Việc nâng cấp DeepSeek đã khiến Jensen Huang tức giận. Vì sao?

[Tháp rơi tự do]

“Đừng bị cám dỗ bởi lời khen, cũng đừng sợ lời vu khống, hãy đi trên con đường chính trực và giữ vững bản thân.” Câu nói mang tính tuyên ngôn này không chỉ phản ánh triết lý cá nhân mà còn phần nào thể hiện cách DeepSeek lựa chọn đứng ngoài những ồn ào của thị trường.

Trong suốt một năm qua, khi các đối thủ liên tục tung ra sản phẩm và chiến lược mới, DeepSeek gần như giữ im lặng, chỉ xuất hiện với những cập nhật nhỏ lẻ. Chính sự “im lặng chiến lược” này khiến thị trường đặt ra nhiều câu hỏi, nhưng công ty vẫn không đưa ra lời giải thích rõ ràng. Sự bình tĩnh đó càng trở nên đáng chú ý khi họ tuyên bố phiên bản V4 sẽ hỗ trợ sức mạnh tính toán từ hệ sinh thái của Huawei.

Động thái này ngay lập tức chạm vào “điểm nhạy cảm” của Nvidia. Trong một podcast, Jensen Huang thừa nhận rằng việc các mô hình AI cao cấp chuyển sang chạy trên chip Huawei có thể gây ra những hệ quả nghiêm trọng đối với Nvidia.

Trong hai năm qua, Huang đã chân thành khuyên Hoa Kỳ: "Nếu Trung Quốc không thể mua (chip cao cấp) từ Hoa Kỳ, họ sẽ tự sản xuất chúng.​

Hành trình thống trị của Nvidia và canh bạc CUDA​

Để hiểu nỗi lo hiện tại, cần nhìn lại hành trình của Nvidia. Trước kỷ nguyên AI, Jensen Huang chỉ được biết đến trong cộng đồng game thủ. Tuy nhiên, bước ngoặt xảy ra vào năm 2006 khi Nvidia ra mắt nền tảng CUDA – một công nghệ cho phép GPU xử lý song song, mở ra tiềm năng tính toán vượt trội.

Một số người ví GPU của Nvidia như "máy tính chủ", còn CUDA là "hệ điều hành Windows"​

Trong gần một thập kỷ, CUDA không được thị trường coi trọng. Phố Wall từng hoài nghi và thậm chí định giá giá trị của Nvidia gần như bằng không. Nhưng chính sự kiên định đó đã giúp Nvidia trở thành người tiên phong khi làn sóng AI bùng nổ.

Ngày nay, GPU của Nvidia gần như trở thành “hạ tầng mặc định” cho các mô hình AI lớn. Hệ sinh thái CUDA với hàng triệu nhà phát triển đã tạo ra một rào cản gia nhập cực kỳ cao. Việc rời bỏ hệ sinh thái này đồng nghĩa với việc phải viết lại mã, đào tạo lại kỹ sư và chấp nhận chi phí tăng mạnh.

Thị trường Trung Quốc: từ lợi thế đến điểm yếu​

Trung Quốc từng là một trong những thị trường quan trọng nhất của Nvidia, đóng góp khoảng 20% doanh thu. Các tập đoàn lớn như Tencent, Alibaba hay ByteDance đều sử dụng GPU Nvidia cho các cụm máy chủ AI. Tuy nhiên, các lệnh hạn chế xuất khẩu chip đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện.

Các dòng chip như A800 hay H800 – vốn được Nvidia thiết kế riêng cho Trung Quốc – cũng không thể vượt qua các rào cản chính sách. Điều này buộc Nvidia phải chứng kiến thị phần tại Trung Quốc sụt giảm đáng kể, từ 70% xuống còn 55% chỉ trong một năm.

DeepSeek hợp tác với Huawei Ascend để giảm chi phí suy luận đến 99%​

Trong khi đó, các đối thủ nội địa như Ascend của Huawei, Kunlun của Baidu hay Cambricon nhanh chóng tận dụng khoảng trống này để vươn lên.

Sự xuất hiện của DeepSeek-V4 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng. Khác với các phiên bản trước vẫn phụ thuộc vào GPU Nvidia, V4 được định hướng tối ưu cho chip Ascend của Huawei. Điều này đồng nghĩa với việc hiệu năng cao không còn phụ thuộc tuyệt đối vào hệ sinh thái CUDA.

Trước đó, mô hình R1 của DeepSeek đã khiến thị trường chao đảo khi chứng minh rằng AI mạnh không nhất thiết cần lượng GPU khổng lồ. Giá trị vốn hóa của Nvidia từng “bốc hơi” hàng trăm tỷ USD chỉ trong vài ngày sau sự kiện này.

Dù ban đầu Jensen Huang tỏ ra tự tin, nhưng V4 lại đặt ra một kịch bản nguy hiểm hơn: hệ sinh thái của Nvidia có thể bị phá vỡ từ gốc, chứ không chỉ bị cạnh tranh về phần cứng.

Cuộc chiến hệ sinh thái: không chỉ là chip​

Trong ngành công nghệ, kiểm soát tiêu chuẩn luôn quan trọng hơn sản phẩm. Với Nvidia, CUDA chính là “hệ điều hành” của thế giới AI. Tuy nhiên, ngày càng nhiều tổ chức tìm cách phá vỡ sự phụ thuộc này.

Liên minh UALink với sự tham gia của các ông lớn như AMD, Intel, Google hay Microsoft được thành lập nhằm cạnh tranh với công nghệ NVLink. Đồng thời, các công cụ như Triton của OpenAI cũng hướng tới việc thay thế CUDA trong lập trình AI.

Ở Trung Quốc, xu hướng tự chủ công nghệ càng được đẩy mạnh. Các doanh nghiệp sẵn sàng chấp nhận chi phí cao hơn và thời gian phát triển dài hơn để chuyển sang hệ sinh thái nội địa. Điều này không chỉ mang tính kinh tế mà còn là chiến lược dài hạn.

Một trong những cách tiếp cận đặc trưng của các công ty Trung Quốc là “chiến lược biển chip” – kết nối hàng trăm hoặc hàng nghìn chip nội địa để tạo thành một cụm tính toán lớn. Dù hiệu năng từng chip không bằng Nvidia, nhưng lợi thế về số lượng và hạ tầng giúp họ bù đắp khoảng cách.

Ngoài ra, thị trường nội địa khổng lồ và chiến lược mã nguồn mở giúp các mô hình AI Trung Quốc nhanh chóng mở rộng. Sự tăng trưởng mạnh mẽ của các mô hình như Qwen là minh chứng rõ ràng cho xu hướng này.

Tương lai: từ độc quyền đến cạnh tranh đa cực​

Những gì đang diễn ra cho thấy Nvidia không còn là lựa chọn duy nhất trong ngành AI. Từ vị thế gần như độc quyền, công ty đang phải đối mặt với một hệ sinh thái cạnh tranh đa cực, nơi cả phần cứng lẫn phần mềm đều bị thách thức.

DeepSeek-V4 không chỉ là một sản phẩm công nghệ, mà còn là tín hiệu cho thấy một sự dịch chuyển lớn trong ngành. Khi các lựa chọn thay thế dần trở nên khả thi, câu hỏi không còn là “có thay thế được Nvidia hay không”, mà là “khi nào việc thay thế đó trở nên phổ biến”.