Nếu chỉ theo dõi tin tức vài ngày gần đây, nhiều người sẽ nghĩ Telegram đột nhiên gặp rắc rối khi nhà sáng lập Pavel Durov tiếp tục bị Nga truy tố và đưa vào danh sách truy nã quốc tế. Thực tế, đây chỉ là diễn biến mới nhất trong chuỗi bê bối kéo dài gần hai năm, khiến Telegram trở thành một trong những nền tảng gây tranh cãi nhất thế giới.
Khởi đầu: Telegram được ca ngợi vì quyền riêng tư
Ra mắt năm 2013, Telegram nhanh chóng nổi tiếng nhờ triết lý bảo vệ quyền riêng tư, mã hóa và hạn chế can thiệp vào nội dung người dùng.
Trong nhiều năm, đây là ứng dụng được các nhà báo, nhà hoạt động xã hội, doanh nghiệp và hàng trăm triệu người dùng lựa chọn vì không muốn bị theo dõi như các mạng xã hội truyền thống. Nhưng cũng chính sự "tự do" đó đã biến Telegram thành nơi xuất hiện ngày càng nhiều hoạt động phạm pháp.
Trong nhiều năm, đây là ứng dụng được các nhà báo, nhà hoạt động xã hội, doanh nghiệp và hàng trăm triệu người dùng lựa chọn vì không muốn bị theo dõi như các mạng xã hội truyền thống. Nhưng cũng chính sự "tự do" đó đã biến Telegram thành nơi xuất hiện ngày càng nhiều hoạt động phạm pháp.
Telegram dần trở thành "điểm nóng" của tội phạm mạng
Khoảng vài năm trở lại đây, cơ quan thực thi pháp luật ở nhiều quốc gia liên tục cảnh báo Telegram bị lợi dụng để:
- Mua bán dữ liệu cá nhân.
- Phát tán mã độc và công cụ tấn công.
- Lừa đảo đầu tư, tiền điện tử.
- Mua bán ma túy, giấy tờ giả.
- Phát tán nội dung xâm hại trẻ em.
- Điều hành các nhóm ransomware và chợ đen trên mạng.
Không ít nhóm hacker nổi tiếng cũng sử dụng Telegram như kênh liên lạc chính thức để công bố dữ liệu đánh cắp, đe dọa nạn nhân hoặc tuyển thành viên. Điều khiến nhiều cơ quan chức năng không hài lòng là Telegram bị cho là phản hồi chậm hoặc từ chối hợp tác trong nhiều yêu cầu điều tra.
Tháng 8/2024: Nhà sáng lập Pavel Durov bị bắt tại Pháp
Bước ngoặt lớn xảy ra vào tháng 8/2024 khi Pavel Durov bị bắt ngay sau khi hạ cánh tại sân bay Le Bourget (Pháp).
Giới chức Pháp cáo buộc Telegram thiếu kiểm soát nội dung và không hợp tác đầy đủ với cơ quan điều tra, khiến nền tảng này bị lợi dụng cho nhiều loại tội phạm như lừa đảo, buôn bán ma túy, phát tán tài liệu xâm hại trẻ em và rửa tiền.
Giới chức Pháp cáo buộc Telegram thiếu kiểm soát nội dung và không hợp tác đầy đủ với cơ quan điều tra, khiến nền tảng này bị lợi dụng cho nhiều loại tội phạm như lừa đảo, buôn bán ma túy, phát tán tài liệu xâm hại trẻ em và rửa tiền.
Đây là lần đầu tiên một nhà sáng lập mạng xã hội lớn bị xử lý theo hướng có thể phải chịu trách nhiệm hình sự vì cách vận hành nền tảng của mình. Sự kiện này tạo ra cuộc tranh luận toàn cầu. Một bên cho rằng Telegram không thể đứng ngoài khi tội phạm sử dụng nền tảng của họ. Bên còn lại lo ngại việc quy trách nhiệm cho chủ nền tảng có thể tạo tiền lệ ảnh hưởng tới quyền riêng tư và quyền tự do ngôn luận trên Internet.
Telegram buộc phải thay đổi
Sau vụ việc tại Pháp, Telegram bắt đầu có những thay đổi đáng chú ý. Nền tảng tăng cường kiểm duyệt, bổ sung công cụ báo cáo vi phạm, xóa nhiều kênh phạm pháp và tuyên bố sẽ hợp tác nhiều hơn với cơ quan thực thi pháp luật trong các trường hợp phù hợp. Đây được xem là sự thay đổi lớn so với lập trường trước đó vốn đề cao việc hạn chế tối đa chia sẻ dữ liệu người dùng.
Nhưng rắc rối vẫn chưa kết thúc
Trong năm 2025 và 2026, Telegram tiếp tục đối mặt với áp lực từ nhiều quốc gia. Một số chính phủ yêu cầu nền tảng phải kiểm soát chặt hơn nội dung cực đoan, khủng bố, lừa đảo và thông tin sai lệch.
Tại Australia, Telegram còn đối mặt nguy cơ bị phạt hàng chục triệu USD do bị cho là không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu liên quan đến nội dung khủng bố trên nền tảng.
Tại Australia, Telegram còn đối mặt nguy cơ bị phạt hàng chục triệu USD do bị cho là không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu liên quan đến nội dung khủng bố trên nền tảng.
Tháng 7/2026: Nga bất ngờ truy tố Pavel Durov
Diễn biến mới nhất khiến Telegram trở thành chủ đề nóng là việc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) chính thức truy tố Pavel Durov với cáo buộc "tạo điều kiện cho hoạt động khủng bố" và đưa ông vào danh sách truy nã quốc tế.
Theo phía Nga, Telegram đã không gỡ bỏ một số nội dung và bot bị cho là phục vụ hoạt động tuyển mộ phá hoại và khủng bố. Trong khi đó, Durov phủ nhận các cáo buộc, cho rằng đây là động thái mang động cơ chính trị và khẳng định Telegram đã vượt quá nhiều nền tảng khác trong việc xử lý nội dung vi phạm.
Diễn biến mới nhất tiếp tục đẩy Telegram vào tâm điểm chú ý khi ứng dụng này vừa bị Apple tạm thời gỡ khỏi App Store trên toàn cầu. Theo Apple, trong quá trình rà soát, hãng phát hiện một người dùng đã phát tán nội dung xâ.m hạ.i tì.nh d.ục tr.ẻ e.m (CSAM), vi phạm nghiêm trọng quy định của App Store. Sau khi Telegram nhanh chóng xóa nội dung vi phạm, khóa tài khoản liên quan và phối hợp xử lý, Apple đã khôi phục ứng dụng ngay trong ngày. Dù chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, nhưng cũng đủ cho thấy Telegram đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các cơ quan quản lý và các nền tảng công nghệ trong việc kiểm soát nội dung trên hệ thống của mình.
Theo phía Nga, Telegram đã không gỡ bỏ một số nội dung và bot bị cho là phục vụ hoạt động tuyển mộ phá hoại và khủng bố. Trong khi đó, Durov phủ nhận các cáo buộc, cho rằng đây là động thái mang động cơ chính trị và khẳng định Telegram đã vượt quá nhiều nền tảng khác trong việc xử lý nội dung vi phạm.
Diễn biến mới nhất tiếp tục đẩy Telegram vào tâm điểm chú ý khi ứng dụng này vừa bị Apple tạm thời gỡ khỏi App Store trên toàn cầu. Theo Apple, trong quá trình rà soát, hãng phát hiện một người dùng đã phát tán nội dung xâ.m hạ.i tì.nh d.ục tr.ẻ e.m (CSAM), vi phạm nghiêm trọng quy định của App Store. Sau khi Telegram nhanh chóng xóa nội dung vi phạm, khóa tài khoản liên quan và phối hợp xử lý, Apple đã khôi phục ứng dụng ngay trong ngày. Dù chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, nhưng cũng đủ cho thấy Telegram đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các cơ quan quản lý và các nền tảng công nghệ trong việc kiểm soát nội dung trên hệ thống của mình.
Cuối cùng, Telegram đang đứng ở ngã ba đường
Điều thú vị là cả những quốc gia vốn có quan điểm rất khác nhau về Internet đều đang gây sức ép lên Telegram. Phương Tây thì chỉ trích nền tảng vì kiểm duyệt chưa đủ mạnh.
Trong khi đó, một số quốc gia khác lại muốn Telegram kiểm soát nội dung theo hướng chặt chẽ hơn hoặc hợp tác nhiều hơn với cơ quan quản lý. Điều này đặt Telegram vào một bài toán rất khó, nếu tiếp tục giữ triết lý "tự do tuyệt đối", nền tảng sẽ ngày càng chịu nhiều sức ép pháp lý. Nhưng nếu tăng cường kiểm duyệt và chia sẻ dữ liệu, Telegram có thể đánh mất chính giá trị đã giúp mình thu hút hơn một tỷ người dùng.
Có lẽ, bê bối lớn nhất của Telegram không chỉ nằm ở những vụ điều tra hay các cáo buộc pháp lý. Đó là việc nền tảng này đang phải tìm lời giải cho câu hỏi mà mọi mạng xã hội đều sẽ phải đối mặt trong tương lai: quyền riêng tư của người dùng nên được bảo vệ đến đâu, và trách nhiệm của nền tảng phải dừng ở giới hạn nào?
Trong khi đó, một số quốc gia khác lại muốn Telegram kiểm soát nội dung theo hướng chặt chẽ hơn hoặc hợp tác nhiều hơn với cơ quan quản lý. Điều này đặt Telegram vào một bài toán rất khó, nếu tiếp tục giữ triết lý "tự do tuyệt đối", nền tảng sẽ ngày càng chịu nhiều sức ép pháp lý. Nhưng nếu tăng cường kiểm duyệt và chia sẻ dữ liệu, Telegram có thể đánh mất chính giá trị đã giúp mình thu hút hơn một tỷ người dùng.
Có lẽ, bê bối lớn nhất của Telegram không chỉ nằm ở những vụ điều tra hay các cáo buộc pháp lý. Đó là việc nền tảng này đang phải tìm lời giải cho câu hỏi mà mọi mạng xã hội đều sẽ phải đối mặt trong tương lai: quyền riêng tư của người dùng nên được bảo vệ đến đâu, và trách nhiệm của nền tảng phải dừng ở giới hạn nào?
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview
