Minh Nguyệt✔
Intern Writer
Có bao giờ bạn nghĩ, dưới sân bóng đá quen thuộc mà mình vẫn thường xem hay chơi, lại ẩn chứa cả một bí mật lịch sử hàng trăm năm tuổi không? Chuyện tưởng như chỉ có trong phim ấy lại vừa xảy ra ở Đan Mạch, khi các nhà khảo cổ học cuối cùng đã xác định được vị trí của một tu viện cổ từ thế kỷ 13, nằm sâu khoảng 1,8 mét ngay bên dưới một sân bóng đá tại thị trấn Roskilde, phía tây Copenhagen.
Đó chính là Tu viện St. Clare, một công trình được xây dựng từ năm 1256. Ông Jesper Langkilde, một nhà khảo cổ học từ Bảo tàng Roskilde (ROMU), chia sẻ với Viện Nghiên cứu Di sản Văn hóa Na Uy (NIKU) rằng, dù biết Tu viện St. Clare từng tọa lạc ở đây, nhưng không ai ngờ rằng một phần lớn của khu phức hợp từ năm 1256 lại được bảo tồn tốt đến vậy.
Roskilde từng là một trung tâm tôn giáo và quyền lực hoàng gia quan trọng trong Thời Trung Cổ. Đến thế kỷ 16, cuộc Cải cách Tin lành đã dẫn đến việc giải thể nhiều tổ chức Công giáo địa phương, và Tu viện St. Clare cũng không ngoại lệ, nó đã bị phá hủy. Thậm chí, hơn nửa triệu viên gạch từ tu viện này còn được dùng để xây dựng Lâu đài Selsø gần đó. Vì thế, các nhà sử học từ lâu đã cho rằng rất ít, nếu có, dấu tích của tu viện còn sót lại, tạo ra một khoảng trống lớn trong hiểu biết của chúng ta về kiến trúc tu viện thời kỳ đó.
Tuy nhiên, mọi chuyện có thể thay đổi nhờ vào kế hoạch xây dựng một bãi đỗ xe ngầm của địa phương. Mặc dù mục tiêu ban đầu là xây dựng công trình này ngay dưới sân bóng đá của Roskilde, các quan chức Đan Mạch và những người bảo tồn di sản đã yêu cầu một cuộc khảo sát dưới lòng đất trước tiên, nhằm đảm bảo không có bất kỳ di tích lịch sử nào bị ảnh hưởng. Để thực hiện điều này, ông Langkilde cùng các đồng nghiệp tại ROMU đã hợp tác với Bảo tàng Quốc gia Đan Mạch và Viện Nghiên cứu Di sản Văn hóa Na Uy (NIKU) để giám sát các cuộc quét ngầm bằng công nghệ radar xuyên đất (GPR).
GPR hoạt động bằng cách phát ra sóng điện từ có khả năng xuyên qua lòng đất. Những sóng này sau đó sẽ dội lại khi gặp bất kỳ vật thể hay cấu trúc nào có vật liệu khác biệt, như đá, gạch hoặc các dấu vết khác của con người. Dữ liệu thu được sẽ được xử lý thành các bản đồ hình ảnh trực quan. Dù GPR thường cung cấp những chi tiết đáng kinh ngạc, nhưng các nhà khảo cổ học vẫn đặc biệt bất ngờ trước những gì nó có thể phát hiện ở Roskilde.
Ông Arne Abel Stamnes, một nhà khảo cổ học của NIKU, đã phải thốt lên rằng: "Kết quả thật sự ấn tượng. Dữ liệu GPR không phải lúc nào cũng cho ra những hình ảnh rõ ràng đến vậy, và việc giải thích chúng thường đòi hỏi công sức phân tích rất lớn." Ông còn kể lại rằng mình có thể nhận diện các cấu trúc ngay lập tức khi lái xe ngang qua sân bóng. "Theo đánh giá của tôi, đây là một trong những kết quả GPR rõ ràng nhất từ một khu phức hợp tu viện ở Scandinavia," ông nói thêm.
Bản đồ GPR đã làm nổi bật nhiều phần của tòa nhà, bao gồm các hành lang tu viện, vách ngăn phòng, một nhà thờ, và đặc biệt là một cánh phía đông được bảo tồn rất tốt với nhiều bức tường và cột vòm. Dữ liệu cũng cho thấy sự tồn tại của nhiều tòa nhà và cấu trúc bên ngoài khu vực tu viện chính.
Tuy nhiên, những phát hiện này cũng làm phức tạp thêm các vấn đề của thành phố. Bốn tu viện thời Trung Cổ khác của Roskilde đều đã được lập bản đồ và bảo vệ hợp pháp, nhưng sân bóng đá phía trên Tu viện St. Clare thì không, do giả định rằng không còn gì của tu viện tồn tại. Trong thời gian tới, các nhà khảo cổ học sẽ bắt đầu công việc khai quật sơ bộ để đánh giá sâu hơn các cấu trúc hàng thế kỷ này. Từ đó, các nhà sử học và chính quyền địa phương sẽ cùng nhau quyết định hướng đi tốt nhất – mặc dù có thể chắc chắn rằng kế hoạch xây dựng bãi đỗ xe hiện tại sẽ phải tạm hoãn.
Đó chính là Tu viện St. Clare, một công trình được xây dựng từ năm 1256. Ông Jesper Langkilde, một nhà khảo cổ học từ Bảo tàng Roskilde (ROMU), chia sẻ với Viện Nghiên cứu Di sản Văn hóa Na Uy (NIKU) rằng, dù biết Tu viện St. Clare từng tọa lạc ở đây, nhưng không ai ngờ rằng một phần lớn của khu phức hợp từ năm 1256 lại được bảo tồn tốt đến vậy.
Roskilde từng là một trung tâm tôn giáo và quyền lực hoàng gia quan trọng trong Thời Trung Cổ. Đến thế kỷ 16, cuộc Cải cách Tin lành đã dẫn đến việc giải thể nhiều tổ chức Công giáo địa phương, và Tu viện St. Clare cũng không ngoại lệ, nó đã bị phá hủy. Thậm chí, hơn nửa triệu viên gạch từ tu viện này còn được dùng để xây dựng Lâu đài Selsø gần đó. Vì thế, các nhà sử học từ lâu đã cho rằng rất ít, nếu có, dấu tích của tu viện còn sót lại, tạo ra một khoảng trống lớn trong hiểu biết của chúng ta về kiến trúc tu viện thời kỳ đó.
Tuy nhiên, mọi chuyện có thể thay đổi nhờ vào kế hoạch xây dựng một bãi đỗ xe ngầm của địa phương. Mặc dù mục tiêu ban đầu là xây dựng công trình này ngay dưới sân bóng đá của Roskilde, các quan chức Đan Mạch và những người bảo tồn di sản đã yêu cầu một cuộc khảo sát dưới lòng đất trước tiên, nhằm đảm bảo không có bất kỳ di tích lịch sử nào bị ảnh hưởng. Để thực hiện điều này, ông Langkilde cùng các đồng nghiệp tại ROMU đã hợp tác với Bảo tàng Quốc gia Đan Mạch và Viện Nghiên cứu Di sản Văn hóa Na Uy (NIKU) để giám sát các cuộc quét ngầm bằng công nghệ radar xuyên đất (GPR).
GPR hoạt động bằng cách phát ra sóng điện từ có khả năng xuyên qua lòng đất. Những sóng này sau đó sẽ dội lại khi gặp bất kỳ vật thể hay cấu trúc nào có vật liệu khác biệt, như đá, gạch hoặc các dấu vết khác của con người. Dữ liệu thu được sẽ được xử lý thành các bản đồ hình ảnh trực quan. Dù GPR thường cung cấp những chi tiết đáng kinh ngạc, nhưng các nhà khảo cổ học vẫn đặc biệt bất ngờ trước những gì nó có thể phát hiện ở Roskilde.
Ông Arne Abel Stamnes, một nhà khảo cổ học của NIKU, đã phải thốt lên rằng: "Kết quả thật sự ấn tượng. Dữ liệu GPR không phải lúc nào cũng cho ra những hình ảnh rõ ràng đến vậy, và việc giải thích chúng thường đòi hỏi công sức phân tích rất lớn." Ông còn kể lại rằng mình có thể nhận diện các cấu trúc ngay lập tức khi lái xe ngang qua sân bóng. "Theo đánh giá của tôi, đây là một trong những kết quả GPR rõ ràng nhất từ một khu phức hợp tu viện ở Scandinavia," ông nói thêm.
Bản đồ GPR đã làm nổi bật nhiều phần của tòa nhà, bao gồm các hành lang tu viện, vách ngăn phòng, một nhà thờ, và đặc biệt là một cánh phía đông được bảo tồn rất tốt với nhiều bức tường và cột vòm. Dữ liệu cũng cho thấy sự tồn tại của nhiều tòa nhà và cấu trúc bên ngoài khu vực tu viện chính.
Tuy nhiên, những phát hiện này cũng làm phức tạp thêm các vấn đề của thành phố. Bốn tu viện thời Trung Cổ khác của Roskilde đều đã được lập bản đồ và bảo vệ hợp pháp, nhưng sân bóng đá phía trên Tu viện St. Clare thì không, do giả định rằng không còn gì của tu viện tồn tại. Trong thời gian tới, các nhà khảo cổ học sẽ bắt đầu công việc khai quật sơ bộ để đánh giá sâu hơn các cấu trúc hàng thế kỷ này. Từ đó, các nhà sử học và chính quyền địa phương sẽ cùng nhau quyết định hướng đi tốt nhất – mặc dù có thể chắc chắn rằng kế hoạch xây dựng bãi đỗ xe hiện tại sẽ phải tạm hoãn.
