Mỹ Lệ✔
Writer
Từng là "người tiên phong" châm ngòi cho bùng nổ trí tuệ nhân tạo toàn cầu, OpenAI hiện phải đối mặt với thực tế cay đắng: bị đối thủ Anthropic vượt mặt cả về doanh thu lẫn vị thế trên thị trường. Việc đặt cược sai hướng vào các ứng dụng tiêu dùng và những dự án phụ hào nhoáng đã khiến "cha đẻ" của ChatGPT trả giá đắt.
Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman, cố vấn OpenAI Fidji Simo và Giám đốc điều hành Anthropic Dario Amodei
Bước đi chệch hướng và những xáo trộn nội bộ
Ngay từ đầu, CEO Sam Altman đã đặt cược lớn vào sự phát triển của ChatGPT, với niềm tin rằng người dùng phổ thông sẽ nườm nượp đăng ký khi AI đi sâu vào cuộc sống. Cùng lúc đó, công ty dồn nhiều nguồn lực tính toán quý giá cho hàng loạt dự án bên lề như ứng dụng tạo video Sora, chip xử lý hay các thiết bị tiêu dùng.
Tuy nhiên, thị trường lại phát triển theo hướng ngược lại. Sự bùng nổ của AI không đến từ người dùng phổ thông mà nằm ở mỏ vàng doanh nghiệp: các công cụ lập trình dành cho kỹ sư phần mềm.
Sản phẩm công cụ viết mã Codex của OpenAI vốn được kỳ vọng rất lớn. Công ty ra mắt các mô hình suy luận từ thuở ban đầu, nhưng các nhà nghiên cứu lại huấn luyện chúng để giải các bài toán lập trình cấp trung học thay vì xử lý khối lượng công việc thực tế phức tạp. Kết quả là khi Codex ra mắt, các kỹ sư quay lưng vì cho rằng nó quá chậm và khó dùng.
Không dừng lại ở đó, OpenAI liên tục rơi vào cảnh gian nan cả trong lẫn ngoài. Công ty phải gồng mình chống lại chiến dịch chèo kéo nhân tài do Mark Zuckerberg khởi xướng tại Meta, trong khi mối quan hệ với nhà đầu tư lớn nhất là Microsoft cũng ngày càng xấu đi. Tốc độ tăng trưởng của ChatGPT chững lại do vấp phải sự cạnh tranh gay gắt từ Google, khiến công ty không đạt mục tiêu một tỷ người dùng hàng tuần đúng hạn. Bên cạnh đó, sự ra đi của Fidji Simo—người được quy hoạch kế nhiệm Sam Altman—vì lý do sức khỏe đã làm bộ máy lãnh đạo xáo trộn sâu sắc. Hậu quả là chi phí tiêu tốn tiền mặt quá lớn khiến các nhà đầu tư lo ngại, buộc nhiều quỹ lớn phải rót tiền sang Anthropic để phòng ngừa rủi ro.
Anthropic bứt phá nhờ chọn đúng "điểm đau"
Trái ngược với sự phân tán của OpenAI, đối thủ Anthropic chọn hướng đi tập trung và thực tế hơn. Họ dồn lực phát triển các mô hình suy luận hướng tới doanh nghiệp như Sonnet 3.7, Claude Code và Opus 4.5.
Các công cụ của Anthropic giải quyết chính xác những gì kỹ sư lập trình cần. Dân công nghệ nhanh chóng rời bỏ Codex để chuyển sang dùng Claude Code.
Các giám đốc điều hành của Anthropic tại một sự kiện ở San Francisco vào tháng Năm.
Chuỗi thắng lợi này mang lại quả ngọt lớn cho Anthropic. Doanh thu và định giá thị trường của họ đã chính thức vượt qua OpenAI để áp sát mốc 1.000 tỷ USD. Họ liên tiếp giành được các hợp đồng lớn từ các quỹ đầu tư danh tiếng như Blackstone—đơn vị từng từ chối hợp tác với OpenAI—và tự tin đẩy nhanh kế hoạch lên sàn chứng khoán (IPO) vào mùa thu tới. Trong nội bộ OpenAI, sự bất mãn gia tăng khi nhân viên liên tục đặt câu hỏi với lãnh đạo về việc tại sao một công ty nhỏ hơn lại có thể liên tục thiết lập tiêu chuẩn kỹ thuật lẫn văn hóa, còn họ chỉ biết chạy theo phản ứng.
Phản công giành lại thị phần
Nhận thức rõ sai lầm, Sam Altman và ban lãnh đạo OpenAI đang nỗ lực cải tổ toàn diện để xoay chuyển tình thế. Bản thân Altman cũng thừa nhận trên mạng xã hội X rằng 12 tháng qua là khoảng thời gian không mấy tốt đẹp và nhận phần lớn trách nhiệm về mình, đồng thời hứa hẹn về một chặng đường bứt phá sắp tới.
Để hiện thực hóa lời hứa, OpenAI đã giao Chủ tịch Greg Brockman tái cấu trúc toàn bộ dòng sản phẩm, đồng thời thành lập nhóm kỹ sư đặc nhiệm mang tên "coding ninja" nhằm tối ưu hóa công cụ viết mã theo đúng phản hồi thực tế của khách hàng. Về mặt công nghệ, công ty liên tục tung ra các mô hình mới như GPT-5.2 và GPT 5.6 Sol chuyên biệt cho lập trình, đồng thời vội vàng ký thỏa thuận độc quyền với startup chip Cerebras nhằm chặn đường đối thủ.
Bên cạnh đó, OpenAI ra mắt "siêu ứng dụng" kết hợp Codex, ChatGPT và trình duyệt web, giúp thu hút thêm 10 triệu người dùng mới. Trên mặt trận kinh doanh, họ bắt tay với Amazon, bổ nhiệm cựu CEO Slack Denise Dresser làm Giám đốc Doanh thu và chấp nhận hạ giá chiết khấu sâu để giành lại các khách hàng doanh nghiệp. Dù kế hoạch IPO của OpenAI nhiều khả năng phải hoãn sang năm sau, những động thái quyết liệt này cho thấy cuộc đua giành lại vị trí thống trị ngành AI vẫn đang diễn ra vô cùng gay kịch.
Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman, cố vấn OpenAI Fidji Simo và Giám đốc điều hành Anthropic Dario Amodei
Bước đi chệch hướng và những xáo trộn nội bộ
Ngay từ đầu, CEO Sam Altman đã đặt cược lớn vào sự phát triển của ChatGPT, với niềm tin rằng người dùng phổ thông sẽ nườm nượp đăng ký khi AI đi sâu vào cuộc sống. Cùng lúc đó, công ty dồn nhiều nguồn lực tính toán quý giá cho hàng loạt dự án bên lề như ứng dụng tạo video Sora, chip xử lý hay các thiết bị tiêu dùng.
Tuy nhiên, thị trường lại phát triển theo hướng ngược lại. Sự bùng nổ của AI không đến từ người dùng phổ thông mà nằm ở mỏ vàng doanh nghiệp: các công cụ lập trình dành cho kỹ sư phần mềm.
Sản phẩm công cụ viết mã Codex của OpenAI vốn được kỳ vọng rất lớn. Công ty ra mắt các mô hình suy luận từ thuở ban đầu, nhưng các nhà nghiên cứu lại huấn luyện chúng để giải các bài toán lập trình cấp trung học thay vì xử lý khối lượng công việc thực tế phức tạp. Kết quả là khi Codex ra mắt, các kỹ sư quay lưng vì cho rằng nó quá chậm và khó dùng.
Không dừng lại ở đó, OpenAI liên tục rơi vào cảnh gian nan cả trong lẫn ngoài. Công ty phải gồng mình chống lại chiến dịch chèo kéo nhân tài do Mark Zuckerberg khởi xướng tại Meta, trong khi mối quan hệ với nhà đầu tư lớn nhất là Microsoft cũng ngày càng xấu đi. Tốc độ tăng trưởng của ChatGPT chững lại do vấp phải sự cạnh tranh gay gắt từ Google, khiến công ty không đạt mục tiêu một tỷ người dùng hàng tuần đúng hạn. Bên cạnh đó, sự ra đi của Fidji Simo—người được quy hoạch kế nhiệm Sam Altman—vì lý do sức khỏe đã làm bộ máy lãnh đạo xáo trộn sâu sắc. Hậu quả là chi phí tiêu tốn tiền mặt quá lớn khiến các nhà đầu tư lo ngại, buộc nhiều quỹ lớn phải rót tiền sang Anthropic để phòng ngừa rủi ro.
Anthropic bứt phá nhờ chọn đúng "điểm đau"
Trái ngược với sự phân tán của OpenAI, đối thủ Anthropic chọn hướng đi tập trung và thực tế hơn. Họ dồn lực phát triển các mô hình suy luận hướng tới doanh nghiệp như Sonnet 3.7, Claude Code và Opus 4.5.
Các công cụ của Anthropic giải quyết chính xác những gì kỹ sư lập trình cần. Dân công nghệ nhanh chóng rời bỏ Codex để chuyển sang dùng Claude Code.
Các giám đốc điều hành của Anthropic tại một sự kiện ở San Francisco vào tháng Năm.
Chuỗi thắng lợi này mang lại quả ngọt lớn cho Anthropic. Doanh thu và định giá thị trường của họ đã chính thức vượt qua OpenAI để áp sát mốc 1.000 tỷ USD. Họ liên tiếp giành được các hợp đồng lớn từ các quỹ đầu tư danh tiếng như Blackstone—đơn vị từng từ chối hợp tác với OpenAI—và tự tin đẩy nhanh kế hoạch lên sàn chứng khoán (IPO) vào mùa thu tới. Trong nội bộ OpenAI, sự bất mãn gia tăng khi nhân viên liên tục đặt câu hỏi với lãnh đạo về việc tại sao một công ty nhỏ hơn lại có thể liên tục thiết lập tiêu chuẩn kỹ thuật lẫn văn hóa, còn họ chỉ biết chạy theo phản ứng.
Phản công giành lại thị phần
Nhận thức rõ sai lầm, Sam Altman và ban lãnh đạo OpenAI đang nỗ lực cải tổ toàn diện để xoay chuyển tình thế. Bản thân Altman cũng thừa nhận trên mạng xã hội X rằng 12 tháng qua là khoảng thời gian không mấy tốt đẹp và nhận phần lớn trách nhiệm về mình, đồng thời hứa hẹn về một chặng đường bứt phá sắp tới.
Để hiện thực hóa lời hứa, OpenAI đã giao Chủ tịch Greg Brockman tái cấu trúc toàn bộ dòng sản phẩm, đồng thời thành lập nhóm kỹ sư đặc nhiệm mang tên "coding ninja" nhằm tối ưu hóa công cụ viết mã theo đúng phản hồi thực tế của khách hàng. Về mặt công nghệ, công ty liên tục tung ra các mô hình mới như GPT-5.2 và GPT 5.6 Sol chuyên biệt cho lập trình, đồng thời vội vàng ký thỏa thuận độc quyền với startup chip Cerebras nhằm chặn đường đối thủ.
Bên cạnh đó, OpenAI ra mắt "siêu ứng dụng" kết hợp Codex, ChatGPT và trình duyệt web, giúp thu hút thêm 10 triệu người dùng mới. Trên mặt trận kinh doanh, họ bắt tay với Amazon, bổ nhiệm cựu CEO Slack Denise Dresser làm Giám đốc Doanh thu và chấp nhận hạ giá chiết khấu sâu để giành lại các khách hàng doanh nghiệp. Dù kế hoạch IPO của OpenAI nhiều khả năng phải hoãn sang năm sau, những động thái quyết liệt này cho thấy cuộc đua giành lại vị trí thống trị ngành AI vẫn đang diễn ra vô cùng gay kịch.
Nguồn: WSJ
