Thoại Viết Hoàng
Writer
Nhân loại đang bước vào giai đoạn khởi động sinh học của siêu trí tuệ kỹ thuật số. Một cuộc cách mạng mạnh như sóng thần đã bắt đầu, và chúng ta không còn lựa chọn nào khác ngoài việc nhấn nút.”
Cuộc đối thoại thường niên mang tính định hướng tương lai vừa diễn ra tại Gigafactory của Tesla ở Austin, Texas, khu tổ hợp rộng khoảng 1,07 triệu mét vuông. Sự kiện quy tụ Elon Musk, Peter Diamandis, nhà sáng lập Singularity University, và David Blundin, nhà sáng lập Link Ventures.
Tại nơi đang sản xuất Cybertruck và chuẩn bị triển khai robot hình người Optimus, Elon Musk đưa ra một tuyên bố thẳng thắn: “điểm kỳ dị công nghệ” không còn là khoa học viễn tưởng, mà đã trở thành hiện thực.
Theo Musk, trí tuệ nhân tạo và robot đang tạo ra một “cơn sóng thần công nghệ”. Nhân loại, theo nghĩa nào đó, đã chạm đến ngưỡng chuyển đổi căn bản.
AGI có thể đến sớm hơn tưởng tượng
Về Trí tuệ Nhân tạo Tổng quát, AGI, Musk đưa ra mốc thời gian rõ ràng nhất từ trước tới nay. Ông cho rằng AGI có thể xuất hiện ngay trong năm 2026. Xa hơn, đến khoảng năm 2030, tổng năng lực trí tuệ của AI có thể vượt toàn bộ trí tuệ cộng gộp của loài người.
Theo cách nhìn này, đây không còn là quá trình cải tiến dần dần, mà là một sự thay thế ở cấp độ loài. Musk từng mô tả con người như “bộ nạp sinh học” cho siêu trí tuệ kỹ thuật số, hàm ý rằng toàn bộ tiến bộ của văn minh nhân loại có thể chỉ là bước đệm để kích hoạt một nền văn minh khác, vượt xa khả năng hiểu biết hiện tại.
Khi lao động gần như miễn phí
Musk tin rằng khi chi phí lao động tiệm cận về không và trí tuệ trở nên cực kỳ rẻ, hàng hóa và dịch vụ sẽ trở nên dồi dào chưa từng có. Giá cả, theo ông, sẽ chỉ còn phụ thuộc vào chi phí nguyên vật liệu và điện năng.
Ông mô tả một tương lai nơi con người có thể “có bất cứ thứ gì họ muốn”. Tuy nhiên, giai đoạn chuyển tiếp trong khoảng ba đến bảy năm tới sẽ đầy biến động. Xã hội có thể đồng thời trải qua bất ổn và sự thịnh vượng chưa từng thấy.
Công việc nào sẽ biến mất trước?
Musk cho rằng những công việc dựa trên bàn phím và chuột sẽ chịu tác động đầu tiên. Theo ông, AI hiện đã có thể làm được phần lớn các công việc văn phòng, ngoại trừ những công việc đòi hỏi thao tác vật lý trực tiếp.
Doanh nghiệp ứng dụng AI toàn diện sẽ nhanh chóng vượt trội so với những doanh nghiệp chậm thích nghi. Sự chênh lệch này, theo Musk, có thể không còn là cạnh tranh mà là “thất bại một chiều”.
Robot bước vào phòng mổ
Tham vọng của Musk không dừng ở phần mềm. Với robot Optimus, ông muốn đưa AI vào thế giới vật lý, trong đó y tế là mục tiêu quan trọng.
Musk dự đoán rằng trong ba đến năm năm tới, robot có thể vượt qua các bác sĩ phẫu thuật hàng đầu về độ chính xác. Lợi thế lớn nhất của robot là khả năng chia sẻ kinh nghiệm. Một robot phẫu thuật có thể học từ hàng triệu ca mổ trên toàn thế giới, điều mà con người không thể làm được.
Theo Musk, đến năm 2040, số lượng robot trên toàn cầu có thể đạt 10 tỷ hoặc hơn.
Không phải UBI, mà là UHI
Trước lo ngại về thất nghiệp hàng loạt, Musk không ủng hộ mô hình thu nhập cơ bản phổ quát truyền thống. Thay vào đó, ông đề xuất “thu nhập cao phổ quát”, nơi sự dư dả đến từ chi phí sản xuất cực thấp chứ không chỉ từ phân phối lại tiền.
Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận một rủi ro lớn. Khi con người không còn bị buộc phải lao động để chứng minh giá trị, xã hội có thể rơi vào khủng hoảng ý nghĩa sống. Nếu không xây dựng được một tầm nhìn mới, sự dư dả vật chất có thể đi kèm với sự trống rỗng tinh thần.
Năng lượng là điểm nghẽn của AI
Musk nhấn mạnh rằng mọi câu chuyện lớn về AI cuối cùng đều quay về năng lượng. Ông đặc biệt đánh giá cao tốc độ và quy mô phát triển năng lượng mặt trời của Trung Quốc, cho rằng nước này đang đi trước rất xa.
Theo Musk, đến năm 2026, sản lượng điện của Trung Quốc có thể gấp ba lần Hoa Kỳ. Ông cho rằng trong hai năm tới, quốc gia nào giải quyết tốt bài toán điện và làm mát sẽ chiếm ưu thế trong cuộc đua AI.
Chính vì vậy, Musk thậm chí chọn cách xây dựng nhà máy điện riêng cho các trung tâm dữ liệu của xAI.
Trung tâm dữ liệu trong không gian
Khi điện và đất đai trên Trái Đất trở nên đắt đỏ, Musk hướng tầm nhìn ra không gian. Ông mô tả viễn cảnh xây dựng các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, sử dụng năng lượng mặt trời liên tục 24/7.
Nếu Starship đạt được khả năng tái sử dụng hoàn toàn, chi phí phóng có thể giảm xuống dưới 100 USD mỗi kg, tương đương khoảng 2,5 triệu đồng Việt Nam. Khi đó, việc đưa hàng triệu tấn thiết bị lên quỹ đạo để xây dựng hệ thống điện toán quy mô lớn trở nên khả thi.
Musk xem đây là bước khởi đầu của một “Đàn Dyson” thu nhỏ, nơi điện toán ngoài không gian thậm chí có thể rẻ hơn trên Trái Đất.
Câu hỏi cuối cùng: làm sao để AI không hủy diệt con người?
Kết thúc cuộc trò chuyện, Musk quay lại vấn đề cốt lõi: an toàn AI. Ông đề xuất ba nguyên tắc nền tảng là sự thật, sự tò mò và cảm nhận về cái đẹp.
Theo Musk, nhiều kịch bản AI mất kiểm soát bắt nguồn từ việc bị buộc phải nói dối. Nếu AI được tiếp cận sự thật, giữ được sự tò mò với con người và có khả năng cảm nhận cái đẹp, nó sẽ có xu hướng bảo vệ nhân loại thay vì hủy diệt.
Đây vừa là một dự báo táo bạo cho giai đoạn 2026 trở đi, vừa là lời kêu gọi hành động. Musk thừa nhận ông đang “bán hy vọng”, nhưng trong một thế giới đang bị cuốn vào cơn sóng công nghệ, ông chọn cách tiến lên thay vì đứng yên.
Cuộc đối thoại thường niên mang tính định hướng tương lai vừa diễn ra tại Gigafactory của Tesla ở Austin, Texas, khu tổ hợp rộng khoảng 1,07 triệu mét vuông. Sự kiện quy tụ Elon Musk, Peter Diamandis, nhà sáng lập Singularity University, và David Blundin, nhà sáng lập Link Ventures.
Tại nơi đang sản xuất Cybertruck và chuẩn bị triển khai robot hình người Optimus, Elon Musk đưa ra một tuyên bố thẳng thắn: “điểm kỳ dị công nghệ” không còn là khoa học viễn tưởng, mà đã trở thành hiện thực.
Theo Musk, trí tuệ nhân tạo và robot đang tạo ra một “cơn sóng thần công nghệ”. Nhân loại, theo nghĩa nào đó, đã chạm đến ngưỡng chuyển đổi căn bản.
AGI có thể đến sớm hơn tưởng tượng
Về Trí tuệ Nhân tạo Tổng quát, AGI, Musk đưa ra mốc thời gian rõ ràng nhất từ trước tới nay. Ông cho rằng AGI có thể xuất hiện ngay trong năm 2026. Xa hơn, đến khoảng năm 2030, tổng năng lực trí tuệ của AI có thể vượt toàn bộ trí tuệ cộng gộp của loài người.
Theo cách nhìn này, đây không còn là quá trình cải tiến dần dần, mà là một sự thay thế ở cấp độ loài. Musk từng mô tả con người như “bộ nạp sinh học” cho siêu trí tuệ kỹ thuật số, hàm ý rằng toàn bộ tiến bộ của văn minh nhân loại có thể chỉ là bước đệm để kích hoạt một nền văn minh khác, vượt xa khả năng hiểu biết hiện tại.
Khi lao động gần như miễn phí
Musk tin rằng khi chi phí lao động tiệm cận về không và trí tuệ trở nên cực kỳ rẻ, hàng hóa và dịch vụ sẽ trở nên dồi dào chưa từng có. Giá cả, theo ông, sẽ chỉ còn phụ thuộc vào chi phí nguyên vật liệu và điện năng.
Ông mô tả một tương lai nơi con người có thể “có bất cứ thứ gì họ muốn”. Tuy nhiên, giai đoạn chuyển tiếp trong khoảng ba đến bảy năm tới sẽ đầy biến động. Xã hội có thể đồng thời trải qua bất ổn và sự thịnh vượng chưa từng thấy.
Công việc nào sẽ biến mất trước?
Musk cho rằng những công việc dựa trên bàn phím và chuột sẽ chịu tác động đầu tiên. Theo ông, AI hiện đã có thể làm được phần lớn các công việc văn phòng, ngoại trừ những công việc đòi hỏi thao tác vật lý trực tiếp.
Doanh nghiệp ứng dụng AI toàn diện sẽ nhanh chóng vượt trội so với những doanh nghiệp chậm thích nghi. Sự chênh lệch này, theo Musk, có thể không còn là cạnh tranh mà là “thất bại một chiều”.
Robot bước vào phòng mổ
Tham vọng của Musk không dừng ở phần mềm. Với robot Optimus, ông muốn đưa AI vào thế giới vật lý, trong đó y tế là mục tiêu quan trọng.
Musk dự đoán rằng trong ba đến năm năm tới, robot có thể vượt qua các bác sĩ phẫu thuật hàng đầu về độ chính xác. Lợi thế lớn nhất của robot là khả năng chia sẻ kinh nghiệm. Một robot phẫu thuật có thể học từ hàng triệu ca mổ trên toàn thế giới, điều mà con người không thể làm được.
Theo Musk, đến năm 2040, số lượng robot trên toàn cầu có thể đạt 10 tỷ hoặc hơn.
Không phải UBI, mà là UHI
Trước lo ngại về thất nghiệp hàng loạt, Musk không ủng hộ mô hình thu nhập cơ bản phổ quát truyền thống. Thay vào đó, ông đề xuất “thu nhập cao phổ quát”, nơi sự dư dả đến từ chi phí sản xuất cực thấp chứ không chỉ từ phân phối lại tiền.
Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận một rủi ro lớn. Khi con người không còn bị buộc phải lao động để chứng minh giá trị, xã hội có thể rơi vào khủng hoảng ý nghĩa sống. Nếu không xây dựng được một tầm nhìn mới, sự dư dả vật chất có thể đi kèm với sự trống rỗng tinh thần.
Năng lượng là điểm nghẽn của AI
Musk nhấn mạnh rằng mọi câu chuyện lớn về AI cuối cùng đều quay về năng lượng. Ông đặc biệt đánh giá cao tốc độ và quy mô phát triển năng lượng mặt trời của Trung Quốc, cho rằng nước này đang đi trước rất xa.
Theo Musk, đến năm 2026, sản lượng điện của Trung Quốc có thể gấp ba lần Hoa Kỳ. Ông cho rằng trong hai năm tới, quốc gia nào giải quyết tốt bài toán điện và làm mát sẽ chiếm ưu thế trong cuộc đua AI.
Chính vì vậy, Musk thậm chí chọn cách xây dựng nhà máy điện riêng cho các trung tâm dữ liệu của xAI.
Trung tâm dữ liệu trong không gian
Khi điện và đất đai trên Trái Đất trở nên đắt đỏ, Musk hướng tầm nhìn ra không gian. Ông mô tả viễn cảnh xây dựng các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, sử dụng năng lượng mặt trời liên tục 24/7.
Nếu Starship đạt được khả năng tái sử dụng hoàn toàn, chi phí phóng có thể giảm xuống dưới 100 USD mỗi kg, tương đương khoảng 2,5 triệu đồng Việt Nam. Khi đó, việc đưa hàng triệu tấn thiết bị lên quỹ đạo để xây dựng hệ thống điện toán quy mô lớn trở nên khả thi.
Musk xem đây là bước khởi đầu của một “Đàn Dyson” thu nhỏ, nơi điện toán ngoài không gian thậm chí có thể rẻ hơn trên Trái Đất.
Câu hỏi cuối cùng: làm sao để AI không hủy diệt con người?
Kết thúc cuộc trò chuyện, Musk quay lại vấn đề cốt lõi: an toàn AI. Ông đề xuất ba nguyên tắc nền tảng là sự thật, sự tò mò và cảm nhận về cái đẹp.
Theo Musk, nhiều kịch bản AI mất kiểm soát bắt nguồn từ việc bị buộc phải nói dối. Nếu AI được tiếp cận sự thật, giữ được sự tò mò với con người và có khả năng cảm nhận cái đẹp, nó sẽ có xu hướng bảo vệ nhân loại thay vì hủy diệt.
Đây vừa là một dự báo táo bạo cho giai đoạn 2026 trở đi, vừa là lời kêu gọi hành động. Musk thừa nhận ông đang “bán hy vọng”, nhưng trong một thế giới đang bị cuốn vào cơn sóng công nghệ, ông chọn cách tiến lên thay vì đứng yên.
