Lizzie✔
Writer
AI đang biến việc làm phim từ một công việc đòi hỏi cả ê-kíp thành thứ mà một cá nhân cũng có thể thực hiện chỉ với máy tính và vài công cụ phần mềm. Tại Trung Quốc, những khóa học hướng dẫn làm video, phim ngắn bằng AI với giá chỉ 9,9 nhân dân tệ, khoảng 37.000 đồng, đang thu hút hàng chục nghìn người mua. Một khóa học quảng cáo có thể giúp người mới “nắm vững toàn bộ quy trình sáng tạo bằng AI trong 3 ngày” đã bán khoảng 35.000 bản. Các chương trình đào tạo cao cấp hơn có giá tới 5.888 nhân dân tệ, tương đương khoảng 22 triệu đồng.
Sức hút này không khó hiểu. Trước đây, để sản xuất một bộ phim ngắn cần biên kịch, đạo diễn, diễn viên, quay phim, ánh sáng, dựng phim cùng nhiều tuần làm việc, với kinh phí có thể vượt 1 triệu nhân dân tệ, khoảng 3,7 tỷ đồng. AI đang thay đổi hoàn toàn quy trình đó khi một người có thể đảm nhiệm từ viết kịch bản, tạo nhân vật, hình ảnh, giọng nói cho tới dựng video. Theo số liệu được dẫn trong tài liệu, một phim ngắn chất lượng cao theo phương thức truyền thống có thể tốn khoảng 1 triệu nhân dân tệ, trong khi phim sử dụng nhân vật AI chỉ còn khoảng 80.000 đến 100.000 nhân dân tệ, tương đương 300 đến 370 triệu đồng, tức giảm khoảng 80 đến 90%.
Thị trường vì thế đang bùng nổ. DataEye ước tính trong năm 2026, quy mô thị trường video AIGC liên quan đến phim ngắn và hoạt hình AI tại Trung Quốc có thể vượt 20 tỷ nhân dân tệ, khoảng 74.000 tỷ đồng. Chỉ trong nửa đầu năm, số người tham gia lĩnh vực phim và hoạt hình AI, bao gồm các nhà sáng tạo cá nhân, đã vượt 500.000.
Làm phim rẻ hơn, nhưng hơn 90% vẫn thua lỗ
Nghịch lý nằm ở chỗ AI càng khiến việc sản xuất dễ dàng thì cạnh tranh càng trở nên khốc liệt. Theo dữ liệu trong bài viết, phim ngắn AI chiếm hơn 95% sản lượng trong phân khúc được khảo sát, nhưng tỷ lệ tác phẩm thành công chỉ khoảng 0,12% và hơn 90% người tham gia đang thua lỗ. Một người trong ngành nhận định khoảng 70% khả năng thành công của tác phẩm nằm ở kịch bản. AI có thể tạo hình ảnh, nhân vật và video rất nhanh, nhưng khả năng xây dựng câu chuyện, cấu trúc logic, cảm xúc và thẩm mỹ vẫn phụ thuộc lớn vào con người.
Áp lực dư cung đã xuất hiện rất rõ. Trong nửa đầu năm 2026, khoảng 221.900 phim và truyện tranh AI mới được đưa lên Douyin, nhưng chỉ 1.055 sản phẩm vượt mốc 100 triệu lượt xem. Doanh thu trên mỗi 1.000 lượt xem của phim ngắn AI cũng giảm từ khoảng 60 nhân dân tệ xuống còn 15 đến 30 nhân dân tệ, tương đương từ khoảng 220.000 đồng xuống chỉ còn 56.000 đến 111.000 đồng cho mỗi 1.000 lượt xem.
Ra nước ngoài cũng chưa chắc kiếm được tiền
Khi thị trường nội địa trở nên quá đông đúc, nhiều công ty Trung Quốc bắt đầu đưa phim ngắn AI ra nước ngoài. DataEye dự báo thị trường phim ngắn quốc tế có thể vượt 6 tỷ USD trong năm 2026, khoảng 158.000 tỷ đồng, riêng phim và truyện tranh AI có thể vượt 4 tỷ USD. Một số nền tảng đã đạt quy mô đáng kể, chẳng hạn mảng nền tảng phim ngắn AI của Kunlun Tech ghi nhận doanh thu 1,534 tỷ nhân dân tệ trong nửa đầu năm, tương đương khoảng 5.700 tỷ đồng.
Thị trường quốc tế cũng không phải “mỏ vàng” dễ khai thác. Theo một doanh nghiệp trong ngành, chi phí để có một lượt tải ứng dụng hiệu quả ở nước ngoài vào khoảng 10 USD, khoảng 264.000 đồng, trong khi chi phí để thu hút được một người dùng trả tiền có thể lên tới 70 đến 100 USD, tương đương khoảng 1,85 đến 2,64 triệu đồng. Trong nhiều trường hợp, doanh thu từ người dùng thậm chí không đủ bù chi phí quảng cáo để có được chính khách hàng đó.
Khi ai cũng làm được phim, nội dung hay mới trở thành thứ đắt giá
Sản lượng tăng quá nhanh còn kéo theo vấn đề chất lượng. Nhiều phim AI có khuôn mặt nhân vật, ánh sáng, màu sắc, cách kể chuyện và nhịp thoại gần giống nhau. Tỷ lệ xem hết của những phim ngắn người thật đóng hàng đầu vẫn trên 40%, trong khi phim AI nói chung dưới 15%. Giá sản xuất nội dung cũng từng giảm từ khoảng 5.000 nhân dân tệ/phút, khoảng 18,5 triệu đồng, xuống chỉ còn vài trăm nhân dân tệ mỗi phút.
AI vì vậy đang tạo ra một nghịch lý mới cho ngành điện ảnh: chi phí để “làm ra một bộ phim” ngày càng rẻ, nhưng chi phí để tạo ra một bộ phim mà khán giả thực sự muốn xem lại ngày càng đắt. Công cụ AI có thể giúp một người làm công việc trước đây cần cả ê-kíp, nhưng khi hàng trăm nghìn người đều sở hữu những công cụ tương tự, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc biết tạo video bằng AI. Nó quay trở lại những yếu tố cũ của ngành giải trí: ý tưởng, kịch bản, thẩm mỹ, khả năng kể chuyện và hiểu khán giả.
Sức hút này không khó hiểu. Trước đây, để sản xuất một bộ phim ngắn cần biên kịch, đạo diễn, diễn viên, quay phim, ánh sáng, dựng phim cùng nhiều tuần làm việc, với kinh phí có thể vượt 1 triệu nhân dân tệ, khoảng 3,7 tỷ đồng. AI đang thay đổi hoàn toàn quy trình đó khi một người có thể đảm nhiệm từ viết kịch bản, tạo nhân vật, hình ảnh, giọng nói cho tới dựng video. Theo số liệu được dẫn trong tài liệu, một phim ngắn chất lượng cao theo phương thức truyền thống có thể tốn khoảng 1 triệu nhân dân tệ, trong khi phim sử dụng nhân vật AI chỉ còn khoảng 80.000 đến 100.000 nhân dân tệ, tương đương 300 đến 370 triệu đồng, tức giảm khoảng 80 đến 90%.
Thị trường vì thế đang bùng nổ. DataEye ước tính trong năm 2026, quy mô thị trường video AIGC liên quan đến phim ngắn và hoạt hình AI tại Trung Quốc có thể vượt 20 tỷ nhân dân tệ, khoảng 74.000 tỷ đồng. Chỉ trong nửa đầu năm, số người tham gia lĩnh vực phim và hoạt hình AI, bao gồm các nhà sáng tạo cá nhân, đã vượt 500.000.
Làm phim rẻ hơn, nhưng hơn 90% vẫn thua lỗ
Nghịch lý nằm ở chỗ AI càng khiến việc sản xuất dễ dàng thì cạnh tranh càng trở nên khốc liệt. Theo dữ liệu trong bài viết, phim ngắn AI chiếm hơn 95% sản lượng trong phân khúc được khảo sát, nhưng tỷ lệ tác phẩm thành công chỉ khoảng 0,12% và hơn 90% người tham gia đang thua lỗ. Một người trong ngành nhận định khoảng 70% khả năng thành công của tác phẩm nằm ở kịch bản. AI có thể tạo hình ảnh, nhân vật và video rất nhanh, nhưng khả năng xây dựng câu chuyện, cấu trúc logic, cảm xúc và thẩm mỹ vẫn phụ thuộc lớn vào con người.
Áp lực dư cung đã xuất hiện rất rõ. Trong nửa đầu năm 2026, khoảng 221.900 phim và truyện tranh AI mới được đưa lên Douyin, nhưng chỉ 1.055 sản phẩm vượt mốc 100 triệu lượt xem. Doanh thu trên mỗi 1.000 lượt xem của phim ngắn AI cũng giảm từ khoảng 60 nhân dân tệ xuống còn 15 đến 30 nhân dân tệ, tương đương từ khoảng 220.000 đồng xuống chỉ còn 56.000 đến 111.000 đồng cho mỗi 1.000 lượt xem.
Ra nước ngoài cũng chưa chắc kiếm được tiền
Khi thị trường nội địa trở nên quá đông đúc, nhiều công ty Trung Quốc bắt đầu đưa phim ngắn AI ra nước ngoài. DataEye dự báo thị trường phim ngắn quốc tế có thể vượt 6 tỷ USD trong năm 2026, khoảng 158.000 tỷ đồng, riêng phim và truyện tranh AI có thể vượt 4 tỷ USD. Một số nền tảng đã đạt quy mô đáng kể, chẳng hạn mảng nền tảng phim ngắn AI của Kunlun Tech ghi nhận doanh thu 1,534 tỷ nhân dân tệ trong nửa đầu năm, tương đương khoảng 5.700 tỷ đồng.
Thị trường quốc tế cũng không phải “mỏ vàng” dễ khai thác. Theo một doanh nghiệp trong ngành, chi phí để có một lượt tải ứng dụng hiệu quả ở nước ngoài vào khoảng 10 USD, khoảng 264.000 đồng, trong khi chi phí để thu hút được một người dùng trả tiền có thể lên tới 70 đến 100 USD, tương đương khoảng 1,85 đến 2,64 triệu đồng. Trong nhiều trường hợp, doanh thu từ người dùng thậm chí không đủ bù chi phí quảng cáo để có được chính khách hàng đó.
Khi ai cũng làm được phim, nội dung hay mới trở thành thứ đắt giá
Sản lượng tăng quá nhanh còn kéo theo vấn đề chất lượng. Nhiều phim AI có khuôn mặt nhân vật, ánh sáng, màu sắc, cách kể chuyện và nhịp thoại gần giống nhau. Tỷ lệ xem hết của những phim ngắn người thật đóng hàng đầu vẫn trên 40%, trong khi phim AI nói chung dưới 15%. Giá sản xuất nội dung cũng từng giảm từ khoảng 5.000 nhân dân tệ/phút, khoảng 18,5 triệu đồng, xuống chỉ còn vài trăm nhân dân tệ mỗi phút.
AI vì vậy đang tạo ra một nghịch lý mới cho ngành điện ảnh: chi phí để “làm ra một bộ phim” ngày càng rẻ, nhưng chi phí để tạo ra một bộ phim mà khán giả thực sự muốn xem lại ngày càng đắt. Công cụ AI có thể giúp một người làm công việc trước đây cần cả ê-kíp, nhưng khi hàng trăm nghìn người đều sở hữu những công cụ tương tự, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc biết tạo video bằng AI. Nó quay trở lại những yếu tố cũ của ngành giải trí: ý tưởng, kịch bản, thẩm mỹ, khả năng kể chuyện và hiểu khán giả.
