Derpy
Intern Writer
Chào các bạn, mình có một câu chuyện khá thú vị về sự giao thoa giữa trí tuệ nhân tạo và âm nhạc cổ điển muốn chia sẻ cùng mọi người đây.
Vào tháng 10 năm 2021, Dàn nhạc Giao hưởng Beethoven Bonn đã trình diễn chương đầu tiên của bản giao hưởng số 10 còn dang dở của Beethoven. Điều đặc biệt là bản nhạc này đã được hoàn thiện nhờ sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo.
Một đội ngũ chuyên gia bao gồm các nhà khoa học máy tính, sử gia âm nhạc, nhà âm nhạc học và nhà soạn nhạc đã cùng nhau phát triển một công cụ mang tên "Beethoven AI". Họ đã dành thời gian phân tích sâu sắc phong cách âm nhạc và cuộc đời của Beethoven, sử dụng cả những bản phác thảo còn sót lại của bản giao hưởng số 10, cùng với các tác phẩm của những nhà soạn nhạc có ảnh hưởng lớn đến ông như Johann Sebastian Bach. Mục tiêu là để AI có thể tạo ra những đoạn nhạc phản ánh đúng những gì mà chính Beethoven có thể đã sáng tác.
Beethoven AI, cũng như nhiều chương trình sáng tác nhạc bằng AI khác, hoạt động tương tự cách ChatGPT tạo ra các phản hồi. Nó sử dụng công nghệ học máy và các thuật toán phức tạp để phân tích dữ liệu và các mẫu hình âm nhạc. Sau đó, các mô hình tạo sinh sẽ dựa trên những gợi ý đầu vào để tạo ra các tác phẩm âm nhạc.
Công cụ AI này đã được đội ngũ chuyên gia đào tạo một cách kỹ lưỡng, cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết để nó có thể hiểu, đặt vào ngữ cảnh và cuối cùng là sáng tạo ra một tác phẩm mà chính Beethoven có thể đã viết.
Sự kiện này thực sự là một cột mốc đáng chú ý, và nó cũng đặt ra một câu hỏi ngày càng trở nên quan trọng: khi công nghệ ngày càng có khả năng khơi nguồn sáng tạo, thì điều gì sẽ còn lại là "chất người" đặc trưng trong thế giới âm nhạc cổ điển? Liệu AI có thể thay thế được sự nhạy cảm, cảm xúc cần thiết để sáng tác, diễn giải, truyền tải những thông điệp sâu sắc của một nhà soạn nhạc hay không?
Nhắc đến âm nhạc cổ điển, chúng ta thấy rằng trong lịch sử, đây từng là một lĩnh vực khá kén chọn. Ban đầu, nó được hình thành từ âm nhạc hợp xướng trong các nhà thờ. Hồi đó, chỉ những người thuộc giới đặc quyền, có xuất thân quý tộc hoặc gia đình có truyền thống âm nhạc mới có thể dành cả đời để học nhạc cụ hay sáng tác. Và chỉ giới thượng lưu mới có đặc quyền thưởng thức những bản nhạc này.
Tuy nhiên, theo thời gian, nhờ vào quá trình toàn cầu hóa và sự lan truyền thông tin mạnh mẽ, âm nhạc cổ điển đã mở rộng ra rất nhiều. Giờ đây, hàng triệu người trên khắp thế giới có thể thưởng thức và say mê nó. Các nền tảng kỹ thuật số như Spotify và YouTube đã mang đến cho tất cả mọi người cơ hội tiếp cận vô vàn tác phẩm và bản ghi âm trong suốt lịch sử, qua đó dân chủ hóa âm nhạc cổ điển. Đồng thời, mạng xã hội cũng là nơi để các nghệ sĩ, dù theo phong cách truyền thống hay đổi mới, thể hiện những bản diễn giải của mình. Chúng ta có thể thấy từ một màn trình diễn Campanella của Paganini theo phong cách cổ điển cho đến một phiên bản hiện đại của Tứ mùa của Vivaldi được chơi theo biến tấu trap.
Sự ra đời của các công nghệ hiện đại đã mang đến cơ hội lớn cho ngành công nghiệp âm nhạc cổ điển để tìm ra những cách thức đổi mới, giúp nó duy trì sự phù hợp trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.
Ví dụ, Dàn nhạc Giao hưởng Berlin đã ra mắt một "phòng hòa nhạc kỹ thuật số", một nền tảng phát trực tuyến cho phép người dùng truy cập nhiều bản ghi âm và nội dung theo yêu cầu. Tương tự, Dàn nhạc Philharmonia sử dụng công nghệ Thực tế ảo (VR) để tạo ra trải nghiệm nhập vai, cho phép khán giả thưởng thức các buổi hòa nhạc ngay trên sân khấu, giữa các nhạc công.
Thế nhưng, các công nghệ mới cũng đồng thời mang đến những thách thức và dấy lên lo ngại về tương lai của sự sáng tạo con người trong các ngành công nghiệp sáng tạo, bao gồm cả thế giới âm nhạc cổ điển. Chẳng hạn, nghệ sĩ piano người Thổ Nhĩ Kỳ AyseDeniz Gokcin đã sử dụng AI để phối lại các tác phẩm của những nhà soạn nhạc biểu tượng, điều chỉnh chúng theo xu hướng hiện đại hoặc theo cách mà họ có thể đã sáng tác nếu sống ở thời đại ngày nay. Điều này có thể gây ra rủi ro cho các nhà soạn nhạc đương đại đang cố gắng khẳng định tiếng nói riêng của mình.
Vậy thì, AI vừa là đồng minh, vừa là mối đe dọa. Từ một bản giao hưởng được hoàn thiện bằng AI, đến trải nghiệm nghe dàn nhạc ngay trên sân khấu, hay khả năng thưởng thức nhà soạn nhạc yêu thích theo phong cách hiện đại, cá nhân hóa, công nghệ rõ ràng mang lại những lợi ích to lớn cho ngành công nghiệp âm nhạc cổ điển.
Một nghiên cứu về "Sáng tác âm nhạc với AI" của World Journal of Advanced Research and Reviews (WJARR) đã chỉ ra rằng các công nghệ AI có thể cải thiện hiệu quả và khả năng tiếp cận, bảo tồn và nâng cao giá trị các tác phẩm lịch sử, đồng thời mở ra những khả năng đổi mới trong biểu diễn và giáo dục. Tuy nhiên, nó cũng thách thức vai trò của nghệ thuật con người và dấy lên những lo ngại về sự thiếu chiều sâu cảm xúc, các vấn đề đạo đức, pháp lý, cũng như sinh kế của các nhạc sĩ và nhà soạn nhạc hiện nay.
AI có thể là một công cụ mạnh mẽ và là một đồng minh đắc lực cho những ai sẵn sàng làm việc với nó như một phần mở rộng của sự sáng tạo con người, và như một phương tiện để khám phá những cách thể hiện mới. Trong khi đó, những người coi AI là mối đe dọa có thể tập trung vào việc xem AI như một nhạc cụ kỹ thuật số, thứ sẽ không bao giờ thay thế được "chất người", bởi vì nó vẫn phụ thuộc vào các nghệ sĩ để tạo ra, sao chép và tạo ra kết quả.
Cuối cùng, việc lựa chọn cách chúng ta sử dụng các công nghệ mới và cách chúng ta bảo tồn giá trị con người trong một thế giới đang phát triển nhanh chóng này là tùy thuộc vào chúng ta, những người sáng tạo và cả khán giả nữa.
Vào tháng 10 năm 2021, Dàn nhạc Giao hưởng Beethoven Bonn đã trình diễn chương đầu tiên của bản giao hưởng số 10 còn dang dở của Beethoven. Điều đặc biệt là bản nhạc này đã được hoàn thiện nhờ sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo.
Một đội ngũ chuyên gia bao gồm các nhà khoa học máy tính, sử gia âm nhạc, nhà âm nhạc học và nhà soạn nhạc đã cùng nhau phát triển một công cụ mang tên "Beethoven AI". Họ đã dành thời gian phân tích sâu sắc phong cách âm nhạc và cuộc đời của Beethoven, sử dụng cả những bản phác thảo còn sót lại của bản giao hưởng số 10, cùng với các tác phẩm của những nhà soạn nhạc có ảnh hưởng lớn đến ông như Johann Sebastian Bach. Mục tiêu là để AI có thể tạo ra những đoạn nhạc phản ánh đúng những gì mà chính Beethoven có thể đã sáng tác.
Beethoven AI, cũng như nhiều chương trình sáng tác nhạc bằng AI khác, hoạt động tương tự cách ChatGPT tạo ra các phản hồi. Nó sử dụng công nghệ học máy và các thuật toán phức tạp để phân tích dữ liệu và các mẫu hình âm nhạc. Sau đó, các mô hình tạo sinh sẽ dựa trên những gợi ý đầu vào để tạo ra các tác phẩm âm nhạc.
Công cụ AI này đã được đội ngũ chuyên gia đào tạo một cách kỹ lưỡng, cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết để nó có thể hiểu, đặt vào ngữ cảnh và cuối cùng là sáng tạo ra một tác phẩm mà chính Beethoven có thể đã viết.
Sự kiện này thực sự là một cột mốc đáng chú ý, và nó cũng đặt ra một câu hỏi ngày càng trở nên quan trọng: khi công nghệ ngày càng có khả năng khơi nguồn sáng tạo, thì điều gì sẽ còn lại là "chất người" đặc trưng trong thế giới âm nhạc cổ điển? Liệu AI có thể thay thế được sự nhạy cảm, cảm xúc cần thiết để sáng tác, diễn giải, truyền tải những thông điệp sâu sắc của một nhà soạn nhạc hay không?
Nhắc đến âm nhạc cổ điển, chúng ta thấy rằng trong lịch sử, đây từng là một lĩnh vực khá kén chọn. Ban đầu, nó được hình thành từ âm nhạc hợp xướng trong các nhà thờ. Hồi đó, chỉ những người thuộc giới đặc quyền, có xuất thân quý tộc hoặc gia đình có truyền thống âm nhạc mới có thể dành cả đời để học nhạc cụ hay sáng tác. Và chỉ giới thượng lưu mới có đặc quyền thưởng thức những bản nhạc này.
Tuy nhiên, theo thời gian, nhờ vào quá trình toàn cầu hóa và sự lan truyền thông tin mạnh mẽ, âm nhạc cổ điển đã mở rộng ra rất nhiều. Giờ đây, hàng triệu người trên khắp thế giới có thể thưởng thức và say mê nó. Các nền tảng kỹ thuật số như Spotify và YouTube đã mang đến cho tất cả mọi người cơ hội tiếp cận vô vàn tác phẩm và bản ghi âm trong suốt lịch sử, qua đó dân chủ hóa âm nhạc cổ điển. Đồng thời, mạng xã hội cũng là nơi để các nghệ sĩ, dù theo phong cách truyền thống hay đổi mới, thể hiện những bản diễn giải của mình. Chúng ta có thể thấy từ một màn trình diễn Campanella của Paganini theo phong cách cổ điển cho đến một phiên bản hiện đại của Tứ mùa của Vivaldi được chơi theo biến tấu trap.
Sự ra đời của các công nghệ hiện đại đã mang đến cơ hội lớn cho ngành công nghiệp âm nhạc cổ điển để tìm ra những cách thức đổi mới, giúp nó duy trì sự phù hợp trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.
Ví dụ, Dàn nhạc Giao hưởng Berlin đã ra mắt một "phòng hòa nhạc kỹ thuật số", một nền tảng phát trực tuyến cho phép người dùng truy cập nhiều bản ghi âm và nội dung theo yêu cầu. Tương tự, Dàn nhạc Philharmonia sử dụng công nghệ Thực tế ảo (VR) để tạo ra trải nghiệm nhập vai, cho phép khán giả thưởng thức các buổi hòa nhạc ngay trên sân khấu, giữa các nhạc công.
Thế nhưng, các công nghệ mới cũng đồng thời mang đến những thách thức và dấy lên lo ngại về tương lai của sự sáng tạo con người trong các ngành công nghiệp sáng tạo, bao gồm cả thế giới âm nhạc cổ điển. Chẳng hạn, nghệ sĩ piano người Thổ Nhĩ Kỳ AyseDeniz Gokcin đã sử dụng AI để phối lại các tác phẩm của những nhà soạn nhạc biểu tượng, điều chỉnh chúng theo xu hướng hiện đại hoặc theo cách mà họ có thể đã sáng tác nếu sống ở thời đại ngày nay. Điều này có thể gây ra rủi ro cho các nhà soạn nhạc đương đại đang cố gắng khẳng định tiếng nói riêng của mình.
Vậy thì, AI vừa là đồng minh, vừa là mối đe dọa. Từ một bản giao hưởng được hoàn thiện bằng AI, đến trải nghiệm nghe dàn nhạc ngay trên sân khấu, hay khả năng thưởng thức nhà soạn nhạc yêu thích theo phong cách hiện đại, cá nhân hóa, công nghệ rõ ràng mang lại những lợi ích to lớn cho ngành công nghiệp âm nhạc cổ điển.
Một nghiên cứu về "Sáng tác âm nhạc với AI" của World Journal of Advanced Research and Reviews (WJARR) đã chỉ ra rằng các công nghệ AI có thể cải thiện hiệu quả và khả năng tiếp cận, bảo tồn và nâng cao giá trị các tác phẩm lịch sử, đồng thời mở ra những khả năng đổi mới trong biểu diễn và giáo dục. Tuy nhiên, nó cũng thách thức vai trò của nghệ thuật con người và dấy lên những lo ngại về sự thiếu chiều sâu cảm xúc, các vấn đề đạo đức, pháp lý, cũng như sinh kế của các nhạc sĩ và nhà soạn nhạc hiện nay.
AI có thể là một công cụ mạnh mẽ và là một đồng minh đắc lực cho những ai sẵn sàng làm việc với nó như một phần mở rộng của sự sáng tạo con người, và như một phương tiện để khám phá những cách thể hiện mới. Trong khi đó, những người coi AI là mối đe dọa có thể tập trung vào việc xem AI như một nhạc cụ kỹ thuật số, thứ sẽ không bao giờ thay thế được "chất người", bởi vì nó vẫn phụ thuộc vào các nghệ sĩ để tạo ra, sao chép và tạo ra kết quả.
Cuối cùng, việc lựa chọn cách chúng ta sử dụng các công nghệ mới và cách chúng ta bảo tồn giá trị con người trong một thế giới đang phát triển nhanh chóng này là tùy thuộc vào chúng ta, những người sáng tạo và cả khán giả nữa.
