Nếu hỏi nghề nào đang được các "ông lớn" công nghệ săn đón nhất trong thời đại AI, có lẽ nhiều người sẽ nghĩ ngay đến kỹ sư AI, chuyên gia dữ liệu hay lập trình viên. Nhưng nếu bạn tìm hiểu kỹ sẽ khá bất ngờ khi biết rằng Microsoft, Google và nhiều tập đoàn lớn của Mỹ đang đầu tư hàng chục triệu USD để đào tạo thợ điện, thợ mộc và công nhân xây dựng. Nghe có vẻ không liên quan đến AI, nhưng thực ra đây lại là một mắt xích rất quan trọng trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo hiện nay.
Google đang tài trợ 50 triệu USD cho chương trình mở rộng đào tạo thợ điện, với mục tiêu tăng số lượng học viên thực tập nghề từ khoảng 19.500 lên 30.000 người mỗi năm tại các khu vực công ty phát triển trung tâm dữ liệu. Microsoft cũng đã đầu tư vào các chương trình đào tạo kỹ thuật viên trung tâm dữ liệu từ năm 2018, hiện vận hành 39 cơ sở đào tạo trên toàn cầu và đã đào tạo khoảng 15.000 học viên. Bên cạnh đó, Meta cũng cam kết 115 triệu USD cho các chương trình đào tạo công nhân xây dựng phục vụ hạ tầng AI.
Google đang tài trợ 50 triệu USD cho chương trình mở rộng đào tạo thợ điện, với mục tiêu tăng số lượng học viên thực tập nghề từ khoảng 19.500 lên 30.000 người mỗi năm tại các khu vực công ty phát triển trung tâm dữ liệu. Microsoft cũng đã đầu tư vào các chương trình đào tạo kỹ thuật viên trung tâm dữ liệu từ năm 2018, hiện vận hành 39 cơ sở đào tạo trên toàn cầu và đã đào tạo khoảng 15.000 học viên. Bên cạnh đó, Meta cũng cam kết 115 triệu USD cho các chương trình đào tạo công nhân xây dựng phục vụ hạ tầng AI.
Ảnh minh họa: Internet
Các Big Tech đồng loạt xây dựng những trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn đã khiến nhu cầu tuyển dụng lao động kỹ thuật tăng đột biến. Riêng dự án Stargate tại bang Michigan (Mỹ) dự kiến tạo hơn 2.500 việc làm trong giai đoạn xây dựng, khoảng 450–500 việc làm vận hành lâu dài và hàng nghìn việc làm gián tiếp cho khu vực.
Các vị trí lắp đặt và bảo trì trung tâm dữ liệu lớn trên Thế giới được thống kê lại hiện có mức lương cao hơn khoảng 42% so với những công việc tương đương ở các lĩnh vực khác. Tại những khu vực bùng nổ xây dựng Data Center như Dallas hay Bắc Virginia, không ít công nhân đã chuyển việc chỉ vì mức thu nhập hấp dẫn hơn đáng kể.
Lý do rất đơn giản: AI không chỉ tồn tại trên màn hình máy tính.
Đằng sau mỗi câu trả lời của ChatGPT, Gemini hay Copilot là những trung tâm dữ liệu khổng lồ với hàng chục nghìn GPU hoạt động liên tục 24/7. Để xây dựng được những "nhà máy AI" này, người ta cần hàng nghìn người kéo cáp điện, lắp đặt hệ thống làm mát, thi công kết cấu, xây dựng hạ tầng và vận hành các công trình. Nói cách khác, AI càng phát triển thì nhu cầu về lao động kỹ thuật truyền thống lại càng tăng.
Lâu nay chúng ta thường nghĩ AI sẽ thay thế con người trong rất nhiều công việc. Nhưng thực tế đang diễn ra lại khác. AI có thể viết code, dịch tài liệu hay tạo hình ảnh chỉ trong vài giây, nhưng nó vẫn không thể tự xây một trung tâm dữ liệu, kéo một đường dây điện cao thế hay lắp đặt hàng nghìn máy chủ trong một tòa nhà.
Có lẽ đây là một nghịch lý khá thú vị của thời đại AI. Càng nhiều mô hình mới ra đời, thế giới lại càng cần những công việc mang tính "chân tay" nhưng đòi hỏi tay nghề rất cao. Công nghệ phát triển không làm những nghề này biến mất mà ngược lại còn khiến chúng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Khi AI trở thành hạ tầng quốc gia và hàng loạt trung tâm dữ liệu mới được xây dựng, an ninh không còn chỉ là bảo vệ phần mềm hay hệ thống mạng. Những công trình vật lý này cũng sẽ trở thành tài sản trọng yếu, có thể là mục tiêu của các cuộc tấn công mạng, phá hoại hoặc gián đoạn dịch vụ. Một trung tâm dữ liệu mất điện hoặc gặp sự cố vận hành sẽ có thể gây ảnh hưởng tới hàng triệu người dùng cùng lúc.
Trong tương lai, khi AI phát triển mạnh các doanh nghiệp sẽ cần thêm những người vừa hiểu hạ tầng trung tâm dữ liệu, hệ thống điện, làm mát, vừa có kiến thức về an toàn thông tin để đảm bảo các "nhà máy AI" vận hành liên tục và an toàn. Có lẽ trong vài năm tới, cuộc đua AI sẽ không chỉ là cuộc đua về thuật toán hay GPU mà còn là cuộc đua về hạ tầng an toàn, khả năng chống chịu trước tấn công mạng và đội ngũ đủ năng lực để bảo vệ toàn bộ hệ sinh thái AI.
Có lẽ vì vậy, cuộc đua AI trong những năm tới sẽ không chỉ là cuộc đua xem ai tạo ra mô hình thông minh hơn. Nó còn là cuộc đua về hạ tầng, nguồn điện, nhân lực kỹ thuật và khả năng vận hành ổn định. Và đôi khi, người góp phần quyết định tốc độ phát triển của AI lại không phải là kỹ sư viết thuật toán mà sẽ bao gồm cả những người đang âm thầm xây dựng chính "cái gốc", những người đi sửa từng đường dây hay bảng mạch, để có thể duy trì hệ thống AI hoạt động được trơn chu và toàn vẹn nhất.
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview
