Mai Nhung
Writer
Trong cuộc đua vũ trang vi mạch toàn cầu, sự chú ý thường đổ dồn vào những gã khổng lồ thiết kế như Nvidia hay AMD. Tuy nhiên, ít ai biết rằng tốc độ sản xuất chip trí tuệ nhân tạo tân tiến nhất thế giới lại đang bị kìm hãm bởi một loại vật liệu thô: vải sợi thủy tinh T-glass mỏng hơn cả một sợi tóc người. Đứng sau công nghệ lõi này là Nittobo, một doanh nghiệp Nhật Bản vô cùng kín tiếng nhưng lại đang nắm giữ chiếc chìa khóa định hình toàn bộ năng lực cung ứng phần cứng AI của nhân loại.
Vải sợi thủy tinh cao cấp T-glass thực chất là một loại vật liệu thủy tinh đặc biệt sở hữu hệ số giãn nở nhiệt (CTE) cực kỳ thấp. Vật liệu này được giới công nghệ săn đón nhờ sự ổn định tuyệt đối về kích thước, độ cứng cáp vượt trội và khả năng thúc đẩy quá trình truyền tải dữ liệu ở tốc độ cao. Trong kiến trúc phức tạp của một vi mạch hiện đại, T-glass được ứng dụng làm các lớp gia cường nằm lót bên dưới hoặc bao bọc xung quanh con chip. Chức năng tối quan trọng của mạng lưới sợi này là ngăn chặn sự biến dạng vật lý khi các bộ xử lý AI khổng lồ tỏa ra nhiệt lượng cực lớn trong quá trình vận hành liên tục.
Ông Noritsugu Hirakawa, nhà phân tích cấp cao của tập đoàn tài chính và chứng khoán lớn thứ hai Nhật Bản Daiwa Securities, đã chia sẻ với tờ The Wall Street Journal một nhận định thẳng thắn về độ khó của rào cản công nghệ này. Ông nhấn mạnh rằng T-glass rất khó để chế tạo thành công và các đối thủ cạnh tranh gần như không thể bắt kịp những tiến bộ kỹ thuật mà Nittobo đang sở hữu trong tương lai gần.
Nittobo, hay còn được biết đến với tên gọi Nitto Boseki, có xuất phát điểm khiêm tốn từ một nhà máy kéo sợi được thành lập vào năm 1898. Sau đó, doanh nghiệp này chính thức hợp nhất và lấy mốc kỷ niệm năm thành lập vào 1923. Giữa bối cảnh cơn sốt trí tuệ nhân tạo bùng nổ, cái tên có tuổi đời hơn một thế kỷ này bỗng chốc trở thành tâm điểm chú ý khi đứng sau nguồn cung T-glass toàn cầu. Giới chuyên gia trong ngành chỉ ra rằng, dù nguyên lý cơ bản về sợi thủy tinh đã được nhân loại thấu hiểu từ lâu, nhưng chỉ duy nhất Nittobo sở hữu công thức bí truyền. Sự kết hợp hoàn hảo giữa vật liệu thủy tinh chuyên dụng và phương pháp dệt sợi tinh vi độc quyền đã tạo nên một vật liệu không thể sao chép.
Trong chuỗi cung ứng vi mạch phức tạp, Nittobo đóng vai trò là nhà cung cấp vật liệu đầu nguồn. Hãng phân phối vải thủy tinh cho các tập đoàn sản xuất hóa chất vật liệu nội địa như Resonac và Mitsubishi Gas Chemical để chế tạo tấm phủ đồng (CCL). Những tấm CCL này tiếp tục được chuyển đến tay các đơn vị chuyên gia công chất nền chip và bảng mạch in như Ibiden hay Unimicron. Cuối cùng, chúng mới trở thành bệ phóng hoàn hảo để gắn và đóng gói các siêu chip AI từ Nvidia, AMD cũng như chip nhớ tốc độ cao.
Theo báo cáo từ chuyên trang Digitimes, tình trạng thiếu hụt T-glass đã bắt đầu nhen nhóm từ cuối năm 2024. Bất chấp việc Nittobo đã nỗ lực đưa thêm các dây chuyền sản xuất mới vào hoạt động và chủ động tăng giá thành sản phẩm vào cuối năm ngoái, nguồn cung vẫn hoàn toàn bất lực trước lực cầu quá lớn. Đại diện của Nittobo đã thừa nhận với The Wall Street Journal rằng việc mở rộng sản xuất hiện tại không đủ sức lấp đầy khoảng trống khổng lồ giữa nguồn cung hiện có và nhu cầu đang tăng tốc nhanh chóng.
Công ty Nhật Bản này đã đặt ra mục tiêu dài hạn là đến năm 2028 sẽ tăng gấp ba lần công suất so với mốc của năm 2025. Thế nhưng, tốc độ rùa bò này bị giới phân tích đánh giá là không thể đáp ứng được "cơn khát" của thị trường, khi các đối tác như Nvidia hay AMD cần nguyên vật liệu ngay lập tức để kịp giao hàng.
Hệ quả tất yếu của sự khan hiếm là giá cả leo thang kỷ lục. Vào tháng trước, Resonac – gã khổng lồ trong lĩnh vực vật liệu bán dẫn và hóa chất công nghiệp – tiết lộ Nittobo đã thẳng tay tăng giá hơn 30% đối với một số dòng sản phẩm nhất định. Các nhà phân tích của Citigroup cũng dự báo mức giá T-glass trên thị trường tự do có thể tiếp tục bị đẩy lên 25% hoặc cao hơn nữa.
Nhà nghiên cứu Shih Fang Chiu thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế Đài Loan (TIER) lý giải hiện tượng thắt cổ chai này bắt nguồn từ chính sự thận trọng mang tính di sản của các doanh nghiệp Nhật Bản. Thay vì dốc toàn lực đầu tư, họ luôn mang trong mình nỗi lo sợ rằng những dự báo quá lạc quan của thị trường hiện tại cuối cùng sẽ dẫn đến thảm cảnh dư thừa nguồn cung. "Nhu cầu về trí tuệ nhân tạo đang tăng lên chóng mặt, nhưng chúng tôi không kỳ vọng tốc độ tăng trưởng này sẽ được duy trì vĩnh viễn.", đại diện Nittobo chia sẻ.
Lời khẳng định trên của đại diện Nittobo đã phản ánh rõ nỗi ám ảnh từ những cú sập của thị trường công nghệ trong quá khứ, khi khách hàng ồ ạt đặt hàng rồi đột ngột rút lui lúc thị trường đi xuống. Dù Nhật Bản đang sở hữu một hệ sinh thái các nhà cung cấp vật liệu và thiết bị làm chip hùng mạnh bậc nhất thế giới – từ màng chuyên dụng Ajinomoto, thiết bị sản xuất Tokyo Electron, Screen, cho đến tấm wafer của Shin‑Etsu – nhưng cách tiếp cận khép kín và bảo thủ này đang làm chậm khả năng phản ứng của toàn bộ chuỗi giá trị trước quy mô toàn cầu.
Sự chần chừ của người Nhật đang vô tình mở ra cơ hội vàng cho các đối thủ vươn lên. Tại Đài Loan, nhà sản xuất thủy tinh lớn nhất khu vực là Taiwan Glass đang dốc sức hồi sinh công nghệ thủy tinh ít giãn nở mang tên TS-Glass nhằm chia lại miếng bánh thị phần béo bở. Cùng lúc đó, Taishan Fiberglass của Trung Quốc cũng đang nổi lên như một thế lực đáng gờm để phục vụ cho nhu cầu tự chủ bán dẫn nội địa. Mặc dù vậy, với rào cản kỹ thuật khổng lồ không dễ một sớm một chiều có thể vượt qua, Nittobo được dự báo sẽ vẫn giữ vững ngôi vương độc tôn trong chuỗi cung ứng T-glass cao cấp thêm một thời gian dài nữa.
T-glass: Tấm khiên bảo vệ các bộ xử lý tỷ đô
Vải sợi thủy tinh cao cấp T-glass thực chất là một loại vật liệu thủy tinh đặc biệt sở hữu hệ số giãn nở nhiệt (CTE) cực kỳ thấp. Vật liệu này được giới công nghệ săn đón nhờ sự ổn định tuyệt đối về kích thước, độ cứng cáp vượt trội và khả năng thúc đẩy quá trình truyền tải dữ liệu ở tốc độ cao. Trong kiến trúc phức tạp của một vi mạch hiện đại, T-glass được ứng dụng làm các lớp gia cường nằm lót bên dưới hoặc bao bọc xung quanh con chip. Chức năng tối quan trọng của mạng lưới sợi này là ngăn chặn sự biến dạng vật lý khi các bộ xử lý AI khổng lồ tỏa ra nhiệt lượng cực lớn trong quá trình vận hành liên tục.
Ông Noritsugu Hirakawa, nhà phân tích cấp cao của tập đoàn tài chính và chứng khoán lớn thứ hai Nhật Bản Daiwa Securities, đã chia sẻ với tờ The Wall Street Journal một nhận định thẳng thắn về độ khó của rào cản công nghệ này. Ông nhấn mạnh rằng T-glass rất khó để chế tạo thành công và các đối thủ cạnh tranh gần như không thể bắt kịp những tiến bộ kỹ thuật mà Nittobo đang sở hữu trong tương lai gần.
Đế chế trăm năm và chuỗi cung ứng độc quyền
Nittobo, hay còn được biết đến với tên gọi Nitto Boseki, có xuất phát điểm khiêm tốn từ một nhà máy kéo sợi được thành lập vào năm 1898. Sau đó, doanh nghiệp này chính thức hợp nhất và lấy mốc kỷ niệm năm thành lập vào 1923. Giữa bối cảnh cơn sốt trí tuệ nhân tạo bùng nổ, cái tên có tuổi đời hơn một thế kỷ này bỗng chốc trở thành tâm điểm chú ý khi đứng sau nguồn cung T-glass toàn cầu. Giới chuyên gia trong ngành chỉ ra rằng, dù nguyên lý cơ bản về sợi thủy tinh đã được nhân loại thấu hiểu từ lâu, nhưng chỉ duy nhất Nittobo sở hữu công thức bí truyền. Sự kết hợp hoàn hảo giữa vật liệu thủy tinh chuyên dụng và phương pháp dệt sợi tinh vi độc quyền đã tạo nên một vật liệu không thể sao chép.
Trong chuỗi cung ứng vi mạch phức tạp, Nittobo đóng vai trò là nhà cung cấp vật liệu đầu nguồn. Hãng phân phối vải thủy tinh cho các tập đoàn sản xuất hóa chất vật liệu nội địa như Resonac và Mitsubishi Gas Chemical để chế tạo tấm phủ đồng (CCL). Những tấm CCL này tiếp tục được chuyển đến tay các đơn vị chuyên gia công chất nền chip và bảng mạch in như Ibiden hay Unimicron. Cuối cùng, chúng mới trở thành bệ phóng hoàn hảo để gắn và đóng gói các siêu chip AI từ Nvidia, AMD cũng như chip nhớ tốc độ cao.
Khủng hoảng thiếu hụt và sự thận trọng mang tính di sản
Theo báo cáo từ chuyên trang Digitimes, tình trạng thiếu hụt T-glass đã bắt đầu nhen nhóm từ cuối năm 2024. Bất chấp việc Nittobo đã nỗ lực đưa thêm các dây chuyền sản xuất mới vào hoạt động và chủ động tăng giá thành sản phẩm vào cuối năm ngoái, nguồn cung vẫn hoàn toàn bất lực trước lực cầu quá lớn. Đại diện của Nittobo đã thừa nhận với The Wall Street Journal rằng việc mở rộng sản xuất hiện tại không đủ sức lấp đầy khoảng trống khổng lồ giữa nguồn cung hiện có và nhu cầu đang tăng tốc nhanh chóng.
Công ty Nhật Bản này đã đặt ra mục tiêu dài hạn là đến năm 2028 sẽ tăng gấp ba lần công suất so với mốc của năm 2025. Thế nhưng, tốc độ rùa bò này bị giới phân tích đánh giá là không thể đáp ứng được "cơn khát" của thị trường, khi các đối tác như Nvidia hay AMD cần nguyên vật liệu ngay lập tức để kịp giao hàng.
Hệ quả tất yếu của sự khan hiếm là giá cả leo thang kỷ lục. Vào tháng trước, Resonac – gã khổng lồ trong lĩnh vực vật liệu bán dẫn và hóa chất công nghiệp – tiết lộ Nittobo đã thẳng tay tăng giá hơn 30% đối với một số dòng sản phẩm nhất định. Các nhà phân tích của Citigroup cũng dự báo mức giá T-glass trên thị trường tự do có thể tiếp tục bị đẩy lên 25% hoặc cao hơn nữa.
Nhà nghiên cứu Shih Fang Chiu thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế Đài Loan (TIER) lý giải hiện tượng thắt cổ chai này bắt nguồn từ chính sự thận trọng mang tính di sản của các doanh nghiệp Nhật Bản. Thay vì dốc toàn lực đầu tư, họ luôn mang trong mình nỗi lo sợ rằng những dự báo quá lạc quan của thị trường hiện tại cuối cùng sẽ dẫn đến thảm cảnh dư thừa nguồn cung. "Nhu cầu về trí tuệ nhân tạo đang tăng lên chóng mặt, nhưng chúng tôi không kỳ vọng tốc độ tăng trưởng này sẽ được duy trì vĩnh viễn.", đại diện Nittobo chia sẻ.
Lời khẳng định trên của đại diện Nittobo đã phản ánh rõ nỗi ám ảnh từ những cú sập của thị trường công nghệ trong quá khứ, khi khách hàng ồ ạt đặt hàng rồi đột ngột rút lui lúc thị trường đi xuống. Dù Nhật Bản đang sở hữu một hệ sinh thái các nhà cung cấp vật liệu và thiết bị làm chip hùng mạnh bậc nhất thế giới – từ màng chuyên dụng Ajinomoto, thiết bị sản xuất Tokyo Electron, Screen, cho đến tấm wafer của Shin‑Etsu – nhưng cách tiếp cận khép kín và bảo thủ này đang làm chậm khả năng phản ứng của toàn bộ chuỗi giá trị trước quy mô toàn cầu.
Sự chần chừ của người Nhật đang vô tình mở ra cơ hội vàng cho các đối thủ vươn lên. Tại Đài Loan, nhà sản xuất thủy tinh lớn nhất khu vực là Taiwan Glass đang dốc sức hồi sinh công nghệ thủy tinh ít giãn nở mang tên TS-Glass nhằm chia lại miếng bánh thị phần béo bở. Cùng lúc đó, Taishan Fiberglass của Trung Quốc cũng đang nổi lên như một thế lực đáng gờm để phục vụ cho nhu cầu tự chủ bán dẫn nội địa. Mặc dù vậy, với rào cản kỹ thuật khổng lồ không dễ một sớm một chiều có thể vượt qua, Nittobo được dự báo sẽ vẫn giữ vững ngôi vương độc tôn trong chuỗi cung ứng T-glass cao cấp thêm một thời gian dài nữa.
