Phạm Thanh Bình✔
Writer
Các tuyến cáp Internet ngầm dưới biển do những tập đoàn công nghệ Mỹ như Google và Meta đầu tư đang đối mặt với nguy cơ bị phá hoại ngày càng lớn. Đáng chú ý, các tàu nghiên cứu của Trung Quốc bị phát hiện dành thời gian bất thường để khảo sát khu vực gần những tuyến cáp này, trong khi một số tàu thương mại Trung Quốc cũng đang bị điều tra liên quan đến các vụ cắt cáp ở châu Âu và châu Á.
Theo báo cáo công bố tháng 9/2026 của Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ - Trung, do Viện Rủi ro Chiến lược Trung Quốc tại London thực hiện, cơ sở hạ tầng Internet dưới biển đang trở thành mục tiêu tiềm tàng của các hoạt động gây sức ép trong cái gọi là chiến thuật "vùng xám". Đây là những hành động gây tổn hại hoặc can thiệp vào cơ sở hạ tầng đối phương nhưng chưa đến mức phát động một cuộc xung đột quân sự trực tiếp.
Trên thực tế, phần lớn sự cố đứt cáp ngầm hiện nay vẫn xuất phát từ tai nạn như lưới đánh cá kéo đáy biển, neo tàu mắc vào cáp, bão hoặc sạt lở dưới đáy biển. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng, những vụ việc có dấu hiệu bất thường đang được các cơ quan an ninh và giới phân tích chú ý nhiều hơn. Nga và Trung Quốc là hai quốc gia thường được đề cập trong các đánh giá về nguy cơ can thiệp vào mạng lưới cáp ngầm.
Đài Loan, Nhật Bản và Philippines nằm trong khu vực rủi ro cao
Để đánh giá nguy cơ, nhóm nghiên cứu đã xây dựng một chỉ số về mức độ dễ bị tổn thương trước các hoạt động can thiệp vùng xám của những tuyến cáp xuyên Thái Bình Dương. Các tiêu chí bao gồm độ sâu đặt cáp, mật độ tàu thuyền qua lại, quyền sở hữu tuyến cáp, vị trí trong vùng đặc quyền kinh tế của Trung Quốc, các tranh chấp lãnh thổ và việc tuyến cáp có kết nối với Đài Loan hay không.
Kết quả cho thấy khu vực quanh Đài Loan, Nhật Bản và Philippines có mức độ rủi ro cao nhất. Nguyên nhân không chỉ đến từ căng thẳng giữa Trung Quốc và Đài Loan mà còn bởi các tuyến cáp kết nối khu vực này với Mỹ thường phải đi qua vùng biển nông, nơi có mật độ vận tải hàng hải lớn, khiến việc bảo vệ và giám sát trở nên khó khăn hơn.
Đáng chú ý, trong 10 tuyến cáp xuyên Thái Bình Dương được xếp vào nhóm có nguy cơ cao nhất, có một số dự án thuộc sở hữu hoặc có sự tham gia đáng kể của các tập đoàn Mỹ. Trong đó, TPU thuộc sở hữu của Google, ORCA thuộc sở hữu của Meta và E2A do Verizon cùng các đối tác Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đầu tư đều nằm trong nhóm 5 tuyến có điểm rủi ro cao nhất.
Theo các tác giả báo cáo, nếu một tuyến cáp xuyên Thái Bình Dương bị gián đoạn nghiêm trọng, dung lượng truyền tải còn lại giữa Mỹ với Đài Loan, Nhật Bản và Philippines có thể bị quá tải. Dữ liệu khi đó phải chuyển sang những tuyến đường vòng xa hơn, làm tăng độ trễ và giảm tốc độ kết nối.
Nếu nhiều tuyến cáp cùng bị phá hoại, đặc biệt trong một cuộc khủng hoảng liên quan đến Đài Loan, hậu quả có thể nghiêm trọng hơn nhiều. Khả năng dự phòng của toàn bộ mạng lưới truyền tải xuyên Thái Bình Dương có thể suy giảm đáng kể, buộc lưu lượng dữ liệu giữa Mỹ và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương phải chuyển hướng qua các tuyến cáp khác trên thế giới. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dịch vụ Internet, điện toán đám mây và các giao dịch tài chính.
Tàu nghiên cứu Trung Quốc bị chú ý vì hoạt động gần các tuyến cáp
Những lo ngại trên càng gia tăng sau một báo cáo khác do Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) công bố tháng 10/2026. Nghiên cứu phân tích hoạt động của hơn 200 tàu nghiên cứu thuộc nhiều quốc gia trong giai đoạn 2020-2025 và phát hiện các tàu mang cờ Trung Quốc có mô hình hoạt động đáng chú ý gần cơ sở hạ tầng dưới biển.
Theo các nhà phân tích, một số tàu nghiên cứu Trung Quốc dành phần lớn thời gian thực hiện các tuyến khảo sát gần những đường cáp ngầm, thay vì tập trung vào các khu vực có tiềm năng khoáng sản dưới đáy biển. Hoạt động này nổi bật ngay cả khi so sánh với tàu nghiên cứu của Mỹ và Nga.
Một trường hợp đáng chú ý là tàu nghiên cứu Ke Xue. Trong chuyến đi đến biển Bering, khu vực nằm giữa Nga và Mỹ, con tàu này vừa bị cho là có hoạt động kiểm tra một căn cứ quân sự Mỹ tại quần đảo Aleutian, vừa tiến hành các hoạt động khảo sát gần tuyến cáp Polar Express thuộc sở hữu của chính phủ Nga.
Điều này khiến các nhà phân tích đặt câu hỏi liệu Trung Quốc có đang tìm cách lập bản đồ mạng lưới viễn thông dưới biển của Nga hay không, dù hai nước hiện duy trì quan hệ kinh tế và quân sự chặt chẽ.
Đáng chú ý, Trung Quốc cũng từng liên quan đến một số vụ đứt cáp ngầm gần Đài Loan. Năm 2025, một thuyền trưởng người Trung Quốc bị tòa án Đài Loan kết án 3 năm tù sau khi tàu của ông thả neo và di chuyển theo hình zigzag, gây hư hại tuyến cáp Tai-Peng 3 nối Đài Loan với quần đảo Bành Hồ. Đây là lần đầu tiên chính quyền Đài Loan kết án một thuyền trưởng Trung Quốc trong một vụ việc như vậy.
Nguy cơ không chỉ giới hạn ở Thái Bình Dương
Cơ sở hạ tầng dưới biển đang trở thành điểm nóng an ninh tại nhiều khu vực khác trên thế giới. Ở biển Baltic, các tàu có liên hệ với Nga và Trung Quốc từng bị điều tra vì những sự cố gây hư hại cáp viễn thông, cáp điện và đường ống dẫn dầu. Một số vụ việc có điểm chung là tàu thả neo và kéo lê neo trên đáy biển trong thời gian bất thường.
Ngày 21/10/2026, tờ The Telegraph công bố phân tích cho biết đã ghi nhận hơn 500 vụ việc tàu thuộc hạm đội đánh cá Nga hoạt động gần các tuyến cáp quan trọng kết nối Anh với phần còn lại của thế giới. Một số tàu thậm chí di chuyển theo đúng lộ trình của những tuyến cáp này.
Reuters cũng đưa tin các nước NATO đã đối đầu với tàu ngầm Nga tại vùng biển Bắc Cực gần Na Uy hồi đầu năm 2026, trong bối cảnh phát hiện hoạt động diễn tập liên quan đến công nghệ mới nhằm vô hiệu hóa cáp ngầm.
Trong khi đó, Iran nhiều lần đe dọa áp phí đối với các công ty công nghệ Mỹ sử dụng tuyến cáp Internet chạy qua eo biển Hormuz đang tranh chấp, đồng thời được cho là đã chuẩn bị các phương án tấn công cơ sở hạ tầng này. Những diễn biến trên xuất hiện trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang từ tháng 2/2026.
Một vấn đề đáng lo ngại khác là sự phát triển của các công nghệ lưỡng dụng. Các thiết bị như máy cắt cáp dưới biển, tàu ngầm không người lái và phương tiện khảo sát đáy biển có thể phục vụ hoạt động sửa chữa, nghiên cứu khoa học nhưng cũng có khả năng được sử dụng để phá hoại hoặc can thiệp vào cơ sở hạ tầng viễn thông.
Những diễn biến này cho thấy cáp Internet ngầm không còn đơn thuần là hạ tầng kỹ thuật phục vụ kết nối toàn cầu. Với vai trò vận chuyển phần lớn lưu lượng dữ liệu quốc tế, chúng đang trở thành một mắt xích quan trọng trong cạnh tranh an ninh và địa chính trị giữa các cường quốc. Một sự cố tại vài tuyến cáp trọng yếu cũng có thể gây ra tác động vượt xa phạm vi khu vực, ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế và các dịch vụ số trên toàn thế giới.
Theo báo cáo công bố tháng 9/2026 của Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ - Trung, do Viện Rủi ro Chiến lược Trung Quốc tại London thực hiện, cơ sở hạ tầng Internet dưới biển đang trở thành mục tiêu tiềm tàng của các hoạt động gây sức ép trong cái gọi là chiến thuật "vùng xám". Đây là những hành động gây tổn hại hoặc can thiệp vào cơ sở hạ tầng đối phương nhưng chưa đến mức phát động một cuộc xung đột quân sự trực tiếp.
Trên thực tế, phần lớn sự cố đứt cáp ngầm hiện nay vẫn xuất phát từ tai nạn như lưới đánh cá kéo đáy biển, neo tàu mắc vào cáp, bão hoặc sạt lở dưới đáy biển. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng, những vụ việc có dấu hiệu bất thường đang được các cơ quan an ninh và giới phân tích chú ý nhiều hơn. Nga và Trung Quốc là hai quốc gia thường được đề cập trong các đánh giá về nguy cơ can thiệp vào mạng lưới cáp ngầm.
Đài Loan, Nhật Bản và Philippines nằm trong khu vực rủi ro cao
Để đánh giá nguy cơ, nhóm nghiên cứu đã xây dựng một chỉ số về mức độ dễ bị tổn thương trước các hoạt động can thiệp vùng xám của những tuyến cáp xuyên Thái Bình Dương. Các tiêu chí bao gồm độ sâu đặt cáp, mật độ tàu thuyền qua lại, quyền sở hữu tuyến cáp, vị trí trong vùng đặc quyền kinh tế của Trung Quốc, các tranh chấp lãnh thổ và việc tuyến cáp có kết nối với Đài Loan hay không.
Kết quả cho thấy khu vực quanh Đài Loan, Nhật Bản và Philippines có mức độ rủi ro cao nhất. Nguyên nhân không chỉ đến từ căng thẳng giữa Trung Quốc và Đài Loan mà còn bởi các tuyến cáp kết nối khu vực này với Mỹ thường phải đi qua vùng biển nông, nơi có mật độ vận tải hàng hải lớn, khiến việc bảo vệ và giám sát trở nên khó khăn hơn.
Đáng chú ý, trong 10 tuyến cáp xuyên Thái Bình Dương được xếp vào nhóm có nguy cơ cao nhất, có một số dự án thuộc sở hữu hoặc có sự tham gia đáng kể của các tập đoàn Mỹ. Trong đó, TPU thuộc sở hữu của Google, ORCA thuộc sở hữu của Meta và E2A do Verizon cùng các đối tác Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đầu tư đều nằm trong nhóm 5 tuyến có điểm rủi ro cao nhất.
Theo các tác giả báo cáo, nếu một tuyến cáp xuyên Thái Bình Dương bị gián đoạn nghiêm trọng, dung lượng truyền tải còn lại giữa Mỹ với Đài Loan, Nhật Bản và Philippines có thể bị quá tải. Dữ liệu khi đó phải chuyển sang những tuyến đường vòng xa hơn, làm tăng độ trễ và giảm tốc độ kết nối.
Nếu nhiều tuyến cáp cùng bị phá hoại, đặc biệt trong một cuộc khủng hoảng liên quan đến Đài Loan, hậu quả có thể nghiêm trọng hơn nhiều. Khả năng dự phòng của toàn bộ mạng lưới truyền tải xuyên Thái Bình Dương có thể suy giảm đáng kể, buộc lưu lượng dữ liệu giữa Mỹ và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương phải chuyển hướng qua các tuyến cáp khác trên thế giới. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dịch vụ Internet, điện toán đám mây và các giao dịch tài chính.
Tàu nghiên cứu Trung Quốc bị chú ý vì hoạt động gần các tuyến cáp
Những lo ngại trên càng gia tăng sau một báo cáo khác do Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) công bố tháng 10/2026. Nghiên cứu phân tích hoạt động của hơn 200 tàu nghiên cứu thuộc nhiều quốc gia trong giai đoạn 2020-2025 và phát hiện các tàu mang cờ Trung Quốc có mô hình hoạt động đáng chú ý gần cơ sở hạ tầng dưới biển.
Theo các nhà phân tích, một số tàu nghiên cứu Trung Quốc dành phần lớn thời gian thực hiện các tuyến khảo sát gần những đường cáp ngầm, thay vì tập trung vào các khu vực có tiềm năng khoáng sản dưới đáy biển. Hoạt động này nổi bật ngay cả khi so sánh với tàu nghiên cứu của Mỹ và Nga.
Một trường hợp đáng chú ý là tàu nghiên cứu Ke Xue. Trong chuyến đi đến biển Bering, khu vực nằm giữa Nga và Mỹ, con tàu này vừa bị cho là có hoạt động kiểm tra một căn cứ quân sự Mỹ tại quần đảo Aleutian, vừa tiến hành các hoạt động khảo sát gần tuyến cáp Polar Express thuộc sở hữu của chính phủ Nga.
Điều này khiến các nhà phân tích đặt câu hỏi liệu Trung Quốc có đang tìm cách lập bản đồ mạng lưới viễn thông dưới biển của Nga hay không, dù hai nước hiện duy trì quan hệ kinh tế và quân sự chặt chẽ.
Đáng chú ý, Trung Quốc cũng từng liên quan đến một số vụ đứt cáp ngầm gần Đài Loan. Năm 2025, một thuyền trưởng người Trung Quốc bị tòa án Đài Loan kết án 3 năm tù sau khi tàu của ông thả neo và di chuyển theo hình zigzag, gây hư hại tuyến cáp Tai-Peng 3 nối Đài Loan với quần đảo Bành Hồ. Đây là lần đầu tiên chính quyền Đài Loan kết án một thuyền trưởng Trung Quốc trong một vụ việc như vậy.
Nguy cơ không chỉ giới hạn ở Thái Bình Dương
Cơ sở hạ tầng dưới biển đang trở thành điểm nóng an ninh tại nhiều khu vực khác trên thế giới. Ở biển Baltic, các tàu có liên hệ với Nga và Trung Quốc từng bị điều tra vì những sự cố gây hư hại cáp viễn thông, cáp điện và đường ống dẫn dầu. Một số vụ việc có điểm chung là tàu thả neo và kéo lê neo trên đáy biển trong thời gian bất thường.
Ngày 21/10/2026, tờ The Telegraph công bố phân tích cho biết đã ghi nhận hơn 500 vụ việc tàu thuộc hạm đội đánh cá Nga hoạt động gần các tuyến cáp quan trọng kết nối Anh với phần còn lại của thế giới. Một số tàu thậm chí di chuyển theo đúng lộ trình của những tuyến cáp này.
Reuters cũng đưa tin các nước NATO đã đối đầu với tàu ngầm Nga tại vùng biển Bắc Cực gần Na Uy hồi đầu năm 2026, trong bối cảnh phát hiện hoạt động diễn tập liên quan đến công nghệ mới nhằm vô hiệu hóa cáp ngầm.
Trong khi đó, Iran nhiều lần đe dọa áp phí đối với các công ty công nghệ Mỹ sử dụng tuyến cáp Internet chạy qua eo biển Hormuz đang tranh chấp, đồng thời được cho là đã chuẩn bị các phương án tấn công cơ sở hạ tầng này. Những diễn biến trên xuất hiện trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang từ tháng 2/2026.
Một vấn đề đáng lo ngại khác là sự phát triển của các công nghệ lưỡng dụng. Các thiết bị như máy cắt cáp dưới biển, tàu ngầm không người lái và phương tiện khảo sát đáy biển có thể phục vụ hoạt động sửa chữa, nghiên cứu khoa học nhưng cũng có khả năng được sử dụng để phá hoại hoặc can thiệp vào cơ sở hạ tầng viễn thông.
Những diễn biến này cho thấy cáp Internet ngầm không còn đơn thuần là hạ tầng kỹ thuật phục vụ kết nối toàn cầu. Với vai trò vận chuyển phần lớn lưu lượng dữ liệu quốc tế, chúng đang trở thành một mắt xích quan trọng trong cạnh tranh an ninh và địa chính trị giữa các cường quốc. Một sự cố tại vài tuyến cáp trọng yếu cũng có thể gây ra tác động vượt xa phạm vi khu vực, ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế và các dịch vụ số trên toàn thế giới.
