Hoàng Đức
Writer
Tất cả bắt đầu từ DJI.
Khoảng năm 2009, tại Đại học Chiết Giang, một nghiên cứu sinh nhận được tin nhắn từ Uông Đào, người sáng lập DJI, mời gia nhập công ty khởi nghiệp còn rất non trẻ. Anh đã từ chối. Khi đó, DJI đang tìm kiếm nhân tài để hoàn thiện máy bay không người lái, còn anh lại nuôi tham vọng phát triển robot dưới nước, hay phương tiện điều khiển từ xa ROV. Hai con đường rẽ sang hai hướng khác nhau, và cơ hội vì thế trôi qua.
Nhiều năm sau, một sinh viên thạc sĩ khác tại Đại học Thượng Hải được DJI tuyển dụng sớm, nhưng chỉ gắn bó hai tháng. Video thử nghiệm robot bốn chân XDog do anh phát triển bất ngờ lan truyền mạnh mẽ khi được truyền thông nước ngoài đăng lại, mang theo đơn đặt hàng và tín hiệu đầu tư. Anh quyết định rời DJI, trở về Hàng Châu, gần quê nhà Ninh Ba, để khởi nghiệp.
Người đầu tiên là Lương Văn Phong, người thứ hai là Uông Hưng Hưng. Nếu cả hai đều ở lại DJI, đội ngũ R&D của công ty có lẽ còn mạnh hơn nữa. Nhưng đổi lại, Hàng Châu có thể đã không có Unitree Robotics và DeepSeek. Lịch sử công nghệ thường được viết nên từ những lần rẽ hướng như vậy.
Những điều mới mẻ hiếm khi sinh ra từ sự an phận. Chúng thường gắn với những con người không hài lòng với hiện tại, sẵn sàng rời bỏ lối mòn để thử một con đường khác. Khi những con người như thế tụ họp lại, hiệu ứng cộng hưởng sẽ xuất hiện. Hơn mười năm trước, làn sóng internet di động bùng nổ ở Bắc Kinh, phần cứng mở rộng quy mô tại Thâm Quyến, và đến lượt trí tuệ nhân tạo tìm được điểm rơi ở Hàng Châu.
Đó là một tín hiệu rõ ràng. Thành phố vốn gắn chặt với câu chuyện thương mại điện tử đang bước vào một kỷ nguyên mới. Năm 2025, cùng với sự trỗi dậy của “Sáu Tiểu Long” và tham vọng AI của Alibaba, Hàng Châu chính thức chuyển mình thành một trung tâm trí tuệ nhân tạo.
“Sáu Tiểu Long Hàng Châu” là cách gọi chung sáu công ty công nghệ tăng trưởng nhanh, hoạt động trong các lĩnh vực như robot, trí tuệ nhân tạo, game và giao diện não máy. Không phải tất cả đều sinh ra tại Hàng Châu. Game Science được thành lập ở Thâm Quyến năm 2014, và đến năm 2019, người sáng lập Phùng Ký mới đưa công ty về Hàng Châu.
Sự thành công của DeepSeek, Unitree Robotics và Black Myth: Wukong đã khiến một câu hỏi lan truyền mạnh trên Zhihu đầu năm 2025: Vì sao Thâm Quyến không giữ chân được Lương Văn Phong, Uông Hưng Hưng hay Phùng Ký?
Thực ra, câu hỏi quan trọng hơn là vì sao Hàng Châu lại thu hút được họ. Sau thành công của Black Myth: Wukong, Phùng Ký nhiều lần nhắc lại quyết định chuyển công ty vào mùa đông năm 2019. Anh nói họ bị thuyết phục bởi bầu không khí thành phố, nhịp sống chậm hơn và giá nhà không quá cao, khiến con người có thể kiên nhẫn hơn với những dự án dài hơi.
Khởi nghiệp là cuộc chơi cần thời gian, vốn lớn và khả năng chấp nhận bất định. Ở những nơi người trẻ bị áp lực mua nhà, mua xe, tinh thần khởi nghiệp khó giữ được sự thuần khiết. Hàng Châu, ở một mức độ nhất định, đã giữ được khoảng trống đó.
Điều cốt lõi nằm ở sự hào phóng và kiên nhẫn. Đổi mới khoa học công nghệ thường phải đi qua những chu kỳ R&D dài và không ít lần lạc nhịp với thị trường. Ít nơi sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp vượt qua “thung lũng tử thần” ban đầu.
Năm 2015, Hàn Bích Thành, xuất thân từ nghiên cứu thần kinh học, cùng các sinh viên Trung Quốc tại Mỹ khởi nghiệp trong lĩnh vực giao diện não máy tại Phòng thí nghiệm Đổi mới của Đại học Harvard. Khi đó, lĩnh vực này gần như vô danh tại Trung Quốc và rất ít vốn đầu tư mạo hiểm quan tâm.
Hàng Châu lại nhìn thấy tiềm năng. Năm 2018, một đoàn công tác từ Thành phố Khoa học và Công nghệ Tương lai quận Dư Hàng bay hơn 10.000 km sang Boston, tìm đến Brainpower Technology trong một tầng hầm và trao đổi suốt nhiều giờ. Không lâu sau, cả nhóm chuyển về Hàng Châu, định cư tại Khu Phố Trí tuệ Nhân tạo, nhận hỗ trợ về chính sách, không gian và công nghiệp hóa. Đến năm 2024, Quỹ Đổi mới Hàng Châu hoàn tất khoản đầu tư trực tiếp 200 triệu nhân dân tệ vào Qiangnao Technology.
Hoàng Tiểu Hoàng, CEO Qunhe Technology, cũng có trải nghiệm tương tự. Năm 2011, rời Nvidia, anh về Hàng Châu lập nghiệp. Suốt hơn một năm, công nghệ của công ty gần như không được thị trường vốn để mắt tới. Bước ngoặt đến khi anh được chọn vào Chương trình Trăm Nhân tài của quận Giang Can, với khoản hỗ trợ 1,5 triệu nhân dân tệ, đủ giúp công ty vượt qua giai đoạn khó khăn nhất.
Trong số Sáu Tiểu Long, phần lớn đều từng nhận hỗ trợ chính sách trực tiếp hoặc gián tiếp. Unitree Robotics từng được vốn nhà nước Hàng Châu cứu nguy khi gặp khó khăn tài chính, cùng các hỗ trợ về nhân lực, nhà ở cho chuyên gia và giáo dục cho con cái.
Hiệu ứng cụm AI tại Hàng Châu ngày càng rõ. Tháng 05 năm nay, Hoàng Huy rời một công ty mô hình lớn ở Bắc Kinh để gia nhập một doanh nghiệp nền tảng sản xuất tại Hàng Châu. Khi họ lên kế hoạch xây dựng trung tâm trải nghiệm điện tử tiêu dùng, chính quyền quận Củng Thư đã chủ động hỗ trợ. Sự chân thành đó, theo Hoàng Huy, khiến họ không còn muốn cân nhắc địa điểm khác.
Trung tâm này dự kiến mở cửa tháng 03, không chỉ là nơi trưng bày công nghệ mà còn tận dụng AI để rút ngắn quá trình thiết kế, triển khai và giao dịch, hạ thấp rào cản gia nhập ngành phần cứng cho những người trẻ có ý tưởng.
Ngay cả các startup AI ở Thượng Hải như Wuwenxinqiong cũng chọn mở công ty tại Hàng Châu. Lý do là nền tảng agent AI sẵn có và các kịch bản thực tế phong phú trong thương mại điện tử, logistics và sản xuất.
Điểm cốt lõi của Hàng Châu không nằm ở việc bắt trúng một làn sóng công nghệ, mà ở việc tạo ra một môi trường đủ lâu dài và kiên nhẫn để ý tưởng của người trẻ có thể bén rễ. Một nhà khoa học trưởng của Qunhe từng nói, những ngày đầu, công ty dồn từng đồng, dù chỉ 1,9 nhân dân tệ, cho R&D. Chính sự kiên định đó giúp họ nắm bắt thời cơ khi thị trường chín muồi và vươn lên cạnh tranh ở lĩnh vực mô hình không gian quy mô lớn.
Từ Alibaba đến Sáu Tiểu Long và hàng loạt startup mới, Hàng Châu cho thấy lý tưởng và hiện thực có thể song hành. Jack Ma là ví dụ quen thuộc, nhưng những người sáng lập Sáu Tiểu Long cũng vậy.
Hàng Châu đặc biệt không chỉ vì chính sách. Đằng sau đó là nền kinh tế tư nhân năng động của Chiết Giang. Tinh thần kinh doanh ăn sâu từ các xưởng gia đình thập niên 1980, các cụm công nghiệp nhẹ thập niên 1990, đến kinh tế internet và nay là AI. Khởi nghiệp ở đây là chuyện rất đời thường.
Một yếu tố then chốt khác là “cơ chế thị trấn nhỏ”. Mỗi quận ở Hàng Châu đều có những khu phố khoa học công nghệ quy mô chỉ vài km², nơi sản xuất, sinh hoạt và giao lưu đan xen. Không gian nhỏ, quan hệ gần, thông tin lan nhanh. Khác với các siêu đô thị nơi nguồn lực phân tầng và tương tác mang tính chính thức, Hàng Châu nuôi dưỡng đổi mới trong những cộng đồng dày đặc nhưng linh hoạt.
Các thị trấn này thường hình thành hệ sinh thái trước rồi mới phát triển công nghiệp. Khi một ý tưởng thành hình, nó lan sang các “thung lũng” lớn hơn, kết nối nguồn lực rộng hơn và vươn ra bên ngoài. Thị trấn cho phép thử sai với chi phí thấp, còn thung lũng tạo điều kiện khuếch đại thành công.
Mô hình này gắn chặt với Alibaba. Từ sớm, Alibaba đã xây dựng nền tảng kinh tế số, nguồn nhân lực và văn hóa đổi mới cho Hàng Châu. Nhiều công ty AI nổi bật hiện nay có đội ngũ sáng lập hoặc kỹ thuật xuất thân từ Alibaba Cloud và Ant Group.
Song song với các thị trấn, Hàng Châu phát triển các “thung lũng” công nghệ mang tầm quốc tế. Tham vọng không giấu giếm là trở thành Thung lũng Silicon của Trung Quốc. Từ tầm nhìn ba mươi năm trước đến đánh giá của Jensen Huang gần đây, con đường đó đang dần rõ nét.
Dĩ nhiên, Hàng Châu vẫn chưa thể so sánh hoàn toàn với Silicon Valley về quy mô hay tầm ảnh hưởng toàn cầu. Nhưng lợi thế lớn nhất của thành phố này nằm ở sức sống bền bỉ. Không ai biết thị trấn hay thung lũng nào tiếp theo sẽ sản sinh ra ý tưởng thay đổi thế giới. Và chính sự không thể đoán trước ấy mới là dấu hiệu rõ nhất của một hệ sinh thái đổi mới thực sự sống động. (IFeng Tech)
Khoảng năm 2009, tại Đại học Chiết Giang, một nghiên cứu sinh nhận được tin nhắn từ Uông Đào, người sáng lập DJI, mời gia nhập công ty khởi nghiệp còn rất non trẻ. Anh đã từ chối. Khi đó, DJI đang tìm kiếm nhân tài để hoàn thiện máy bay không người lái, còn anh lại nuôi tham vọng phát triển robot dưới nước, hay phương tiện điều khiển từ xa ROV. Hai con đường rẽ sang hai hướng khác nhau, và cơ hội vì thế trôi qua.
Nhiều năm sau, một sinh viên thạc sĩ khác tại Đại học Thượng Hải được DJI tuyển dụng sớm, nhưng chỉ gắn bó hai tháng. Video thử nghiệm robot bốn chân XDog do anh phát triển bất ngờ lan truyền mạnh mẽ khi được truyền thông nước ngoài đăng lại, mang theo đơn đặt hàng và tín hiệu đầu tư. Anh quyết định rời DJI, trở về Hàng Châu, gần quê nhà Ninh Ba, để khởi nghiệp.
Người đầu tiên là Lương Văn Phong, người thứ hai là Uông Hưng Hưng. Nếu cả hai đều ở lại DJI, đội ngũ R&D của công ty có lẽ còn mạnh hơn nữa. Nhưng đổi lại, Hàng Châu có thể đã không có Unitree Robotics và DeepSeek. Lịch sử công nghệ thường được viết nên từ những lần rẽ hướng như vậy.
Những điều mới mẻ hiếm khi sinh ra từ sự an phận. Chúng thường gắn với những con người không hài lòng với hiện tại, sẵn sàng rời bỏ lối mòn để thử một con đường khác. Khi những con người như thế tụ họp lại, hiệu ứng cộng hưởng sẽ xuất hiện. Hơn mười năm trước, làn sóng internet di động bùng nổ ở Bắc Kinh, phần cứng mở rộng quy mô tại Thâm Quyến, và đến lượt trí tuệ nhân tạo tìm được điểm rơi ở Hàng Châu.
Đó là một tín hiệu rõ ràng. Thành phố vốn gắn chặt với câu chuyện thương mại điện tử đang bước vào một kỷ nguyên mới. Năm 2025, cùng với sự trỗi dậy của “Sáu Tiểu Long” và tham vọng AI của Alibaba, Hàng Châu chính thức chuyển mình thành một trung tâm trí tuệ nhân tạo.
“Sáu Tiểu Long Hàng Châu” là cách gọi chung sáu công ty công nghệ tăng trưởng nhanh, hoạt động trong các lĩnh vực như robot, trí tuệ nhân tạo, game và giao diện não máy. Không phải tất cả đều sinh ra tại Hàng Châu. Game Science được thành lập ở Thâm Quyến năm 2014, và đến năm 2019, người sáng lập Phùng Ký mới đưa công ty về Hàng Châu.
Sự thành công của DeepSeek, Unitree Robotics và Black Myth: Wukong đã khiến một câu hỏi lan truyền mạnh trên Zhihu đầu năm 2025: Vì sao Thâm Quyến không giữ chân được Lương Văn Phong, Uông Hưng Hưng hay Phùng Ký?
Thực ra, câu hỏi quan trọng hơn là vì sao Hàng Châu lại thu hút được họ. Sau thành công của Black Myth: Wukong, Phùng Ký nhiều lần nhắc lại quyết định chuyển công ty vào mùa đông năm 2019. Anh nói họ bị thuyết phục bởi bầu không khí thành phố, nhịp sống chậm hơn và giá nhà không quá cao, khiến con người có thể kiên nhẫn hơn với những dự án dài hơi.
Khởi nghiệp là cuộc chơi cần thời gian, vốn lớn và khả năng chấp nhận bất định. Ở những nơi người trẻ bị áp lực mua nhà, mua xe, tinh thần khởi nghiệp khó giữ được sự thuần khiết. Hàng Châu, ở một mức độ nhất định, đã giữ được khoảng trống đó.
Điều cốt lõi nằm ở sự hào phóng và kiên nhẫn. Đổi mới khoa học công nghệ thường phải đi qua những chu kỳ R&D dài và không ít lần lạc nhịp với thị trường. Ít nơi sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp vượt qua “thung lũng tử thần” ban đầu.
Năm 2015, Hàn Bích Thành, xuất thân từ nghiên cứu thần kinh học, cùng các sinh viên Trung Quốc tại Mỹ khởi nghiệp trong lĩnh vực giao diện não máy tại Phòng thí nghiệm Đổi mới của Đại học Harvard. Khi đó, lĩnh vực này gần như vô danh tại Trung Quốc và rất ít vốn đầu tư mạo hiểm quan tâm.
Hàng Châu lại nhìn thấy tiềm năng. Năm 2018, một đoàn công tác từ Thành phố Khoa học và Công nghệ Tương lai quận Dư Hàng bay hơn 10.000 km sang Boston, tìm đến Brainpower Technology trong một tầng hầm và trao đổi suốt nhiều giờ. Không lâu sau, cả nhóm chuyển về Hàng Châu, định cư tại Khu Phố Trí tuệ Nhân tạo, nhận hỗ trợ về chính sách, không gian và công nghiệp hóa. Đến năm 2024, Quỹ Đổi mới Hàng Châu hoàn tất khoản đầu tư trực tiếp 200 triệu nhân dân tệ vào Qiangnao Technology.
Hoàng Tiểu Hoàng, CEO Qunhe Technology, cũng có trải nghiệm tương tự. Năm 2011, rời Nvidia, anh về Hàng Châu lập nghiệp. Suốt hơn một năm, công nghệ của công ty gần như không được thị trường vốn để mắt tới. Bước ngoặt đến khi anh được chọn vào Chương trình Trăm Nhân tài của quận Giang Can, với khoản hỗ trợ 1,5 triệu nhân dân tệ, đủ giúp công ty vượt qua giai đoạn khó khăn nhất.
Trong số Sáu Tiểu Long, phần lớn đều từng nhận hỗ trợ chính sách trực tiếp hoặc gián tiếp. Unitree Robotics từng được vốn nhà nước Hàng Châu cứu nguy khi gặp khó khăn tài chính, cùng các hỗ trợ về nhân lực, nhà ở cho chuyên gia và giáo dục cho con cái.
Hiệu ứng cụm AI tại Hàng Châu ngày càng rõ. Tháng 05 năm nay, Hoàng Huy rời một công ty mô hình lớn ở Bắc Kinh để gia nhập một doanh nghiệp nền tảng sản xuất tại Hàng Châu. Khi họ lên kế hoạch xây dựng trung tâm trải nghiệm điện tử tiêu dùng, chính quyền quận Củng Thư đã chủ động hỗ trợ. Sự chân thành đó, theo Hoàng Huy, khiến họ không còn muốn cân nhắc địa điểm khác.
Trung tâm này dự kiến mở cửa tháng 03, không chỉ là nơi trưng bày công nghệ mà còn tận dụng AI để rút ngắn quá trình thiết kế, triển khai và giao dịch, hạ thấp rào cản gia nhập ngành phần cứng cho những người trẻ có ý tưởng.
Ngay cả các startup AI ở Thượng Hải như Wuwenxinqiong cũng chọn mở công ty tại Hàng Châu. Lý do là nền tảng agent AI sẵn có và các kịch bản thực tế phong phú trong thương mại điện tử, logistics và sản xuất.
Điểm cốt lõi của Hàng Châu không nằm ở việc bắt trúng một làn sóng công nghệ, mà ở việc tạo ra một môi trường đủ lâu dài và kiên nhẫn để ý tưởng của người trẻ có thể bén rễ. Một nhà khoa học trưởng của Qunhe từng nói, những ngày đầu, công ty dồn từng đồng, dù chỉ 1,9 nhân dân tệ, cho R&D. Chính sự kiên định đó giúp họ nắm bắt thời cơ khi thị trường chín muồi và vươn lên cạnh tranh ở lĩnh vực mô hình không gian quy mô lớn.
Từ Alibaba đến Sáu Tiểu Long và hàng loạt startup mới, Hàng Châu cho thấy lý tưởng và hiện thực có thể song hành. Jack Ma là ví dụ quen thuộc, nhưng những người sáng lập Sáu Tiểu Long cũng vậy.
Hàng Châu đặc biệt không chỉ vì chính sách. Đằng sau đó là nền kinh tế tư nhân năng động của Chiết Giang. Tinh thần kinh doanh ăn sâu từ các xưởng gia đình thập niên 1980, các cụm công nghiệp nhẹ thập niên 1990, đến kinh tế internet và nay là AI. Khởi nghiệp ở đây là chuyện rất đời thường.
Một yếu tố then chốt khác là “cơ chế thị trấn nhỏ”. Mỗi quận ở Hàng Châu đều có những khu phố khoa học công nghệ quy mô chỉ vài km², nơi sản xuất, sinh hoạt và giao lưu đan xen. Không gian nhỏ, quan hệ gần, thông tin lan nhanh. Khác với các siêu đô thị nơi nguồn lực phân tầng và tương tác mang tính chính thức, Hàng Châu nuôi dưỡng đổi mới trong những cộng đồng dày đặc nhưng linh hoạt.
Các thị trấn này thường hình thành hệ sinh thái trước rồi mới phát triển công nghiệp. Khi một ý tưởng thành hình, nó lan sang các “thung lũng” lớn hơn, kết nối nguồn lực rộng hơn và vươn ra bên ngoài. Thị trấn cho phép thử sai với chi phí thấp, còn thung lũng tạo điều kiện khuếch đại thành công.
Mô hình này gắn chặt với Alibaba. Từ sớm, Alibaba đã xây dựng nền tảng kinh tế số, nguồn nhân lực và văn hóa đổi mới cho Hàng Châu. Nhiều công ty AI nổi bật hiện nay có đội ngũ sáng lập hoặc kỹ thuật xuất thân từ Alibaba Cloud và Ant Group.
Song song với các thị trấn, Hàng Châu phát triển các “thung lũng” công nghệ mang tầm quốc tế. Tham vọng không giấu giếm là trở thành Thung lũng Silicon của Trung Quốc. Từ tầm nhìn ba mươi năm trước đến đánh giá của Jensen Huang gần đây, con đường đó đang dần rõ nét.
Dĩ nhiên, Hàng Châu vẫn chưa thể so sánh hoàn toàn với Silicon Valley về quy mô hay tầm ảnh hưởng toàn cầu. Nhưng lợi thế lớn nhất của thành phố này nằm ở sức sống bền bỉ. Không ai biết thị trấn hay thung lũng nào tiếp theo sẽ sản sinh ra ý tưởng thay đổi thế giới. Và chính sự không thể đoán trước ấy mới là dấu hiệu rõ nhất của một hệ sinh thái đổi mới thực sự sống động. (IFeng Tech)
