Phạm Thanh Bình✔
Writer
Cuộc chiến bản quyền giữa The New York Times và OpenAI đang bước sang một giai đoạn đáng chú ý khi Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) chính thức can thiệp và đưa ra quan điểm có lợi cho OpenAI.
Ngày 1/9, DOJ đã gửi một “tuyên bố về lợi ích” tới Tòa án Liên bang Manhattan, nơi đang xét xử vụ kiện. Theo lập luận của Bộ Tư pháp, việc các công ty AI sử dụng tác phẩm có bản quyền để huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn có thể thuộc phạm vi “sử dụng hợp lý” (fair use), bởi mục đích của quá trình huấn luyện mang tính chuyển đổi, tạo ra một hệ thống có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ mới thay vì đơn thuần sao chép tác phẩm ban đầu.
Đáng chú ý, DOJ không chỉ nhìn vấn đề dưới góc độ bản quyền mà còn gắn nó với cuộc cạnh tranh AI và an ninh quốc gia của Mỹ. Cơ quan này lập luận rằng nếu luật bản quyền khiến việc xây dựng các mô hình AI tiên tiến tại Mỹ trở nên quá khó khăn hoặc tốn kém, các công ty Mỹ có thể mất lợi thế trước những đối thủ nước ngoài không chịu các ràng buộc tương tự. Theo DOJ, điều đó cuối cùng có thể ảnh hưởng đến cả năng lực công nghệ, kinh tế và an ninh quốc gia.
Đây chính là điểm khiến vụ kiện trở nên lớn hơn cuộc tranh chấp giữa một tờ báo và một công ty AI.
The New York Times khởi kiện OpenAI và Microsoft từ tháng 12/2023, cáo buộc hai công ty sử dụng trái phép hàng triệu bài báo để huấn luyện AI. Tờ báo cho rằng ChatGPT trong một số trường hợp có thể tái tạo nội dung gần như nguyên văn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường của các nhà xuất bản. Nhiều tờ báo và tác giả sau đó cũng tham gia các vụ kiện liên quan.
The New York Times phản ứng mạnh với quan điểm của DOJ. Người phát ngôn Graham James cho rằng chính phủ đang đứng về phía những tập đoàn AI khổng lồ trong khi quyền lợi của các nhà sáng tạo bị hy sinh. Theo tờ báo, AI hoàn toàn có thể phát triển song song với ngành nội dung, với điều kiện các công ty AI xin phép và trả tiền hợp lý cho những tác phẩm được sử dụng.
Vấn đề cốt lõi vì thế rất rõ ràng: AI có quyền “đọc” hàng triệu bài báo, sách và tác phẩm của con người để học mà không phải trả tiền hay không?
Nếu tòa án nghiêng về OpenAI, các công ty AI sẽ có cơ sở pháp lý rất quan trọng để tiếp tục sử dụng lượng dữ liệu khổng lồ trên Internet cho việc huấn luyện mô hình. Ngược lại, nếu The New York Times thắng ở vấn đề cốt lõi này, ngành AI có thể phải xây dựng một cơ chế cấp phép và trả phí dữ liệu quy mô lớn.
Vì vậy, phán quyết của vụ kiện có thể không chỉ quyết định ai phải trả tiền cho ai, mà còn góp phần xác định cách ngành AI Mỹ được phép sử dụng kho tri thức do con người tạo ra trong nhiều thập kỷ.
Ngày 1/9, DOJ đã gửi một “tuyên bố về lợi ích” tới Tòa án Liên bang Manhattan, nơi đang xét xử vụ kiện. Theo lập luận của Bộ Tư pháp, việc các công ty AI sử dụng tác phẩm có bản quyền để huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn có thể thuộc phạm vi “sử dụng hợp lý” (fair use), bởi mục đích của quá trình huấn luyện mang tính chuyển đổi, tạo ra một hệ thống có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ mới thay vì đơn thuần sao chép tác phẩm ban đầu.
Đáng chú ý, DOJ không chỉ nhìn vấn đề dưới góc độ bản quyền mà còn gắn nó với cuộc cạnh tranh AI và an ninh quốc gia của Mỹ. Cơ quan này lập luận rằng nếu luật bản quyền khiến việc xây dựng các mô hình AI tiên tiến tại Mỹ trở nên quá khó khăn hoặc tốn kém, các công ty Mỹ có thể mất lợi thế trước những đối thủ nước ngoài không chịu các ràng buộc tương tự. Theo DOJ, điều đó cuối cùng có thể ảnh hưởng đến cả năng lực công nghệ, kinh tế và an ninh quốc gia.
Đây chính là điểm khiến vụ kiện trở nên lớn hơn cuộc tranh chấp giữa một tờ báo và một công ty AI.
The New York Times khởi kiện OpenAI và Microsoft từ tháng 12/2023, cáo buộc hai công ty sử dụng trái phép hàng triệu bài báo để huấn luyện AI. Tờ báo cho rằng ChatGPT trong một số trường hợp có thể tái tạo nội dung gần như nguyên văn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường của các nhà xuất bản. Nhiều tờ báo và tác giả sau đó cũng tham gia các vụ kiện liên quan.
The New York Times phản ứng mạnh với quan điểm của DOJ. Người phát ngôn Graham James cho rằng chính phủ đang đứng về phía những tập đoàn AI khổng lồ trong khi quyền lợi của các nhà sáng tạo bị hy sinh. Theo tờ báo, AI hoàn toàn có thể phát triển song song với ngành nội dung, với điều kiện các công ty AI xin phép và trả tiền hợp lý cho những tác phẩm được sử dụng.
Vấn đề cốt lõi vì thế rất rõ ràng: AI có quyền “đọc” hàng triệu bài báo, sách và tác phẩm của con người để học mà không phải trả tiền hay không?
Nếu tòa án nghiêng về OpenAI, các công ty AI sẽ có cơ sở pháp lý rất quan trọng để tiếp tục sử dụng lượng dữ liệu khổng lồ trên Internet cho việc huấn luyện mô hình. Ngược lại, nếu The New York Times thắng ở vấn đề cốt lõi này, ngành AI có thể phải xây dựng một cơ chế cấp phép và trả phí dữ liệu quy mô lớn.
Vì vậy, phán quyết của vụ kiện có thể không chỉ quyết định ai phải trả tiền cho ai, mà còn góp phần xác định cách ngành AI Mỹ được phép sử dụng kho tri thức do con người tạo ra trong nhiều thập kỷ.
