Fed đã tính đến cả ba kịch bản AI: Kinh tế bùng nổ, thất nghiệp hàng loạt hay bong bóng công nghệ vỡ?

Mr. Darcy
Mr. Darcy✔
Phản hồi: 0

Mr. Darcy✔

Editor
Thành viên BQT
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang chuẩn bị cho ba kịch bản có thể xảy ra khi trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng tác động sâu rộng đến nền kinh tế: năng suất tăng vọt và thúc đẩy tăng trưởng, thất nghiệp gia tăng trên diện rộng, hoặc bong bóng công nghệ vỡ kéo theo một đợt suy thoái kinh tế. Đáng chú ý, Fed không chỉ nhìn AI như một động lực tăng trưởng mới mà còn bắt đầu xem xét những rủi ro kinh tế và tài chính có thể xuất hiện khi công nghệ này phát triển nhanh hơn dự kiến.
1794880359747.png

Trong cuộc họp gần đây, Chủ tịch Cục dự trữ liên bang (FED) Kevin Warsh tiếp tục giữ phong cách thận trọng quen thuộc, tránh đưa ra bình luận trực tiếp về hướng đi của chính sách tiền tệ hiện tại. Tuy nhiên, nội dung cuộc họp cho thấy Fed đang tiếp cận tác động của AI một cách có hệ thống hơn.

Đối với giới đầu tư, đây là một tín hiệu đáng chú ý. Những thay đổi về năng suất, việc làm và cấu trúc kinh tế do AI tạo ra có thể trở thành yếu tố ảnh hưởng đến các quyết định lãi suất trong tương lai, bất kể kết quả cuối cùng là một thời kỳ thịnh vượng hay một cuộc khủng hoảng.

Một chi tiết khác cũng gây chú ý: thông báo trên website chính thức của Fed sử dụng thuật ngữ "Superintelligence" (Siêu trí tuệ), viết tắt là SI, thay vì cách gọi AI thông thường. Điều này phù hợp với sắc lệnh hành pháp do Tổng thống Donald Trump ký hồi tháng 9, yêu cầu các cơ quan liên bang sử dụng thuật ngữ Superintelligence trong các thông báo chính thức.

Ba kịch bản AI mà Fed đang chuẩn bị​

Theo ông Warsh, các chuyên gia của Fed đang xem xét ba hướng phát triển có thể xảy ra.

Kịch bản thứ nhất: AI tạo ra cú hích năng suất và thúc đẩy kinh tế bùng nổ.

Trong trường hợp này, AI giúp doanh nghiệp sản xuất nhiều hơn với chi phí thấp hơn, cải thiện hiệu quả hoạt động và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Cả doanh nghiệp lẫn người lao động đều có cơ hội hưởng lợi từ năng suất tăng lên.

Kịch bản thứ hai: Kinh tế tăng trưởng nhưng việc làm suy giảm.

AI giúp hoạt động kinh tế mở rộng, nhưng những lợi ích về năng suất không đủ bù đắp số lượng việc làm bị thay thế. Nền kinh tế có thể tiếp tục tăng trưởng trong khi người lao động phải đối mặt với tình trạng mất việc trên diện rộng.

Kịch bản thứ ba: Bong bóng AI vỡ, kéo theo suy thoái kinh tế.

Đây là kịch bản mà Warsh đặc biệt nhấn mạnh.

Ông cảnh báo rằng sau những đợt đầu tư khổng lồ vào AI và sự tăng trưởng mạnh của thị trường chứng khoán, lợi nhuận thực tế có thể không đáp ứng được kỳ vọng. Khi đó, định giá cổ phiếu có nguy cơ sụt giảm, kéo theo suy thoái kinh tế và tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh.

Điều đáng lo ngại là nền kinh tế cuối cùng vẫn có thể phục hồi, nhưng không đạt được mức tăng năng suất như thị trường từng kỳ vọng.

Nhận định này mang ý nghĩa cảnh báo đối với thị trường công nghệ hiện nay. Khi dòng vốn đổ vào AI ngày càng lớn, Fed dường như không chỉ quan tâm đến việc công nghệ này có thể thúc đẩy tăng trưởng đến đâu, mà còn muốn đánh giá điều gì sẽ xảy ra nếu những kỳ vọng hiện tại không trở thành hiện thực.

Nói cách khác, một cuộc khủng hoảng không nhất thiết bắt đầu từ việc AI thất bại. Nó cũng có thể xuất phát từ việc thị trường đã kỳ vọng quá nhiều, đầu tư quá lớn và định giá doanh nghiệp quá cao so với giá trị thực tế mà công nghệ mang lại.

Nhóm nghiên cứu AI của Fed có sự tham gia của những nhân vật công nghệ nổi tiếng​

Một điểm đáng chú ý khác là thành phần tham gia nghiên cứu.

Ngay sau khi nhậm chức chủ tịch vào tháng 6, Warsh đã công bố thành lập năm nhóm làm việc do các chuyên gia bên ngoài dẫn dắt. Một trong số đó tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của AI đối với năng suất lao động và thị trường việc làm.

Nhóm nghiên cứu quy tụ những cái tên đến từ cả giới học thuật, công nghệ và đầu tư.

Trong số những người tham dự có Nick Bloom, học giả tại Đại học Stanford; Nikesh Arora, Chủ tịch kiêm CEO Palo Alto Networks; và tỷ phú đầu tư mạo hiểm Marc Andreessen.

Đáng chú ý, ngoài Andreessen, nhóm còn có Asha Sharma, Phó chủ tịch điều hành Microsoft kiêm CEO Xbox, cùng Charles Jones, học giả tại Stanford.

Việc đưa các lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ và nhà đầu tư mạo hiểm vào nhóm nghiên cứu cho thấy Fed muốn có thêm góc nhìn trực tiếp từ những người đang tham gia phát triển, triển khai và rót vốn vào công nghệ AI.

Nhóm dự kiến gửi các khuyến nghị vào cuối năm nay. Sau đó, báo cáo sẽ được trình lên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), cơ quan chịu trách nhiệm đưa ra các quyết định về chính sách tiền tệ của Mỹ.

Năng suất lao động Mỹ tăng mạnh, nhưng AI chưa phải động lực chính​

Trên thực tế, những số liệu kinh tế gần đây đang phần nào ủng hộ nhận định rằng năng suất lao động của Mỹ được cải thiện.

Trong quý III, năng suất lao động Mỹ tăng với tốc độ thường niên 3,6%, mức cao nhất trong gần một năm. Tuy nhiên, các nhà kinh tế cho rằng chưa thể quy phần lớn mức tăng này cho AI. Hiện tại, công nghệ này mới chỉ đóng góp một phần vào sự cải thiện năng suất, chứ chưa thực sự trở thành động lực tăng trưởng chủ đạo của nền kinh tế. Bản thân Warsh cũng thừa nhận AI vẫn có thể tạo ra áp lực lạm phát trong ngắn hạn. Lý do là quá trình phát triển AI đòi hỏi lượng lớn tài nguyên và đầu vào như chip bán dẫn, thiết bị, trung tâm dữ liệu và năng lượng. Khi nhu cầu tăng nhanh, giá các yếu tố này cũng có thể tăng theo.

Phát biểu tại một sự kiện do Quỹ Tiền tệ Quốc tế tổ chức ở Bangkok hồi tháng 10, ông Warsh nhận định AI hiện đang tác động rõ rệt hơn đến phía cầu của nền kinh tế, thay vì phía cung. Điều này có nghĩa là nhu cầu đầu tư và chi tiêu liên quan đến AI đang tăng lên, nhưng những lợi ích về năng suất và khả năng giảm chi phí chưa đủ rõ ràng để tạo ra tác động kiềm chế lạm phát như kỳ vọng.

Đây cũng là một nghịch lý mà các nhà hoạch định chính sách phải tính đến: AI được kỳ vọng giúp nền kinh tế sản xuất hiệu quả hơn, giảm chi phí và kiểm soát lạm phát trong dài hạn. Nhưng trước khi những lợi ích đó xuất hiện, làn sóng đầu tư vào công nghệ này có thể khiến nhu cầu vốn, thiết bị và năng lượng tăng mạnh, tạo thêm áp lực lên giá cả.

Với Fed, bài toán không đơn giản là xác định AI sẽ khiến nền kinh tế tăng trưởng nhanh hơn bao nhiêu. Điều quan trọng hơn là phải chuẩn bị cho cả những tình huống mà công nghệ này không mang lại kết quả như thị trường kỳ vọng. Bởi AI có thể mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới, nhưng cũng có thể trở thành nguồn gốc của một đợt điều chỉnh kinh tế và tài chính nếu dòng vốn đầu tư đi quá xa so với giá trị thực tế mà nó tạo ra.
 
Back
Top