The Storm Riders
Writer
Từng có một công thức thành công rất rõ ràng với nhiều người trẻ Hàn Quốc: học thật giỏi, vào đại học danh tiếng, kiếm việc tại các tập đoàn lớn như Samsung, SK, Hyundai, LG, rồi từng bước thăng tiến trong môi trường công sở. Đó không chỉ là một lựa chọn nghề nghiệp, mà còn là tấm vé để được xã hội công nhận.
Nhưng công thức ấy đang bắt đầu lung lay.
Ảnh minh họa AI
Ngày càng nhiều người trẻ Hàn Quốc không còn xem công việc tại các tập đoàn lớn hay những vị trí “tinh hoa” là đích đến cuối cùng. Thay vì bám trụ trong môi trường có lương cao, danh tiếng tốt nhưng áp lực nặng nề, họ chọn những công việc bình thường hơn, ít hào nhoáng hơn, thậm chí thu nhập thấp hơn, miễn là có thể sống dễ thở hơn.
Một câu chuyện đang gây chú ý tại Hàn Quốc là trường hợp của Lee Seung Jun. Anh tốt nghiệp ngành kỹ thuật tại Đại học Hanyang, sau đó được tuyển vào Samsung Electronics với mức lương khởi điểm khoảng 52.000 USD mỗi năm. Với nhiều người, đó là hình mẫu thành công: trường tốt, công ty lớn, lương cao, tương lai rộng mở.
Nhưng sau 6 năm làm việc, Lee quyết định nghỉ việc, rời Seoul và trở về quê nhà Daegu để làm tài xế xe buýt.
Lý do không nằm ở việc công việc cũ thiếu danh giá. Ngược lại, nó quá đúng với khuôn mẫu mà xã hội Hàn Quốc từng đề cao. Vấn đề là khuôn mẫu ấy không còn đem lại cho Lee cảm giác hạnh phúc. Áp lực công sở, những thay đổi liên tục trong bộ máy quản lý, nỗi lo về sự ổn định nghề nghiệp và văn hóa làm việc cứng nhắc khiến anh ngày càng cảm thấy ngột ngạt.
“Tôi kiếm được ít tiền hơn một chút, nhưng hạnh phúc hơn nhiều”, Lee chia sẻ.
Câu nói này phần nào phản ánh sự thay đổi lớn trong tư duy nghề nghiệp của thế hệ trẻ Hàn Quốc. Với họ, thành công không nhất thiết phải gắn với danh thiếp của một tập đoàn lớn, không nhất thiết là văn phòng sang trọng, chức danh đẹp hay mức lương khiến người khác ngưỡng mộ. Thành công có thể đơn giản hơn: một công việc rõ ràng, ít đấu đá, ít áp lực vô hình, có thời gian cho bản thân và không khiến sức khỏe tinh thần bị bào mòn.
Không chỉ Lee, nhiều người trẻ Hàn Quốc đang đi theo hướng tương tự. Có người chuyển sang làm việc từ xa. Có người chọn các nghề ít chịu áp lực xã hội hơn như lái xe buýt, lái tàu, làm công việc kỹ thuật, dịch vụ hoặc các vị trí cho phép họ chủ động hơn trong cuộc sống.
Ảnh minh họa AI
Điều đáng chú ý là xu hướng này diễn ra tại một trong những xã hội coi trọng giáo dục và địa vị nghề nghiệp bậc nhất thế giới. Hàn Quốc có tỉ lệ người trẻ học đại học rất cao. Theo OECD, 71% người Hàn Quốc trong độ tuổi 25-34 đã hoàn thành giáo dục bậc cao, mức cao nhất trong khối OECD. Nhưng tấm bằng đại học, kể cả từ trường tốt, không còn bảo đảm chắc chắn cho một cuộc sống ổn định và hạnh phúc như trước.
Khi ngày càng nhiều cử nhân làm việc trái ngành, thu nhập không tương xứng với kỳ vọng, còn chi phí nhà ở và sinh hoạt tiếp tục tạo áp lực, người trẻ bắt đầu đặt lại câu hỏi: mình đang cố gắng vì điều gì?
Trong nhiều thập kỷ, thế hệ trước thường đánh giá thành công qua bằng cấp, nơi làm việc và thu nhập. Điều này dễ hiểu trong bối cảnh kinh tế Hàn Quốc từng tăng trưởng mạnh, các tập đoàn lớn mở ra cơ hội thăng tiến xã hội rõ rệt. Nhưng thế hệ trẻ hiện nay trưởng thành trong một bối cảnh khác: tăng trưởng chậm hơn, cạnh tranh khốc liệt hơn, cơ hội dịch chuyển xã hội khó hơn và áp lực tinh thần lớn hơn.
Vì vậy, họ không hẳn lười biếng hay “ngại phấn đấu” như một số định kiến. Ngược lại, họ đang tính toán thực tế hơn. Nếu cái giá của một công việc danh giá là mất cân bằng cuộc sống, sức khỏe tinh thần suy giảm và cảm giác không còn kiểm soát được đời mình, nhiều người sẵn sàng chọn một con đường khác.
Sự thay đổi này cũng khiến một số nghề từng ít được người trẻ quan tâm trở nên hấp dẫn hơn. Nghề lái xe buýt là ví dụ điển hình. Tại Hàn Quốc, số người ở độ tuổi 20-30 được cấp chứng chỉ lái xe buýt đã tăng mạnh trong vài năm gần đây. Một phần lý do là thị trường việc làm khó khăn, nhưng phần khác đến từ việc điều kiện làm việc và thu nhập của nghề này đã cải thiện đáng kể.
Tài xế xe buýt khu vực đô thị tại Hàn Quốc có thể đạt thu nhập bình quân khoảng 5,2-5,6 triệu won mỗi tháng, tương đương khoảng 3.700-4.000 USD. Nếu làm thêm vào ngày lễ, thu nhập có thể cao hơn. Với những người muốn một công việc ổn định, ít áp lực văn phòng và có ranh giới rõ hơn giữa công việc với đời sống cá nhân, đây không còn là lựa chọn “thấp hơn” theo cách nhìn cũ.
Tất nhiên, điều đó không có nghĩa công việc tại các tập đoàn lớn đã mất sức hút. Thực tế, những vị trí tại Samsung, SK Hynix hay các doanh nghiệp bán dẫn lớn vẫn rất được săn đón, đặc biệt trong bối cảnh AI đang thúc đẩy ngành chip Hàn Quốc. Với nhiều người, đây vẫn là con đường đem lại thu nhập cao, địa vị xã hội và cơ hội nghề nghiệp đáng mơ ước.
Nhưng điểm khác biệt là người trẻ không còn xem đó là con đường duy nhất. “Việc tốt” không còn được định nghĩa chỉ bằng tên công ty. Một công việc tốt còn phải phù hợp với tính cách, nhịp sống, sức khỏe tinh thần và cảm giác tự chủ của mỗi người.
Đây là thay đổi rất đáng chú ý, không chỉ riêng Hàn Quốc. Ở nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam, quan niệm thành công cũng từng gắn chặt với trường top, công ty lớn, lương cao và chức danh đẹp. Nhưng khi áp lực công việc tăng lên, chi phí sống leo thang, còn mạng xã hội khiến sự so sánh trở nên thường trực, thế hệ trẻ ngày càng quan tâm hơn đến câu hỏi: sống như vậy có thật sự ổn không?
Sự rời bỏ các “công việc tinh hoa” vì thế không đơn thuần là câu chuyện đổi nghề. Nó là dấu hiệu của một thế hệ đang viết lại định nghĩa về thành công.
Với họ, thành công không nhất thiết phải là ngồi trong văn phòng của một tập đoàn hàng đầu, thiết kế chip bán dẫn hay làm việc đến khuya để đổi lấy mức lương cao. Thành công cũng có thể là lái một chuyến xe buýt đúng giờ, hoàn thành công việc, trở về nhà với tâm trí nhẹ nhõm và cảm thấy ngày hôm đó của mình không bị nuốt chửng bởi áp lực.
Nói cách khác, người trẻ Hàn Quốc không hẳn đang quay lưng với tham vọng. Họ chỉ đang chọn một kiểu tham vọng khác: tham vọng được sống một cuộc đời bền vững hơn, bình yên hơn và giống với điều họ thật sự muốn hơn.
Nhưng công thức ấy đang bắt đầu lung lay.
Vị trí "tinh hoa" không còn là đích đến
Ảnh minh họa AI
Ngày càng nhiều người trẻ Hàn Quốc không còn xem công việc tại các tập đoàn lớn hay những vị trí “tinh hoa” là đích đến cuối cùng. Thay vì bám trụ trong môi trường có lương cao, danh tiếng tốt nhưng áp lực nặng nề, họ chọn những công việc bình thường hơn, ít hào nhoáng hơn, thậm chí thu nhập thấp hơn, miễn là có thể sống dễ thở hơn.
Một câu chuyện đang gây chú ý tại Hàn Quốc là trường hợp của Lee Seung Jun. Anh tốt nghiệp ngành kỹ thuật tại Đại học Hanyang, sau đó được tuyển vào Samsung Electronics với mức lương khởi điểm khoảng 52.000 USD mỗi năm. Với nhiều người, đó là hình mẫu thành công: trường tốt, công ty lớn, lương cao, tương lai rộng mở.
Nhưng sau 6 năm làm việc, Lee quyết định nghỉ việc, rời Seoul và trở về quê nhà Daegu để làm tài xế xe buýt.
Lý do không nằm ở việc công việc cũ thiếu danh giá. Ngược lại, nó quá đúng với khuôn mẫu mà xã hội Hàn Quốc từng đề cao. Vấn đề là khuôn mẫu ấy không còn đem lại cho Lee cảm giác hạnh phúc. Áp lực công sở, những thay đổi liên tục trong bộ máy quản lý, nỗi lo về sự ổn định nghề nghiệp và văn hóa làm việc cứng nhắc khiến anh ngày càng cảm thấy ngột ngạt.
“Tôi kiếm được ít tiền hơn một chút, nhưng hạnh phúc hơn nhiều”, Lee chia sẻ.
Câu nói này phần nào phản ánh sự thay đổi lớn trong tư duy nghề nghiệp của thế hệ trẻ Hàn Quốc. Với họ, thành công không nhất thiết phải gắn với danh thiếp của một tập đoàn lớn, không nhất thiết là văn phòng sang trọng, chức danh đẹp hay mức lương khiến người khác ngưỡng mộ. Thành công có thể đơn giản hơn: một công việc rõ ràng, ít đấu đá, ít áp lực vô hình, có thời gian cho bản thân và không khiến sức khỏe tinh thần bị bào mòn.
Không chỉ Lee, nhiều người trẻ Hàn Quốc đang đi theo hướng tương tự. Có người chuyển sang làm việc từ xa. Có người chọn các nghề ít chịu áp lực xã hội hơn như lái xe buýt, lái tàu, làm công việc kỹ thuật, dịch vụ hoặc các vị trí cho phép họ chủ động hơn trong cuộc sống.
Thay đổi ở nơi coi trọng địa vị bậc nhất thế giới
Ảnh minh họa AI
Điều đáng chú ý là xu hướng này diễn ra tại một trong những xã hội coi trọng giáo dục và địa vị nghề nghiệp bậc nhất thế giới. Hàn Quốc có tỉ lệ người trẻ học đại học rất cao. Theo OECD, 71% người Hàn Quốc trong độ tuổi 25-34 đã hoàn thành giáo dục bậc cao, mức cao nhất trong khối OECD. Nhưng tấm bằng đại học, kể cả từ trường tốt, không còn bảo đảm chắc chắn cho một cuộc sống ổn định và hạnh phúc như trước.
Khi ngày càng nhiều cử nhân làm việc trái ngành, thu nhập không tương xứng với kỳ vọng, còn chi phí nhà ở và sinh hoạt tiếp tục tạo áp lực, người trẻ bắt đầu đặt lại câu hỏi: mình đang cố gắng vì điều gì?
Trong nhiều thập kỷ, thế hệ trước thường đánh giá thành công qua bằng cấp, nơi làm việc và thu nhập. Điều này dễ hiểu trong bối cảnh kinh tế Hàn Quốc từng tăng trưởng mạnh, các tập đoàn lớn mở ra cơ hội thăng tiến xã hội rõ rệt. Nhưng thế hệ trẻ hiện nay trưởng thành trong một bối cảnh khác: tăng trưởng chậm hơn, cạnh tranh khốc liệt hơn, cơ hội dịch chuyển xã hội khó hơn và áp lực tinh thần lớn hơn.
Vì vậy, họ không hẳn lười biếng hay “ngại phấn đấu” như một số định kiến. Ngược lại, họ đang tính toán thực tế hơn. Nếu cái giá của một công việc danh giá là mất cân bằng cuộc sống, sức khỏe tinh thần suy giảm và cảm giác không còn kiểm soát được đời mình, nhiều người sẵn sàng chọn một con đường khác.
Sự thay đổi này cũng khiến một số nghề từng ít được người trẻ quan tâm trở nên hấp dẫn hơn. Nghề lái xe buýt là ví dụ điển hình. Tại Hàn Quốc, số người ở độ tuổi 20-30 được cấp chứng chỉ lái xe buýt đã tăng mạnh trong vài năm gần đây. Một phần lý do là thị trường việc làm khó khăn, nhưng phần khác đến từ việc điều kiện làm việc và thu nhập của nghề này đã cải thiện đáng kể.
Tài xế xe buýt khu vực đô thị tại Hàn Quốc có thể đạt thu nhập bình quân khoảng 5,2-5,6 triệu won mỗi tháng, tương đương khoảng 3.700-4.000 USD. Nếu làm thêm vào ngày lễ, thu nhập có thể cao hơn. Với những người muốn một công việc ổn định, ít áp lực văn phòng và có ranh giới rõ hơn giữa công việc với đời sống cá nhân, đây không còn là lựa chọn “thấp hơn” theo cách nhìn cũ.
Tất nhiên, điều đó không có nghĩa công việc tại các tập đoàn lớn đã mất sức hút. Thực tế, những vị trí tại Samsung, SK Hynix hay các doanh nghiệp bán dẫn lớn vẫn rất được săn đón, đặc biệt trong bối cảnh AI đang thúc đẩy ngành chip Hàn Quốc. Với nhiều người, đây vẫn là con đường đem lại thu nhập cao, địa vị xã hội và cơ hội nghề nghiệp đáng mơ ước.
Nhưng điểm khác biệt là người trẻ không còn xem đó là con đường duy nhất. “Việc tốt” không còn được định nghĩa chỉ bằng tên công ty. Một công việc tốt còn phải phù hợp với tính cách, nhịp sống, sức khỏe tinh thần và cảm giác tự chủ của mỗi người.
Đây là thay đổi rất đáng chú ý, không chỉ riêng Hàn Quốc. Ở nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam, quan niệm thành công cũng từng gắn chặt với trường top, công ty lớn, lương cao và chức danh đẹp. Nhưng khi áp lực công việc tăng lên, chi phí sống leo thang, còn mạng xã hội khiến sự so sánh trở nên thường trực, thế hệ trẻ ngày càng quan tâm hơn đến câu hỏi: sống như vậy có thật sự ổn không?
Sự rời bỏ các “công việc tinh hoa” vì thế không đơn thuần là câu chuyện đổi nghề. Nó là dấu hiệu của một thế hệ đang viết lại định nghĩa về thành công.
Với họ, thành công không nhất thiết phải là ngồi trong văn phòng của một tập đoàn hàng đầu, thiết kế chip bán dẫn hay làm việc đến khuya để đổi lấy mức lương cao. Thành công cũng có thể là lái một chuyến xe buýt đúng giờ, hoàn thành công việc, trở về nhà với tâm trí nhẹ nhõm và cảm thấy ngày hôm đó của mình không bị nuốt chửng bởi áp lực.
Nói cách khác, người trẻ Hàn Quốc không hẳn đang quay lưng với tham vọng. Họ chỉ đang chọn một kiểu tham vọng khác: tham vọng được sống một cuộc đời bền vững hơn, bình yên hơn và giống với điều họ thật sự muốn hơn.
