thumbnail - Tại sao Trái Đất không có nhiều sinh vật khổng lồ như ngày xưa?
Thu Hà
Hà Nội

Tại sao Trái Đất không có nhiều sinh vật khổng lồ như ngày xưa?

Rất nhiều những sinh vật khổng lồ thời tiền sử đã từng cư trú trên Trái Đất. Những con vật khổng lồ này bao gồm khủng long, con cá sấu và rắn khổng lồ, thậm chí cả những "vũ khí giết người" khác có kích thước bằng ô tô. Nhưng ngày nay, chỉ còn một số động vật lớn trên hành tinh. Chuyện gì đã xảy ra? Tại sao những "người khổng lồ" không còn nhiều nữa?

Đặc tính săn mồi và tập tính sinh hoạt ảnh hưởng đến kích thước cơ thể

Có rất nhiều bằng chứng hóa thạch cho thấy, quá khứ cổ đại thực sự đã tồn tại những động vật lớn hơn ngày nay rất nhiều. Kể từ khi các nhà khoa học khai quật được bộ xương khủng long đầu tiên vào thế kỷ 19, họ đã tìm cách giải thích tại sao thú khổng lồ lại phổ biến hàng triệu năm trước nhưng ngày nay ít hơn. Nhưng không ai có thể chỉ ra một câu trả lời chắc chắn.

Tuy nhiên, một số khác biệt chính giữa khủng long và động vật lớn nhất hiện nay, động vật có vú, có thể giúp giải thích sự biến mất của những con vật khổng lồ. Cùng với các loài bò sát khổng lồ khác, khủng long có thể thích nghi với nhiều môi trường khác nhau khi lớn dần lên trong suốt cuộc đời. Chúng làm được điều này vì có thể thay đổi bộ răng liên tục, giống như cá mập vậy. 

Tại sao Trái Đất không có nhiều sinh vật khổng lồ như ngày xưa? 

Kích thước loài voi có thể là giới hạn mà các loài động vật có vú lớn trên cạn có thể có được

Nói cách khác, khi một số con bò sát trưởng thành qua thời gian, chúng biến những chiếc răng non khá nhỏ thành "vũ khí" lớn hơn, cho phép săn những bữa ăn lớn hơn để cung cấp năng lượng cho cơ thể lớn hơn của chúng. 

Nhà cổ sinh vật học Steve Brusatte của Đại học Edinburgh nói rằng, chính điều này đã tạo ra những bộ xương khủng long dù nhẹ nhưng vẫn mạnh mẽ và vẫn linh hoạt, điều đó giúpcơ thể  ngày càng lớn hơn giống như cách mà các tòa nhà chọc trời ngày càng lớn hơn do các cấu trúc hỗ trợ bên trong. Mặc dù các túi khí giúp tạo ra xương chắc và nhẹ, nhưng không có loài nào có thể phát triển như một tòa nhà chọc trời. Đó là bởi trọng lượng cơ thể phát triển nhanh hơn nhiều so với sức mạnh của xương khi động vật tăng kích thước.

Tuy nhiên, động vật có vú thiếu các túi khí có thể xâm nhập vào xương và làm xương lớn dần lên. Vì vậy, chúng có thể đạt đến kích thước của một con voi hoặc lớn hơn một chút, có thể là giới hạn mà động vật có vú, ít nhất là trên cạn. Bạn thực sự không thể có được động vật có vú bằng kích thước của khủng long.

Dù là sinh vật máu nóng hoặc sinh nhiệt, động vật có vú cũng cần rất nhiều nhiên liệu để hoạt động. Voi là loài thu nhiệt hoàn toàn, vì vậy nhu cầu về thực phẩm, chẳng hạn, một con voi khổng lồ sẽ ... có lẽ lớn hơn gấp 5 lần so với thậm chí những con khủng long lớn nhất. Các nhà cổ sinh vật học đã tranh luận về việc liệu khủng long là loài máu nóng hay máu lạnh. Nhưng các nhà khoa học hiện tại đã đặt nhiều loài động vật vào một độ dốc giữa máu lạnh và máu nóng, và khủng long có lẽ "ở mức thấp nhất của dòng máu nóng". Điều đó làm cho một cơ thể to lớn ít tốn năng lượng hơn, như khủng long.

Kích thước khổng lồ cũng cần có môi trường phù hợp

Kích thước khổng lồ cũng đòi hỏi một môi trường sống thích hợp. Một nghiên cứu năm 2016 kết luận, chủ nghĩa khổng lồ phụ thuộc chủ yếu vào đủ tài nguyên được sản xuất và tái chế bởi "cơ sở hạ tầng sinh thái phát triển cao". Nói cách khác thì hệ sinh thái cần sản xuất đủ oxy, thức ăn và môi trường sống để phát triển một sinh vật khổng lồ thực sự. Những hệ sinh thái như vậy đã có sự phát triển vượt bậc vào giữa kỷ Trias, gần thời kỳ đầu của thời đại khủng long.

Trong một giai đoạn thay đổi môi trường quan trọng tiềm tàng, bầu khí quyển cổ đại có nồng độ oxy cao hơn. Điều này có thể đóng một vai trò quan trọng đối với thế giới của những "người khổng lồ", đặc biệt là ở loài côn trùng. Các loài bọ cánh cứng lớn nhất thời tiền sử đã theo dõi sự gia tăng nồng độ oxy cổ đại.

Những người theo chủ nghĩa khổng lồ cũng không nên quên yếu tố quan trọng của thời gian. Mặc dù các dòng động vật có xu hướng lớn dần qua các thế hệ, nhưng phải mất rất nhiều thời gian tiến hóa để đạt đến kích thước khổng lồ đó. Các sự kiện tuyệt chủng hàng loạt cũng có xu hướng quét sạch các sinh vật lớn hơn, Vermeij nói, vì vậy những sự kiện này có thể khiến các khe động vật khổng lồ không được lấp đầy trong hàng chục hoặc hàng trăm triệu năm. 

Tại sao Trái Đất không có nhiều sinh vật khổng lồ như ngày xưa? 

Cá voi xanh

Phải mất khoảng 25 triệu năm những động vật có vú đầu tiên mới đạt trọng lượng một tấn. Trong trường hợp voi ma mút lông cừu, bị tàn phá bởi biến đổi khí hậu và những kẻ săn người chỉ 10.000 năm trước, có thể không phải là ngẫu nhiên mà con người hiện đại chúng ta không nhìn thấy những sinh vật khổng lồ như vậy: Tổ tiên của chúng ta góp phần vào sự tuyệt chủng của chúng cách đây không lâu. Lời giải thích toàn diện nhất cho việc giảm kích thước không phải đến từ sinh lý học hay môi trường, mà là từ cấu trúc xã hội.

Sự tiến hóa của hành vi xã hội có tổ chức, không chỉ theo bầy đàn mà còn cả săn bắn có tổ chức ở động vật có vú đã tạo ra một hình thức thống trị mới. Theo một nghiên cứu vào năm 2016, việc săn mồi theo nhóm của những kẻ săn mồi tương đối nhỏ đã khiến ngay cả những con mồi rất lớn cũng dễ bị tổn thương. Có nghĩa là những cá thể nhỏ hơn tồn tại cùng nhau, chẳng hạn như xảy ra với sói và linh cẩu, có thể tạo thành một cách hiệu quả hơn để trở nên to lớn hơn là xây dựng một cơ thể khổng lồ. 

Tổ chức xã hội cũng có thể giúp giải thích một loại lệ khá lớn đối với dòng thời gian được truy vết ở đây. Chẳng hạn như trong đại dương, loài động vật lớn nhất từng sinh sống vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay - loài cá voi xanh. Cuộc sống ở biển khiến việc liên lạc đường dài trở nên khó khăn hơn, cản trở sự phát triển của các nhóm săn mồi phức tạp. Sự tiến hóa của những nhóm như vậy "đã xảy ra trên đất liền nhiều hơn so với ở đại dương, ít nhất là cho đến thời điểm gần đây.


>>> Gấu Bắc Cực và gấu xám sắp lai ra loài mới?


Nguồn livescience

Chủ đề liên quan

Chủ đề khác