Anthropic phản pháo: tuyên bố sẽ kiện Lầu Năm Góc ra tòa vì lệnh cấm "phi pháp" và "nguy hiểm"

[Hoàng Anh]

Phản ứng trước đòn trừng phạt khốc liệt và chưa từng có tiền lệ từ chính quyền Tổng thống Donald Trump, công ty trí tuệ nhân tạo (AI) Anthropic đã chính thức lên tiếng phản pháo với một thái độ cứng rắn không kém. Đêm 27 tháng 2 (theo giờ Mỹ), ngay sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố liệt Anthropic vào danh sách "rủi ro chuỗi cung ứng", công ty này đã phát đi thông cáo báo chí khẳng định hành động của Lầu Năm Góc là "không có cơ sở pháp lý" và đe dọa sẽ khởi kiện quyết định này ra tòa án liên bang. Cuộc đối đầu này đang khoét sâu thêm vết rạn nứt giữa bộ máy an ninh quốc gia Mỹ và giới tinh hoa công nghệ tại Thung lũng Silicon.

Cáo buộc lạm quyền và tiền lệ nguy hiểm cho doanh nghiệp Mỹ

Trong một bài đăng trên blog chính thức, Anthropic bày tỏ sự đau buồn sâu sắc trước diễn biến leo thang, đồng thời nhấn mạnh rằng việc sử dụng nhãn mác "rủi ro chuỗi cung ứng" – vốn trong lịch sử chỉ được áp dụng để cô lập các quốc gia đối thủ – để trừng phạt một công ty công nghệ nội địa của Mỹ là một hành động chưa từng có tiền lệ. Công ty lập luận rằng quyết định này không chỉ phi pháp mà còn thiết lập một tiền lệ cực kỳ nguy hiểm cho bất kỳ doanh nghiệp Mỹ nào muốn ngồi vào bàn đàm phán hợp đồng với chính phủ trong tương lai.

Đáp trả trực diện dòng trạng thái trên mạng xã hội X của Bộ trưởng Hegseth – người tuyên bố cấm mọi nhà thầu quốc phòng tiến hành "bất kỳ hoạt động thương mại nào" với Anthropic – đại diện công ty đã thẳng thừng vạch trần lỗ hổng pháp lý của lệnh cấm này. Theo lập luận của Anthropic dựa trên bộ luật 10 USC 3252, quyền hạn của Bộ trưởng Quốc phòng chỉ được giới hạn trong phạm vi các hợp đồng trực tiếp cung cấp hệ thống cho Lầu Năm Góc. Ông Hegseth hoàn toàn không có thẩm quyền theo luật định để cấm cản các nhà thầu sử dụng phần mềm AI Claude để phục vụ cho các khách hàng thương mại khác nằm ngoài hệ sinh thái quân sự. Đáng chú ý, Anthropic tiết lộ thêm rằng cho đến thời điểm hiện tại, họ vẫn chưa nhận được bất kỳ văn bản thông báo hay giao tiếp trực tiếp nào từ Lầu Năm Góc hoặc Nhà Trắng về tình trạng đàm phán, mà chỉ biết tin qua các bài đăng trên mạng xã hội.

Dưới đây là nguyên văn Tuyên bố mới nhất của Anthropic:

Tuyên bố về bình luận của Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth
Ngày 27 tháng 2 năm 2026

Vào sáng sớm hôm nay, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth đã chia sẻ trên X rằng ông đang chỉ đạo Bộ Chiến tranh xếp Anthropic vào danh sách rủi ro chuỗi cung ứng. Hành động này diễn ra sau nhiều tháng đàm phán đi đến bế tắc về hai ngoại lệ mà chúng tôi yêu cầu đối với việc sử dụng hợp pháp mô hình AI Claude của chúng tôi: giám sát nội địa quy mô lớn đối với người Mỹ và vũ khí tự động hoàn toàn.

Chúng tôi vẫn chưa nhận được thông tin trực tiếp từ Bộ Chiến tranh hoặc Nhà Trắng về tình trạng đàm phán của chúng tôi.

Chúng tôi đã cố gắng thiện chí để đạt được thỏa thuận với Bộ Chiến tranh, làm rõ rằng chúng tôi ủng hộ tất cả các mục đích sử dụng hợp pháp AI vì an ninh quốc gia ngoại trừ hai ngoại lệ hẹp nêu trên. Theo hiểu biết của chúng tôi, những ngoại lệ này chưa ảnh hưởng đến bất kỳ nhiệm vụ nào của chính phủ cho đến nay.

Chúng tôi giữ vững các ngoại lệ của mình vì hai lý do. Thứ nhất, chúng tôi không tin rằng các mô hình AI tiên tiến hiện nay đủ tin cậy để được sử dụng trong vũ khí tự động hoàn toàn. Cho phép các mô hình hiện tại được sử dụng theo cách này sẽ gây nguy hiểm cho binh lính và thường dân Mỹ. Thứ hai, chúng tôi tin rằng việc giám sát hàng loạt người dân Mỹ trong nước là vi phạm các quyền cơ bản.

Việc chỉ định Anthropic là rủi ro chuỗi cung ứng sẽ là một hành động chưa từng có tiền lệ—một hành động vốn chỉ dành cho các đối thủ của Mỹ, chưa bao giờ được áp dụng công khai cho một công ty Mỹ. Chúng tôi vô cùng đau buồn trước những diễn biến này. Là công ty AI tiên phong đầu tiên triển khai các mô hình trong mạng lưới mật của chính phủ Mỹ, Anthropic đã hỗ trợ các chiến binh Mỹ kể từ tháng 6 năm 2024 và hoàn toàn có ý định tiếp tục làm như vậy.

Chúng tôi tin rằng việc chỉ định này vừa không hợp pháp vừa tạo ra tiền lệ nguy hiểm cho bất kỳ công ty Mỹ nào đàm phán với chính phủ.

Không có bất kỳ sự đe dọa hay trừng phạt nào từ Bộ Chiến tranh có thể thay đổi lập trường của chúng tôi về việc giám sát hàng loạt trong nước hoặc vũ khí tự động hoàn toàn. Chúng tôi sẽ thách thức bất kỳ việc chỉ định rủi ro chuỗi cung ứng nào tại tòa án.

Điều này có nghĩa gì đối với khách hàng của chúng tôi

Bộ trưởng Hegseth đã ngụ ý rằng việc chỉ định này sẽ hạn chế bất kỳ ai làm ăn với quân đội làm ăn với Anthropic. Bộ trưởng không có thẩm quyền theo luật định để chứng minh cho tuyên bố này. Về mặt pháp lý, việc chỉ định rủi ro chuỗi cung ứng theo Điều 3252 Bộ luật Hoa Kỳ (10 USC 3252) chỉ có thể áp dụng cho việc sử dụng Claude trong khuôn khổ các hợp đồng của Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ — nó không thể ảnh hưởng đến cách các nhà thầu sử dụng Claude để phục vụ các khách hàng khác.

Trên thực tế, điều này có nghĩa là:

Nếu bạn là khách hàng cá nhân hoặc có hợp đồng thương mại với Anthropic, quyền truy cập của bạn vào Claude — thông qua API của chúng tôi, claude.ai, hoặc bất kỳ sản phẩm nào của chúng tôi — hoàn toàn không bị ảnh hưởng.

Nếu bạn là nhà thầu của Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ, việc chỉ định này — nếu được chính thức thông qua — sẽ chỉ ảnh hưởng đến việc sử dụng Claude của bạn trong công việc theo hợp đồng của Bộ Chiến tranh. Việc sử dụng cho bất kỳ mục đích nào khác đều không bị ảnh hưởng.

Đội ngũ bán hàng và hỗ trợ của chúng tôi luôn sẵn sàng giải đáp mọi thắc mắc của bạn.

Chúng tôi vô cùng biết ơn người dùng, cũng như các đồng nghiệp trong ngành, các nhà hoạch định chính sách, cựu chiến binh và công chúng đã lên tiếng ủng hộ trong những ngày gần đây. Xin cảm ơn. Trên hết, ưu tiên của chúng tôi là bảo vệ khách hàng khỏi mọi sự gián đoạn do những sự kiện bất thường này gây ra và hợp tác với Bộ Chiến tranh để đảm bảo quá trình chuyển đổi suôn sẻ - cho họ, cho quân đội của chúng ta và cho các hoạt động quân sự của Mỹ.

Sự hoang mang của các nhà thầu và phản ứng từ giới công nghệ

Lời tuyên chiến pháp lý của Anthropic được đưa ra trong bối cảnh toàn bộ chuỗi cung ứng công nghệ quốc phòng Mỹ đang rơi vào trạng thái hoang mang tột độ. Ba chuyên gia về hợp đồng liên bang chia sẻ với tạp chí WIRED rằng ở thời điểm hiện tại, không thể xác định chính xác những doanh nghiệp nào sẽ buộc phải cắt đứt quan hệ với Anthropic. Ông Alex Major, một luật sư đối tác chuyên làm việc với các hãng công nghệ, nhận định tuyên bố của Bộ trưởng Hegseth "không bắt nguồn từ bất kỳ đạo luật nào mà chúng ta có thể luận giải ngay lúc này".

Các gã khổng lồ công nghệ đang cung cấp dịch vụ điện toán đám mây cho quân đội Mỹ và đồng thời là đối tác lớn của Anthropic như Amazon, Microsoft, Google và Nvidia hiện đều giữ thái độ im lặng và từ chối bình luận. Một giám đốc điều hành giấu tên thuộc một công ty phần mềm quốc phòng cho biết công ty ông đang ở trạng thái "đóng băng" chờ đợi các chỉ thị bằng văn bản chính thức thay vì chỉ dựa vào mạng xã hội, đồng thời đã huy động đội ngũ luật sư vào cuộc. Vị giám đốc này so sánh tình huống hiện tại với Đạo luật Cấp phép Quốc phòng (NDAA) cấm sử dụng thiết bị viễn thông Trung Quốc, cho rằng nếu Anthropic chỉ được dùng như một công cụ hỗ trợ nội bộ (như Claude Code) chứ không phải là "thành phần thiết yếu" cấu thành nên sản phẩm bán cho quân đội, lệnh cấm sẽ rất khó để thực thi triệt để.

Bên ngoài hệ sinh thái quốc phòng, giới công nghệ Thung lũng Silicon đã bày tỏ sự phẫn nộ trước đòn trừng phạt của Washington. Ông Dean Ball, cựu cố vấn chính sách cấp cao về AI tại Nhà Trắng, gọi đây là "hành động gây sốc, tàn phá và lạm quyền nhất" mà ông từng chứng kiến từ chính phủ Mỹ. Ông Paul Graham, nhà sáng lập vườn ươm khởi nghiệp danh tiếng Y Combinator, chỉ trích các quan chức trong chính quyền hành động một cách "bốc đồng và thù dai". Ngay cả Boaz Barak, một nhà nghiên cứu cấp cao thuộc OpenAI – đối thủ vừa chốt được thỏa thuận thay thế Anthropic tại Lầu Năm Góc – cũng phải thốt lên rằng việc "đánh gãy chân" một trong những công ty AI hàng đầu đất nước là một pha "phản lưới nhà" tồi tệ nhất.

Cuộc chiến pháp lý dai dẳng và hệ lụy răn đe

Bất chấp việc Anthropic tuyên bố sẽ đưa vụ việc ra tòa án, giới chuyên gia cảnh báo rằng những thiệt hại thương mại có thể ập đến ngay lập tức. Theo ông Charlie Bullock, chuyên gia tại Viện Luật và AI, dù các lệnh cấm chuỗi cung ứng thường yêu cầu chính phủ phải hoàn thành đánh giá rủi ro và thông báo cho Quốc hội trước khi có hiệu lực, sự hoang mang hiện tại đủ sức khiến nhiều đối tác phải e dè và chủ động ngừng hợp tác với Anthropic để tránh rắc rối pháp lý.

Hơn thế nữa, ông Greg Allen, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), chỉ ra một hệ lụy răn đe sâu rộng đối với toàn ngành công nghiệp. Theo ông, thông điệp mà Bộ Quốc phòng vừa gửi đi rất rõ ràng: "Nếu bạn dám nhúng một ngón chân vào vùng nước hợp đồng quốc phòng, chúng tôi sẽ nắm lấy mắt cá chân và lôi bạn xuống tận đáy bất cứ khi nào chúng tôi muốn". Cuộc chiến pháp lý kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm sắp tới giữa Anthropic và Lầu Năm Góc không chỉ định đoạt số phận của một công ty, mà còn vẽ lại toàn bộ ranh giới quyền lực giữa các tập đoàn công nghệ nắm giữ trí tuệ nhân tạo và cỗ máy an ninh quốc gia lớn nhất thế giới.

#AnthropicxungđộtChínhphủMỹ