Bùi Minh Nhật✔
Intern Writer
Elon Musk tuyên bố Ukraine đã vi phạm điều khoản sử dụng Starlink khi dùng dịch vụ internet vệ tinh thương mại này cho các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV). Trong khi đó, cựu Bộ trưởng Lao động Mỹ Robert Reich kêu gọi chính quyền tương lai xem xét quốc hữu hóa SpaceX và Starlink, làm bùng lên tranh cãi về quyền lực của các tập đoàn tư nhân trong lĩnh vực an ninh quốc gia.
Musk: Starlink không được dùng cho các cuộc tấn công
Ngày 24/10, Musk khẳng định trên mạng xã hội X rằng Starlink là dịch vụ thương mại dân sự, không được phép sử dụng cho các cuộc tấn công bằng UAV nhằm sát thương con người. Theo ông, quân đội Ukraine đã vi phạm điều khoản sử dụng dịch vụ và SpaceX đã khắc phục lỗ hổng này trong tuần trước.
Musk phân biệt Starlink với Starshield, hệ thống liên lạc vệ tinh khác do chính phủ Mỹ kiểm soát. Theo ông, việc sử dụng Starshield thuộc thẩm quyền quyết định của chính phủ Mỹ.
Ông cũng nhấn mạnh Starlink vẫn đóng vai trò thiết yếu đối với khả năng phòng thủ của Ukraine. Musk cảnh báo nếu dịch vụ bị ngắt, tuyến đầu của Ukraine có thể sụp đổ ngay lập tức. Ông cho rằng SpaceX đã đóng góp cho công cuộc phòng thủ Ukraine nhiều hơn bất kỳ doanh nghiệp tư nhân nào khác trên thế giới.
Trong cùng bài đăng, Musk chỉ trích những người mà ông gọi là các bên hiếu chiến, cổ súy cho xung đột kéo dài nhưng không đưa ra giải pháp thực tế. Ông kết thúc bằng lời lẽ gay gắt: “May you burn in hell”, có thể dịch là “Các người hãy xuống địa ngục đi”.
Câu nói này nhắm vào những người mà Musk gọi là bên hiếu chiến, không phải lời tuyên bố trực tiếp gửi riêng cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Tranh cãi diễn ra sau khi các hạn chế đối với dịch vụ vệ tinh gây gián đoạn hoạt động quân sự của Ukraine. Ngày 24/10, Zelensky cho biết Starlink và Starshield đã trở lại tốc độ hoạt động cần thiết. Tuy nhiên, nguyên nhân và trách nhiệm đối với các hạn chế trước đó vẫn là vấn đề gây tranh cãi.
Cựu Bộ trưởng Lao động Mỹ muốn quốc hữu hóa SpaceX
Ở một diễn biến khác, Robert Reich, người giữ chức Bộ trưởng Lao động Mỹ dưới thời Tổng thống Bill Clinton, kêu gọi Đảng Dân chủ xem xét quốc hữu hóa SpaceX và Starlink nếu đảng này giành lại quyền kiểm soát chính quyền liên bang.
Trong cuộc trao đổi trên podcast The Coffee Klatch, Reich cho rằng chính phủ cần giảm sự phụ thuộc vào Elon Musk, đồng thời tăng cường giám sát các doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn đến an ninh quốc gia. Ông đề xuất bắt đầu bằng các phiên điều trần giám sát và chuẩn bị cơ sở cho khả năng quốc hữu hóa SpaceX cùng Starlink.
“Chúng nên trở thành một doanh nghiệp công. Chúng ta không nên để quyền lực như vậy nằm trong tay một cá nhân”, Reich nói.
Ông lập luận rằng việc một cá nhân kiểm soát các hệ thống vệ tinh quan trọng có thể tạo ra sự tập trung quyền lực quá lớn, nhất là khi các dịch vụ này có vai trò trong hoạt động quốc phòng và chính sách đối ngoại của Mỹ.
Musk nhanh chóng phản ứng trước đề xuất trên. Trong bài đăng ngày 25/10, ông viết: “Stealing private companies is a serious crime. Prison for Reich”, nghĩa là “Chiếm đoạt doanh nghiệp tư nhân là tội nghiêm trọng. Reich đáng phải ngồi tù”.
Reich cũng cho rằng nếu Đảng Dân chủ giành lại Hạ viện và có thể cả Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, Musk sẽ trở thành một trong những mục tiêu giám sát trọng tâm của Quốc hội.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ: đây là đề xuất của Reich, không phải chính sách quốc hữu hóa đã được Đảng Dân chủ chính thức thông qua. Việc quốc hữu hóa một doanh nghiệp tư nhân cũng đặt ra những vấn đề pháp lý và tài chính lớn, không thể chỉ thực hiện bằng một tuyên bố chính trị.
Tranh cãi về quyền lực của doanh nghiệp tư nhân
Hai diễn biến cho thấy một vấn đề ngày càng được chú ý: mức độ phụ thuộc của chính phủ và quân đội vào các công nghệ do doanh nghiệp tư nhân kiểm soát.
Starlink đã trở thành một phần quan trọng trong hạ tầng liên lạc của Ukraine. Nhưng khi quyền cung cấp hoặc hạn chế dịch vụ nằm trong tay một công ty tư nhân, các quyết định thương mại và kỹ thuật có thể tác động trực tiếp đến hoạt động quân sự.
Ở chiều ngược lại, đề xuất quốc hữu hóa SpaceX của Reich đặt ra câu hỏi về giới hạn quyền can thiệp của chính phủ đối với doanh nghiệp chiến lược.
Hiện chưa có căn cứ để kết luận Đảng Dân chủ sẽ tiến hành quốc hữu hóa SpaceX. Điều có thể xác nhận là đề xuất của Reich đã mở ra một cuộc tranh luận mới về quyền lực của các tỷ phú công nghệ, vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong an ninh quốc gia và mức độ kiểm soát mà chính phủ nên có đối với những hạ tầng thiết yếu.
Nguồn tham khảo: X, The Guardian
Musk: Starlink không được dùng cho các cuộc tấn công
Ngày 24/10, Musk khẳng định trên mạng xã hội X rằng Starlink là dịch vụ thương mại dân sự, không được phép sử dụng cho các cuộc tấn công bằng UAV nhằm sát thương con người. Theo ông, quân đội Ukraine đã vi phạm điều khoản sử dụng dịch vụ và SpaceX đã khắc phục lỗ hổng này trong tuần trước.
Musk phân biệt Starlink với Starshield, hệ thống liên lạc vệ tinh khác do chính phủ Mỹ kiểm soát. Theo ông, việc sử dụng Starshield thuộc thẩm quyền quyết định của chính phủ Mỹ.
Ông cũng nhấn mạnh Starlink vẫn đóng vai trò thiết yếu đối với khả năng phòng thủ của Ukraine. Musk cảnh báo nếu dịch vụ bị ngắt, tuyến đầu của Ukraine có thể sụp đổ ngay lập tức. Ông cho rằng SpaceX đã đóng góp cho công cuộc phòng thủ Ukraine nhiều hơn bất kỳ doanh nghiệp tư nhân nào khác trên thế giới.
Trong cùng bài đăng, Musk chỉ trích những người mà ông gọi là các bên hiếu chiến, cổ súy cho xung đột kéo dài nhưng không đưa ra giải pháp thực tế. Ông kết thúc bằng lời lẽ gay gắt: “May you burn in hell”, có thể dịch là “Các người hãy xuống địa ngục đi”.
Câu nói này nhắm vào những người mà Musk gọi là bên hiếu chiến, không phải lời tuyên bố trực tiếp gửi riêng cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Tranh cãi diễn ra sau khi các hạn chế đối với dịch vụ vệ tinh gây gián đoạn hoạt động quân sự của Ukraine. Ngày 24/10, Zelensky cho biết Starlink và Starshield đã trở lại tốc độ hoạt động cần thiết. Tuy nhiên, nguyên nhân và trách nhiệm đối với các hạn chế trước đó vẫn là vấn đề gây tranh cãi.
Cựu Bộ trưởng Lao động Mỹ muốn quốc hữu hóa SpaceX
Ở một diễn biến khác, Robert Reich, người giữ chức Bộ trưởng Lao động Mỹ dưới thời Tổng thống Bill Clinton, kêu gọi Đảng Dân chủ xem xét quốc hữu hóa SpaceX và Starlink nếu đảng này giành lại quyền kiểm soát chính quyền liên bang.
Trong cuộc trao đổi trên podcast The Coffee Klatch, Reich cho rằng chính phủ cần giảm sự phụ thuộc vào Elon Musk, đồng thời tăng cường giám sát các doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn đến an ninh quốc gia. Ông đề xuất bắt đầu bằng các phiên điều trần giám sát và chuẩn bị cơ sở cho khả năng quốc hữu hóa SpaceX cùng Starlink.
“Chúng nên trở thành một doanh nghiệp công. Chúng ta không nên để quyền lực như vậy nằm trong tay một cá nhân”, Reich nói.
Ông lập luận rằng việc một cá nhân kiểm soát các hệ thống vệ tinh quan trọng có thể tạo ra sự tập trung quyền lực quá lớn, nhất là khi các dịch vụ này có vai trò trong hoạt động quốc phòng và chính sách đối ngoại của Mỹ.
Musk nhanh chóng phản ứng trước đề xuất trên. Trong bài đăng ngày 25/10, ông viết: “Stealing private companies is a serious crime. Prison for Reich”, nghĩa là “Chiếm đoạt doanh nghiệp tư nhân là tội nghiêm trọng. Reich đáng phải ngồi tù”.
Reich cũng cho rằng nếu Đảng Dân chủ giành lại Hạ viện và có thể cả Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, Musk sẽ trở thành một trong những mục tiêu giám sát trọng tâm của Quốc hội.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ: đây là đề xuất của Reich, không phải chính sách quốc hữu hóa đã được Đảng Dân chủ chính thức thông qua. Việc quốc hữu hóa một doanh nghiệp tư nhân cũng đặt ra những vấn đề pháp lý và tài chính lớn, không thể chỉ thực hiện bằng một tuyên bố chính trị.
Tranh cãi về quyền lực của doanh nghiệp tư nhân
Hai diễn biến cho thấy một vấn đề ngày càng được chú ý: mức độ phụ thuộc của chính phủ và quân đội vào các công nghệ do doanh nghiệp tư nhân kiểm soát.
Starlink đã trở thành một phần quan trọng trong hạ tầng liên lạc của Ukraine. Nhưng khi quyền cung cấp hoặc hạn chế dịch vụ nằm trong tay một công ty tư nhân, các quyết định thương mại và kỹ thuật có thể tác động trực tiếp đến hoạt động quân sự.
Ở chiều ngược lại, đề xuất quốc hữu hóa SpaceX của Reich đặt ra câu hỏi về giới hạn quyền can thiệp của chính phủ đối với doanh nghiệp chiến lược.
Hiện chưa có căn cứ để kết luận Đảng Dân chủ sẽ tiến hành quốc hữu hóa SpaceX. Điều có thể xác nhận là đề xuất của Reich đã mở ra một cuộc tranh luận mới về quyền lực của các tỷ phú công nghệ, vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong an ninh quốc gia và mức độ kiểm soát mà chính phủ nên có đối với những hạ tầng thiết yếu.
Nguồn tham khảo: X, The Guardian
