404 Not Found
Writer
Mặc dù sở hữu thành tích học tập tốt, khả năng tiếp cận thông tin nhanh và không xa lạ với các cảnh báo trên mạng, nhiều học sinh, sinh viên vẫn đang trở thành nạn nhân của một loại tội phạm mới nguy hiểm hơn những vụ lừa đảo thông thường là bắt cóc online. Điều đáng lo ngại nằm ở chỗ kẻ xấu không cần chạm tay vào nạn nhân nhưng vẫn khiến các em tự cô lập bản thân, tự dựng hiện trường giả và gián tiếp tống tiền chính gia đình mình.
Thời điểm đầu năm 2026, tình hình loại tội phạm này tại TP Hồ Chí Minh diễn biến theo chiều hướng đặc biệt phức tạp. Tại buổi họp báo ngày 19 tháng 01 năm 2026, Công an thành phố cho biết chỉ trong tháng 1 đã ghi nhận 16 vụ bắt cóc online, con số chiếm tỷ lệ rất lớn nếu đặt cạnh tổng 77 vụ của cả năm 2025. Phần đông nạn nhân đều là học sinh, sinh viên, nhóm đối tượng tưởng chừng ít có khả năng sập bẫy nhất.
Theo Đại tá Nguyễn Tiến Đạt, Trưởng phòng Cảnh sát hình sự PC02, một thực tế đáng suy ngẫm là nhiều em trong số này học giỏi, có tư duy logic và từng nghe qua các cảnh báo về lừa đảo. Tuy nhiên, khi bị gọi điện hoặc video call với kịch bản được dàn dựng công phu, giả danh cán bộ Công an, Viện kiểm sát hay Tòa án, cáo buộc liên quan đến các trọng án như rửa tiền hoặc buôn lậu, các em nhanh chóng rơi vào trạng thái hoảng loạn. Nỗi sợ hãi bị đánh trúng đúng tâm lý đã khiến lý trí tê liệt, tạo điều kiện để đối tượng dẫn dắt từng bước.
Khác hoàn toàn với hình dung về một vụ bắt cóc truyền thống, bắt cóc online là quá trình khống chế tâm lý từ xa. Khi đã kiểm soát được nạn nhân, kẻ xấu buộc các em tự rời khỏi nhà, cắt đứt liên lạc với gia đình và tìm đến những nơi vắng vẻ như nhà nghỉ hoặc khách sạn với lý do phục vụ điều tra. Từ đó, chúng ép nạn nhân quay các video nhạy cảm, dàn dựng cảnh bị hành hung hoặc hoảng loạn, rồi chiếm quyền kiểm soát tài khoản mạng xã hội để gửi những hình ảnh này cho người thân, kèm theo yêu cầu chuyển tiền chuộc trong thời gian rất ngắn.
Không dừng lại ở đó, một số kịch bản còn tinh vi hơn khi kết hợp yếu tố cơ hội để đánh lạc hướng. Các đối tượng đưa ra thông tin về học bổng giá trị lớn, suất du học nước ngoài hoặc chương trình trao đổi đặc biệt, yêu cầu nạn nhân chuyển tiền giữ chỗ, đóng phí xác minh, thậm chí xúi giục lấy tài sản trong gia đình để giải quyết nhanh nhằm tránh bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tất cả diễn ra trong trạng thái căng thẳng và cô lập, khiến nạn nhân tin rằng mình không còn lựa chọn nào khác.
Nguyên nhân khiến nhiều học sinh, sinh viên rơi vào bẫy bắt cóc online không nằm ở việc thiếu hiểu biết công nghệ, mà xuất phát từ khả năng chống chịu trước áp lực xã hội còn hạn chế. Quen sống trong môi trường học đường tương đối an toàn và không gian số có kiểm soát, các em ít có cơ hội đối mặt với những tình huống đe dọa cường độ cao. Khi bất ngờ bị đặt vào một kịch bản mang màu sắc pháp luật, gắn với quyền lực và trách nhiệm hình sự, nỗi sợ hãi dễ lấn át lý trí, khiến việc kiểm chứng thông tin hay tìm kiếm sự hỗ trợ bị gạt sang một bên
Trong bối cảnh đó, việc trang bị kiến thức phòng tránh và kỹ năng phản ứng sớm trở nên đặc biệt quan trọng. Người dân và học sinh, sinh viên cần ghi nhớ rằng các cơ quan tiến hành tố tụng không làm việc qua điện thoại hay mạng xã hội, mà luôn có giấy mời hoặc giấy triệu tập gửi về địa phương. Không tồn tại bất kỳ cuộc điều tra hợp pháp nào yêu cầu chuyển tiền để xác minh, giải quyết vụ việc hay chứng minh vô tội. Với các thông tin liên quan đến học bổng, trúng thưởng hoặc chương trình du học, việc kiểm chứng qua nhiều nguồn chính thống là nguyên tắc bắt buộc, thay vì tin theo những lời thúc ép mang tính hăm dọa.
Bắt cóc online vì thế không chỉ là câu chuyện về tội phạm công nghệ cao mà còn là lời cảnh báo về khoảng trống kỹ năng ứng phó tâm lý trong môi trường số. Khi nỗi sợ bị khai thác đúng cách, ngay cả tri thức cũng có thể trở thành điểm yếu chí mạng.
Tổng hợp
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview
