Jinu
Intern Writer
Một trận bóng đá có thể bị gián đoạn bao lâu nhỉ? 5 phút để xử lý chấn thương đã là dài rồi, còn 10 phút để dọn dẹp khán giả tràn xuống sân thì hiếm khi thấy. Thế nhưng, tại trận chung kết Cúp bóng đá châu Phi (AFCON) năm 2026, thời gian đã ngừng trôi suốt 16 phút đồng hồ.
Điều đáng nói là sự gián đoạn này không phải vì chấn thương, cũng chẳng phải do thời tiết, mà là bởi cả một đội bóng – Senegal, đội đang trên đường giành chức vô địch – đã bỏ sân, đi thẳng vào phòng thay đồ. Điều khó hiểu hơn nữa là khoảng trống 16 phút ấy cuối cùng lại không hủy hoại giấc mơ vô địch của họ, mà ngược lại, trở thành một dấu ấn đầy kịch tính trong hành trình xây dựng đế chế bóng đá châu Phi. Và câu chuyện diễn ra trong 16 phút đó, mình thấy nó còn hoang đường, chân thực hơn bất kỳ bộ phim bóng đá nào, và giải thích rõ hơn lý do vì sao bóng đá chưa bao giờ chỉ đơn thuần là 22 người đá một quả bóng.
Trận đấu này cuối cùng được nhớ đến với cú sút xa "long trời lở đất" của Pape Gueye trong hiệp phụ, là tiếng gầm của thủ môn Mendy sau khi cản phá thành công quả phạt đền "panenka" có phần ngớ ngẩn, và là niềm vui sướng tột độ khi họ nâng cao chiếc cúp AFCON thứ hai. Nhưng điều thực sự quyết định ngôi vương lại là chuỗi sự kiện diễn ra từ phút 89 đến phút 105. VAR can thiệp, trọng tài chính chạy ra ngoài sân xem lại tình huống, và ra dấu hiệu chỉ tay vào chấm phạt đền. Các cầu thủ Senegal lập tức "nổi điên", huấn luyện viên Pap Thiaw không chút do dự, vung tay ra hiệu cho các cầu thủ "Đi thôi, không đá nữa!". Các bạn có hình dung được cảnh tượng đó không? Trên sân vận động của trận chung kết AFCON, trước hàng vạn khán giả trực tiếp và hàng triệu ống kính truyền hình toàn cầu, một đội bóng vì cho rằng mình bị xử ép, đã chọn cách phản đối cực đoan nhất – trực tiếp bỏ cuộc.
Khi đó, trận đấu đã bước vào những phút bù giờ cuối cùng, Morocco được hưởng phạt đền, chỉ cần ghi bàn là đội chủ nhà gần như có thể nâng cúp ngay trên sân nhà. Sự tức giận của người Senegal là điều dễ hiểu, trong thế giới bóng đá, những quyết định phạt đền vào phút cuối luôn là nhạy cảm nhất, đặc biệt là trong một trận chung kết cân tài cân sức. Nhưng hậu quả của việc bỏ cuộc thì họ hiểu rõ hơn ai hết – có thể bị xử thua 0-3 trực tiếp, có thể đối mặt với án phạt nặng từ FIFA, không những mất chức vô địch đã nằm trong tầm tay mà còn trở thành một vết nhơ trong lịch sử bóng đá. Các cầu thủ thực sự đi theo huấn luyện viên vào đường hầm, có người vừa đi vừa cởi áo, có người chửi bới vào ống kính, cảnh tượng hoàn toàn mất kiểm soát. Khán giả Morocco trên khán đài la ó, chế giễu ầm ĩ, còn các cổ động viên Senegal thì cố gắng tràn xuống sân, cảnh sát chống bạo động buộc phải can thiệp. Mọi thứ đang diễn biến theo chiều hướng không thể cứu vãn.
Bước ngoặt xuất hiện từ một người mà ban đầu ai cũng nghĩ là tức giận nhất – Sadio Mané. Đội trưởng và là linh hồn của Senegal, anh ấy là ngôi sao lớn nhất đội, và cũng là một trong những cầu thủ nóng tính nhất. Theo lẽ thường, Mané phải là người đầu tiên "bùng nổ". Nhưng đêm hôm đó, Mané đã làm một điều hoàn toàn nằm ngoài dự đoán của mọi người. Anh không đi theo số đông về phòng thay đồ, mà ở lại trên sân. Đầu tiên, anh tìm trọng tài chính, dùng những cử chỉ nhanh và mạnh để trao đổi, sau đó lại chạy đến nói chuyện với trọng tài thứ tư, rồi thậm chí còn lao lên khán đài, nói gì đó với các quan chức cấp cao của Liên đoàn bóng đá Senegal. Làm xong tất cả, anh quay người chạy vào đường hầm cầu thủ.
Những hình ảnh sau đó cho thấy, trong phòng thay đồ, Mané đã hét lớn vào mặt đồng đội và huấn luyện viên: "Chúng ta không thể kết thúc như thế này! Chúng ta phải chiến thắng như một nhà vô địch, chứ không phải bỏ cuộc như những kẻ hèn nhát!". Câu nói này đã trở thành bước ngoặt của cả trận đấu, và thậm chí là của toàn bộ lịch sử bóng đá Senegal.
16 phút sau, các cầu thủ Senegal lại xuất hiện ở cửa đường hầm. Biểu cảm của họ đã thay đổi, từ giận dữ và tuyệt vọng, chuyển thành một sự quyết tâm gần như bi tráng. Họ trở lại không phải vì bị thuyết phục, mà vì một điều gì đó đã được thắp lên trong lòng. Còn người phải thực hiện quả phạt đền – Brahim Díaz, 16 phút này đối với anh là một sự giày vò khác. Anh ấy lẽ ra chỉ cần sút thành công quả phạt đền là có thể trở thành người hùng dân tộc. Nhưng sự gián đoạn kéo dài, cảm xúc sôi sục của khán giả, và kịch tính từ việc đối thủ bỏ cuộc rồi quay lại, tất cả đã đè nặng lên vai anh. Vì vậy, khi đứng trước chấm phạt đền, anh chọn một cú "panenka" nhẹ nhàng, hơi lệch về phía giữa khung thành, gần như tất cả những người am hiểu bóng đá đều "giật mình". Đây không phải là lựa chọn kỹ thuật, mà là biểu hiện của một tâm lý đã sụp đổ. Mendy thậm chí không cần di chuyển, chỉ nghiêng người đưa tay ra, như đón một đường chuyền về, ôm gọn bóng vào lòng. Từ thiên đường xuống địa ngục, Morocco chỉ mất hơn mười giây, từ lúc trọng tài thổi còi đến khi thủ môn đứng dậy.
Díaz, người sút hỏng phạt đền, đã quỳ sụp xuống sân cỏ ngay lập tức, sau đó khi bị thay ra, anh ấy đã úp mặt vào tay trên băng ghế dự bị, đồng đội an ủi thế nào cũng không có tác dụng. Còn về phía Senegal, một bầu không khí cuồng nhiệt như vừa thoát chết bắt đầu lan tỏa. Họ đã vượt qua được cuộc khủng hoảng tưởng chừng không thể vượt qua – quyết định gây tranh cãi của trọng tài, sự mất kiểm soát cảm xúc của chính mình, và cơ hội kết liễu của đối thủ. Khi trận đấu bị kéo vào hiệp phụ, cán cân thắng bại thực ra đã nghiêng về một phía mà mắt thường không thể nhìn thấy. Tinh thần của Morocco đã bị giáng một đòn chí mạng sau quả phạt đền "biếu không" đó, còn Senegal thì được tôi luyện thành một ý chí sắt đá "phải thắng bằng mọi giá". Vì vậy, cú sút xa của Pape Gueye ở phút 93, tưởng chừng là một khoảnh khắc lóe sáng của cá nhân, nhưng thực chất là sự bùng nổ tất yếu sau khi năng lượng của cả đội đã tích tụ đến đỉnh điểm. Khoảnh khắc bóng bay vào lưới, Gueye không ăn mừng điên cuồng, anh chỉ đứng tại chỗ, chỉ tay lên trời, như thể tất cả đã được định sẵn.
Morocco không phải là không có cơ hội, cú đánh đầu của Aguerd ở phút 108 đã trúng xà ngang, tiếng "cạch" vang dội đó đã trở thành âm thanh tan nát trái tim của các cổ động viên chủ nhà. Họ đã từng ở rất gần chức vô địch – chỉ cách một quả phạt đền, nhưng cuối cùng lại gục ngã trước sự sụp đổ tâm lý của chính mình và ý chí thép của đối thủ. Tiếng còi mãn cuộc vang lên, các cầu thủ Senegal không ăn mừng ngay lập tức, nhiều người đổ gục xuống sân cỏ, thở hổn hển, như thể vừa kết thúc không phải một trận bóng đá, mà là một cuộc chiến. Họ thực sự đã chiến đấu một cuộc chiến, đối thủ không chỉ là Morocco, mà còn là cảm xúc của chính họ, là tiếng còi của trọng tài, và là áp lực đủ sức đè bẹp bất kỳ đội bóng nào.
Số liệu thống kê của trận đấu này khá thú vị. Senegal kiểm soát bóng 54%, sút 15 lần, 5 lần trúng đích; Morocco kiểm soát bóng 46%, sút 9 lần, chỉ 2 lần trúng đích. Số lần tấn công nguy hiểm Senegal dẫn trước 68 so với 52. Nhìn vào số liệu, Senegal xứng đáng với chiến thắng. Nhưng số liệu sẽ không bao giờ ghi lại được khoảng trống 16 phút đó, không ghi lại được lời hô hào của Mané trong đường hầm, không ghi lại được sự tuyệt vọng trong mắt Díaz khi sút hỏng phạt đền, và càng không ghi lại được từng lựa chọn nhỏ nhặt của cả hai đội, từ huấn luyện viên đến cầu thủ, dưới áp lực cực lớn. Đây chính là điểm quyến rũ nhất của bóng đá hiện đại, nó đã vượt xa phạm vi chiến thuật thuần túy, trở thành sự kết hợp giữa tâm lý học, xã hội học và khoa học về ra quyết định tức thời.
Việc Senegal giành chức vô địch lần này đã giúp họ trở thành đội bóng thứ bảy trong lịch sử AFCON giành ít nhất hai danh hiệu. Quan trọng hơn, họ đã giành hai chức vô địch trong ba giải đấu (2021, 2026), đây là sự ổn định mà chỉ một đội bóng "đế chế" mới có được. Nhưng hơn cả chiếc cúp, di sản lớn nhất mà trận chung kết này để lại cho thế giới bóng đá, có lẽ là cuộc thảo luận về "giới hạn của sự phản đối". Khi một đội bóng cho rằng mình phải chịu sự bất công nghiêm trọng, liệu việc bỏ sân có phải là một cách thể hiện hợp lý? Các quy tắc của FIFA rõ ràng cấm hành vi này và quy định các hình phạt nghiêm khắc. Nhưng Senegal lần này đã "mạo hiểm" thành công, họ không bị phạt mà còn giành chiến thắng. Liệu đây có trở thành một tiền lệ nguy hiểm không? Sau này các đội bóng khác có bắt chước vào những thời điểm quan trọng không? Quyền uy của trận đấu bóng đá, rốt cuộc nên hoàn toàn do tiếng còi của trọng tài quyết định, hay cũng nên chấp nhận sự thể hiện cực đoan của ý chí tập thể cầu thủ? Hành động kéo đội bóng trở lại của Mané được ca ngợi là "tố chất lãnh đạo vĩ đại", nhưng nếu nhìn từ một góc độ khác, nếu hôm đó Mané cũng dẫn đầu việc bỏ cuộc, kết quả sẽ ra sao? "Công lý" trên sân bóng, rốt cuộc nên do ai định nghĩa, và nên được thực thi bằng cách nào?
Nguồn: https://www.sohu.com/a/978211914_12..._218_84Noj1_1_fd.1.17689592022428CH0kx7_53812
Điều đáng nói là sự gián đoạn này không phải vì chấn thương, cũng chẳng phải do thời tiết, mà là bởi cả một đội bóng – Senegal, đội đang trên đường giành chức vô địch – đã bỏ sân, đi thẳng vào phòng thay đồ. Điều khó hiểu hơn nữa là khoảng trống 16 phút ấy cuối cùng lại không hủy hoại giấc mơ vô địch của họ, mà ngược lại, trở thành một dấu ấn đầy kịch tính trong hành trình xây dựng đế chế bóng đá châu Phi. Và câu chuyện diễn ra trong 16 phút đó, mình thấy nó còn hoang đường, chân thực hơn bất kỳ bộ phim bóng đá nào, và giải thích rõ hơn lý do vì sao bóng đá chưa bao giờ chỉ đơn thuần là 22 người đá một quả bóng.
Senegal vô địch dù có hành động gây tranh cãi - Ảnh: REUTERS
Trận đấu này cuối cùng được nhớ đến với cú sút xa "long trời lở đất" của Pape Gueye trong hiệp phụ, là tiếng gầm của thủ môn Mendy sau khi cản phá thành công quả phạt đền "panenka" có phần ngớ ngẩn, và là niềm vui sướng tột độ khi họ nâng cao chiếc cúp AFCON thứ hai. Nhưng điều thực sự quyết định ngôi vương lại là chuỗi sự kiện diễn ra từ phút 89 đến phút 105. VAR can thiệp, trọng tài chính chạy ra ngoài sân xem lại tình huống, và ra dấu hiệu chỉ tay vào chấm phạt đền. Các cầu thủ Senegal lập tức "nổi điên", huấn luyện viên Pap Thiaw không chút do dự, vung tay ra hiệu cho các cầu thủ "Đi thôi, không đá nữa!". Các bạn có hình dung được cảnh tượng đó không? Trên sân vận động của trận chung kết AFCON, trước hàng vạn khán giả trực tiếp và hàng triệu ống kính truyền hình toàn cầu, một đội bóng vì cho rằng mình bị xử ép, đã chọn cách phản đối cực đoan nhất – trực tiếp bỏ cuộc.
Khi đó, trận đấu đã bước vào những phút bù giờ cuối cùng, Morocco được hưởng phạt đền, chỉ cần ghi bàn là đội chủ nhà gần như có thể nâng cúp ngay trên sân nhà. Sự tức giận của người Senegal là điều dễ hiểu, trong thế giới bóng đá, những quyết định phạt đền vào phút cuối luôn là nhạy cảm nhất, đặc biệt là trong một trận chung kết cân tài cân sức. Nhưng hậu quả của việc bỏ cuộc thì họ hiểu rõ hơn ai hết – có thể bị xử thua 0-3 trực tiếp, có thể đối mặt với án phạt nặng từ FIFA, không những mất chức vô địch đã nằm trong tầm tay mà còn trở thành một vết nhơ trong lịch sử bóng đá. Các cầu thủ thực sự đi theo huấn luyện viên vào đường hầm, có người vừa đi vừa cởi áo, có người chửi bới vào ống kính, cảnh tượng hoàn toàn mất kiểm soát. Khán giả Morocco trên khán đài la ó, chế giễu ầm ĩ, còn các cổ động viên Senegal thì cố gắng tràn xuống sân, cảnh sát chống bạo động buộc phải can thiệp. Mọi thứ đang diễn biến theo chiều hướng không thể cứu vãn.
HLV Pape Thiaw kêu gọi các cầu thủ Senegal rời sân, bỏ trận đấu - Ảnh: REUTERS
Bước ngoặt xuất hiện từ một người mà ban đầu ai cũng nghĩ là tức giận nhất – Sadio Mané. Đội trưởng và là linh hồn của Senegal, anh ấy là ngôi sao lớn nhất đội, và cũng là một trong những cầu thủ nóng tính nhất. Theo lẽ thường, Mané phải là người đầu tiên "bùng nổ". Nhưng đêm hôm đó, Mané đã làm một điều hoàn toàn nằm ngoài dự đoán của mọi người. Anh không đi theo số đông về phòng thay đồ, mà ở lại trên sân. Đầu tiên, anh tìm trọng tài chính, dùng những cử chỉ nhanh và mạnh để trao đổi, sau đó lại chạy đến nói chuyện với trọng tài thứ tư, rồi thậm chí còn lao lên khán đài, nói gì đó với các quan chức cấp cao của Liên đoàn bóng đá Senegal. Làm xong tất cả, anh quay người chạy vào đường hầm cầu thủ.
Sadio Mané - Đội trưởng và là linh hồn của Senegal
Những hình ảnh sau đó cho thấy, trong phòng thay đồ, Mané đã hét lớn vào mặt đồng đội và huấn luyện viên: "Chúng ta không thể kết thúc như thế này! Chúng ta phải chiến thắng như một nhà vô địch, chứ không phải bỏ cuộc như những kẻ hèn nhát!". Câu nói này đã trở thành bước ngoặt của cả trận đấu, và thậm chí là của toàn bộ lịch sử bóng đá Senegal.
16 phút sau, các cầu thủ Senegal lại xuất hiện ở cửa đường hầm. Biểu cảm của họ đã thay đổi, từ giận dữ và tuyệt vọng, chuyển thành một sự quyết tâm gần như bi tráng. Họ trở lại không phải vì bị thuyết phục, mà vì một điều gì đó đã được thắp lên trong lòng. Còn người phải thực hiện quả phạt đền – Brahim Díaz, 16 phút này đối với anh là một sự giày vò khác. Anh ấy lẽ ra chỉ cần sút thành công quả phạt đền là có thể trở thành người hùng dân tộc. Nhưng sự gián đoạn kéo dài, cảm xúc sôi sục của khán giả, và kịch tính từ việc đối thủ bỏ cuộc rồi quay lại, tất cả đã đè nặng lên vai anh. Vì vậy, khi đứng trước chấm phạt đền, anh chọn một cú "panenka" nhẹ nhàng, hơi lệch về phía giữa khung thành, gần như tất cả những người am hiểu bóng đá đều "giật mình". Đây không phải là lựa chọn kỹ thuật, mà là biểu hiện của một tâm lý đã sụp đổ. Mendy thậm chí không cần di chuyển, chỉ nghiêng người đưa tay ra, như đón một đường chuyền về, ôm gọn bóng vào lòng. Từ thiên đường xuống địa ngục, Morocco chỉ mất hơn mười giây, từ lúc trọng tài thổi còi đến khi thủ môn đứng dậy.
Díaz, người sút hỏng phạt đền, đã quỳ sụp xuống sân cỏ ngay lập tức, sau đó khi bị thay ra, anh ấy đã úp mặt vào tay trên băng ghế dự bị, đồng đội an ủi thế nào cũng không có tác dụng. Còn về phía Senegal, một bầu không khí cuồng nhiệt như vừa thoát chết bắt đầu lan tỏa. Họ đã vượt qua được cuộc khủng hoảng tưởng chừng không thể vượt qua – quyết định gây tranh cãi của trọng tài, sự mất kiểm soát cảm xúc của chính mình, và cơ hội kết liễu của đối thủ. Khi trận đấu bị kéo vào hiệp phụ, cán cân thắng bại thực ra đã nghiêng về một phía mà mắt thường không thể nhìn thấy. Tinh thần của Morocco đã bị giáng một đòn chí mạng sau quả phạt đền "biếu không" đó, còn Senegal thì được tôi luyện thành một ý chí sắt đá "phải thắng bằng mọi giá". Vì vậy, cú sút xa của Pape Gueye ở phút 93, tưởng chừng là một khoảnh khắc lóe sáng của cá nhân, nhưng thực chất là sự bùng nổ tất yếu sau khi năng lượng của cả đội đã tích tụ đến đỉnh điểm. Khoảnh khắc bóng bay vào lưới, Gueye không ăn mừng điên cuồng, anh chỉ đứng tại chỗ, chỉ tay lên trời, như thể tất cả đã được định sẵn.
Morocco không phải là không có cơ hội, cú đánh đầu của Aguerd ở phút 108 đã trúng xà ngang, tiếng "cạch" vang dội đó đã trở thành âm thanh tan nát trái tim của các cổ động viên chủ nhà. Họ đã từng ở rất gần chức vô địch – chỉ cách một quả phạt đền, nhưng cuối cùng lại gục ngã trước sự sụp đổ tâm lý của chính mình và ý chí thép của đối thủ. Tiếng còi mãn cuộc vang lên, các cầu thủ Senegal không ăn mừng ngay lập tức, nhiều người đổ gục xuống sân cỏ, thở hổn hển, như thể vừa kết thúc không phải một trận bóng đá, mà là một cuộc chiến. Họ thực sự đã chiến đấu một cuộc chiến, đối thủ không chỉ là Morocco, mà còn là cảm xúc của chính họ, là tiếng còi của trọng tài, và là áp lực đủ sức đè bẹp bất kỳ đội bóng nào.
Số liệu thống kê của trận đấu này khá thú vị. Senegal kiểm soát bóng 54%, sút 15 lần, 5 lần trúng đích; Morocco kiểm soát bóng 46%, sút 9 lần, chỉ 2 lần trúng đích. Số lần tấn công nguy hiểm Senegal dẫn trước 68 so với 52. Nhìn vào số liệu, Senegal xứng đáng với chiến thắng. Nhưng số liệu sẽ không bao giờ ghi lại được khoảng trống 16 phút đó, không ghi lại được lời hô hào của Mané trong đường hầm, không ghi lại được sự tuyệt vọng trong mắt Díaz khi sút hỏng phạt đền, và càng không ghi lại được từng lựa chọn nhỏ nhặt của cả hai đội, từ huấn luyện viên đến cầu thủ, dưới áp lực cực lớn. Đây chính là điểm quyến rũ nhất của bóng đá hiện đại, nó đã vượt xa phạm vi chiến thuật thuần túy, trở thành sự kết hợp giữa tâm lý học, xã hội học và khoa học về ra quyết định tức thời.
Việc Senegal giành chức vô địch lần này đã giúp họ trở thành đội bóng thứ bảy trong lịch sử AFCON giành ít nhất hai danh hiệu. Quan trọng hơn, họ đã giành hai chức vô địch trong ba giải đấu (2021, 2026), đây là sự ổn định mà chỉ một đội bóng "đế chế" mới có được. Nhưng hơn cả chiếc cúp, di sản lớn nhất mà trận chung kết này để lại cho thế giới bóng đá, có lẽ là cuộc thảo luận về "giới hạn của sự phản đối". Khi một đội bóng cho rằng mình phải chịu sự bất công nghiêm trọng, liệu việc bỏ sân có phải là một cách thể hiện hợp lý? Các quy tắc của FIFA rõ ràng cấm hành vi này và quy định các hình phạt nghiêm khắc. Nhưng Senegal lần này đã "mạo hiểm" thành công, họ không bị phạt mà còn giành chiến thắng. Liệu đây có trở thành một tiền lệ nguy hiểm không? Sau này các đội bóng khác có bắt chước vào những thời điểm quan trọng không? Quyền uy của trận đấu bóng đá, rốt cuộc nên hoàn toàn do tiếng còi của trọng tài quyết định, hay cũng nên chấp nhận sự thể hiện cực đoan của ý chí tập thể cầu thủ? Hành động kéo đội bóng trở lại của Mané được ca ngợi là "tố chất lãnh đạo vĩ đại", nhưng nếu nhìn từ một góc độ khác, nếu hôm đó Mané cũng dẫn đầu việc bỏ cuộc, kết quả sẽ ra sao? "Công lý" trên sân bóng, rốt cuộc nên do ai định nghĩa, và nên được thực thi bằng cách nào?
Nguồn: https://www.sohu.com/a/978211914_12..._218_84Noj1_1_fd.1.17689592022428CH0kx7_53812
