thumbnail - Nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma có thể gây tổn thương hoặc mù mắt
Thu Hà
Hà Nội

Nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma có thể gây tổn thương hoặc mù mắt

Toxoplasma gondii có lẽ là loại ký sinh trùng thành công nhất trên thế giới hiện nay vì đây là loại sinh vật siêu nhỏ có khả năng lây nhiễm cho bất kỳ loài động vật có vú hoặc cả loài chim, hầu hết con người trên khắp các châu lục đều bị nhiễm bệnh. Toxoplasma là một sinh vật ký sinh chủ yếu trên họ mèo, dạng ký sinh trùng đơn bào, hầu hết những người bị nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma không có ảnh hưởng nào quá nặng nề đến sức khỏe nhưng trên thế giới đã ghi nhận một số ít những trường hợp biến chứng gồm nhiễm trùng mắt, não và các cơ quan khác.

Toxoplasma là căn bệnh nhiễm ký sinh trùng rất phổ biến

Khi đã bị nhiễm, một người sẽ mang theo Toxoplasma suốt đời và cho đến nay, chúng ta vẫn chưa có một loại thuốc nào có thể tiêu diệt được loại ký sinh trùng này ra khỏi cơ thể, cũng chưa có bất cứ loại vắc xin nào phòng bệnh được phép sử dụng trên người. Trên khắp thế giới, ước tính khoảng 30-50% người bị nhiễm Toxoplasma - và các ca nhiễm trùng có thể đang gia tăng ở Úc. Một cuộc khảo sát các nghiên cứu được thực hiện tại các ngân hàng máu và phòng khám thai trên khắp đất nước vào những năm 1970 cho thấy tỷ lệ nhiễm trùng là 30%.

Tuy nhiên, một nghiên cứu với mẫu dựa trên cộng đồng Tây Úc gần đây cho thấy khoảng 66% số người đa bị nhiễm bệnh. Căn bệnh do ký sinh trùng này gây ra có thể để lại sẹo ở mắt. Nghiên cứu mới nhất đã tìm kiếm các dấu hiệu của bệnh ở những người khỏe mạnh khác và phát hiện ra một số lượng đáng kể mang dấu hiệu của Toxoplasma.

Mèo bị nhiễm ký sinh trùng khi chúng ăn con mồi bị nhiễm bệnh. Sau đó, trong một vài tuần, chúng sẽ truyền một số lượng lớn ký sinh trùng trong phân của mình ra môi trường và tồn tại rất lâu sau đó, ngay cả trong những điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Khi gia súc ăn phải phân này trong quá trình chăn thả, ký sinh trùng sẽ trú ngụ trong cơ thể chúng và vẫn ở đó sau khi gia súc bị giết thịt. Con người nếu ăn phải thịt gia súc, ăn đồ tươi sống hoặc uống nước do mèo làm bẩn có thể bị nhiễm bệnh. Những phụ nữ bị nhiễm bệnh lần đầu tiên khi mang thai cũng có thể truyền bệnh cho con của mình. Nhiễm Toxoplasma là cực kỳ phổ biến hiện nay.


Nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma có thể gây tổn thương hoặc mù mắt 


Bệnh nhiễm trùng này ảnh hưởng đến mắt như thế nào?

Toxoplasma thực sự thích cư trú và tấn công võng mạc - nơi có những mô thần kinh nhiều lớp tạo đường nét cho mắt và tạo ra thị lực. Nhiễm trùng có thể gây ra các đợt tái phát viêm võng mạc và sẹo võng mạc vĩnh viễn . Đây được gọi là bệnh toxoplasma ở mắt. 

Nghiên cứu y tế cho thấy tình trạng này thường ảnh hưởng đến người lớn khỏe mạnh. Tuy nhiên, ở những người lớn tuổi hoặc người có hệ thống miễn dịch suy yếu, hoặc khi mắc bệnh trong thời kỳ mang thai, bệnh có thể nghiêm trọng hơn. Sự tấn công của chứng viêm đang hoạt động có thể gây ra mờ mắt. Khi tình trạng viêm tiến triển thành sẹo, có thể mất thị lực vĩnh viễn.

Kết quả nghiên cứu về những bệnh nhân mắc bệnh toxoplasma ở mắt được khám tại một phòng khám nhãn khoa lớn cho thấy hơn 50% số mắt có thị lực bị giảm sút dưới mức độ lái xe và 25% mắt bị mù không thể phục hồi.

Các bác sĩ nhãn khoa và bác sĩ đo thị lực đã khá quen thuộc với việc kiểm soát bệnh toxoplasma ở mắt nhưng mức độ của vấn đề này vẫn chưa được công nhận rộng rãi, ngay cả trong giới y khoa. Cho đến nay, số lượng chính xác người Úc mắc bệnh toxoplasma ở mắt chưa bao giờ được đo lường.

Các nhà nghiên cứu có mong muốn điều tra sự phổ biến của bệnh toxoplasmosis ở mắt ở Úc, nhưng điều này là khá khó khăn khi họ không thể có được tài trợ cho một cuộc khảo sát lớn về căn bệnh bị bỏ quên này. Do đó, họ đã sử dụng thông tin thu thập được cho một mục đích khác: hỗ trợ cho chương trình Nghiên cứu Lão hóa Khỏe mạnh Busselton với các bức ảnh võng mạc được chụp từ hơn 5.000 em bé bùng nổ (sinh năm 1946–64) sống ở Busselton, Tây Úc. Những bức ảnh được thu thập để tìm các bệnh về mắt khác, thoái hóa điểm vàng và bệnh tăng nhãn áp.

Họ đã tiến hành sàng lọc những bức ảnh võng mạc này và ước tính  tỷ lệ mắc bệnh toxoplasmosis ở mắt là 1 trong 150 người Úc, điều này cho thấy đó là một căn bệnh khá phổ biến. Ngoài mèo cảnh thì Úc còn có một số lượng lớn mèo hoang . Và Úc là nơi có rất nhiều đất nông nghiệp, bao gồm hơn 50% diện tích canh tác hữu cơ toàn cầu. Quan trọng nhất, người Úc thích ăn thịt đỏ, nên khả năng lây nhiễm bệnh rất cao.


Nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma có thể gây tổn thương hoặc mù mắt 


Các bác sĩ sẽ điều trị bệnh như thế nào?

Để chẩn đoán bệnh toxoplasma ở mắt, cần kiểm tra võng mạc, lý tưởng nhất là khi đồng tử bị giãn. Tình trạng tổn thương võng mạc rất dễ phát hiện, do cách Toxoplasma kích hoạt các tế bào võng mạc để sản xuất một số protein nhất định và bác sĩ nhãn khoa hoặc chuyên viên đo thị lực có thể nhận ra ngay sự xuất hiện của nó. Xét nghiệm máu cũng có thể được thực hiện để chẩn đoán bệnh.

Nếu tình trạng nhé, bác sĩ có thể để hệ thống miễn dịch của cơ thể tự "xoay sở", có thể sẽ mất vài tháng. Tuy nhiên, bác sĩ sẽ kê đơn  kết hợp các loại thuốc chống viêm và chống ký sinh trùng.

Nhiễm Toxoplasma không thể chữa khỏi, nhưng nó có thể được ngăn ngừa. Loại thịt bán trong các siêu thị của Úc hay thậm chí là những quốc gia khác có thể chứa Toxoplasma. Nấu thịt đến nhiệt độ bên trong 66℃ hoặc để đông lạnh trước khi nấu là những cách để tiêu diệt ký sinh trùng.

Trái cây tương và rau cần được rửa sạch trước khi ăn, và nên tránh uống nước chưa qua xử lý (chẳng hạn như nước chảy trực tiếp từ sông hoặc lạch). Nên đeo găng tay khi thay phân mèo và rửa tay sạch sẽ sau đó.

Tổ chức Y tế Thế giới và các cơ quan y tế quốc tế và quốc gia khác đang thúc đẩy cách tiếp cận đối với các bệnh lây truyền qua người, động vật và môi trường của chúng. Điều này sẽ liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau, cùng nỗ lực để tăng cường sức khỏe của cộng đồng.

Nguồn sciencealert

Chủ đề liên quan

Chủ đề khác