Vũ Nguyễn✔
Writer
Người đồng sáng lập Microsoft cho rằng trí tuệ nhân tạo, tức AI, sẽ đi theo một trong hai hướng cực đoan. Hoặc nó trở thành công cụ san bằng bất bình đẳng lớn nhất từng có, hoặc nó trở thành nguồn gốc bất công tồi tệ nhất. Ông chia sẻ quan điểm này trong một bài luận dài 6.000 từ, mang tên "Kỷ nguyên AI đầy biến động đã đến. Những lựa chọn chúng ta đưa ra ngay bây giờ là vô cùng quan trọng".
Gates không phải người đầu tiên trong giới công nghệ lo ngại về tốc độ phát triển của AI. Nhưng bài viết của ông làm dấy lên thêm lo lắng về cách vận hành của một số mô hình AI, cũng như nguy cơ mất việc làm, trong khi các công ty công nghệ và Phố Wall vẫn đang thúc đẩy mạnh mẽ lĩnh vực này.
Từng làm nên tên tuổi nhờ cuộc cách mạng máy tính cá nhân, Gates cho rằng cuộc cách mạng AI lần này sẽ gây xáo trộn còn lớn hơn. Ông nói ngay cả trong điều kiện thuận lợi nhất, quá trình chuyển đổi sang kỷ nguyên AI vẫn sẽ là một trong những giai đoạn hỗn loạn nhất lịch sử loài người. Điều khiến ông lo ngại hơn cả là chưa có bằng chứng cho thấy các nhà lãnh đạo, chuyên gia hay cộng đồng đang chuẩn bị đầy đủ cho thách thức này.
Theo Gates, AI có thể mang lại lợi ích lớn trong nông nghiệp và y học, kể cả những đột phá trong phòng và chữa bệnh. Nhưng đi kèm là rủi ro không nhỏ, từ thất nghiệp diện rộng, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em, cho đến việc tạo điều kiện cho tội phạm và kẻ xấu, thậm chí chính AI, thực hiện những hành vi có chủ đích gây hại. Ông cảnh báo khi các mô hình AI ngày càng mạnh, chúng có thể bắt đầu hành động ngược lại lợi ích của con người và khiến chúng ta mất kiểm soát.
Gates cho rằng những rủi ro này cần được xử lý nhanh chóng. Ông nói nếu có kế hoạch khả thi để làm chậm sự phát triển AI trên toàn cầu, ông sẵn sàng ủng hộ. Nhưng ông cũng thẳng thắn thừa nhận điều đó khó xảy ra, vì các động lực kinh tế và địa chính trị đang thúc đẩy quá mạnh để bất kỳ ai có thể kìm lại tốc độ phát triển tối đa.
Trong cuộc phỏng vấn với Anderson Cooper của CNN, Gates tiết lộ các mô hình AI đã trở nên mạnh hơn rất nhiều, với tốc độ nhanh hơn cả những gì ông từng dự đoán. Ông nói AI hiện có khả năng gây ra rủi ro tấn công mạng, rủi ro khủng bố sinh học và rủi ro tâm lý xã hội. Điều khiến ông sốc nhất là các tiêu chí đánh giá mô hình AI, cùng những biện pháp giảm thiểu tác hại, vẫn còn thiếu sót nghiêm trọng.
Để ứng phó, Gates đề xuất đánh thuế AI hoặc robot, tương tự cách đánh thuế thu nhập cá nhân người lao động, nhằm làm chậm quá trình thay thế lao động con người. Ông cũng muốn giữ lại một số công việc chỉ dành riêng cho con người thực hiện.
Thông điệp cuối cùng ông gửi đến các nhà lãnh đạo là hãy hành động ngay bây giờ, trước khi thất nghiệp tăng vọt, cộng đồng chịu thiệt hại và niềm tin công chúng bị xói mòn. Bởi theo ông, đây vẫn còn là thời điểm có thể đảm bảo AI mang lại lợi ích cho tất cả mọi người, nếu các quốc gia chịu hợp tác cùng nhau.
Gates không phải người đầu tiên trong giới công nghệ lo ngại về tốc độ phát triển của AI. Nhưng bài viết của ông làm dấy lên thêm lo lắng về cách vận hành của một số mô hình AI, cũng như nguy cơ mất việc làm, trong khi các công ty công nghệ và Phố Wall vẫn đang thúc đẩy mạnh mẽ lĩnh vực này.
Từng làm nên tên tuổi nhờ cuộc cách mạng máy tính cá nhân, Gates cho rằng cuộc cách mạng AI lần này sẽ gây xáo trộn còn lớn hơn. Ông nói ngay cả trong điều kiện thuận lợi nhất, quá trình chuyển đổi sang kỷ nguyên AI vẫn sẽ là một trong những giai đoạn hỗn loạn nhất lịch sử loài người. Điều khiến ông lo ngại hơn cả là chưa có bằng chứng cho thấy các nhà lãnh đạo, chuyên gia hay cộng đồng đang chuẩn bị đầy đủ cho thách thức này.
Theo Gates, AI có thể mang lại lợi ích lớn trong nông nghiệp và y học, kể cả những đột phá trong phòng và chữa bệnh. Nhưng đi kèm là rủi ro không nhỏ, từ thất nghiệp diện rộng, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em, cho đến việc tạo điều kiện cho tội phạm và kẻ xấu, thậm chí chính AI, thực hiện những hành vi có chủ đích gây hại. Ông cảnh báo khi các mô hình AI ngày càng mạnh, chúng có thể bắt đầu hành động ngược lại lợi ích của con người và khiến chúng ta mất kiểm soát.
Gates cho rằng những rủi ro này cần được xử lý nhanh chóng. Ông nói nếu có kế hoạch khả thi để làm chậm sự phát triển AI trên toàn cầu, ông sẵn sàng ủng hộ. Nhưng ông cũng thẳng thắn thừa nhận điều đó khó xảy ra, vì các động lực kinh tế và địa chính trị đang thúc đẩy quá mạnh để bất kỳ ai có thể kìm lại tốc độ phát triển tối đa.
Trong cuộc phỏng vấn với Anderson Cooper của CNN, Gates tiết lộ các mô hình AI đã trở nên mạnh hơn rất nhiều, với tốc độ nhanh hơn cả những gì ông từng dự đoán. Ông nói AI hiện có khả năng gây ra rủi ro tấn công mạng, rủi ro khủng bố sinh học và rủi ro tâm lý xã hội. Điều khiến ông sốc nhất là các tiêu chí đánh giá mô hình AI, cùng những biện pháp giảm thiểu tác hại, vẫn còn thiếu sót nghiêm trọng.
Để ứng phó, Gates đề xuất đánh thuế AI hoặc robot, tương tự cách đánh thuế thu nhập cá nhân người lao động, nhằm làm chậm quá trình thay thế lao động con người. Ông cũng muốn giữ lại một số công việc chỉ dành riêng cho con người thực hiện.
Thông điệp cuối cùng ông gửi đến các nhà lãnh đạo là hãy hành động ngay bây giờ, trước khi thất nghiệp tăng vọt, cộng đồng chịu thiệt hại và niềm tin công chúng bị xói mòn. Bởi theo ông, đây vẫn còn là thời điểm có thể đảm bảo AI mang lại lợi ích cho tất cả mọi người, nếu các quốc gia chịu hợp tác cùng nhau.
