Tại sao con người lại thích rượu? Có thể do tiến hóa từ tổ tiên

[Bùi Minh Nhật]

Trong tự nhiên, tinh tinh loài linh trưởng gần gũi với con người thường xuyên ăn trái cây lên men. Những loại quả này chứa ethanol tự nhiên, và theo các nhà khoa học, lượng cồn mà chúng nạp vào thậm chí tương đương một đến hai ly đồ uống có cồn của con người. Phát hiện mới đang củng cố giả thuyết “khỉ say rượu”, cho rằng nhiều loài động vật, bao gồm cả con người, có xu hướng tìm kiếm và tiêu thụ cồn như một phần chế độ ăn tiến hóa.

Nghiên cứu do hai nhà khoa học Aleksey Maro và Robert Dudley thực hiện cho thấy lượng trái cây lên men mà tinh tinh ăn có thể cung cấp khoảng 14 gram ethanol tương đương một khẩu phần rượu tiêu chuẩn. Tuy nhiên, để xác nhận chính xác mức tiêu thụ cồn trong tự nhiên, họ đã chọn một phương pháp khá đặc biệt: phân tích… nước tiểu của tinh tinh.

Bằng chứng nằm trong nước tiểu của tinh tinh​

Vào mùa hè năm 2025, nhóm nghiên cứu tiến hành thu thập mẫu tại khu rừng Ngogo thuộc Kibale National Park. Tại đây, với sự hỗ trợ của nghiên cứu sinh Sharifah Namaganda từ University of Michigan, họ đã chế tạo dụng cụ thu mẫu bằng cành cây gắn túi nhựa để hứng nước tiểu từ trên cao, tránh “vùng nguy hiểm”.

Sau 11 ngày, nhóm thu được 20 mẫu từ 19 cá thể tinh tinh khác nhau. Kết quả phân tích cho thấy phần lớn mẫu đều chứa ethyl glucuronide sản phẩm chuyển hóa của ethanol. Điều này chứng minh rằng tinh tinh thực sự tiêu thụ lượng cồn đáng kể thông qua việc ăn trái cây lên men trong tự nhiên.

Đáng chú ý, 17 trong số 20 mẫu dương tính với nồng độ từ 300 ng/ml trở lên, còn 10 trong 11 mẫu vượt ngưỡng 500 ng/ml mức tương đương với việc con người uống 1–2 ly rượu trong vòng 24 giờ. Những con đực có xu hướng cho kết quả dương tính nhiều hơn, gợi ý khả năng chúng chiếm ưu thế khi tiếp cận những quả chín lên men có hàm lượng cồn cao.

Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí khoa học Biology Letters, củng cố thêm bằng chứng sinh lý học cho giả thuyết rằng động vật hoang dã thường xuyên tiếp xúc với cồn trong môi trường sống tự nhiên.

Manh mối về nguồn gốc thói quen uống rượu của con người​

Các nhà khoa học cho rằng mối liên hệ giữa thức ăn và cồn có thể đã hình thành từ rất sớm trong quá trình tiến hóa của linh trưởng. Nếu tổ tiên của con người từng ăn trái cây lên men giống tinh tinh ngày nay, thì xu hướng ưa thích đồ uống có cồn ở loài người hiện đại có thể bắt nguồn từ bản năng sinh học cổ xưa.

Dù vậy, vẫn còn một câu hỏi lớn chưa có lời giải: liệu tinh tinh có chủ động lựa chọn những quả chứa nhiều ethanol hơn hay chỉ vô tình ăn phải? Việc chứng minh hành vi “chọn quả có cồn” trong tự nhiên sẽ là bước then chốt để hoàn thiện giả thuyết khỉ say rượu và có thể giúp giải thích vì sao con người lại bị hấp dẫn bởi rượu bia ngay từ thuở sơ khai.(yahoo)