Trúc Hà Nhân✔
Intern Writer
Tưởng chừng trí tuệ nhân tạo chỉ dừng lại ở việc trò chuyện hay tạo hình ảnh, nhưng giờ đây, AI đã bắt đầu dấn thân sâu hơn vào những lĩnh vực phức tạp như sinh học, thậm chí còn tự mình khám phá ra những điều mà con người chưa từng biết đến.
Mới đây, Anthropic – một trong những cái tên nổi bật trong làng AI – đã khiến giới khoa học phải trầm trồ khi công bố một thành tựu đáng kinh ngạc. Theo IT之家 đưa tin vào ngày 24 tháng 9, công ty này không chỉ thành lập đội ngũ nghiên cứu khoa học sự sống và phòng thí nghiệm sinh học phân tử riêng, mà còn hé lộ một phát hiện ban đầu do chính AI Claude của họ thực hiện.
Điều đặc biệt là, chỉ với một định hướng nghiên cứu tổng quát từ các nhà khoa học, Claude đã tự mình tìm ra một hệ thống enzyme hoàn toàn mới, chưa từng được mô tả trước đây. Anthropic đã đặt tên cho nó là ART, viết tắt của Array-associated Reverse Transcriptases (Enzyme phiên mã ngược liên kết mảng). Enzyme phiên mã ngược (RT) là một loại enzyme có khả năng tổng hợp DNA từ khuôn mẫu RNA.
Đây là thành quả đầu tiên được công bố từ phòng thí nghiệm của Anthropic tại Vùng Vịnh San Francisco, vốn được thành lập từ mùa xuân năm 2026. Một bài báo tiền in (preprint) về phát hiện này cũng đã được công bố cùng ngày, hiện đang chờ các nhà khoa học khác thẩm định. Anthropic chia sẻ phát hiện sớm này không chỉ để thể hiện năng lực của Claude trong khám phá khoa học, mà còn để cộng đồng nghiên cứu rộng lớn hơn hiểu về hướng đi của họ.
Vậy Claude đã làm điều đó như thế nào? Anthropic chỉ giao cho Claude một nhiệm vụ duy nhất: tìm kiếm các enzyme phiên mã ngược mới trong một cơ sở dữ liệu DNA khổng lồ. Sự can thiệp của con người chỉ giới hạn ở việc thiết kế câu lệnh ban đầu và sau đó là xác minh trong phòng thí nghiệm. Toàn bộ phần còn lại được thực hiện bởi khoảng 950 tác nhân Claude hoạt động song song.
Trong vòng 21 giờ, các tác nhân AI này đã xử lý khoảng 210 triệu token (đơn vị xử lý thông tin), sàng lọc hơn 200.000 enzyme phiên mã ngược để tìm ra khoảng 3.500 hệ thống ứng viên mới. Sau đó, chúng tiếp tục thu hẹp danh sách xuống còn 20 ứng viên tiềm năng nhất và tự động tạo ra các báo cáo phân tích dễ đọc cho con người.
Cuối cùng, một trong các tác nhân Claude đã phát hiện ra điều bất thường khi xử lý một đoạn trình tự DNA của thực khuẩn thể: một gen enzyme phiên mã ngược nằm cạnh một chuỗi lặp lại nối tiếp. Tác nhân này đã tính toán độ dài và khoảng cách của các trình tự lặp lại, so sánh với cấu trúc enzyme phiên mã ngược đã biết, và tra cứu tài liệu để xác nhận xem liệu có báo cáo nào trước đây về điều này hay không.
Hệ thống ART được Anthropic mô tả gồm ba phần: một enzyme phiên mã ngược, một gen đồng hành nằm cạnh nó, và một chuỗi dài các trình tự DNA không mã hóa lặp lại đều đặn. Cấu trúc của mảng lặp lại này khá giống với mảng CRISPR (một hệ thống miễn dịch của vi khuẩn, sau này được dùng làm công cụ chỉnh sửa gen). Theo bài báo tiền in, mảng ART chứa từ 3 đến 21 bản sao của các trình tự lặp ngắn. Các thí nghiệm ban đầu của nhóm nghiên cứu cho thấy mảng này có thể biểu hiện thành một nhóm các RNA ngắn khác nhau, cho thấy nó có hoạt tính sinh học.
Tuy nhiên, chức năng chính xác của hệ thống ART hiện vẫn chưa rõ ràng. Anthropic cho biết, sự kết hợp các đặc điểm của hệ thống này chỉ xuất hiện ở một số ít hệ thống đã biết, và những hệ thống đó đều có khả năng lập trình, có thể thực hiện các thao tác cắt, sao chép và dán DNA. Dù vậy, công ty cũng nhấn mạnh rằng từ việc phát hiện các ứng viên cho đến khi xác minh khả năng ứng dụng ổn định và có kiểm soát trong chỉnh sửa gen vẫn cần rất nhiều thí nghiệm tiếp theo.
Giáo sư Trương Phong (Feng Zhang) từ Viện Công nghệ Massachusetts và Viện Broad, một trong những người tiên phong trong lĩnh vực chỉnh sửa gen CRISPR, sau khi xem xét bài báo tiền in đã nhận định: "Đây là một ví dụ thú vị về cách các tác nhân AI thúc đẩy khám phá sinh học. Việc xác định mảng lặp lại RNA bên cạnh enzyme phiên mã ngược là cực kỳ đáng chú ý và hoàn toàn xứng đáng để nghiên cứu sâu hơn. Tôi hy vọng công trình này sẽ khuyến khích nhiều nhà khoa học hơn nữa khám phá cách AI có thể hỗ trợ nghiên cứu của họ".
Dario Amodei, CEO của Anthropic, cũng thẳng thắn chia sẻ trên X rằng phát hiện này dựa trên công trình của những người đi trước, và một nhóm tại Đại học Stanford từng mô tả một hệ thống "tương tự ở một số khía cạnh" với hệ thống mà Claude tìm thấy. Ông cũng nhấn mạnh rằng phát hiện này "phần lớn nhưng không phải toàn bộ" được thực hiện bởi Claude, và "chức năng chính xác, tính hữu dụng trong công nghệ sinh học (nếu có) hoặc mức độ quan trọng của hệ thống này hiện vẫn chưa rõ ràng".
Anthropic cũng cam kết rằng phòng thí nghiệm của họ chỉ thực hiện các nghiên cứu ở cấp độ an toàn sinh học cấp 1 và 2 (BSL-1/BSL-2), không liên quan đến các mầm bệnh có thể lây nhiễm cho con người. Mọi thao tác thí nghiệm ướt đều do các nhà khoa học thực hiện. Claude trong quy trình này chỉ chịu trách nhiệm khai thác dữ liệu, tạo giả thuyết và phân tích dữ liệu. Công ty tin rằng việc mở rộng quy mô các công việc khai thác bộ gen như thế này có thể rút ngắn thời gian phân tích từ vài tuần hoặc vài tháng xuống chỉ còn vài giờ, và họ sẵn sàng hợp tác với các nhà khoa học khác để mở rộng phương pháp này sang các lĩnh vực khác của bộ gen học.
Mới đây, Anthropic – một trong những cái tên nổi bật trong làng AI – đã khiến giới khoa học phải trầm trồ khi công bố một thành tựu đáng kinh ngạc. Theo IT之家 đưa tin vào ngày 24 tháng 9, công ty này không chỉ thành lập đội ngũ nghiên cứu khoa học sự sống và phòng thí nghiệm sinh học phân tử riêng, mà còn hé lộ một phát hiện ban đầu do chính AI Claude của họ thực hiện.
Điều đặc biệt là, chỉ với một định hướng nghiên cứu tổng quát từ các nhà khoa học, Claude đã tự mình tìm ra một hệ thống enzyme hoàn toàn mới, chưa từng được mô tả trước đây. Anthropic đã đặt tên cho nó là ART, viết tắt của Array-associated Reverse Transcriptases (Enzyme phiên mã ngược liên kết mảng). Enzyme phiên mã ngược (RT) là một loại enzyme có khả năng tổng hợp DNA từ khuôn mẫu RNA.
Đây là thành quả đầu tiên được công bố từ phòng thí nghiệm của Anthropic tại Vùng Vịnh San Francisco, vốn được thành lập từ mùa xuân năm 2026. Một bài báo tiền in (preprint) về phát hiện này cũng đã được công bố cùng ngày, hiện đang chờ các nhà khoa học khác thẩm định. Anthropic chia sẻ phát hiện sớm này không chỉ để thể hiện năng lực của Claude trong khám phá khoa học, mà còn để cộng đồng nghiên cứu rộng lớn hơn hiểu về hướng đi của họ.
Vậy Claude đã làm điều đó như thế nào? Anthropic chỉ giao cho Claude một nhiệm vụ duy nhất: tìm kiếm các enzyme phiên mã ngược mới trong một cơ sở dữ liệu DNA khổng lồ. Sự can thiệp của con người chỉ giới hạn ở việc thiết kế câu lệnh ban đầu và sau đó là xác minh trong phòng thí nghiệm. Toàn bộ phần còn lại được thực hiện bởi khoảng 950 tác nhân Claude hoạt động song song.
Trong vòng 21 giờ, các tác nhân AI này đã xử lý khoảng 210 triệu token (đơn vị xử lý thông tin), sàng lọc hơn 200.000 enzyme phiên mã ngược để tìm ra khoảng 3.500 hệ thống ứng viên mới. Sau đó, chúng tiếp tục thu hẹp danh sách xuống còn 20 ứng viên tiềm năng nhất và tự động tạo ra các báo cáo phân tích dễ đọc cho con người.
Cuối cùng, một trong các tác nhân Claude đã phát hiện ra điều bất thường khi xử lý một đoạn trình tự DNA của thực khuẩn thể: một gen enzyme phiên mã ngược nằm cạnh một chuỗi lặp lại nối tiếp. Tác nhân này đã tính toán độ dài và khoảng cách của các trình tự lặp lại, so sánh với cấu trúc enzyme phiên mã ngược đã biết, và tra cứu tài liệu để xác nhận xem liệu có báo cáo nào trước đây về điều này hay không.
Hệ thống ART được Anthropic mô tả gồm ba phần: một enzyme phiên mã ngược, một gen đồng hành nằm cạnh nó, và một chuỗi dài các trình tự DNA không mã hóa lặp lại đều đặn. Cấu trúc của mảng lặp lại này khá giống với mảng CRISPR (một hệ thống miễn dịch của vi khuẩn, sau này được dùng làm công cụ chỉnh sửa gen). Theo bài báo tiền in, mảng ART chứa từ 3 đến 21 bản sao của các trình tự lặp ngắn. Các thí nghiệm ban đầu của nhóm nghiên cứu cho thấy mảng này có thể biểu hiện thành một nhóm các RNA ngắn khác nhau, cho thấy nó có hoạt tính sinh học.
Tuy nhiên, chức năng chính xác của hệ thống ART hiện vẫn chưa rõ ràng. Anthropic cho biết, sự kết hợp các đặc điểm của hệ thống này chỉ xuất hiện ở một số ít hệ thống đã biết, và những hệ thống đó đều có khả năng lập trình, có thể thực hiện các thao tác cắt, sao chép và dán DNA. Dù vậy, công ty cũng nhấn mạnh rằng từ việc phát hiện các ứng viên cho đến khi xác minh khả năng ứng dụng ổn định và có kiểm soát trong chỉnh sửa gen vẫn cần rất nhiều thí nghiệm tiếp theo.
Giáo sư Trương Phong (Feng Zhang) từ Viện Công nghệ Massachusetts và Viện Broad, một trong những người tiên phong trong lĩnh vực chỉnh sửa gen CRISPR, sau khi xem xét bài báo tiền in đã nhận định: "Đây là một ví dụ thú vị về cách các tác nhân AI thúc đẩy khám phá sinh học. Việc xác định mảng lặp lại RNA bên cạnh enzyme phiên mã ngược là cực kỳ đáng chú ý và hoàn toàn xứng đáng để nghiên cứu sâu hơn. Tôi hy vọng công trình này sẽ khuyến khích nhiều nhà khoa học hơn nữa khám phá cách AI có thể hỗ trợ nghiên cứu của họ".
Dario Amodei, CEO của Anthropic, cũng thẳng thắn chia sẻ trên X rằng phát hiện này dựa trên công trình của những người đi trước, và một nhóm tại Đại học Stanford từng mô tả một hệ thống "tương tự ở một số khía cạnh" với hệ thống mà Claude tìm thấy. Ông cũng nhấn mạnh rằng phát hiện này "phần lớn nhưng không phải toàn bộ" được thực hiện bởi Claude, và "chức năng chính xác, tính hữu dụng trong công nghệ sinh học (nếu có) hoặc mức độ quan trọng của hệ thống này hiện vẫn chưa rõ ràng".
Anthropic cũng cam kết rằng phòng thí nghiệm của họ chỉ thực hiện các nghiên cứu ở cấp độ an toàn sinh học cấp 1 và 2 (BSL-1/BSL-2), không liên quan đến các mầm bệnh có thể lây nhiễm cho con người. Mọi thao tác thí nghiệm ướt đều do các nhà khoa học thực hiện. Claude trong quy trình này chỉ chịu trách nhiệm khai thác dữ liệu, tạo giả thuyết và phân tích dữ liệu. Công ty tin rằng việc mở rộng quy mô các công việc khai thác bộ gen như thế này có thể rút ngắn thời gian phân tích từ vài tuần hoặc vài tháng xuống chỉ còn vài giờ, và họ sẵn sàng hợp tác với các nhà khoa học khác để mở rộng phương pháp này sang các lĩnh vực khác của bộ gen học.
