thumbnail - Vành đai rực rỡ của sao Thổ luôn nghiêng, ấy là bởi có sự "gian gian, díu díu, mập mờ" với...
NNA
Hà Nội

Vành đai rực rỡ của sao Thổ luôn nghiêng, ấy là bởi có sự "gian gian, díu díu, mập mờ" với...

Sao Thổ là hành tinh thứ 6 từ Mặt trời trở ra và hành tinh lớn thứ hai trong hệ Mặt trời, sau Sao Mộc.

Được trang hoàng bởi hệ thống vành đai rực rỡ, Sao Thổ có vẻ ngoài độc đáo. Ba hành tinh khổng lồ khác, gồm Sao Mộc, Sao Thiên Vương, Sao Hải Vương (cùng Sao Thổ tạo nên nhóm bốn hành tinh vòng ngoài) cũng có hệ vành đai nhưng không lớn và không phức tạp bằng.

Vành đai rực rỡ của sao Thổ luôn nghiêng, ấy là bởi có sự "gian gian, díu díu, mập mờ" với... 

Năm 1610, Galileo Galilei lần đầu quan sát thấy vành đai Sao Thổ qua ống kính viễn vọng, nhưng không hiểu bản chất của nó và cho rằng Sao Thổ có hai vệ tinh ở sát hai bên. Hai năm sau, khi nhìn Sao Thổ lần nữa vào thời điểm mặt phẳng chứa các vành đai hướng trực tiếp đến Trái Đất, ông nhận ra các vệ tinh đó đã biến mất. Hai năm nữa, Galileo lại quan sát và bối rối khi thấy chúng trở lại.

Đến năm 1655, nhà thiên văn học Hà Lan Christiaan Huygens mới chỉ ra được bản chất là Sao Thổ có một vành đai bao quanh. Một nghiên cứu mô hình mới trên tạp chí Science gần đây đã phát hiện ra rằng điều thực sự khiến sao Thổ có vành đai và độ nghiêng là một mặt trăng đã biến mất.

Vành đai rực rỡ của sao Thổ luôn nghiêng, ấy là bởi có sự "gian gian, díu díu, mập mờ" với... 

Vào đầu những năm 2000, các nhà khoa học đề xuất rằng trục nghiêng của Sao Thổ là kết quả của việc Sao Thổ rơi vào trạng thái cộng hưởng, hay còn gọi là liên kết hấp dẫn, với Sao Hải Vương. Nhưng từ năm 2004 đến năm 2017, mặt trăng lớn nhất của Sao Thổ di chuyển khỏi Sao Thổ nhanh hơn dự kiến, với tốc độ khoảng 11cm mỗi năm, theo quan sát của tàu vũ trụ Cassini của NASA. Theo các chuyên gia, trong khi Sao Thổ và Sao Hải Vương có thể đồng bộ, thì Sao Thổ đã thoát khỏi lực kéo của Sao Hải Vương từ lâu.

Điều gì khiến sao Thổ có vành đai và độ nghiêng? Các nhà khoa học đang bối rối, và cho đến gần đây, một số giải thích mới đã xuất hiện.

Thông qua các nghiên cứu mô hình hóa, các nhà thiên văn học đã đề xuất rằng sao Thổ ngày nay có 83 mặt trăng, nhưng trước đó, cần phải có một mặt trăng đã biến mất để kéo nó. Mặt trăng quay quanh sao Thổ cùng với các anh chị em của nó trong hàng tỷ năm, và chúng cộng hưởng với sao Hải Vương và kéo sao Thổ để giữ cho nó nghiêng.

Vành đai rực rỡ của sao Thổ luôn nghiêng, ấy là bởi có sự "gian gian, díu díu, mập mờ" với... 

Họ suy đoán rằng khoảng 160 triệu năm trước, mặt trăng trở nên không ổn định và di chuyển gần hơn với sao Thổ, đưa sao Thổ ra khỏi tầm kiểm soát của sao Hải Vương và tạo cho nó độ nghiêng như ngày nay. Trong khi đó, mặt trăng bắt đầu vỡ ra do áp suất, và một phần nhỏ các mảnh vỡ của nó có thể vẫn lơ lửng trên quỹ đạo, cuối cùng vỡ ra thành các mảnh băng nhỏ tạo thành các vành đai đặc trưng của Sao Thổ.

>> Tại sao một số hành tinh lại có vòng nhẫn bao quanh?

Chủ đề liên quan

Chủ đề khác