vùng hay gặp hạn chế về nguồn nước tự nhiên. Khi đi vào hoạt động, chúng hút nước ngầm, gây thiếu hụt cho người dân và nông nghiệp địa phương. Đơn cử như tại Virginia (Mỹ), dù đối mặt với nguy cơ hạn hán, bang này vẫn có hàng trăm cơ sở đang hoạt động hoặc chuẩn bị mọc lên.

Nhiều nơi, người dân sống gần các cơ sở này đã phải đối mặt với tình trạng chất lượng nước ngầm thay đổi, nước chứa nhiều cặn lắng do tác động từ hoạt động vận hành xung quanh. Dù có các phương pháp làm mát thay thế như làm mát ngâm, tốc độ ứng dụng vẫn rất chậm do chi phí ban đầu cao và giới hạn về năng lượng.

Ô nhiễm tiếng ồn khó chịu từ hệ thống làm mát​

Các trung tâm dữ liệu sử dụng hệ thống làm mát nặng như máy điều hòa, quạt lớn và máy làm lạnh, tạo ra ô nhiễm tiếng ồn từ cả âm tần số cao lẫn tần số thấp.

​

Ảnh: Getty Images
Nhiều người dân sống cạnh các khu vực này phản ánh tiếng ồn tần số thấp cứ "văng vẳng trong nhà" khiến việc ngủ nghỉ trở nên khó khăn. Đáng nói, loại tiếng ồn này thường không được xem là vấn đề lớn trong các quy định về tiếng ồn tại địa phương, dù nó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ của các hộ gia đình xung quanh.

Ít việc làm địa phương và giá trị bất động sản sụt giảm​

Ảnh: ShutterStock​

Khác với các ngành công nghiệp khác, trung tâm dữ liệu không tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người bản địa. Giai đoạn đầu xây dựng có thể cần một lượng thợ kỹ thuật, nhà thầu xây dựng hay chuyên gia HVAC, nhưng con số này giảm mạnh khi cơ sở đi vào hoạt động.

Lấy ví dụ từ một dự án lớn, số lượng việc làm có thể từ hàng nghìn người trong lúc xây dựng nhưng sẽ sụt giảm chỉ còn vài chục đến vài trăm vị trí khi vận hành. Hơn nữa, nhân sự vận hành đòi hỏi kỹ năng chuyên môn cao về máy tính, mạng và quản lý máy chủ – những kỹ năng vốn khan hiếm tại các thị trấn nhỏ hay vùng nông thôn, nơi trung tâm dữ liệu thường được xây dựng.

Khi ngày càng nhiều trung tâm dữ liệu mọc lên, giá trị bất động sản tại khu vực cũng chịu ảnh hưởng tiêu cực. Những gia đình muốn tìm một nơi yên tĩnh để định cư sẽ ít mặn mà với các khu vực xung quanh nhà máy, khi mà họ phải đối mặt với tiếng ồn, nước ngầm cạn kiệt, tiền điện đắt đỏ và môi trường công nghiệp hóa nặng nề.