Hùng Lâm✔
Intern Writer
Trong bối cảnh chiến tranh hiện đại ngày càng phức tạp, khi những mối đe dọa không chỉ đến từ tên lửa hay máy bay chiến đấu mà còn từ những chiếc drone nhỏ bé, Hải quân Mỹ đang ráo riết nâng cấp khả năng phòng thủ cho các chiến hạm của mình. Mới đây, những hình ảnh được công bố đã hé lộ một tính năng cực kỳ thú vị trên tàu khu trục USS Mustin thuộc lớp Arleigh Burke: một hệ thống phòng thủ điểm được "cõng" thêm một khẩu súng máy .50 caliber (12,7mm) đặt trên đỉnh một khẩu pháo xích 30mm. Đây chính là Hệ thống Vũ khí Pháo Mk 38 Mod 4 (GWS), một bước tiến đáng kể về hỏa lực và khả năng tác chiến, đặc biệt là chống lại drone, so với các phiên bản Mk 38 trước đó.
Theo thông tin từ văn phòng truyền thông của Hải đội Khu trục 15 (DESRON 15), USS Mustin đã được nhìn thấy đang tiếp tế trên biển ở Ấn Độ Dương, và trong số các hình ảnh có một bức đặc biệt làm nổi bật hệ thống Mk 38 Mod 4 GWS này. Tàu Mustin là chiến hạm đầu tiên của Hải quân Mỹ được trang bị Mod 4 vào năm 2024 và dường như vẫn là chiếc duy nhất sở hữu phiên bản mới này cho đến hiện tại.
Dù mang tên gọi Mk 38, nhưng phiên bản Mod 4 lại có sự khác biệt cơ bản so với các loại Mk 38 khác đang được Hải quân Mỹ và một số lực lượng hải quân nước ngoài sử dụng. Hải quân Mỹ từng chia sẻ rằng Mk 38 Mod 4 được nâng cấp để khắc phục những hạn chế trong việc đối phó với các hệ thống máy bay không người lái (C-UAS). Ngoài ra, nó còn cải thiện hiệu suất chống lại các mục tiêu trên mặt nước và duy trì khả năng chống khủng bố, bảo vệ lực lượng.
Để hiểu rõ hơn về sự tiến hóa này, chúng ta hãy cùng nhìn lại lịch sử của dòng Mk 38. Phiên bản gốc Mk 38 Mod 0 được Hải quân Mỹ tự phát triển vào cuối những năm 1970, chỉ đơn giản là một khẩu pháo xích 25mm M242 Bushmaster gắn trên boong tàu, vận hành thủ công, với tốc độ bắn tối đa 180 viên mỗi phút. Phiên bản Mod 1 cải tiến là Mk 38 đầu tiên được sản xuất hàng loạt và bắt đầu trang bị cho các tàu chiến vào cuối những năm 1980.
Sau vụ tấn công khủng bố kinh hoàng vào tàu khu trục USS Cole (lớp Arleigh Burke) tại cảng Aden, Yemen vào năm 2000, Hải quân Mỹ bắt đầu trang bị Mk 38 Mod 2, còn được gọi là Hệ thống Vũ khí Typhoon. Phiên bản Mod 2 đã mang đến khả năng điều khiển từ xa và ổn định giá đỡ, giúp vũ khí duy trì mục tiêu ngay cả khi tàu lắc lư. Nó còn được bổ sung cảm biến quang điện tử/hồng ngoại và thiết bị đo khoảng cách bằng laser, đảm bảo hiệu suất nhắm mục tiêu đáng tin cậy cả ngày lẫn đêm. Theo Hải quân Mỹ, Mod 2 còn cải thiện việc xử lý đạn dược và giao diện, giúp tăng tốc độ và độ tin cậy khi giao chiến, với độ chính xác tấn công cao gấp hai đến ba lần so với phiên bản tiền nhiệm. Tuy nhiên, Mod 2 vẫn sử dụng khẩu pháo M242 25mm tương tự như Mod 0/1, với hộp đạn chứa tối đa 168 viên – tương đương chưa đầy một phút bắn ở tốc độ tối đa.
Đến những năm 2010, Hải quân Mỹ tiếp tục nâng cấp lên Mk 38 Mod 3. Phiên bản này bổ sung thêm một khẩu pháo xích Mk 52 Mod 0 7.62x51mm nhỏ hơn, với hộp đạn 750 viên và tốc độ bắn nhanh hơn nhiều, lên tới 570 viên mỗi phút. Mod 3 cũng tích hợp cảm biến EO/IR cải tiến, cung cấp khả năng giám sát 330 độ và nhiều trường nhìn. Cảm biến này được tách rời khỏi súng, cho phép người vận hành quét độc lập mà không làm lộ vị trí vũ khí. Các phiên bản Mk 38 1/2/3 đã được tích hợp trên nhiều loại tàu chiến của Hải quân Mỹ, từ tuần dương hạm lớp Ticonderoga, khu trục hạm lớp Arleigh Burke, tàu sân bay lớp Nimitz và Ford, cho đến các tàu đổ bộ và tàu phụ trợ khác.
Và giờ đây, chúng ta quay trở lại với Mk 38 Mod 4, phiên bản được Hải quân Mỹ đặt tên cho một biến thể của dòng Seahawk DS30 từ MSI Defense Systems, bắt đầu được mua sắm vào cuối những năm 2010. Vũ khí chính của Mk 38 Mod 4 là một khẩu pháo xích 30mm Mk 44 Mod 3 Bushmaster II. Giống như M242, Mk 44 cũng có chế độ bắn đơn, bắn loạt, và tự động với tốc độ thấp (100 viên mỗi phút) hoặc cao (200 viên mỗi phút). Khẩu Mk 44 này cũng được tìm thấy trên các phiên bản của Hệ thống Vũ khí Pháo Mk 46 trên các tàu khu trục tàng hình lớp Zumwalt và tàu đổ bộ lớp San Antonio, cũng như nhiều ứng dụng trên mặt đất và trên máy bay AC-130J Ghostrider của Không quân Mỹ. Ngoài ra, như đã đề cập, Mk 38 Mod 4 còn có một khẩu súng máy M2 .50 caliber (12,7mm) với tốc độ bắn khoảng 500 viên mỗi phút.
Hệ thống Mk 38 Mod 4 hoàn chỉnh còn đi kèm với hệ thống ngắm quang điện tử (EOSS) Mk 48 Mod 2 mới, được gắn riêng trên tàu, và một bảng điều khiển vận hành từ xa Mk 134 Mod 0. Đặc biệt, toàn bộ hệ thống được thiết kế để tích hợp hoàn toàn với Hệ thống Chiến đấu Aegis trên các tàu khu trục lớp Arleigh Burke như USS Mustin. Hệ thống quang học mới này dường như thay thế hệ thống EOSS cũ hơn, vốn được gắn trên cầu tàu và chủ yếu dùng để nhắm mục tiêu cho pháo 5 inch của tàu.
Trong một cuộc thử nghiệm vào tháng 7 năm 2022, hệ thống Mk 38 Mod 4 đã "xác định, theo dõi và tấn công thành công cả mục tiêu trên mặt nước và trên không bằng đạn thật chống lại các mục tiêu cố định và di động", theo Hải quân Mỹ. Sự kiện này cũng "làm nổi bật chuỗi điều khiển hỏa lực được tăng cường, hiệu suất cải thiện của pháo 30mm và khả năng đối phó với những thách thức mới".
USS Mustin đã nhận được Mk 38 Mod 4 vào năm 2024, và hiện tại, nó vẫn là chiến hạm duy nhất của Hải quân Mỹ được trang bị hệ thống vũ khí mới này, dù lý do chưa hoàn toàn rõ ràng. Hải quân đã ký hợp đồng với MSI Defense để sản xuất lô ban đầu gồm 15 hệ thống vào năm 2023. Các phiên bản khác của Seahawk DS30 đang được sử dụng trên nhiều lớp tàu hải quân trên toàn cầu, bao gồm cả các khinh hạm Type 23 của Anh. Theo một thông báo chính thức từ Bộ Tư lệnh Hệ thống Hải quân (NAVSEA) vào tháng 2 vừa qua, Trung tâm Tác chiến Mặt nước Hải quân Dahlgren Division đang hoàn thiện cấu hình để hệ thống có thể được giới thiệu rộng rãi hơn trên các nền tảng khác khi yêu cầu của hạm đội phát triển.
Yêu cầu ngân sách năm tài chính 2027 của Hải quân, được công bố đầu năm nay, đã làm rõ kế hoạch vẫn là tích hợp Mk 38 Mod 4 ít nhất trên tất cả các biến thể Flight IIA và Flight III của tàu khu trục Arleigh Burke. Mk 38 Mod 4 cũng sẽ là một tính năng trên các tàu phá băng tương lai của Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Mỹ, vốn cũng sẽ có hệ thống chiến đấu được phát triển từ Aegis. Đồng thời, tất cả các Mk 38 Mod 2 còn lại trong biên chế Hải quân cũng đang được nâng cấp lên tiêu chuẩn Mod 3.
Đối với các tàu khu trục lớp Arleigh Burke nói riêng, Mk 38 Mod 4 phản ánh những nỗ lực rộng lớn hơn nhằm cải thiện và mở rộng khả năng phòng thủ tầm ngắn của các tàu này, đặc biệt là trước các mối đe dọa từ drone ngày càng gia tăng. Ngày càng nhiều tàu khu trục đang được trang bị các hệ thống đánh chặn drone mới. Ngoài ra, Hải quân đang nỗ lực thay thế Hệ thống Vũ khí Tầm gần (CIWS) Mk 15 Phalanx trang bị pháo Vulcan 20mm trên tất cả các biến thể trong lớp bằng các bệ phóng khác nhau cho Tên lửa Khung máy bay Cuộn RIM-116 (RAM) để tăng cường hơn nữa khả năng phòng thủ chống lại drone, cũng như tên lửa và các mối đe dọa trên không khác.
Nhìn chung, Hải quân Mỹ đã đầu tư mạnh vào các hệ thống phòng thủ chống drone mới cho các tàu trên khắp hạm đội trong những năm gần đây. Những nỗ lực này bao gồm vũ khí năng lượng định hướng bằng laser và vi sóng công suất cao, cũng như nhiều loại hệ thống đánh chặn vật lý và hệ thống tác chiến điện tử. Những bài học rút ra từ cuộc xung đột đang diễn ra với Iran, cũng như các hoạt động gần đây ở Biển Đỏ, cùng với những quan sát từ cuộc chiến ở Ukraine, chỉ càng nhấn mạnh nhu cầu ngày càng cấp thiết về các lớp bảo vệ bổ sung chống lại các kẻ tấn công không người lái trên không và trên biển. Ngay cả những chiếc thuyền nhỏ có người lái tấn công theo nhóm lớn cũng vẫn là một mối đe dọa thực sự.
Có lẽ, USS Mustin sẽ không còn là chiến hạm duy nhất được trang bị Mk 38 Mod 4 trong thời gian dài nữa, nếu hệ thống này chưa bắt đầu được trang bị cho nhiều tàu khu trục lớp Arleigh Burke khác.
Theo thông tin từ văn phòng truyền thông của Hải đội Khu trục 15 (DESRON 15), USS Mustin đã được nhìn thấy đang tiếp tế trên biển ở Ấn Độ Dương, và trong số các hình ảnh có một bức đặc biệt làm nổi bật hệ thống Mk 38 Mod 4 GWS này. Tàu Mustin là chiến hạm đầu tiên của Hải quân Mỹ được trang bị Mod 4 vào năm 2024 và dường như vẫn là chiếc duy nhất sở hữu phiên bản mới này cho đến hiện tại.
Dù mang tên gọi Mk 38, nhưng phiên bản Mod 4 lại có sự khác biệt cơ bản so với các loại Mk 38 khác đang được Hải quân Mỹ và một số lực lượng hải quân nước ngoài sử dụng. Hải quân Mỹ từng chia sẻ rằng Mk 38 Mod 4 được nâng cấp để khắc phục những hạn chế trong việc đối phó với các hệ thống máy bay không người lái (C-UAS). Ngoài ra, nó còn cải thiện hiệu suất chống lại các mục tiêu trên mặt nước và duy trì khả năng chống khủng bố, bảo vệ lực lượng.
Để hiểu rõ hơn về sự tiến hóa này, chúng ta hãy cùng nhìn lại lịch sử của dòng Mk 38. Phiên bản gốc Mk 38 Mod 0 được Hải quân Mỹ tự phát triển vào cuối những năm 1970, chỉ đơn giản là một khẩu pháo xích 25mm M242 Bushmaster gắn trên boong tàu, vận hành thủ công, với tốc độ bắn tối đa 180 viên mỗi phút. Phiên bản Mod 1 cải tiến là Mk 38 đầu tiên được sản xuất hàng loạt và bắt đầu trang bị cho các tàu chiến vào cuối những năm 1980.
Sau vụ tấn công khủng bố kinh hoàng vào tàu khu trục USS Cole (lớp Arleigh Burke) tại cảng Aden, Yemen vào năm 2000, Hải quân Mỹ bắt đầu trang bị Mk 38 Mod 2, còn được gọi là Hệ thống Vũ khí Typhoon. Phiên bản Mod 2 đã mang đến khả năng điều khiển từ xa và ổn định giá đỡ, giúp vũ khí duy trì mục tiêu ngay cả khi tàu lắc lư. Nó còn được bổ sung cảm biến quang điện tử/hồng ngoại và thiết bị đo khoảng cách bằng laser, đảm bảo hiệu suất nhắm mục tiêu đáng tin cậy cả ngày lẫn đêm. Theo Hải quân Mỹ, Mod 2 còn cải thiện việc xử lý đạn dược và giao diện, giúp tăng tốc độ và độ tin cậy khi giao chiến, với độ chính xác tấn công cao gấp hai đến ba lần so với phiên bản tiền nhiệm. Tuy nhiên, Mod 2 vẫn sử dụng khẩu pháo M242 25mm tương tự như Mod 0/1, với hộp đạn chứa tối đa 168 viên – tương đương chưa đầy một phút bắn ở tốc độ tối đa.
Đến những năm 2010, Hải quân Mỹ tiếp tục nâng cấp lên Mk 38 Mod 3. Phiên bản này bổ sung thêm một khẩu pháo xích Mk 52 Mod 0 7.62x51mm nhỏ hơn, với hộp đạn 750 viên và tốc độ bắn nhanh hơn nhiều, lên tới 570 viên mỗi phút. Mod 3 cũng tích hợp cảm biến EO/IR cải tiến, cung cấp khả năng giám sát 330 độ và nhiều trường nhìn. Cảm biến này được tách rời khỏi súng, cho phép người vận hành quét độc lập mà không làm lộ vị trí vũ khí. Các phiên bản Mk 38 1/2/3 đã được tích hợp trên nhiều loại tàu chiến của Hải quân Mỹ, từ tuần dương hạm lớp Ticonderoga, khu trục hạm lớp Arleigh Burke, tàu sân bay lớp Nimitz và Ford, cho đến các tàu đổ bộ và tàu phụ trợ khác.
Và giờ đây, chúng ta quay trở lại với Mk 38 Mod 4, phiên bản được Hải quân Mỹ đặt tên cho một biến thể của dòng Seahawk DS30 từ MSI Defense Systems, bắt đầu được mua sắm vào cuối những năm 2010. Vũ khí chính của Mk 38 Mod 4 là một khẩu pháo xích 30mm Mk 44 Mod 3 Bushmaster II. Giống như M242, Mk 44 cũng có chế độ bắn đơn, bắn loạt, và tự động với tốc độ thấp (100 viên mỗi phút) hoặc cao (200 viên mỗi phút). Khẩu Mk 44 này cũng được tìm thấy trên các phiên bản của Hệ thống Vũ khí Pháo Mk 46 trên các tàu khu trục tàng hình lớp Zumwalt và tàu đổ bộ lớp San Antonio, cũng như nhiều ứng dụng trên mặt đất và trên máy bay AC-130J Ghostrider của Không quân Mỹ. Ngoài ra, như đã đề cập, Mk 38 Mod 4 còn có một khẩu súng máy M2 .50 caliber (12,7mm) với tốc độ bắn khoảng 500 viên mỗi phút.
Hệ thống Mk 38 Mod 4 hoàn chỉnh còn đi kèm với hệ thống ngắm quang điện tử (EOSS) Mk 48 Mod 2 mới, được gắn riêng trên tàu, và một bảng điều khiển vận hành từ xa Mk 134 Mod 0. Đặc biệt, toàn bộ hệ thống được thiết kế để tích hợp hoàn toàn với Hệ thống Chiến đấu Aegis trên các tàu khu trục lớp Arleigh Burke như USS Mustin. Hệ thống quang học mới này dường như thay thế hệ thống EOSS cũ hơn, vốn được gắn trên cầu tàu và chủ yếu dùng để nhắm mục tiêu cho pháo 5 inch của tàu.
Trong một cuộc thử nghiệm vào tháng 7 năm 2022, hệ thống Mk 38 Mod 4 đã "xác định, theo dõi và tấn công thành công cả mục tiêu trên mặt nước và trên không bằng đạn thật chống lại các mục tiêu cố định và di động", theo Hải quân Mỹ. Sự kiện này cũng "làm nổi bật chuỗi điều khiển hỏa lực được tăng cường, hiệu suất cải thiện của pháo 30mm và khả năng đối phó với những thách thức mới".
USS Mustin đã nhận được Mk 38 Mod 4 vào năm 2024, và hiện tại, nó vẫn là chiến hạm duy nhất của Hải quân Mỹ được trang bị hệ thống vũ khí mới này, dù lý do chưa hoàn toàn rõ ràng. Hải quân đã ký hợp đồng với MSI Defense để sản xuất lô ban đầu gồm 15 hệ thống vào năm 2023. Các phiên bản khác của Seahawk DS30 đang được sử dụng trên nhiều lớp tàu hải quân trên toàn cầu, bao gồm cả các khinh hạm Type 23 của Anh. Theo một thông báo chính thức từ Bộ Tư lệnh Hệ thống Hải quân (NAVSEA) vào tháng 2 vừa qua, Trung tâm Tác chiến Mặt nước Hải quân Dahlgren Division đang hoàn thiện cấu hình để hệ thống có thể được giới thiệu rộng rãi hơn trên các nền tảng khác khi yêu cầu của hạm đội phát triển.
Yêu cầu ngân sách năm tài chính 2027 của Hải quân, được công bố đầu năm nay, đã làm rõ kế hoạch vẫn là tích hợp Mk 38 Mod 4 ít nhất trên tất cả các biến thể Flight IIA và Flight III của tàu khu trục Arleigh Burke. Mk 38 Mod 4 cũng sẽ là một tính năng trên các tàu phá băng tương lai của Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Mỹ, vốn cũng sẽ có hệ thống chiến đấu được phát triển từ Aegis. Đồng thời, tất cả các Mk 38 Mod 2 còn lại trong biên chế Hải quân cũng đang được nâng cấp lên tiêu chuẩn Mod 3.
Đối với các tàu khu trục lớp Arleigh Burke nói riêng, Mk 38 Mod 4 phản ánh những nỗ lực rộng lớn hơn nhằm cải thiện và mở rộng khả năng phòng thủ tầm ngắn của các tàu này, đặc biệt là trước các mối đe dọa từ drone ngày càng gia tăng. Ngày càng nhiều tàu khu trục đang được trang bị các hệ thống đánh chặn drone mới. Ngoài ra, Hải quân đang nỗ lực thay thế Hệ thống Vũ khí Tầm gần (CIWS) Mk 15 Phalanx trang bị pháo Vulcan 20mm trên tất cả các biến thể trong lớp bằng các bệ phóng khác nhau cho Tên lửa Khung máy bay Cuộn RIM-116 (RAM) để tăng cường hơn nữa khả năng phòng thủ chống lại drone, cũng như tên lửa và các mối đe dọa trên không khác.
Nhìn chung, Hải quân Mỹ đã đầu tư mạnh vào các hệ thống phòng thủ chống drone mới cho các tàu trên khắp hạm đội trong những năm gần đây. Những nỗ lực này bao gồm vũ khí năng lượng định hướng bằng laser và vi sóng công suất cao, cũng như nhiều loại hệ thống đánh chặn vật lý và hệ thống tác chiến điện tử. Những bài học rút ra từ cuộc xung đột đang diễn ra với Iran, cũng như các hoạt động gần đây ở Biển Đỏ, cùng với những quan sát từ cuộc chiến ở Ukraine, chỉ càng nhấn mạnh nhu cầu ngày càng cấp thiết về các lớp bảo vệ bổ sung chống lại các kẻ tấn công không người lái trên không và trên biển. Ngay cả những chiếc thuyền nhỏ có người lái tấn công theo nhóm lớn cũng vẫn là một mối đe dọa thực sự.
Có lẽ, USS Mustin sẽ không còn là chiến hạm duy nhất được trang bị Mk 38 Mod 4 trong thời gian dài nữa, nếu hệ thống này chưa bắt đầu được trang bị cho nhiều tàu khu trục lớp Arleigh Burke khác.
