Mỹ Lệ✔
Writer
Camera trên điện thoại thông minh hiện đại thực sự rất ấn tượng, nhờ sự kết hợp giữa phần cứng tiên tiến và khả năng xử lý hình ảnh ưu việt. Một số cải tiến đáng chú ý trong những năm gần đây bao gồm camera tiềm vọng, cảm biến 200MP, công nghệ lấy nét tự động toàn bộ điểm ảnh (all-pixel autofocus) và cảm biến camera kích thước một inch.
Trong đó, đáng tiếc là việc áp dụng cảm biến camera kích thước một inch đã chững lại, không thấy smartphone nào của năm nay trang bị. Chuyện gì đã xảy ra?
Camera cảm biến một inch từng được coi là tương lai
Cảm biến camera 50MP kích thước một inch lần đầu tiên ra mắt trên chiếc Xiaomi 12s Ultra vào năm 2022. Khi đó, người ta thực sự tin rằng đây sẽ là bước tiến lớn tiếp theo của ngành công nghiệp điện thoại. Thực tế, các hãng như Xiaomi, vivo, OPPO và HUAWEI đã nhanh chóng đưa công nghệ này lên những mẫu điện thoại cao cấp nhất của họ.
Tuy nhiên, sang năm 2026, các nhà sản xuất điện thoại thông minh không còn quá mặn mà với công nghệ này nữa. Vivo từng trang bị camera chính 50MP kích thước một inch trên các mẫu X90 Pro và X100 Pro, nhưng lại bỏ qua nó trên các phiên bản kế nhiệm. Xiaomi 13 Pro cũng sử dụng cảm biến này, nhưng các mẫu Pro sau đó, chẳng hạn như Xiaomi 17 Pro Max, lại không còn trang bị nó nữa.
Không hẳn là toàn tin xấu, vì HUAWEI vẫn tiếp tục cung cấp tính năng này trên các dòng điện thoại Pro và Ultra của mình. OPPO và Xiaomi tuy không còn trang bị tính năng này trên các mẫu Pro nhưng vẫn giữ lại nó trên các dòng Ultra. Nói cách khác, bạn vẫn có thể tìm thấy những chiếc điện thoại sử dụng cảm biến một inch nếu chịu khó tìm kiếm hoặc chấp nhận nhập khẩu máy. Dù vậy, số lượng điện thoại sở hữu công nghệ camera này hiện đã ít hơn trước.
Những người coi trọng máy ảnh điện thoại đều kỳ vọng rằng những tên tuổi lớn như Samsung, Google, Apple và Sony sẽ tham gia vào xu hướng sử dụng cảm biến một inch, nhưng điều đó vẫn chưa xảy ra tính đến thời điểm hiện tại. Điều này thật đáng tiếc, bởi các cảm biến kích thước lớn mang lại nhiều lợi ích vượt trội so với các loại camera có cảm biến nhỏ hơn.
Một ưu điểm đáng chú ý là hiệu ứng độ sâu trường ảnh (depth-of-field) nông hơn mà không cần dùng đến các thủ thuật phần mềm. Kết quả là những bức ảnh có hiệu ứng bokeh đẹp mắt và tự nhiên hơn. Các cảm biến lớn này cũng có khả năng thu sáng ấn tượng, mang lại những bức ảnh sáng hơn, trong trẻo hơn với dải tương phản động (dynamic range) được cải thiện. Điều này cũng giúp giảm hiện tượng nhòe do chuyển động, vì màn trập không cần mở quá lâu, cho phép bạn bắt trọn khoảnh khắc của chủ thể ngay cả trong điều kiện ánh sáng phức tạp. Các mẫu điện thoại như Xiaomi 14 Ultra và vivo X100 Pro đã tận dụng rất tốt các cảm biến này để chụp ảnh thiếu sáng ấn tượng; thậm chí vivo X100 Pro còn có chế độ chụp ảnh thiên văn cầm tay.
Tại sao việc sử dụng cảm biến camera lớn lại chững lại?
Có lẽ lý do lớn nhất khiến camera kích thước một inch chưa được phổ biến rộng rãi là vấn đề không gian. Các cảm biến này chiếm nhiều diện tích bên trong điện thoại, buộc nhà sản xuất phải thiết kế cụm camera lồi lên rất lớn. Tất nhiên, những cụm camera khổng lồ này trông khá mất thẩm mỹ và có thể khiến thiết bị kém thoải mái khi cầm nắm. Những cụm camera lớn này cũng khiến điện thoại bị bập bênh đáng kể khi đặt trên bề mặt phẳng.
Một yếu tố khác không thuận lợi là việc Apple và Samsung đã chọn hướng đi hoàn toàn khác khi tập trung vào các mẫu smartphone siêu mỏng trong năm 2025. Những thiết bị này mỏng đến mức việc nhồi nhét nhiều camera sau vào khung máy đã là một thách thức, chứ chưa nói đến việc trang bị cảm biến camera một inch hay ống kính tele. May mắn thay, người tiêu dùng phần lớn đã quay lưng với các thiết bị siêu mỏng như Galaxy S25 Edge và iPhone Air do những hạn chế về camera, thời lượng pin ngắn và mức giá cao.
Một vấn đề khác với camera cảm biến một inch là cảm biến cần đặt xa ống kính hơn để đạt được khả năng lấy nét và chất lượng hình ảnh tối ưu. Thực tế, mẫu Pura 70 Ultra của HUAWEI sử dụng ống kính camera chính có thể thu vào/thò ra để tăng khoảng cách giữa ống kính và cảm biến. HUAWEI và Xiaomi cũng kết hợp camera cảm biến một inch với khẩu độ biến thiên để giải quyết các vấn đề về lấy nét và độ sâu trường ảnh thường gặp ở loại cảm biến lớn này. Tuy nhiên, ống kính cơ học và khẩu độ biến thiên lại làm tăng độ phức tạp của phần cứng cũng như đẩy chi phí sản xuất lên cao.
Bên cạnh đó, lý do các công ty như Apple và Samsung chưa áp dụng camera cảm biến một inch vì những linh kiện này sẽ làm giảm biên lợi nhuận.
Một lý do khác khiến các cảm biến chính kích thước lớn chưa thực sự phổ biến rộng rãi là tầm quan trọng ngày càng tăng của camera tele. Các mô-đun tập trung vào khả năng zoom này chiếm khá nhiều diện tích, nhất là khi các nhà sản xuất ngày càng trang bị cảm biến tele lớn hơn cùng thiết kế ống kính tiềm vọng phức tạp hơn. Do đó, việc thu nhỏ kích thước camera chính một chút để tối ưu hóa khả năng zoom là một bước đi hợp lý.
Ở một số khía cạnh, các cảm biến camera nhỏ hơn cũng đã bắt kịp hiệu năng của cảm biến loại 1 inch. Vivo đã chuyển sang sử dụng cảm biến chính LYT-818 nhỏ hơn (kích thước 1/1.28 inch) cho mẫu X200 Pro. Hãng khẳng định camera này cho chất lượng video tốt hơn cảm biến IMX989 loại 1 inch, đồng thời chất lượng ảnh chụp cũng tương đương. Tất nhiên, vivo so sánh cảm biến chính nhỏ hơn này với thế hệ cảm biến 1 inch đầu tiên thay vì thế hệ thứ hai là LYT-900. Dù vậy, vivo X300 Pro và OPPO Find X9 Pro hiện đã sử dụng cảm biến chính LYT-828 (1/1.28 inch); loại cảm biến này mang lại khả năng HDR tiên tiến cùng công nghệ khuếch đại chuyển đổi siêu cao (ultra-high conversion gain) – những tính năng vốn không có trên các cảm biến loại 1 inch.
Liệu cảm biến loại 1 inch có hoàn toàn biến mất vào năm 2026?
Câu trả lời là không. Hiện nay, các sản phẩm chính sử dụng cảm biến 1 inch là các loại camera gắn trên gimbal như dòng DJI Pocket 4 và Inspire Luna (cũng như GoPro Mission 1). Những thiết bị này có hạn chế về kích thước khắt khe hơn so với điện thoại di động và khả năng nhiếp ảnh điện toán cũng không mạnh mẽ bằng, do đó chúng cần sử dụng cảm biến có kích thước lớn hơn.
Trong đó, đáng tiếc là việc áp dụng cảm biến camera kích thước một inch đã chững lại, không thấy smartphone nào của năm nay trang bị. Chuyện gì đã xảy ra?
Camera cảm biến một inch từng được coi là tương lai
Cảm biến camera 50MP kích thước một inch lần đầu tiên ra mắt trên chiếc Xiaomi 12s Ultra vào năm 2022. Khi đó, người ta thực sự tin rằng đây sẽ là bước tiến lớn tiếp theo của ngành công nghiệp điện thoại. Thực tế, các hãng như Xiaomi, vivo, OPPO và HUAWEI đã nhanh chóng đưa công nghệ này lên những mẫu điện thoại cao cấp nhất của họ.
Tuy nhiên, sang năm 2026, các nhà sản xuất điện thoại thông minh không còn quá mặn mà với công nghệ này nữa. Vivo từng trang bị camera chính 50MP kích thước một inch trên các mẫu X90 Pro và X100 Pro, nhưng lại bỏ qua nó trên các phiên bản kế nhiệm. Xiaomi 13 Pro cũng sử dụng cảm biến này, nhưng các mẫu Pro sau đó, chẳng hạn như Xiaomi 17 Pro Max, lại không còn trang bị nó nữa.
Không hẳn là toàn tin xấu, vì HUAWEI vẫn tiếp tục cung cấp tính năng này trên các dòng điện thoại Pro và Ultra của mình. OPPO và Xiaomi tuy không còn trang bị tính năng này trên các mẫu Pro nhưng vẫn giữ lại nó trên các dòng Ultra. Nói cách khác, bạn vẫn có thể tìm thấy những chiếc điện thoại sử dụng cảm biến một inch nếu chịu khó tìm kiếm hoặc chấp nhận nhập khẩu máy. Dù vậy, số lượng điện thoại sở hữu công nghệ camera này hiện đã ít hơn trước.
Những người coi trọng máy ảnh điện thoại đều kỳ vọng rằng những tên tuổi lớn như Samsung, Google, Apple và Sony sẽ tham gia vào xu hướng sử dụng cảm biến một inch, nhưng điều đó vẫn chưa xảy ra tính đến thời điểm hiện tại. Điều này thật đáng tiếc, bởi các cảm biến kích thước lớn mang lại nhiều lợi ích vượt trội so với các loại camera có cảm biến nhỏ hơn.
Một ưu điểm đáng chú ý là hiệu ứng độ sâu trường ảnh (depth-of-field) nông hơn mà không cần dùng đến các thủ thuật phần mềm. Kết quả là những bức ảnh có hiệu ứng bokeh đẹp mắt và tự nhiên hơn. Các cảm biến lớn này cũng có khả năng thu sáng ấn tượng, mang lại những bức ảnh sáng hơn, trong trẻo hơn với dải tương phản động (dynamic range) được cải thiện. Điều này cũng giúp giảm hiện tượng nhòe do chuyển động, vì màn trập không cần mở quá lâu, cho phép bạn bắt trọn khoảnh khắc của chủ thể ngay cả trong điều kiện ánh sáng phức tạp. Các mẫu điện thoại như Xiaomi 14 Ultra và vivo X100 Pro đã tận dụng rất tốt các cảm biến này để chụp ảnh thiếu sáng ấn tượng; thậm chí vivo X100 Pro còn có chế độ chụp ảnh thiên văn cầm tay.
Tại sao việc sử dụng cảm biến camera lớn lại chững lại?
Có lẽ lý do lớn nhất khiến camera kích thước một inch chưa được phổ biến rộng rãi là vấn đề không gian. Các cảm biến này chiếm nhiều diện tích bên trong điện thoại, buộc nhà sản xuất phải thiết kế cụm camera lồi lên rất lớn. Tất nhiên, những cụm camera khổng lồ này trông khá mất thẩm mỹ và có thể khiến thiết bị kém thoải mái khi cầm nắm. Những cụm camera lớn này cũng khiến điện thoại bị bập bênh đáng kể khi đặt trên bề mặt phẳng.
Một yếu tố khác không thuận lợi là việc Apple và Samsung đã chọn hướng đi hoàn toàn khác khi tập trung vào các mẫu smartphone siêu mỏng trong năm 2025. Những thiết bị này mỏng đến mức việc nhồi nhét nhiều camera sau vào khung máy đã là một thách thức, chứ chưa nói đến việc trang bị cảm biến camera một inch hay ống kính tele. May mắn thay, người tiêu dùng phần lớn đã quay lưng với các thiết bị siêu mỏng như Galaxy S25 Edge và iPhone Air do những hạn chế về camera, thời lượng pin ngắn và mức giá cao.
Một vấn đề khác với camera cảm biến một inch là cảm biến cần đặt xa ống kính hơn để đạt được khả năng lấy nét và chất lượng hình ảnh tối ưu. Thực tế, mẫu Pura 70 Ultra của HUAWEI sử dụng ống kính camera chính có thể thu vào/thò ra để tăng khoảng cách giữa ống kính và cảm biến. HUAWEI và Xiaomi cũng kết hợp camera cảm biến một inch với khẩu độ biến thiên để giải quyết các vấn đề về lấy nét và độ sâu trường ảnh thường gặp ở loại cảm biến lớn này. Tuy nhiên, ống kính cơ học và khẩu độ biến thiên lại làm tăng độ phức tạp của phần cứng cũng như đẩy chi phí sản xuất lên cao.
Bên cạnh đó, lý do các công ty như Apple và Samsung chưa áp dụng camera cảm biến một inch vì những linh kiện này sẽ làm giảm biên lợi nhuận.
Một lý do khác khiến các cảm biến chính kích thước lớn chưa thực sự phổ biến rộng rãi là tầm quan trọng ngày càng tăng của camera tele. Các mô-đun tập trung vào khả năng zoom này chiếm khá nhiều diện tích, nhất là khi các nhà sản xuất ngày càng trang bị cảm biến tele lớn hơn cùng thiết kế ống kính tiềm vọng phức tạp hơn. Do đó, việc thu nhỏ kích thước camera chính một chút để tối ưu hóa khả năng zoom là một bước đi hợp lý.
Ở một số khía cạnh, các cảm biến camera nhỏ hơn cũng đã bắt kịp hiệu năng của cảm biến loại 1 inch. Vivo đã chuyển sang sử dụng cảm biến chính LYT-818 nhỏ hơn (kích thước 1/1.28 inch) cho mẫu X200 Pro. Hãng khẳng định camera này cho chất lượng video tốt hơn cảm biến IMX989 loại 1 inch, đồng thời chất lượng ảnh chụp cũng tương đương. Tất nhiên, vivo so sánh cảm biến chính nhỏ hơn này với thế hệ cảm biến 1 inch đầu tiên thay vì thế hệ thứ hai là LYT-900. Dù vậy, vivo X300 Pro và OPPO Find X9 Pro hiện đã sử dụng cảm biến chính LYT-828 (1/1.28 inch); loại cảm biến này mang lại khả năng HDR tiên tiến cùng công nghệ khuếch đại chuyển đổi siêu cao (ultra-high conversion gain) – những tính năng vốn không có trên các cảm biến loại 1 inch.
Liệu cảm biến loại 1 inch có hoàn toàn biến mất vào năm 2026?
Câu trả lời là không. Hiện nay, các sản phẩm chính sử dụng cảm biến 1 inch là các loại camera gắn trên gimbal như dòng DJI Pocket 4 và Inspire Luna (cũng như GoPro Mission 1). Những thiết bị này có hạn chế về kích thước khắt khe hơn so với điện thoại di động và khả năng nhiếp ảnh điện toán cũng không mạnh mẽ bằng, do đó chúng cần sử dụng cảm biến có kích thước lớn hơn.
